alt

Για τις συλλογές διηγημάτων της Lucia Berlin, «Οδηγίες για οικιακές βοηθούς» (μτφρ. Κατερίνα Σχινά, εκδ. Στερέωμα), του Raymond Carver «Ελέφαντας» (μτφρ. Τρισεύγενη Παπαϊωάννου, εκδ. Μεταίχμιο) και του Σωτήρη Δημητρίου «Ένα παιδί απ' τη Θεσσαλονίκη» (εκδ. Πατάκη).

Του Κώστα Αγοραστού

Διαβάζω σε κείμενα επισκόπησης της περυσινής χρονιάς την επισήμανση ότι, σε σχέση με τα προηγούμενα χρόνια, το διήγημα έχει υποχωρήσει εκδοτικά και αρκετοί συγγραφείς στρέφονται ξανά στο μυθιστόρημα. Αυτό, όπως όλα δείχνουν, είναι αλήθεια. Παρόλα αυτά, το τελευταίο διάστημα συνάντησα τρεις σπουδαίες συλλογές διηγημάτων, η καθεμιά με το δικό της ειδικό βάρος και όλες τους με τα κοινά χαρακτηριστικά των σπουδαίων διηγημάτων. Βιωματική γραφή, οριακούς ήρωες, αναπάντεχες ιστορίες και ανάμεσα στις γραμμές να αναδίνεται μια αδιόρατη και συνεχή πρόκληση, από τη μεριά του συγγραφέα, να αποκαλύψει εντέχνως, μέσα από την αφήγησή του, κάποιες από τις πιο μύχιες πτυχές του εαυτού του.

Η γραφή της είναι πηγαία, αντισυμβατική. Φέρει κάτι από την ομορφιά και τη σταθερότητα του εμφανούς σκυροδέματος.

Στην κορωνίδα όλων αυτών, η εκπληκτική συλλογή διηγημάτων της Lucia Berlin, Οδηγίες για οικιακές βοηθούς, σε υποδειγματική μετάφραση της Κατερίνας Σχινά για τις εκδόσεις Στερεώμα. Η Berlin ξέρει πολύ καλά τους ήρωές της, τις οριακές καταστάσεις που βρίσκονται, τα αδιέξοδα στα οποία συχνά εγκλωβίζονται. Στέκεται δίπλα τους με αγάπη και δεν διστάζει να φανερώσει τις πληγές τους, να δείξει το μέγεθος της ήττας τους, το βάθος του πηγαδιού από το οποίο κραυγάζουν. Η γραφή της είναι πηγαία, αντισυμβατική. Φέρει κάτι από την ομορφιά και τη σταθερότητα του εμφανούς σκυροδέματος. Το φορτίο των ηρώων δεν καταναλώνεται ούτε εξαντλείται μέσα στο πλαίσιο της αφηγήσης κάθε διηγήματος. Όσες ιστορίες κι αν έχουμε διαβάσει για αλκοολικούς, για κοπέλες που πρέπει να αποφασίσουν αν θα κάνουν ή όχι άμβλωση, για κέντρα απεξάρτησης ή για μια νυχτερινή βάρδια στα επείγοντα ενός νοσοκομείου, στα διηγήματα της Berlin βρίσκουμε κάτι μοναδικό: τη λαχτάρα και την ορμή αυτής που επέζησε όλων αυτών των καταστάσεων, μαζι με τη βιασύνη να ολοκληρώσει τις ιστορίες της πριν τελειώσει το μπουκάλι με το Jim Beam.

Η ήπια και σχεδόν ποιητική στάση των ηρώων του, μοιάζει να έχει προκύψει από θέσεις και απόψεις του Carver, που κινούνται κάπου μεταξύ σοφίας και παραίτησης.

Η Berlin πάντως δεν είναι ο «θηλυκός Carver», όπως συχνά γράφεται, και αυτό σε καμία περίπτωση δεν αποτελεί μομφή ή υποτίμηση. Ο Carver στα τελευταία του διηγήματα, τα οποία επανεκδόθηκαν σε μετάφραση και επίμετρο της Τρισεύγενης Παπαϊωάννου με τίτλο Ελέφαντας (εκδ. Μεταίχμιο), έχει φτάσει σε αξιοθαύμαστο επίπεδο γλωσσικής και νοηματικής συμπύκνωσης. Μέσω της λιτότητας και των ιστοριών χωρίς εξάρσεις και δραματικές κορυφώσεις μοιάζει να έχει βρει τις απαντήσεις σε ζητήματα που τον βασάνιζαν χρόνια στις προηγούμενες συλλογές. Η ήπια και σχεδόν ποιητική στάση των ηρώων του, μοιάζει να έχει προκύψει από θέσεις και απόψεις του Carver, που κινούνται κάπου μεταξύ σοφίας και παραίτησης. Μια σπουδαία συλλογή, υπόδειγμα κατασταλαγμένου ύφους και θεματικής, η αξία της οποίας αποκαλύπτεται αφού κανείς διαβάσει και τα προηγούμενα διηγήματά του.

Σκληροί και αλύγιστοι και αλλού παραδομένοι και σπαρακτικοί, οι ήρωες του Σωτήρη Δημητρίου έκτοτε τον ακολουθούν σε όλα του τα βιβλία.

Ήταν 1988 όταν κυκλοφόρησε ο Ελέφαντας στη Μεγάλη Βρετανία και 1989 όταν έκανε την εμφάνισή της στους πάγκους των ελληνικών βιβλιοπωλείων η δεύτερη συλλογή διηγημάτων του Σωτήρη Δημητρίου Ένα παιδί απ’ τη Θεσσαλονίκη. Ακόμη και σήμερα, που επανεκδόθηκε από τον Πατάκη, κάθε διήγημα είναι γροθιά στο στομάχι. Ο Δημητρίου φτιάχνει ήρωες με μοναδική μαεστρία, αντλώντας φυσιογνωμίες από μια τεράστια δεξαμενή χαρακτήρων της επαρχίας αλλά και αποσυνάγωγων της πόλης χρησιμοποιώντας τα απαραίτητα αυτοβιογραφικά στοιχεία για να τους στερεώσει με την αληθοφάνεια. Η γλώσσα των διηγημάτων πηγάζει και ακολουθεί όχι μόνο το μορφωτικό επίπεδο των ηρώων του αλλά τις πλούσιες και ποικίλες συναισθηματικές τους διαδρομές. Σκληροί και αλύγιστοι και αλλού παραδομένοι και σπαρακτικοί, οι ήρωες του Σωτήρη Δημητρίου έκτοτε τον ακολουθούν σε όλα του τα βιβλία. Σ’ αυτήν τη συλλογή όμως το ειδικό βάρος των ιστοριών τους δεν επιτρέπει να ξεχνάμε γιατί το διήγημα είναι μια φόρμα που θα μας δίνει σπουδαία κείμενα και θα αποτελεί αέναη δοκιμασία για κάθε συγγραφέα είτε βρίσκεται στα πρώτα του βήματα είτε έχει διανύσει χρόνια συγγραφικής πορείας.

* Ο ΚΩΣΤΑΣ ΑΓΟΡΑΣΤΟΣ είναι δημοσιογράφος.


altΟδηγίες για οικιακές βοηθούς
Lucia Berlin
Μτφρ. Κατερίνα Σχινά
Στερέωμα 2018
Σελ. 576, τιμή εκδότη €23,00

alt

 

 

 

altΕλέφαντας
Ρέιμοντ Κάρβερ
Μτφρ. Τρισεύγενη Παπαϊωάννου
Μεταίχμιο 2019
Σελ. 160, τιμή εκδότη €11,00

alt

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ RAYMOND CARVER

 

 

altΈνα παιδί απ' τη Θεσσαλονίκη
Σωτήρης Δημητρίου
Πατάκης 2018
Σελ. 136, τιμή εκδότη €13,30

alt

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ ΣΩΤΗΡΗ ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Ο ποιητής Κάρβερ

Ο ποιητής Κάρβερ

Επισημάνσεις και συνειρμοί με αφορμή την ανθολογία ποιημάτων του Raymond Carver «Δωμάτια όπου οι άνθρωποι ουρλιάζουν και πληγώνουν ο ένας τον άλλο» (επιλογή-μτφρ.-επίμετρο: Χαράλαμπος Γιαννακόπουλος, εκδ. Γαβριηλίδη).

...

Ο ευγενέστατος βρόμικος ρεαλισμός του Ρέιμοντ Κάρβερ

Ο ευγενέστατος βρόμικος ρεαλισμός του Ρέιμοντ Κάρβερ

Για τη συλλογή διηγημάτων του Ρέιμοντ Κάρβερ «Ελέφαντας» (μτφρ. Τρισεύγενη Παπαϊωάννου, εκδ. Μεταίχμιο).

Του Γιώργου-Ίκαρου Μπαμπασάκη

Τον ανακαλύψαμε σ...

Ελέφαντας

Ελέφαντας

Προδημοσίευση ενός διηγήματος από τη συλλογή του Ρέιμοντ Κάρβερ «Ελέφαντας» (μτφρ. Τρισεύγενη Παπαϊωάννου), που κυκλοφορεί στις 24 Ιανουαρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Η χρονιά θανάτου του Ρικάρντο Ρέις, του Ζοζέ Σαραμάγκου – Στη Λισαβόνα των ονείρων και των ποιητών

Η χρονιά θανάτου του Ρικάρντο Ρέις, του Ζοζέ Σαραμάγκου – Στη Λισαβόνα των ονείρων και των ποιητών

Για το μυθιστόρημα του José Saramago «Η χρονιά θανάτου του Ρικάρντο Ρέις» (μτφρ. Αθηνά Ψυλλιά, εκδ. Καστανιώτη). Στην κεντρική εικόνα, ο Chico Díaz από την κινηματογραφική μεταφορά του βιβλίου, σε σκηνοθεσία του João Botelho, η οποία παρουσιάστηκε στο 43ο φεστιβάλ ταινιών του Σαν Πάολο, τον Οκτώβριο του 2020.

...
Τζορτζ Όργουελ: επτά δεκαετίες από τον θάνατό του – πιο επίκαιρος από ποτέ

Τζορτζ Όργουελ: επτά δεκαετίες από τον θάνατό του – πιο επίκαιρος από ποτέ

Πέθανε, σαν σήμερα, στις 21 Ιανουαρίου 1950 ο Τζορτζ Όργουελ. Ο Βρετανός συγγραφέας, κριτικός και δημοσιογράφος Έρικ Άρθουρ Μπλερ γεννήθηκε το 1903. Έμεινε στην ιστορία για την αιχμηρή κριτική που άσκησε σε κάθε είδους ολοκληρωτισμό με τα έργα του «Η φάρμα των ζώων» και «1984».

Επιμέλεια: Book P...

Συζητώντας με τον Στρατή Μπουρνάζο, του Σταύρου Ζουμπουλάκη

Συζητώντας με τον Στρατή Μπουρνάζο, του Σταύρου Ζουμπουλάκη

Για το βιβλίο του Σταύρου Ζουμπουλάκη «Έντεκα συναντήσεις – Συζητώντας με τον Στρατή Μπουρνάζο» (εκδ. Πόλις).

Του Γιώργου Ν. Περαντωνάκη

Ένα υβριδικό βιβλίο, που δεν είναι δοκίμιο, δεν είναι αυτοβιογραφία, δεν είναι συλλογή συνεντεύξεων, δεν ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

Όψεις τουρισμού, του Αλέξη Χατζηδάκη (προδημοσίευση)

Όψεις τουρισμού, του Αλέξη Χατζηδάκη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Αλέξη Χατζηδάκη «Όψεις τουρισμού – Δεκαοχτώ δοκίμια για την τουριστική ανάπτυξη, τον σχεδιασμό του χώρου και την αρχιτεκτονική», που κυκλοφορεί από τις Cube Art Editions.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...

Τα φώτα του νότου, της Νίνα Γκεόργκε (προδημοσίευση)

Τα φώτα του νότου, της Νίνα Γκεόργκε (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Nina George «Τα φώτα του νότου» (μτφρ. Όλγα Γκαρτζονίκα), που κυκλοφορεί στις 7 Δεκεμβρίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...

Ανήσυχα άκρα, του Νίκου Παναγιωτόπουλου (προδημοσίευση)

Ανήσυχα άκρα, του Νίκου Παναγιωτόπουλου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος ενός διηγήματος, από τη συλλογή διηγημάτων του Νίκου Παναγιωτόπουλου «Ανήσυχα άκρα», που κυκλοφορεί στις 26 Νοεμβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΣΥΝΔΡΟΜΟ ΑΝΗΣΥΧΩΝ ΑΚΡΩΝ

Έν...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Βιβλίο, το καλύτερο δώρο κι αυτές τις Γιορτές

Βιβλίο, το καλύτερο δώρο κι αυτές τις Γιορτές

Η πιο απροσδόκητη χρονιά φτάνει στο τέλος της. Για τους περισσότερους από εμάς δύσκολα φαντάζεται κανείς άλλη χρονιά που να έκρυβε μια τόσο μεγάλη έκπληξη για όλη την ανθρωπότητα. Δοκιμαστήκαμε και δοκιμαζόμαστε ψυχολογικά, συναισθηματικά, ηθικά, μετράμε απώλειες ανθρώπων δικών μας και αγνώστων που τους νιώθουμε όμω...

10+1 βιβλία για μαγικά Χριστούγεννα

10+1 βιβλία για μαγικά Χριστούγεννα

Μια επιλογή δέκα χριστουγεννιάτικων βιβλίων για πολύ μικρά και λίγο μεγαλύτερα παιδιά από τη βιβλιοπαραγωγή του 2020. Πρόκειται για όμορφα βιβλία που μεταφέρουν το πνεύμα των Γιορτών στους μικρούς αναγνώστες με τρυφερές καλογραμμένες ιστορίες. Στις παρακάτω επιλογές, η εικονογράφηση παρουσιάζει ποικιλία και μεγάλο ε...

Τα καλύτερα αστυνομικά του 2020

Τα καλύτερα αστυνομικά του 2020

Επιλογή 21 τίτλων από τα καλύτερα ελληνικά και μεταφρασμένα αστυνομικά μυθιστορήματα που κυκλοφόρησαν μέσα στο 2020.

Της Χίλντας Παπαδημητρίου

ΕΛΛΗΝΙΚΑ

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

11 Ιανουαρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Πέθανε ο αγαπητός σε Ελλάδα και Γαλλία συγγραφέας Βασίλης Αλεξάκης

Σε ηλικία 77 ετών και έπειτα από μακροχρόνια ασθένεια, πέθανε ο συγγραφέας Βασίλης Αλεξάκης, όπως έγινε γνωστό από τον εκδοτικό του οίκο, τις εκδόσεις Μεταίχμιο. 

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

11 Δεκεμβρίου 2020 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2020

Να επιλέξεις τα «καλύτερα» λογοτεχνικά βιβλία από μια χρονιά τόσο πλούσια σε καλούς τίτλους όπως η χρονιά που κλείνει δεν είναι εύκολη υπόθεση. Το αποτολμήσαμε, όπως άλ

ΦΑΚΕΛΟΙ

ΞΕΧΩΡΙΣΑΜΕ

ΝΑ ΑΛΛΟ ΕΝΑ