alt

Συνέντευξη με τον Andrés Barba με αφορμή το τελευταίο του βιβλίο «Χέρια μικρά» (μτφρ. Βασιλική Κνήτου, εκδ. Μεταίχμιο).

Του Διονύση Μαρίνου

Η τοπογραφία των παιδικών τραυμάτων. Ένας ανεξερεύνητος χώρος, όσο και αν έχει φωτιστεί από την επιστήμη και τη λογοτεχνία, μπρος στον οποίο, συνήθως, στεκόμαστε αμήχανοι και ενεοί. Με τυφλή απλοϊκότητα σκεφτόμαστε πως τα παιδιά δεν γίνεται να είναι τίποτα άλλο από «λευκές» σελίδες που πάνω τους γράφονται εξαρχής οι νόμοι της βιωτής. Ως εκ τούτου, εκείνα, ολότελα απαλλαγμένα από κάθε ευθύνη ή υπαιτιότητα, δεν έχουν υποστεί τις τοξικές δυνάμεις του μίσους. Τίποτα δεν μπορεί να σκιάσει τον άσπιλο εσωτερικό τους κόσμο. Κι όμως, φτάνει μια στιγμή ακραίας έντασης – ένα εκθετικό γεγονός για να μετατρέψει τη στωική υπακοή ενός παιδιού σε ακίδα έχθρας. Ο Γουίλιαμ Γκόλντινγκ με τον Βασιλιά των μυγών μας έδειξε την άλλη όψη – τη σκοτεινή. Έκτοτε, τίποτα δεν μπορεί να είναι ίδιο. Η φάση της ενηλικίωσης διατρέχεται βίαια και αποσπασματικά. Η μανία για καταστροφή εκλύεται κατά κύματα.

Ο Αντρές Μπάρμπα, μια από τις πλέον διακριτές νέες φωνές της σύγχρονης ισπανικής λογοτεχνίας, θέλησε να μιλήσει για τούτο το μέγα θαύμα/τραύμα της παιδικής ψυχής εκκινώντας από τον αρχαίο μύθο των «Βακχών» του Ευριπίδη και επεκτείνοντάς τον στο σήμερα.

Ο Αντρές Μπάρμπα, μια από τις πλέον διακριτές νέες φωνές της σύγχρονης ισπανικής λογοτεχνίας, θέλησε να μιλήσει για τούτο το μέγα θαύμα/τραύμα της παιδικής ψυχής εκκινώντας από τον αρχαίο μύθο των «Βακχών» του Ευριπίδη και επεκτείνοντάς τον στο σήμερα. Κάπως έτσι προέκυψε η ολιγοσέλιδη νουβέλα του Χέρια μικρά (μτφρ. Βασιλική Κνήτου, εκδ. Μεταίχμιο).

Ένα κορίτσι, η Μαρίνα, χάνει σε αυτοκινητικό δυστύχημα τους γονείς της. Η ίδια σώζεται με μια βαθιά ουλή στο στήθος και μια μεγαλύτερη στην ψυχή της. Η πορεία της είναι σχεδόν προδιαγεγραμμένη: περνάει πρώτα μεγάλο διάστημα στο νοσοκομείο κι ύστερα μεταφέρεται σε ορφανοτροφείο. Στο νοσοκομείο, μια ψυχολόγος θα της κάνει δώρο μια κούκλα – κι αυτή η κούκλα θα είναι η μόνη παρέα της, αλλά και το αντικείμενο που θα πυροδοτήσει ποικίλες εσωτερικές αντιδράσεις στη Μαρίνα και αργότερα στα υπόλοιπα κορίτσια του ορφανοτροφείου. Ένα μυστικό παιχνίδι που παίζουν τη νύχτα, τις μετατρέπει σε αθύρματα, σε ζωντανές κούκλες που παραδίδουν την ελευθερία τους στα μικρά, αλλά άγρια χέρια της παιδικής σύναξης.

Ο Μπάρμπα μάς εισάγει με τρόπο ελλειπτικό και άκρως ποιητικό σε έναν κόσμο σκότιο και τρομώδη. Δημιουργεί ένα περίκλειστο περιβάλλον, στεγανοποιημένο από εξωτερικές παρεμβολές. Εκεί μέσα, τα κορίτσια διαμορφώνουν, «χτίζουν» θα έλεγε κανείς, τον κόσμο τους, ο οποίος δεν είναι ρόδινος, αλλά γεμάτος ανασφάλεια, φόβους, θλίψη και μοναξιά. Η Μαρίνα προσπαθεί να βρει τη θέση της σ’ αυτό το άγνωστο τοπίο παλεύοντας με τα αντιθετικά συναισθήματα που γεννιούνται μέσα της. Είναι θύτης ή θύμα; Είναι έρμαιο των συνθηκών ή αυτή που τις διαμορφώνει;

Ο Μπάρμπα δεν φοβάται να μιλήσει για τη βία που είναι πλασμένη από παιδικά χέρια. Δεν διστάζει να δει την αντανάκλαση στον καθρέφτη της παιδικής ψυχής και να τον μεταφέρει στην ιστορία του με τη μέγιστη πύκνωση. Ο λυρισμός διακλαδώνεται με την ωμότητα και η ποιητική ματιά με ένα πλέγμα ρεαλιστικής δράσης.

Το πρώτο πράγμα που με εντυπωσίασε στο βιβλίο σας ήταν το ύφος του. Είναι φανερές οι ποιητικές ρίζες του. Κάνω λάθος;

Ναι, έχετε δίκιο. Η πρώτη προσπάθεια να γράψω αυτή τη νουβέλα ήταν στην πραγματικότητα ένα μεγάλο ποίημα.

Η ποίηση ξανά: ο τίτλος του βιβλίου παραπέμπει στον τελευταίο στίχο του e.e. cummings από το ποίημα «Somewhere Have Never Travelled», ενώ στο τέλος αναφέρεστε σε ένα ποίημα του Rilke. Πώς ενώθηκαν όλα αυτά για να γράψετε το βιβλίο;

Η ιδέα για να γραφτεί το βιβλίο μου ήρθε όταν είδα για πρώτη φορά επί σκηνής τις «Βάκχες» του Ευριπίδη. Καταλήφθηκα από αυτό που είδα κι έτσι αποφάσισα να γράψω κάτι που να έχει την ίδια διάθεση. Φυσικά, στον τόνο του βιβλίου με βοήθησε πάρα πολύ ένα συγκεκριμένο ποίημα του Ρίλκε: «Requiem for a Kid».

Δεν με ενδιέφερε να γράψω μια ιστορία σαν κι αυτές που εμφανίζονται στο Χόλιγουντ με διαβολικά παιδιά. Αντίθετα, με ενδιέφερε κάτι περισσότερο μεταφυσικό. Επομένως χρειαζόμουν μια συνολική διόπτευση του θέματος.

Πόσο δύσκολο ή εύκολο είναι να γράψει κανείς για παιδιά ως βασικούς ήρωες και ταυτόχρονα να ανασύρει από μέσα τους τη σκοτεινή πλευρά τους;

Λοιπόν, είναι πραγματικά πολύ δύσκολο ειδικά αν θέλεις να αποφύγεις τα συνήθη κλισέ που ακολουθούν το συγκεκριμένο θέμα. Δεν με ενδιέφερε να γράψω μια ιστορία σαν κι αυτές που εμφανίζονται στο Χόλιγουντ με διαβολικά παιδιά. Αντίθετα, με ενδιέφερε κάτι περισσότερο μεταφυσικό. Επομένως χρειαζόμουν μια συνολική διόπτευση του θέματος.

Το σημείο αιχμής της ιστορίας σας είναι το κρυφό παιχνίδι που παίζουν τα κορίτσια μέσα στη νύχτα. Από το σημείο αυτό κι ύστερα τα πάντα αλλάζουν.

Υποθέτω πως το θέμα εδώ έχει να κάνει με τις κρυφές επιθυμίες τους. Το να μετατραπείς σε αντικείμενο στα χέρια κάποιου άλλου προσώπου, να αφεθείς σε αυτά και να παραχωρήσεις την ελευθερία σου. Ο ωραίος θησαυρός μας, η ελευθερία μας, μπορεί να γίνει και το χειρότερο βάρος μας.

Τι είδους κορίτσι είναι η Μαρίνα, η κεντρική ηρωίδα σας. Είναι ένα ψυχικά τραυματισμένο κορίτσι; Μήπως κακό ή αξιαγάπητο;

Θα προτιμούσα αυτό να το απαντήσει και να το αποφασίσει ο κάθε αναγνώστης ξεχωριστά.

Διερωτώμαι: αν αντί για κορίτσια ήταν αγόρια οι πρωταγωνιστές η ενδογενής βία θα είχε άλλα χαρακτηριστικά; 

Αυτή είναι μια πραγματικά καλή ερώτηση. Δεν είχα απάντηση όταν ήρθε και σε μένα αυτή η ερώτηση. Πραγματικά δεν ξέρω τι να απαντήσω. Αυτό που μπορώ να πω με σιγουριά είναι ότι θα είχα να διαχειριστώ μια εντελώς διαφορετική ιστορία.

Το σίγουρο είναι ότι έχουμε να κάνουμε με μια σοκαριστική ιστορία. Τι σας λένε οι αναγνώστες σας;

Κάθε αναγνώστης έχει τη δική του, ολότελα προσωπική προσέγγιση στην ιστορία και νομίζω πως αυτό είναι το καλύτερο για ένα βιβλίο. Πάντως αντί να γράψω μια ιστορία τρόμου, η πραγματική μου πρόθεση ήταν να γράψω μια ιστορία αγάπης. Κάτι που νομίζω ότι είναι πιο κοντά στα γεγονότα που έδωσαν το έναυσμα και την έμπνευση για να γραφτεί το συγκεκριμένο βιβλίο.

Θέλετε να μου πείτε γι’ αυτά τα γεγονότα;

Πρόκειται για μια σύντομη ιστορία της Κλαρίς Λισπέκτορ που έχει τίτλο: «The smallest woman on earth» ή κάπως έτσι (δεν θυμάμαι τον τίτλο στα αγγλικά). Το μόνο που πράγμα που αναφέρει είναι πώς τελειώνει η ιστορία, αλλά δεν επιθυμώ να αποκαλύψω τι ακριβώς αναφέρει. Ωστόσο, ήμουν πραγματικά σοκαρισμένος και όπως είπα πιο πριν, ήμουν σίγουρος πως αυτό που διάβασα ήταν μια ερωτική ιστορία.

Πόσο ευάλωτη κατάσταση είναι αυτό που λένε παιδική αθωότητα. Τι πιστεύετε;

Μάλλον λιγότερο ευάλωτη από όσο συνηθίζουμε να πιστεύουμε. Σκεφτόμαστε συχνά πως τα παιδιά υπάρχουν για να τα προστατεύουμε, χωρίς να σκεφτόμαστε πόσο ισχυρό μπορεί να γίνει το μυαλό ενός παιδιού.

Θέλετε να μου αναφέρετε κάποιους συγγραφείς που σας έχουν επηρεάσει;

Είναι χιλιάδες. Πάντως, για το συγκεκριμένο βιβλίο είναι φανερό πως οι επιρροές μου έρχονται από την Λισπέκτορ και τον Ευριπίδη.

Δεν νομίζω πως κανένας ξεκινάει να γράψει με την πρόθεση να γράψει ως άνδρας ή ως γυναίκα, αλλά να γράψει κάτι καλό ή κακό. Είναι πολύ καλύτερη οπτική. Το αρσενικό/θηλυκό είναι ετικέτες που έχει βάλει η κουλτούρα μας και δεν έχουν να κάνουν με αυτό που είναι οι άνθρωποι στην πραγματικότητα.

Ένας άνδρας, εσείς, γράφετε για κορίτσια και ο τόνος μπορώ να σας πω είναι άκρως «θηλυκός». Πώς το διαχειριστήκατε;

Η συνήθης απάντηση: δεν νομίζω πως κανένας ξεκινάει να γράψει με την πρόθεση να γράψει ως άνδρας ή ως γυναίκα, αλλά να γράψει κάτι καλό ή κακό. Είναι πολύ καλύτερη οπτική. Το αρσενικό/θηλυκό είναι ετικέτες που έχει βάλει η κουλτούρα μας και δεν έχουν να κάνουν με αυτό που είναι οι άνθρωποι στην πραγματικότητα.

Το βιβλίο χωρίζεται σε δύο οπτικές γωνίες. Υπάρχει ένα «εγώ» και ένα «εμείς». Πώς ενώνονται αυτές οι δύο φωνές ή λειτουργούν αυτόνομα;

Αυτό που προσπάθησα να αναπλάσω είναι η δύναμη που έχει ο Χορός στο αρχαίο δράμα. Πρόκειται για πραγματικά πολύ ισχυρή τεχνική, αλλά και πολύ δύσκολη να τη διαχειριστείς.

Το βιβλίο σας έχει μεταφραστεί στα αγγλικά. Είναι ένα μεγάλο βήμα για εσάς;

Ναι, είναι ένα μεγάλο βήμα, αλλά δεν είναι και τόσο σημαντικό όσο φαίνεται. Ε, δεν ήρθε και το τέλος του κόσμου επειδή το βιβλίο μου μεταφράστηκε στα αγγλικά. 

Τι έχετε να πείτε για τους σύγχρονους ισπανούς συγγραφείς;

Συνεχίζουν να γράφουν τη στιγμή που διαβάζουν ολοένα και λιγότερο.

Έχετε να μας προτείνετε κάποιους;

Πάρα πολλούς. Ας πω τους: Σέργιο ντελ Μολίνο, Κάρλος Πάρδο, Μερσέντες Τσεμπριάν, Λάρα Μορένο και Μάρκος Τζιράλτ.

* Ο ΔΙΟΝΥΣΗΣ ΜΑΡΙΝΟΣ είναι συγγραφέας και δημοσιογράφος.

altΧέρια μικρά
Andrés Barba
Μτφρ. Βασιλική Κνήτου
Μεταίχμιο 2018
Σελ. 120, τιμή εκδότη €11,00

alt

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Μπεατρίζ Χάουσνερ: «Η αγάπη είναι ποίηση και η ποίηση είναι αγάπη»

Μπεατρίζ Χάουσνερ: «Η αγάπη είναι ποίηση και η ποίηση είναι αγάπη»

Συνέντευξη με την Καναδή ποιήτρια Μπεατρίζ Χάουσνερ [Beatriz Hausner] με αφορμή την πρόσφατη έκδοση της συλλογής ποιημάτων της «Λατρευτέ επαναστατημένε έρωτά μου» (μτφρ. Χριστίνα Λιναρδάκη, εκδ. Βακχικόν). 

Συνέντευξη στην Αγγελική Δημοπούλου

Η Μπ...

Έι Τζέι Φιν: «Το Γυναίκα στο Παράθυρο με ταξίδευσε σ' όλο τον κόσμο, αλλά πιστεύω ότι το νέο βιβλίο μου είναι καλύτερο»

Έι Τζέι Φιν: «Το Γυναίκα στο Παράθυρο με ταξίδευσε σ' όλο τον κόσμο, αλλά πιστεύω ότι το νέο βιβλίο μου είναι καλύτερο»

Με αφορμή την έκδοση του δεύτερου μυθιστορήματός του «Τέλος ιστορίας» (μτφρ. Χρήστος Καψάλης, εκδ. Ψυχογιός) συζητήσαμε με τον Αμερικανό συγγραφέα A.J. Finn για το πώς η επιτυχία τού άλλαξε τη ζωή, για το τι είναι ένα καλό μυθιστόρημα αγωνίας, και για πολλά άλλα.

Συνέντευξη στον ...

«Να μεθάς ή να μη μεθάς;» – Ένα ερώτημα με πολλαπλές απαντήσεις σε μια συζήτηση με τον Βέλγο συγγραφέα Λοράν ντε Σουτέρ

«Να μεθάς ή να μη μεθάς;» – Ένα ερώτημα με πολλαπλές απαντήσεις σε μια συζήτηση με τον Βέλγο συγγραφέα Λοράν ντε Σουτέρ

Μια ενδιαφέρουσα συζήτηση για τη επιρροή του ποτού στους ανθρώπους με τον Βέλγο δημοσιογράφο και δοκιμιογράφο Λοράν ντε Σουτέρ [Laurent de Sutter]. Αφορμή το βιβλίο του «Η τέχνη της μέθης» (μτφρ. Ζωή Καραμπέκιου, εκδ. Το μέλλον). 

Συνέντευξη στην Αγγελική Δημοπούλου ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Παρουσίαση βιβλίου-εκδήλωση: «Τι δημοκρατίες θα υπάρχουν το 2050;» του Γιώργου Σιακαντάρη

Παρουσίαση βιβλίου-εκδήλωση: «Τι δημοκρατίες θα υπάρχουν το 2050;» του Γιώργου Σιακαντάρη

Την Τετάρτη 19 Ιουνίου παρουσιάζεται το νεο βιβλίο του Γιώργου Σιακαντάρη «Τι δημοκρατίες θα υπάρχουν το 2050; – Μεταδημοκρατία, μεταπολιτική, μετακόμματα» (εκδ. Αλεξάνδρεια) στην Τεχνόπολη Δήμου Αθηναίων.

Επιμέλεια: Book Press

Οι εκδόσεις Αλεξάνδρεια σας προσκαλούν στην παρο...

«Lacrima: το υφαντό των δακρύων» της Καρολίν Γκιγελά Ενγκιγέν (κριτική) – Ένα νυφικό ως κοινωνικό σχόλιο σε μια έξοχη παράσταση

«Lacrima: το υφαντό των δακρύων» της Καρολίν Γκιγελά Ενγκιγέν (κριτική) – Ένα νυφικό ως κοινωνικό σχόλιο σε μια έξοχη παράσταση

Για την παράσταση της Καρολίν Γκιγελά Ενγκιγέν [Caroline Guiela Nguyen] «Lacrima: το υφαντό των δακρύων» που παρουσιάστηκε στο φετινό Φεστιβάλ Αθηνών/Επιδαύρου. Κεντρική εικόνα: © Jean-Louis-Fernandez.

Γράφει ο Νίκος Ξένιος 

...
Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Υπάρχουν βιβλία που τυχαίνει να συμπίπτουν με πολυαναμενόμενες εκδόσεις, δεν μπαίνουν στο οπτικό πεδίο του κοινού ή πολλές φορές μένουν στη σκιά πολύ δημοφιλών τίτλων με παρόμοια θεματική. Το ίδιο συμβαίνει και με τα κουίρ βιβλία. Κάποια ακούγονται και διαβάζονται περισσότερο από άλλα. Σήμερα, λοιπόν, ημέρα εορτασμο...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Συμπληγάδες αξιών» του Μηνά Στραβοπόδη (προδημοσίευση)

«Συμπληγάδες αξιών» του Μηνά Στραβοπόδη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Μηνά Στραβοπόδη «Συμπληγάδες αξιών» το οποίο κυκλοφορεί στις 21 Ιουνίου από τις εκδόσεις Αρμός.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ναι, το ξέρω! Δεν έπρεπε να σκοτώσω. Μα έπρεπε να σκοτώσω. Ξέρω, δεν είνα...

«Μικρές δοκιμές» του Αντώνη Μακρυδημήτρη (προδημοσίευση)

«Μικρές δοκιμές» του Αντώνη Μακρυδημήτρη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του ομότιμου καθηγητή ΕΚΠΑ Αντώνη Μακρυδημήτρη «Μικρές δοκιμές», το οποίο θα κυκλοφορήσει το επόμενο διάστημα από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Το μείζον πρόβλημα στην εποχή μας έχει ...

«Αποστολή στο Βερολίνο» του Λεν Ντέιτον (προδημοσίευση)

«Αποστολή στο Βερολίνο» του Λεν Ντέιτον (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το κατασκοπικό μυθιστόρημα του Λεν Ντέιτον [Len Deighton] «Αποστολή στο Βερολίνο» (μτφρ. Αντώνης Καλοκύρης), το οποίο κυκλοφορεί αυτές τις μέρες από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

«Μάλλον φέρνουν κ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Υπάρχουν βιβλία που τυχαίνει να συμπίπτουν με πολυαναμενόμενες εκδόσεις, δεν μπαίνουν στο οπτικό πεδίο του κοινού ή πολλές φορές μένουν στη σκιά πολύ δημοφιλών τίτλων με παρόμοια θεματική. Το ίδιο συμβαίνει και με τα κουίρ βιβλία. Κάποια ακούγονται και διαβάζονται περισσότερο από άλλα. Σήμερα, λοιπόν, ημέρα εορτασμο...

Πατέρας και γιος: 5 σπουδαία μυθιστορήματα για μια δύσκολη σχέση

Πατέρας και γιος: 5 σπουδαία μυθιστορήματα για μια δύσκολη σχέση

Σύμμαχοι, ενίοτε κι αντίπαλοι. Αγαπημένοι, μα κάποιες φορές σε άλλο μήκος κύματος. Με αφορμή την Ημέρα του Πατέρα (16 Ιουνίου) επιλέξαμε πέντε βιβλία που βρίσκονται σε κυκλοφορία και αναδεικνύουν την πολυπλοκότητα και την ουσιαστική δύναμη που φέρει ο πατέρας ως ρόλος και ως υπόσταση. Κεντρική εικόνα: ο Φίλιπ Ροθ με...

10 κλασικά λογοτεχνικά έργα που έφεραν στο φως τη ΛΟΑΤΚΙ+ εμπειρία

10 κλασικά λογοτεχνικά έργα που έφεραν στο φως τη ΛΟΑΤΚΙ+ εμπειρία

Τα τελευταία χρόνια, η κουίρ λογοτεχνία έχει ανανεωθεί με σύγχρονους εκπροσώπους όπως ο Όσεαν Βουόνγκ ή η Κάρμεν Μαρία Ματσάδο. Εάν αναζητούσαμε, όμως, τις βάσεις ενός κουίρ λογοτεχνικού Κανόνα θα έπρεπε να πάμε πιο πίσω, σε κάποια βιβλία καθοριστικά για την ομοερωτική λογοτεχνία αλλά και για τη λογοτεχνία γενικότερ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ