Σε συνέντευξή του στο Elle, ο Πέρσιβαλ Έβερετ (Percival Everett) μίλησε για το μυθιστόρημά του «James» (μτφρ. Μυρσίνη Γκανά, εκδ. Ψυχογιός), που τιμήθηκε με το Βραβείο Πούλιτζερ 2025. Ακολουθεί ένα μικρό απόσπασμα.
Επιμέλεια: Book Press
Ο Πέρσιβαλ Έβερετ μίλησε στο Elle για το μυθιστόρημά του James (μτφρ. Μυρσίνη Γκανά, εκδ. Ψυχογιός), το οποίο αφηγείται μέρος της ιστορίας του κλασικού μυθιστορήματος του Μαρκ Τουέιν Οι περιπέτειες του Χάκ Φιν, από την οπτική γωνία του Τζιμ, ενός μαύρου σκλάβου.
Για καιρό η ιστορία «ζυμωνόταν» στο πίσω μέρος του μυαλού του συγγραφέα. Τα μυθιστορήματα, όμως, είναι όπως τα ηφαίστεια, εξήγησε ο Έβερετ:
«Δεν μπορείς να σχεδιάσεις το πότε θα εκραγούν. Ήξερα πως κάποια στιγμή θα το έγραφα, αλλά όλα τα κομμάτια έπρεπε να βρεθούν. Οι άνθρωποι με ρωτούν συνεχώς: “Πόσο καιρό σου πήρε να το γράψεις;” και τους απαντώ, εξήντα έξι χρόνια. Έτσι λειτουργεί η τέχνη».
Το Οι περιπέτειες του Χακ Φιν είναι το πρώτο «μοντέρνο» έργο που πραγματεύεται το θέμα της δουλείας, και το διαχρονικό τραύμα που αυτή προξένησε, χωρίς να αποτελεί ένα «μυθιστόρημα διαμαρτυρίας». Εκεί έγκειται η σπουδαιότητά του, κατά τον Έβερετ – «είναι μια ειλικρινής και τίμια προσπάθεια να κατανοηθούν οι επιπτώσεις της δουλείας όχι μονάχα στους σκλάβους αλλά και σε αυτούς που τους υποδούλωσαν».
Ο Έβερετ δήλωσε πως το μυθιστόρημα του Τουέιν δεν έχει αδυναμίες:
«Το μυθιστόρημα ανήκει στον Χακ, και δικαίως. (…) Αλλά ο Τουέιν δεν θα μπορούσε να βάλει τον εαυτό του στη θέση ενός σκλάβο ούτε στη θέση ενός ατόμου που συγγενεύει με έναν σκλάβο. Αυτό το μέρος της ιστορίας δεν θα μπορούσε να υπάρξει».
Ο Έβερετ, επιπλέον, δεν θεωρεί πως έγραψε «ένα μυθιστόρημα για τη δουλεία». Για την ακρίβεια, απορρίπτει τον εν λόγω όρο και την αξία του – δεν γνωρίζει ούτε ένα άτομο που να διάβασε ένα «μυθιστόρημα για τη δουλεία» και να άλλαξε την άποψή του για το συγκεκριμένο θέμα. Απλώς, το James θέτει στο επίκεντρο κάποιους χαρακτήρες που είναι σκλάβοι, καταπιεσμένοι, και μάλιστα έχουν αναπτύξει τη δική τους διάλεκτο, τους δικούς τους κώδικες επικοινωνίας:
«Είναι απλώς γεγονός ότι οι άνθρωποι, ειδικά όταν καταπιέζονται και δέχονται πυρά, βρίσκουν τρόπους να μιλούν μεταξύ τους με τρόπους που οι καταπιεστές τους δεν καταλαβαίνουν. Είτε είναι μαύροι είτε λευκοί, στα στρατόπεδα εξόντωσης ή σκλάβοι, οι άνθρωποι βρίσκουν ασφαλείς τρόπους να συνεννοούνται μεταξύ τους».
