Γιάννης Δούκας: «Διαβάζω αργά, σεβαστικά, διακεκομμένα, μεταφράζοντας το Πάτερσον του Γουίλιαμ Κάρλος Γουίλιαμς»

Το πρώτο βιβλίο που θυμάμαι

Μορφή μυθοπλασίας η κάθε μνήμη, γι’ αυτό και αμφιβάλλω αν είναι υπαρκτό, ως αντικείμενο ή ως περιεχόμενο, ό,τι θυμάμαι ως πρώτο βιβλίο. Και ως προς τι πρώτο; Στο σπίτι έμπαιναν πολλά, με βάρος το φορτίο της αγάπης ή της οικειότητας: Ο ροδώνας με τους χωροφύλακες του Χριστόφορου Λιοντάκη, το Μ’ ένα στεφάνι φως της Τζένης Μαστοράκη, το Αργά, πολύ αργά μέσα στη νύχτα του Γιάννη Ρίτσου.

Αν έπρεπε, ωστόσο, να πάω πιο πίσω, στις πιο αχνές μου μνήμες, του νηπίου, θα έλεγα πως το πρώτο βιβλίο ήταν προφορικό, αυτό που ακούμε πριν απ’ το αποκοίμισμα. Και θα ’ταν, δίχως άλλο, αφηγήσεις απ’ την αρχαία ελληνική μυθολογία, ίσως απ’ τη Βιβλιοθήκη του Απολλόδωρου, ίσως απ’ τη δεκαοκτάτομη έκδοση των Αδελφών Στεφανίδη που έμελλε να συνεχίσει τη ζωή της, πέρα από μένα, στις σχολικές βιβλιοθήκες του Έβρου, χαρισμένη την πρώτη εποχή του Ε.ΚΕ.ΒΙ.

Το αγαπημένο μου βιβλίο ως παιδί

Η ιστορία της μουσικής σε σκίτσα, το Μια φορά κι έναν καιρό ήταν… ο άνθρωπος, αλλά και ο Αστερίξ, μεταφρασμένος απ’ τον Αργύρη Χιόνη. Με ακολουθούν, έκτοτε κι εσαεί, η αγάπη για την ιστορική πληροφορία, η τάση προς τη συλλογή της και, προπαντός, το παιχνίδισμα.

Το βιβλίο που σημάδεψε την εφηβεία μου

Στα κατεξοχήν χρόνια της, τα δυο τελευταία, δηλαδή, πριν απ’ την τυπική μου ενηλικίωση –και για λίγους ακόμη μήνες αργότερα– θα ξεχώριζα τη Σταυροφορία χωρίς σταυρό του Άρθουρ Καίσλερ, το Θεός και Κράτος του Μιχαήλ Μπακούνιν και Το σύντομο καλοκαίρι της αναρχίας του Χανς Μάγκνους Εντσενσμπέργκερ.

Είναι η εποχή που εξερευνούμε τον εαυτό, ραγδαίο στην αλλαγή του, και υποδυόμαστε αυτό στο οποίο θα θέλαμε (κι ας μην μπορούμε) να μεταμορφωθούμε.

Το βιβλίο που επηρέασε τη σκέψη μου

Όλα, με τον τρόπο τους, επιδρούν, όχι ως καθοδηγητές ή ως κανονάρχες, όμως. Ήρθε η στιγμή, κατά τις αρχές της κρίσης, να με καθησυχάσουν και να με ηρεμήσουν, σα βόλτα ανάμεσα στα μνήματα του Κεραμεικού, οι Μέρες του Σεφέρη.

Το βιβλίο που με έκανε να θέλω να γίνω συγγραφέας

Τα Ποιήματα (1941-1974) του Άρη Αλεξάνδρου. Ιδίως ο στίχος του για «τη λαμπρή αλληλουχία των σπινθήρων».

Το βιβλίο που ξαναδιαβάζω

Μ’ έκπληξη και συγκίνηση αμείωτη, τα ποιήματα του Σολωμού και τα ποιήματα του Καβάφη.

Το βιβλίο που χαρίζω

Πρόσφατα, την Κυρία Νταλογουέι∙ ελπίζω να είναι τυχερή.

Το βιβλίο που άργησα να ανακαλύψω

Νομίζω πως ό,τι έχω διαβάσει στη ζωή μου, στην ώρα του το διάβασα. Αυτό, ασφαλώς, δεν πάει να πει πως δεν υπάρχουν πάμπολλα για ν’ ανακαλυφθούν – πάντοτε περισσότερα απ’ όσα ήδη ανακαλύφθηκαν. Ο Οδυσσέας, ας πούμε, που είμαι ακόμη στην αρχή του.

Το βιβλίο που ντρέπομαι να λέω ότι έχω διαβάσει

Όχι που ντρέπομαι, αλλά που έχω μετανιώσει τη σπατάλη: τα πεπραγμένα ορισμένων συγγραφέων απονομιμοποίησαν τις λέξεις τους εντός μου. 

Το βιβλίο που διαβάζω τώρα

Πολλά εκκρεμή, μετέωρα. Το ένα, που το διαβάζω αργά, σεβαστικά, διακεκομμένα, που το διαβάζω, μεταφράζοντάς το, είναι το μέγα Πάτερσον του Γουίλιαμ Κάρλος Γουίλιαμς.

Λίγα λόγια για τον ποιητή

Ο Γιάννης Δούκας σπούδασε φιλολογία στο Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών και Ψηφιακές Ανθρωπιστικές Επιστήμες στο King’s College του Λονδίνου. Στο Γκόλγουεϊ της Ιρλανδίας εκπόνησε τη διδακτορική του διατριβή με θέμα τη διακειμενικότητα στην επική ποίηση της Ύστερης Αρχαιότητας και τις μεθόδους ψηφιακής της αναπαράστασης. Ποιήματά του έχουν ανθολογηθεί και μεταφραστεί σε επτά γλώσσες. Δύο τραγούδια σε στίχους του έχουν συμπεριληφθεί Στην ομίχλη των καιρών, δίσκο του Θάνου Μικρούτσικου (2017). Μεταφράζει από τα αγγλικά και δημοσιεύει κείμενά του σε ηλεκτρονικά και έντυπα μέσα. Τελευταίο του βιβλίο, η ποιητική σύνθεση Η Θήβα Μέμφις (εκδ. Πόλις).