fabio stassi kentriki

Με αφορμή την παρουσία του στην 20η ΔΕΒΘ και την έκδοση του τελευταίου του βιβλίου «Μαστρο Τζεπέτο» (μτφρ. Δήμητρα Δότση, εκδ. Ίκαρος), συνομιλήσαμε με τον Ιταλό συγγραφέα Φάμπιο Στάσι [Fabio Stassi] για τη θεραπευτική δύναμη των βιβλίων.

Συνέντευξη στον Διονύση Μαρίνο

Θεραπεία διά των βιβλίων; Μήπως να αφήσουμε κατά μέρος τα χάπια και τους γιατρούς; Ο Ιταλός συγγραφέας Φάμπιο Στάσι έχει αγαπηθεί και στην Ελλάδα για τα βιβλία του που κυκλοφορούν από τις εκδόσεις Ίκαρος και έχουν, τα περισσότερα, κεντρικό ήρωα τον Βίντσε Κόρσο. Μια παράξενη φιγούρα που ως βιβλιοθεραπευτής λύνει μυστήρια, αλλά και θέτει τα βιβλία ως μέρος της αναγνωστικής θεραπείας των ανθρώπων.

Βρεθήκαμε με τον Φάμπιο Στάσι στη Θεσσαλονίκη, με αφορμή την 20ή ΔΕΒΘ και συζητήσαμε για τη ζωτική δύναμη της λογοτεχνίας.

Πώς προέκυψε ο Βίντσε Κόρσο; Πώς τον σκεφτήκατε;

Είχα την επιμέλεια ενός βιβλίου που κυκλοφόρησε στην Ιταλία με θέμα «Θεραπεία με τα βιβλία». Είναι ένα βιβλίο που κυκλοφόρησε σε πολλές χώρες της Ευρώπης. Το σχέδιο ήταν κάθε συγγραφέας από διαφορετική χώρα να προτείνει βιβλία. Εγώ, ως εκπρόσωπος της Ιταλίας, πρότεινα τα βιβλία του Καλβίνο, του Ταμπούκι, του Μοράβια για βιβλιοθεραπεία. Συγκεκριμένα, για κάθε ασθένεια πρότεινα έναν συγκεκριμένο συγγραφέα.

ikaros fabio stassi 01

Με ποιο λογική, όμως; Πώς κάνατε την αντιστοίχιση;

Για να φέρω ένα παράδειγμα: ο Μπουζάτι είναι ιδανικός συγγραφέας για το φόβο των γηρατειών. Ο Μανγκανέλι, ένας δύσκολος και μπαρόκ, συγγραφέας, προτείνεται για τη δυσπραγία που είναι μια ασθένεια που έχουν οι άνθρωποι που δεν μπορούν να σκύψουν να δέσουν τα κορδόνια των παπουτσιών τους. Ο ίδιος, άλλωστε, έγινε συγγραφέας γι’ αυτόν το λόγο.

Πώς ήταν όλο αυτό ως εμπειρία;

Στην αρχή ήταν διασκεδαστικό, αλλά στη συνέχεια άρχισα να μελετώ λίγο περισσότερο το θέμα της βιβλιοθεραπείας. Συναντήθηκα με θεραπευτές και κατάλαβα πως όλο αυτό είναι κάτι πολύ σοβαρό. Στις φυλακές, ας πούμε, που επιτρέπουν τα βιβλία παρουσιάζεται μείωση των αυτοκτονιών κατά 1/3 σε σχέση με άλλες που τα απαγορεύουν. Επομένως, τα βιβλία σώζουν ζωές σε οριακές καταστάσεις όπως στα νοσοκομεία, σε φυλακές, αλλά και σε χώρες που βρίσκονται υπό δικτατορικό καθεστώς. Για να απαντήσω, λοιπόν, στην πρώτη ερώτηση, σκέφτηκα να φτιάξω έναν χαρακτήρα που θα είναι ντετέκτιβ. Ειδικότερα αυτός ο ντετέκτιβ θα είναι και αναναγνώστης, όπως συμβαίνει και στην πραγματικότητα.

Τα βιβλία σώζουν ζωές σε οριακές καταστάσεις όπως στα νοσοκομεία, σε φυλακές, αλλά και σε χώρες που βρίσκονται υπό δικτατορικό καθεστώς.

Αυτό που φτιάξατε, τελικά, ήταν ένα υβριδικό σχήμα. Γνωρίζουμε την παραδοσιακή αστυνομική λογοτεχνία με τους κλασικούς επιθεωρητές. Εδώ, όμως, έχουμε κάτι άλλο. Πιο εκλεπτυσμένο.

Το αστυνομικό είδος είναι κατ’ ουσίαν μπουρζουά. Στην αρχή συμβαίνει μια ρήξη της τάξης μέσω του εγκλήματος, αλλά στο τέλος η τάξη αποκαθίσταται. Η λογοτεχνία είναι αταξία, ακαταστασία. Ήθελα να φτιάξω έναν ήρωα που είναι ανασφαλής, μπερδεμένος, αλλά που θέτει συνεχώς ερωτήματα στον εαυτό του. Όπως κάνουν και οι αναγνώστες.

ikaros fabio stassi 03

Επιστρέφω, για το επάγγελμα του βιβλιοθεραπευτή. Ξέρω πολλούς βιβλιόφιλους που εύκολα θα το ακολουθούσαν.

(Γελάει) Στη Σαρδηνία σε μια παρουσίαση που με κάλεσαν μου έδωσαν να φορέσω μια λευκή ιατρική μπλούζα, μου έδωσαν ένα στηθοσκόπιο και ένα βιβλίο. Είχα ως βοηθούς μου δύο βιβλιοθηκονόμους. Αυτή ήταν η παρουσίαση. Μπήκαν στη σειρά όσοι ήρθαν στην παρουσίαση και φτάσαμε ως τη νύχτα κι ακόμη ήμασταν εκεί. Έρχονταν άνθρωποι και μου έλεγαν πράγματα για τη ζωή τους.

Απίστευτο…

Εντελώς! Μιλάμε για ανθρώπους άγνωστους σε εμένα που μου έλεγαν πράγματα που δεν είχαν πει καν σε οικείους τους. Είχα, δε, και βιβλίο συνταγών με σφραγίδα και τους έγραφα τα βιβλία που έπρεπε να πάρουν. Για μια εβδομάδα οι βιβλιοπώλες στο Κάλιαρι με έπαιρναν τηλέφωνο και μου έλεγαν πως χάρη σ’ αυτό πουλούσαν βιβλία που είχαν στοκάρει εδώ και δέκα χρόνια.

Δεν είναι επικίνδυνο όλο αυτό; Αντιλαμβάνεστε την ευθύνη του πράγματος;

Φυσικά και είναι επικίνδυνο. Εκείνο το βράδυ έφυγα πολύ κουρασμένος. Η λογοτεχνία μιλάει για τα πάντα, αλλά αν κάνεις λάθος στο βιβλίο που θα προτείνεις; Αυτοί οι άνθρωποι είχαν ανάγκη να μιλήσουν και τα βιβλία ήταν η πρόφαση, μια γέφυρα. Η διαδικασία ήταν τόσο σοβαρή που επέτρεψε στους ανθρώπους να ανοιχτούν περισσότερο από όσο θα το έκαναν σε έναν πραγματικό γιατρό.

Μικρός ήμουν ένα λιγομίλητο παιδί που είχε φτιάξει έναν δικό του φανταστικό κόσμο.

Εσείς πώς προσεγγίσατε τη λογοτεχνία μικρός;

Μικρός ήμουν ένα λιγομίλητο παιδί που είχε φτιάξει έναν δικό του φανταστικό κόσμο. Μου άρεσαν πολύ τα βιβλία περιπέτειας.

Από βιβλίο σε βιβλίο έχω διαπιστώσει πως δεν μετασχηματίζεστε, αλλάζετε. Δεν κρατάτε μια μανιέρα.

Τα βιβλία μάς αλλάζαν, αλλά κι εγώ αλλάζω μέσα στα χρόνια. Ο Σαρλό και ο Μαστρο-Τζεπέτο είναι μέλη της οικογένειάς μου. Η οικογένειά μου είναι οικογένεια εσωτερικών μεταναστών. Φύγαμε από τη Σικελία για τη Ρώμη. Η γιαγιά μου γεννήθηκε στο Μπουένος Άιρες και ο παππούς μου στην Τυνησία. Μια προγιαγιά μου έρχεται από Μπιζνόνε και μια άλλη από την Καταλονία. Ολο αυτό είναι μια μίξη. Ολοι αυτοί λάτρευαν τον Σαρλό ως μια ποιητική αναπαράσταση αυτού που ήταν οι ίδιοι.

ikaros fabio stassi 02

Περιμένατε πως μεγαλώνοντας θα γράφατε γι’ αυτούς;

Όχι, ποτέ! Η γιαγιά μου στο τραπέζι του Πάσχα έβαζε πιάτο και γι’ αυτούς, τον Σαρλό και τον Μαστρο-Τζεπέτο. Επίσης, έβαζαν πιάτο και για τους συγγενείς που βρίσκονταν στην Αμερική. Τα Χριστούγεννα συνέβαινε το ίδιο. Οι άλλοι που βρίσκονταν στο τραπέζι διηγούνταν στους απόντες όλα τα σημαντικά γεγονότα της οικογένειας. Κάποια στιγμή άρχισαν να ετοιμάζουν τραπέζι και για τους νεκρούς. Για μένα αυτό ήταν λογοτεχνία, ήταν φαντάσματα. Μπορεί όλοι οι άνθρωποι να ήταν αγράμματοι, αλλά ήξεραν να διηγούνται ιστορίες, όπως συνέβαινε με τους παλαιότερους. Αυτή ήταν η πρώτη μου εκπαίδευση στην αφήγηση.

Μπορεί όλοι οι άνθρωποι να ήταν αγράμματοι, αλλά ήξεραν να διηγούνται ιστορίες, όπως συνέβαινε με τους παλαιότερους. Αυτή ήταν η πρώτη μου εκπαίδευση στην αφήγηση.

Τώρα καταλαβαίνω γιατί όλο το έργο σας κινείται γύρω από το θέμα της μνήμης.

Πράγματι. Στην Ιταλία θα βγει ένα καινούργιο βιβλίο που θα μιλάει για τα βιβλία που κάηκαν κατά τη διάρκεια του φασισμού και την επόμενη χρονιά θα βγάλω ένα αυτοβιογραφικό για την οικογένειά μου. Εκεί η μνήμη θα παίξει καθοριστικό ρόλο. Ήταν μια αγαπημένη λέξη για τον Λεονάρντο Σάσα. Η μπλε σειρά των εκδόσεων Selerio, του εκδοτικού μου, έχει τον τίτλο «Μνήμη».

Αυτό δεν ζητάμε, άλλωστε, από την λογοτεχνία; Να συνδεθούμε με το παρελθόν. Ακόμη και μ’ αυτό που δεν έχουμε ζήσει.

Περιγράφοντας τις πυρές που άναβαν οι Γερμανοί για να κάψουν τα βιβλία, ανακάλυψα πως τέτοια πράγματα γίνονταν και πολύ παλιότερα. Στην Κίνα, το 213 π.Χ. ο τότε Αυτοκράτορας έκαψε όλα τα βιβλία με σκοπό να ξεκινήσει η Ιστορία από αυτόν. Αυτό έκανε και ο Μουσολίνι και ο Χίτλερ. Ήθελαν να κάψουν τη Γαλλική Επανάσταση. Η λογοτεχνία έχει να κάνει με την προστασία της μνήμης. Ακόμη κι αν είναι τραγική, επώδυνη και αρνητική.

stassi marinos

Παλαιότερα δουλεύατε σε εκδοτικό οίκο. Πώς ήταν η εμπειρία να πρέπει να «πεις» όχι σε έναν συγγραφέα; Δεν σας στεναχωρούσε που κι εσείς ήσασταν συγγραφέας;

Ισχύει αυτό. Σταμάτησα αυτή τη δουλειά γιατί απαντούσα σε όλους γιατί καταλάβαινα την αγωνία τους. Μακάρι να έλεγα σε όλους «ναι», αλλά αυτό ήταν αδύνατο να συμβεί. Ωστόσο, είχα και μια μεγάλη ικανοποίηση. Ενας συγγραφέας που είχα προτείνει εγώ πήρε το βραβείο Καμπιέλο που είναι σαν να παίρνει το πρωτάθλημα μια ομάδα Γ’ Εθνικής. Ολοι έχουμε ευθύνη να μιλάμε για ωραία βιβλία.

...ο τωρινός μου εκδοτικός. Τότε με είχε απορρίψει. Μάλιστα ένα από τα απορριπτικά σημειώματα το έχω κάνει κορνίζα στο γραφείο μου.

Εσάς σας έχουν απορρίψει ποτέ;

Βέβαια (γελάει), για είκοσι χρόνια. Και μάλιστα ο τωρινός μου εκδοτικός. Τότε με είχε απορρίψει. Μάλιστα ένα από τα απορριπτικά σημειώματα το έχω κάνει κορνίζα στο γραφείο μου. Η αλήθεια είναι ότι οι εκδόσεις Selerio μου είχαν ετοιμάσει ένα συμβόλαιο που χάθηκε και δεν μου το έστειλαν ποτέ. Επομένως, θα μπορούσα να είχα ξεκινήσει πιο νωρίς. Όλα στη ζωή είναι μοίρα. Συμβαίνουν όταν είναι να συμβούν.

Ο ΔΙΟΝΥΣΗΣ ΜΑΡΙΝΟΣ είναι δημοσιογράφος και συγγραφέας. 

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Αντρές Μοντέρο: «Είμαστε άνθρωποι, πάντα θα μας αρέσουν οι ιστορίες και τα παραμύθια»

Αντρές Μοντέρο: «Είμαστε άνθρωποι, πάντα θα μας αρέσουν οι ιστορίες και τα παραμύθια»

Με αφορμή την έκδοση του βιβλίου του «Ο θάνατος έρχεται στάζοντας βροχή (μτφρ. Μαρία Παλαιολόγου, εκδ. Διόπτρα) συνομιλούμε με τον Χιλιανό συγγραφέα Αντρές Μοντέρο [Andres Montero] για τον μαγικό ρεαλισμό και τη σπουδαιότητα της προφορικής αφήγησης.

Συνέντευξη στον Διονύσ...

Μπεατρίζ Χάουσνερ: «Η αγάπη είναι ποίηση και η ποίηση είναι αγάπη»

Μπεατρίζ Χάουσνερ: «Η αγάπη είναι ποίηση και η ποίηση είναι αγάπη»

Συνέντευξη με την Καναδή ποιήτρια Μπεατρίζ Χάουσνερ [Beatriz Hausner] με αφορμή την πρόσφατη έκδοση της συλλογής ποιημάτων της «Λατρευτέ επαναστατημένε έρωτά μου» (μτφρ. Χριστίνα Λιναρδάκη, εκδ. Βακχικόν). 

Συνέντευξη στην Αγγελική Δημοπούλου

Η Μπ...

Έι Τζέι Φιν: «Το Γυναίκα στο Παράθυρο με ταξίδευσε σ' όλο τον κόσμο, αλλά πιστεύω ότι το νέο βιβλίο μου είναι καλύτερο»

Έι Τζέι Φιν: «Το Γυναίκα στο Παράθυρο με ταξίδευσε σ' όλο τον κόσμο, αλλά πιστεύω ότι το νέο βιβλίο μου είναι καλύτερο»

Με αφορμή την έκδοση του δεύτερου μυθιστορήματός του «Τέλος ιστορίας» (μτφρ. Χρήστος Καψάλης, εκδ. Ψυχογιός) συζητήσαμε με τον Αμερικανό συγγραφέα A.J. Finn για το πώς η επιτυχία τού άλλαξε τη ζωή, για το τι είναι ένα καλό μυθιστόρημα αγωνίας, και για πολλά άλλα.

Συνέντευξη στον ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Κουλτούρα της ακύρωσης» και πατριαρχία στη λογοτεχνία – σκέψεις με αφορμή τη Μεγάλη Χίμαιρα του Μ. Καραγάτση

«Κουλτούρα της ακύρωσης» και πατριαρχία στη λογοτεχνία – σκέψεις με αφορμή τη Μεγάλη Χίμαιρα του Μ. Καραγάτση

Σκέψεις για την Κουλτούρα της ακύρωσης (cancel culture) και την πατριαρχία στη λογοτεχνία, με αφορμή την έντονη συζήτηση για τον σεξισμό στη «Μεγάλη Χίμαιρα» του Μ. Καραγάτση. 

...

Ο Καραγάτσης, η Γραμμή του Ορίζοντος και η αναγκαία κριτική

Ο Καραγάτσης, η Γραμμή του Ορίζοντος και η αναγκαία κριτική

Σκέψεις με αφορμή την έντονη συζήτηση που προκάλεσαν πρόσφατα οι νέες αναγνώσεις δύο πολυδιαβασμένων βιβλίων της νεοελληνικής πεζογραφίας, ενός παλιότερου, της «Μεγάλης Χίμαιρας» του Μ. Καραγάτση, κι ενός νεότερου, της «Γραμμής του ορίζοντος», του Χρήστου Βακαλόπουλου. Και τα δύο κυκλοφορούν από τις εκδόσεις της Εστ...

«Το καλοκαίρι της Κάρμεν» σε σκηνοθεσία Ζαχαρία Μαυροειδή (κριτική) – Ένας τρυφερός ύμνος για την ανδρική γκέι φιλία

«Το καλοκαίρι της Κάρμεν» σε σκηνοθεσία Ζαχαρία Μαυροειδή (κριτική) – Ένας τρυφερός ύμνος για την ανδρική γκέι φιλία

Για την ταινία του Ζαχαρία Μαυροειδή «Το καλοκαίρι της Κάρμεν». Τολμηρό φιλμ που όμως δεν πέφτει σε κλισέ και ανούσια δράματα. 

Γράφει η Φανή Χατζή

«Το Καλοκαίρι της Κάρμεν» είναι η απόλυτα καλοκαιρινή ταινία, ιδανική για ένα χαλαρό βραδάκι σε κάπ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» του Αλέξις Ραβέλο (προδημοσίευση)

«Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» του Αλέξις Ραβέλο (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το αστυνομικό μυθιστόρημα του Αλέξις Ραβέλο [Alexis Ravelo] «Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» (μτφρ. Κρίτων Ηλιόπουλος), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 25 Ιουνίου από τις εκδόσεις Τόπος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

2ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ

...
«Η άλλη κόρη», της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

«Η άλλη κόρη», της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Ανί Ενρό [Annie Ernaux] «Η άλλη κόρη» (μτφρ. Ρίτα Κολαΐτη), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 25 Ιουνίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Η σειρά των δύο αφηγήσεων, η δική μου και η δ...

«Συμπληγάδες αξιών» του Μηνά Στραβοπόδη (προδημοσίευση)

«Συμπληγάδες αξιών» του Μηνά Στραβοπόδη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Μηνά Στραβοπόδη «Συμπληγάδες αξιών» το οποίο κυκλοφορεί στις 21 Ιουνίου από τις εκδόσεις Αρμός.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ναι, το ξέρω! Δεν έπρεπε να σκοτώσω. Μα έπρεπε να σκοτώσω. Ξέρω, δεν είνα...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Η ελληνική κουίρ λογοτεχνία ήταν πάντα εδώ

Η ελληνική κουίρ λογοτεχνία ήταν πάντα εδώ

10 βιβλία + 1 διήγημα τα οποία διερευνούν την παρουσία του κουίρ στην ελληνική πεζογραφία.

Γράφει ο Κώστας Αγοραστός

Ανεξάρτητα από το πόσο απαγορευμένο θέμα αποτελούσε, από το πόσο θα σκανδάλιζε τους αναγνώστες, από το πόσοι εκδότες θα αρνούνταν να το...

Τι κάνουμε με τους πρόσφυγες; 5+1 βιβλία για το ζήτημα των προσφύγων και της ένταξής τους στη χώρα μας

Τι κάνουμε με τους πρόσφυγες; 5+1 βιβλία για το ζήτημα των προσφύγων και της ένταξής τους στη χώρα μας

Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Προσφύγων (20 Ιουνίου) επιλέγουμε έξι βιβλία που εξετάζουν το προσφυγικό ζήτημα με νηφάλιο και ουσιαστικό τρόπο.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

«Αν κάνω ένα βήμα θα βρεθώ αλλού» λέει ένας ήρωας της ...

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Υπάρχουν βιβλία που τυχαίνει να συμπίπτουν με πολυαναμενόμενες εκδόσεις, δεν μπαίνουν στο οπτικό πεδίο του κοινού ή πολλές φορές μένουν στη σκιά πολύ δημοφιλών τίτλων με παρόμοια θεματική. Το ίδιο συμβαίνει και με τα κουίρ βιβλία. Κάποια ακούγονται και διαβάζονται περισσότερο από άλλα. Σήμερα, λοιπόν, ημέρα εορτασμο...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ