sir thomas more

Ο ουμανιστής συγγραφέας και φιλόσοφος της Αναγέννησης, Τόμας Μορ, λόγω του αντιφατικού χαρακτήρα του απασχόλησε πολλούς θεατρικούς συγγραφείς, μεταξύ άλλων και τον Σαίξπηρ. Το συγκεκριμένο έργο μεταφράζεται για πρώτη φορά στα ελληνικά και κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Νίκας. Kεντρική εικόνα: © thomasmorestudies.org.

Γράφει η Σοφία Κανόνη

Το Σερ Τόμας Μορ πρωτογράφτηκε στη δεκαετία του 1590 και έκτοτε, λόγω λογοκρισίας και της προσπάθειας να μετριάσουν το πολιτικό του περιεχόμενο ώστε να ανέβει στην σκηνή τροποποιήθηκε δραστικά. Τελικά πρωτοτυπώθηκε για τη Shakespeare Society το 1844, από τον Alexander Dyce, ενώ μάλλον παίχτηκε για πρώτη φορά το 1922. Αυτή είναι η πρώτη μετάφραση για το ελληνικό κοινό, ώστε να γνωρίσουν αυτήν την ενδιαφέρουσα προσωπικότητα και να διαβάσουν ένα ακόμη έργο στο οποίο έχει συνεισφέρει μαζί με άλλους ο Σαίξπηρ.

Απασχόλησε πολύ τους λογίους ερευνητές του Σαίξπηρ και γενικότερα της εποχής του, λόγω της παράξενης ιστορίας του χειρόγραφού του, της επίπονης προσπάθειας ανεύρεσης των συγγραφέων του και της παραδοξότητας του κυρίου συγγραφέα.

nikas ser thomas more

Τι συνέβη με τον Σαίξπηρ

Το έργο δεν είχε παιχτεί ποτέ και το χειρόγραφο, αποτελούμενο από 20 φύλλα και σε κακή κατάσταση, γεμάτο διαγραφές και προσθήκες, με σελίδες εμφανώς να λείπουν και να έχουν αντικατασταθεί με άλλες, και δεμένο μαζί με ένα άλλο βιβλίο κληροδοτήθηκε στο Βρετανικό Μουσείο το 1753.

Οι γραφικοί χαρακτήρες ήταν 7 και ο λογοτεχνικός κόσμος συνταράχτηκε όταν το 1871 διατυπώθηκε η θεωρία ότι ένας από τους συγγραφείς του είναι ο Σαίξπηρ, ενώ το 1912 αναγνωρίστηκε ως κύριος συγγραφέας του ο Anthony Munday.

Οι γραφικοί χαρακτήρες ήταν 7 και ο λογοτεχνικός κόσμος συνταράχτηκε όταν το 1871 διατυπώθηκε η θεωρία ότι ένας από τους συγγραφείς του είναι ο Σαίξπηρ, ενώ το 1912 αναγνωρίστηκε ως κύριος συγγραφέας του ο Anthony Munday. Τελικά όντως αναγνωρίστηκε ο γραφικός χαρακτήρας του Σαίξπηρ στην 2η πράξη, στην σκηνή της επανάστασης εναντίον των ξένων που περιέχει την ομιλία του Μορ προς τους επαναστάτες, όταν γεμάτος μαεστρία καταπραΰνει το πλήθος με ήρεμα και σοφά λόγια.

Οι τρεις αυτές σελίδες αποτελούν το μοναδικό χειρόγραφο του Σαίξπηρ, εκτός από κάτι λέξεις και υπογραφές στις διαθήκες του. Υφολογικές δε μελέτες υποδεικνύουν ότι έχει γράψει και τον μονόλογο του Μορ (Πράξη 3η, Σκηνή 1η), όταν μαθαίνει για την προαγωγή του σε καγκελάριο.

«Από τον ουρανό εξαρτάται πώς είμαι,
και αυτό που ασεβώς αποκαλούμε τύχη μας
είναι τα εφόδια της ουράνιας δύναμης
προσαρμοσμένα και σχηματισμένα στις φυσικές δυνάμεις μας
με τις οποίες γεννιόμαστε. Πανάγαθε Θεέ,
εγώ από τόσο ταπεινή οικογένεια γεννημένος
να ανεβώ στην κορυφή της πατρίδας μου,
και να νομοθετώ –ενώ ζει ο πατέρας μου–,
να έχω προτεραιότητα εγώ και να γονατίζουν μπροστά μου
οι πρεσβύτεροι συγγενείς μου και αυτός, υποχρεωμένος από τη θέση μου,
να μου δίνει το προβάδισμα τιμής,
που σύμφωνα με τη φυσική τάξη εγώ του το χρωστώ﮲ σίγουρα
αυτά τα πράγματα,
αν δεν τα περιστείλει ο σεβασμός, μπορεί να διαφθείρουν.
Ωστόσο, Μορ, όσο περισσότερο έχεις
τιμή, αξιώματα, πλούτο και επιρροή
–πράγματα που επιτακτικά σε καλούν να τα σφιχταγκαλιάσεις–
τόσο τα σκέφτεσαι σαν οχιές﮲
φοβάσαι τα ποικιλόχρωμα δέρματά τους και θυμάσαι ότι δαγκώνουν.
Και ας είναι αυτό το πιστεύω σου: το μεγαλείο είναι
όταν πια έχεις ξεπεράσει τους κινδύνους και το ’χεις κατορθώσει,
ένα τεράστιο κουβάρι, που εύκολα ξετυλίγεται».

Είναι ακατανόητο πάντως ότι ο Munday, ένας φανατικός αντι-καθολικός που στα νιάτα του κατέδωσε καθολικούς επισκόπους, οι οποίοι εκτελέστηκαν και βοήθησε στην σύλληψη και εκτέλεση πολλών Ιησουιτών, ασχολήθηκε με το ακριβώς αντίθετό του, ίσως τον πιο σεβαστό καθολικό της Μεγάλης Βρετανίας.

Ποιος ήταν ο Τόμας Μορ

Ο Τόμας Μορ (1478-1535), διακεκριμένος ουμανιστής, πολυγραφότατος συγγραφέας και κοινωνικός φιλόσοφος της Αναγέννησης, υπήρξε δικηγόρος, δικαστής και πολιτικός. Έφτασε στο ανώτατο αξίωμα του αρχικαγκελαρίου και ήταν φανατικός αντι-προτεστάντης. Η αποστροφή και η εμπάθειά του εναντίον των προτεσταντών τον ώθησαν να γράψει πολλές διατριβές εναντίον τους. Αντιφατικός χαρακτήρας, διακρινόταν για το παιγνιώδες πνεύμα του αλλά και για την βαθιά θρησκευτικότητα του.

Το Σερ Τόμας Μορ απασχολείται με την παρουσίαση του Τόμας Μορ και την επανάσταση του λαού του Λονδίνου ενάντια των πλουσίων μεταναστών, που με την εύνοια του Ερρίκου VIII έκαναν φοβερές αυθαιρεσίες εναντίον τους. Τα πραγματικά θέματα που υποφώσκουν όμως είναι τα θέματα συνείδησης και εναντίωσης στην αυθαίρετη εξουσία. Η εποχή εκείνη ήταν γεμάτη αλλαγές. Ήταν η εποχή που ο Ερρίκος ο VIII θέλησε να ακυρώσει τον γάμο του με την Αικατερίνη για να παντρευτεί την Ανν Μπολέυν.

Το έργο με αριστοτεχνικό και δεμένο τρόπο, μέσα από πραγματικά γεγονότα εκείνης της εποχής καταφέρνει να αποτυπώσει αυτόν τον πολύπλοκο χαρακτήρα.

Ο Πάπας τού αντιτάχτηκε, οπότε ο Ερρίκος αυτοανακηρύχτηκε Κεφαλή της Εκκλησίας της Αγγλίας, αποκήρυξε τον Πάπα και έστεψε την Μπολέυν βασίλισσά του. Ο Μορ παραιτήθηκε από καγκελάριος, δεν μπόρεσε να υποστηρίξει αυτές τις πράξεις για λόγους συνείδησης και την αντίθεσή του την πλήρωσε με το ικρίωμα.

Το έργο

Το έργο με αριστοτεχνικό και δεμένο τρόπο, μέσα από πραγματικά γεγονότα εκείνης της εποχής καταφέρνει να αποτυπώσει αυτόν τον πολύπλοκο χαρακτήρα, τονίζοντας την καλοσύνη του και την αγάπη που του είχε ο λαός, την θρησκευτικότητα και την απασχόλησή του με θέματα συνείδησης αλλά και το παιχνιδιάρικο πνεύμα του.

Τον δείχνει να κάνει φάρσα στον Έρασμο, βάζοντας τον υπηρέτη του να υποδύεται τον ίδιο, να λαμβάνει απρόσμενα μέρος σε παράσταση του θεατρικού έργου Γάμος του Νου με την Σοφία και αυτοσχεδιάζοντας να παίζει τον Νου, και να αστειεύεται συνεχώς στον δρόμο για την εκτέλεσή του.

Οι παραστάσεις 

Η αμφισβήτηση της εξουσίας και της κατάχρησής της τονίζεται και από άλλα δευτερεύοντα περιστατικά και χαρακτήρες, όπως ο αρχηγός της επανάστασης που ζητά ο νόμος να αντιμετωπίζει ίσα όλους τους πολίτες, ντόπιους και ξένους, η ο Φόλκνερ, ένα απλοϊκό παλληκάρι, που αναγκάζεται δυσφορώντας να κόψει την πλούσια κόμη του.

Ο Σερ Τόμας Μορ έχει παρουσιαστεί δεκαέξι φορές μέχρι τώρα, και στις παραστάσεις του ο αριθμός των ηθοποιών κυμαίνεται από 11 έως 55 (σε ακαδημαϊκές παραστάσεις).


Η ΣΟΦΙΑ ΚΑΝΟΝΗ είναι μεταφράστρια.

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Κουλτούρα της ακύρωσης» και πατριαρχία στη λογοτεχνία – σκέψεις με αφορμή τη Μεγάλη Χίμαιρα του Μ. Καραγάτση

«Κουλτούρα της ακύρωσης» και πατριαρχία στη λογοτεχνία – σκέψεις με αφορμή τη Μεγάλη Χίμαιρα του Μ. Καραγάτση

Σκέψεις για την Κουλτούρα της ακύρωσης (cancel culture) και την πατριαρχία στη λογοτεχνία, με αφορμή την έντονη συζήτηση για τον σεξισμό στη «Μεγάλη Χίμαιρα» του Μ. Καραγάτση. 

...

Ο Καραγάτσης, η Γραμμή του Ορίζοντος και η αναγκαία κριτική

Ο Καραγάτσης, η Γραμμή του Ορίζοντος και η αναγκαία κριτική

Σκέψεις με αφορμή την έντονη συζήτηση που προκάλεσαν πρόσφατα οι νέες αναγνώσεις δύο πολυδιαβασμένων βιβλίων της νεοελληνικής πεζογραφίας, ενός παλιότερου, της «Μεγάλης Χίμαιρας» του Μ. Καραγάτση, κι ενός νεότερου, της «Γραμμής του ορίζοντος», του Χρήστου Βακαλόπουλου. Και τα δύο κυκλοφορούν από τις εκδόσεις της Εστ...

«Ποιος φοβάται το φύλο»; Το Τζούντιθ Μπάτλερ απαντά στη βία και τις προκαταλήψεις με νέο βιβλίο

«Ποιος φοβάται το φύλο»; Το Τζούντιθ Μπάτλερ απαντά στη βία και τις προκαταλήψεις με νέο βιβλίο

Μήνας pride o Ιούνιος, αλλά αυτά τα ζητήματα που μας απασχολούν όλους πρέπει να τα συζητάμε και να τα προβάλλουμε όλον τον χρόνο. Το Τζούντιθ Μπάτλερ είναι από τις σημαντικότερες προσωπικότητες στο χώρο των σπουδών φύλου στις μέρες μας. Στο τελευταίο του βιβλίο «Who's Afraid of Gender» γράφει ότι οι άνθρωποι έχ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Κουλτούρα της ακύρωσης» και πατριαρχία στη λογοτεχνία – σκέψεις με αφορμή τη Μεγάλη Χίμαιρα του Μ. Καραγάτση

«Κουλτούρα της ακύρωσης» και πατριαρχία στη λογοτεχνία – σκέψεις με αφορμή τη Μεγάλη Χίμαιρα του Μ. Καραγάτση

Σκέψεις για την Κουλτούρα της ακύρωσης (cancel culture) και την πατριαρχία στη λογοτεχνία, με αφορμή την έντονη συζήτηση για τον σεξισμό στη «Μεγάλη Χίμαιρα» του Μ. Καραγάτση. 

...

Ο Καραγάτσης, η Γραμμή του Ορίζοντος και η αναγκαία κριτική

Ο Καραγάτσης, η Γραμμή του Ορίζοντος και η αναγκαία κριτική

Σκέψεις με αφορμή την έντονη συζήτηση που προκάλεσαν πρόσφατα οι νέες αναγνώσεις δύο πολυδιαβασμένων βιβλίων της νεοελληνικής πεζογραφίας, ενός παλιότερου, της «Μεγάλης Χίμαιρας» του Μ. Καραγάτση, κι ενός νεότερου, της «Γραμμής του ορίζοντος», του Χρήστου Βακαλόπουλου. Και τα δύο κυκλοφορούν από τις εκδόσεις της Εστ...

«Το καλοκαίρι της Κάρμεν» σε σκηνοθεσία Ζαχαρία Μαυροειδή (κριτική) – Ένας τρυφερός ύμνος για την ανδρική γκέι φιλία

«Το καλοκαίρι της Κάρμεν» σε σκηνοθεσία Ζαχαρία Μαυροειδή (κριτική) – Ένας τρυφερός ύμνος για την ανδρική γκέι φιλία

Για την ταινία του Ζαχαρία Μαυροειδή «Το καλοκαίρι της Κάρμεν». Τολμηρό φιλμ που όμως δεν πέφτει σε κλισέ και ανούσια δράματα. 

Γράφει η Φανή Χατζή

«Το Καλοκαίρι της Κάρμεν» είναι η απόλυτα καλοκαιρινή ταινία, ιδανική για ένα χαλαρό βραδάκι σε κάπ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» του Αλέξις Ραβέλο (προδημοσίευση)

«Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» του Αλέξις Ραβέλο (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το αστυνομικό μυθιστόρημα του Αλέξις Ραβέλο [Alexis Ravelo] «Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» (μτφρ. Κρίτων Ηλιόπουλος), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 25 Ιουνίου από τις εκδόσεις Τόπος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

2ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ

...
«Η άλλη κόρη», της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

«Η άλλη κόρη», της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Ανί Ενρό [Annie Ernaux] «Η άλλη κόρη» (μτφρ. Ρίτα Κολαΐτη), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 25 Ιουνίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Η σειρά των δύο αφηγήσεων, η δική μου και η δ...

«Συμπληγάδες αξιών» του Μηνά Στραβοπόδη (προδημοσίευση)

«Συμπληγάδες αξιών» του Μηνά Στραβοπόδη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Μηνά Στραβοπόδη «Συμπληγάδες αξιών» το οποίο κυκλοφορεί στις 21 Ιουνίου από τις εκδόσεις Αρμός.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ναι, το ξέρω! Δεν έπρεπε να σκοτώσω. Μα έπρεπε να σκοτώσω. Ξέρω, δεν είνα...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Η ελληνική κουίρ λογοτεχνία ήταν πάντα εδώ

Η ελληνική κουίρ λογοτεχνία ήταν πάντα εδώ

10 βιβλία + 1 διήγημα τα οποία διερευνούν την παρουσία του κουίρ στην ελληνική πεζογραφία.

Γράφει ο Κώστας Αγοραστός

Ανεξάρτητα από το πόσο απαγορευμένο θέμα αποτελούσε, από το πόσο θα σκανδάλιζε τους αναγνώστες, από το πόσοι εκδότες θα αρνούνταν να το...

Τι κάνουμε με τους πρόσφυγες; 5+1 βιβλία για το ζήτημα των προσφύγων και της ένταξής τους στη χώρα μας

Τι κάνουμε με τους πρόσφυγες; 5+1 βιβλία για το ζήτημα των προσφύγων και της ένταξής τους στη χώρα μας

Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Προσφύγων (20 Ιουνίου) επιλέγουμε έξι βιβλία που εξετάζουν το προσφυγικό ζήτημα με νηφάλιο και ουσιαστικό τρόπο.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

«Αν κάνω ένα βήμα θα βρεθώ αλλού» λέει ένας ήρωας της ...

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Υπάρχουν βιβλία που τυχαίνει να συμπίπτουν με πολυαναμενόμενες εκδόσεις, δεν μπαίνουν στο οπτικό πεδίο του κοινού ή πολλές φορές μένουν στη σκιά πολύ δημοφιλών τίτλων με παρόμοια θεματική. Το ίδιο συμβαίνει και με τα κουίρ βιβλία. Κάποια ακούγονται και διαβάζονται περισσότερο από άλλα. Σήμερα, λοιπόν, ημέρα εορτασμο...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ