prodimosiefsi Michael Schudson

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Michael Schudson «Δημοσιογραφία» (μτφρ. Δημήτρης Αθηνάκης), το οποίο κυκλοφορεί στις 8 Μαρτίου από τις εκδόσεις Παπαδόπουλος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ποια δημοσιογραφία έχει τη μεγαλύτερη σημασία; 

Υπάρχουν πολλά είδη δημοσιογραφίας. Αυτό ισχύει επί μακρόν, παρότι το ψηφιακό περιβάλλον γεννά πληθώρα νέων μορφών. Κάποιες ψευδο-δημοσιογραφίες προκαλούν περισσότερη ζημιά παρά καλό. Εκούσια λανθασμένες, ψευδείς, κακόβουλες λέξεις ή εικόνες περί της σύγχρονης δημόσιας επικαιρότητας, που προσποιούνται ότι είναι ειδησεογραφία της πραγματικότητας, ζημιώνουν τα άτομα και την κοινωνία εν συνόλω. Αφήνω αυτές τις αξιοθρήνητες ψευδείς δημοσιογραφίες στην άκρη. Υπάρχουν όμως διάφορα είδη δημοσιογραφίας που κάνουν καλό ακόμη κι αν δεν ανήκουν στο είδος του δημόσιου αγαθού που γεννάται από το επαγγελματικά υπεύθυνο ρεπορτάζ, το οποίο αποτελεί το σπουδαιότερο δώρο της δημοσιογραφίας αλλά και το πρωτεύον θέμα μου στο ανά χείρας βιβλίο. Τρεις μορφές αξίζουν σύντομης αναφοράς. 

Πρώτον, μια πλειάδα μορφών της κοινοτικής δημοσιογραφίας που έχει ως βασικό σκοπό την οικοδόμηση αλληλεγγύης σε μια μικρή πόλη, ένα εκκλησίασμα, ένα κολέγιο, ένα νοσοκομείο, μια πολιτική ένωση ή οποιαδήποτε άλλη ομάδα που χρησιμοποιεί την ειδησεογραφία από, και σχετικά με τα μέλη της για να επιδείξουν την περηφάνια τους γι’ αυτά αλλά και τις αρετές της κοινότητας που εκπροσωπούν. Τέτοιες εφημερίδες, ενημερωτικά δελτία, φυλλάδια αποφοίτων και τα τοιαύτα συν- δέουν τα άτομα με μεγαλύτερα σύνολα κατά τρόπο χρήσιμο. Ο επί σειρά ετών διευθυντής του Guardian Άλαν Ρούσμπριτζερ θυμάται τα πρώτα του βήματα στην Cambridge Evening News, το 1976, όπου ο αρχισυντάκτης ειδήσεων υπενθύμιζε στους δόκιμους ρεπόρτερ ότι κάθε αναφορά ονόματος κάποιου ντόπιου στα ρεπορτάζ πουλούσε φύλλα. «Μας ενθάρρυναν ιδιαίτερα να στριμώχνουμε στα ρεπορτάζ μας όσο περισσότερα ονόματα ήταν δυνατόν. Κάθε φωτογραφία επίσης πουλούσε φύλλα, οπότε οι φωτογράφοι γνώριζαν ότι έπρεπε να βγάζουν ομαδικές φωτογραφίες και να συλλέγουν τα ονόματα για τις λεζάντες». Η Cambridge Evening News ήταν σημαντικότερο μέσο ενημέρωσης από τη Whitefish Bay Herald, μία εβδομαδιαία εφημερίδα που, στις αρχές του ’50, δημοσίευσε τη φωτογραφία μιας ομάδας παιδιών προσχολικής ηλικίας, εμού συμπεριλαμβανομένου, από κάποιο πάρτι γενεθλίων στο Νηπιαγωγείο της κυρίας Γκρέι. Οι γονείς μου έκοψαν την εν λόγω φωτογραφία και την κράτησαν για δεκαετίες. Στο κάτω κάτω, είχε δημοσιευτεί στην εφημερίδα. Η «εφημερίδα» λοιπόν έδωσε σε όλους όσοι απεικονίζονταν μία σφραγίδα αξιοπιστίας, όπως εξάλλου εξακολουθεί να συμβαίνει σε πολλές κοινωνίες σήμερα. 

Εάν η ουσιαστική ειδησεογραφική δημοσιογραφία σκιαγραφεί τα πρόσφατα γεγονότα, η υπερασπιστική δημοσιογραφία προσφέρει ή συνεπάγεται ένα σύνολο δράσεων. Πολλά μέσα ενημέρωσης ενσωματώνουν την υπεράσπιση όσο και το ρεπορτάζ, διαχωρίζοντάς τα –συνήθως, αλλά όχι πάντοτε– ώστε το κοινό να τα διακρίνει εύκολα. 

Αυτού του είδους οι κοινωνικές ειδήσεις κατά κανόνα προσφέρουν μια στιλπνή ή υπερβολική εικόνα του οργανισμού ή της κοινότητας που απεικονίζουν. Ομοίως με μια νεκρολογία, προσφέρουν ένα θερμό εγκώμιο παρά ένα ρεπορτάζ, ακόμη κι αν ό,τι αναφέρεται είναι αληθές. Θυμάμαι μια πολύ ευαίσθητη, σκωπτική επιστολή προς το περιοδικό των αποφοίτων του κολεγίου μου από μία απόφοιτη που δικαίως χάρηκε διαβάζοντας για τα σπουδαία επιτεύγματα άλλων αποφοίτων, τα οποία διατυμπανίζονταν σε κάθε φύλλο του περιοδικού, ωστόσο, αναρωτήθηκε, τι θα γίνει με την πλειονότητα των αποφοίτων που επιτυγχάνουν εντελώς συνηθισμένα πράγματα στη μετέπειτα ζωή τους; Γιατί, αναρωτήθηκε, να μην ξοδεύουμε περισσότερο μελάνι για μέτριους αποφοίτους όπως εκείνη; 

schudson exΈνα δεύτερο σημαντικό είδος είναι η υπερασπιστική δημοσιογραφία. Δεν μας λέει τι έχει μόλις συμβεί ή τι συμβαίνει, αλλά τι κάποιος συγγραφέας ή κάποια κομματικά μέλη θα ήθελαν να δουν να συμβαίνει και τι με πάθος πιστεύουν ότι θα ήταν καλύτερο να συμβεί για τον κόσμο ή την εκάστοτε κοινότητα. Αυτή είναι μια πολύ κοινή μορφή δημοσιογραφίας και συχνά πολύ χρήσιμη, όχι διότι προσφέρει ένα πρωτογενές ρεπορτάζ γεγονότων που το κοινό δεν γνώριζε, αλλά επειδή προσφέρει μια ερμηνεία των τρεχόντων ζητημάτων εκ των έσω, την οποία οι αναγνώστες θα μπορούσαν να βρουν ενισχυτική ή πειστική ή ίσως και προκλητική έναντι των απόψεών τους για τον κόσμο. Είναι άλλο να επικοινωνείς πως επίκειται η καταστροφή του κόσμου, και εντελώς άλλο να επικοινωνείς τον καλύτερο τρόπο για να βρει κανείς καταφύγιο από αυτή τη συμφορά. Εάν η ουσιαστική ειδησεογραφική δημοσιογραφία σκιαγραφεί τα πρόσφατα γεγονότα, η υπερασπιστική δημοσιογραφία προσφέρει ή συνεπάγεται ένα σύνολο δράσεων. Πολλά μέσα ενημέρωσης ενσωματώνουν την υπεράσπιση όσο και το ρεπορτάζ, διαχωρίζοντάς τα –συνήθως, αλλά όχι πάντοτε– ώστε το κοινό να τα διακρίνει εύκολα. 

Στον τρίτο τύπο δημοσιογραφίας, το πληροφοριακό υλικό υποτάσσεται στην ψυχαγωγία. Μεταδίδονται ειδήσεις που ενδιαφέρουν πολλούς δίχως να ισχυρίζεται κανείς ότι πρόκειται για κάτι περισσότερο από ψυχαγωγία. Κανείς δεν έρχεται αντιμέτωπος με την εξουσία εν προκειμένω! Μεγάλο μέρος της ειδησεογραφικής κάλυψης που ασχολείται με τα αθλητικά, τη μόδα, τα εστιατόρια και τις διασημότητες αποτελεί την ψυχαγωγική δημοσιογραφία. Αυτή μπορεί να είναι χρήσιμη για τα άτομα και επίσης μπορεί να εξυπηρετεί υποκείμενες κοινωνικές λειτουργίες. Πολλοί είναι βαθιά αφοσιωμένοι στις τοπικές αθλητικές ομάδες και στην ειδησεογραφική τους κάλυψη. Λίγοι από αυτούς τους φιλάθλους θα ισχυρίζονταν ότι το μέλλον μιας δημοκρατικής κοινωνίας επαφίεται στις επιτυχίες και τις αποτυχίες της ομάδας τους. Παρ’ όλα αυτά, ένας κοινός αθλητικός ζήλος θα μπορούσε να ενεργοποιήσει μέλη μιας κοινότητας που δεν γνωρίζονται μεταξύ τους να συζητήσουν πολιτισμένα και ευχάριστα στο μετρό ή στην ουρά του σουπερμάρκετ. 

Όλες αυτές τις δημοσιογραφίες τις αποκαλούμε «Δημοσιογραφία». Όλες τους υπηρετούν μια πλειάδα αποδεκτών στόχων. Εντούτοις, το είδος της δημοσιογραφίας που είναι εκ των ων ουκ άνευ για τη δημοκρατία, της δημοσιογραφίας με τη σπουδαιότερη προοπτική να αποτρέψει ζημίες απέναντι στις ανθρώπινες ελευθερίες, τη δικαιοσύνη και την έννομη τάξη, είναι η επαγγελματική δημοσιογραφία της «λογοδοσίας». Αυτή η δημοσιογραφία έχει τη μεγαλύτερη σημασία. 

Πάρτε μια βαθιά ανάσα και προετοιμαστείτε για λίγες σελίδες ιστορίας που θα σας βοηθήσουν να αντιληφθείτε πώς αναδύθηκε η δημοσιογραφία της λογοδοσίας. 


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Μην πεις λέξη - Βία και προδοσία στη Βόρεια Ιρλανδία, του Πάτρικ Ράντεν Κιφ (προδημοσίευση)

Μην πεις λέξη - Βία και προδοσία στη Βόρεια Ιρλανδία, του Πάτρικ Ράντεν Κιφ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Patrick Radden Keefe «Μην πεις λέξη: Βία και προδοσία στη Βόρεια Ιρλανδία – Η κρυφή ιστορία του IRA» (μτφρ. Κωστής Πανσέληνος), το οποίο κυκλοφορεί στις 27 Μαΐου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...

Σύγχρονα κάτοπτρα της ελληνικότητας, της Αλεξάνδρας Δεληγιώργη (προδημοσίευση)

Σύγχρονα κάτοπτρα της ελληνικότητας, της Αλεξάνδρας Δεληγιώργη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο της Αλεξάνδρας Δεληγιώργη «Σύγχρονα κάτοπτρα της ελληνικότητας – Ιδέες και Ιδεολογήματα στον 20ο αιώνα», το οποίο κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Αρμός.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

«…επιχειρώντας, έτσι, μια συνοπτικ...

Περιπέτειες της μεσαίας τάξης, του Παναγή Παναγιωτόπουλου (προδημοσίευση)

Περιπέτειες της μεσαίας τάξης, του Παναγή Παναγιωτόπουλου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Παναγή Παναγιωτόπουλου «Περιπέτειες της μεσαίας τάξης – Κοινωνιολογικές καταγραφές στην Ελλάδα της ύστερης μεταπολίτευσης», το οποίο κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Επίκεντρο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Μαρία Κάλλας: Τα βιβλία για τη μελαγχολική ντίβα

Μαρία Κάλλας: Τα βιβλία για τη μελαγχολική ντίβα

Μια μέρα σαν σήμερα, 16 Σεπτεμβρίου 1977, πέθανε στο Παρίσι από καρδιακή προσβολή στα 54 της χρόνια η «θεία» Μαρία Κάλλας. 

Της Ελένης Κορόβηλα

Η μεγαλύτερη ντίβα της όπερας, η Μαρία Κάλλας, γεννήθηκε στη Νέα Υόρκη στις 2 Δεκεμβρίου 1923. Η κόρη τ...

Τάβι Βάρτια: «Ήθελα να γράψω μια δυνατή ιστορία αγάπης και επιβίωσης»

Τάβι Βάρτια: «Ήθελα να γράψω μια δυνατή ιστορία αγάπης και επιβίωσης»

Συνέντευξη με τον Φινλανδό σκηνοθέτη, σεναριογράφο και συγγραφέα Taavi Vartia, με αφορμή το μυθιστόρημά του «Κλεμμένη νύφη» (μτφρ. Όικαρινεν-Βασιλοπούλου Γιάννα, εκδ. Βακχικόν)

Της Ελένης Κορόβηλα

Ο Τάβι Βάρτια είναι γνωστό...

Κάποια κορίτσια, κάποια καπέλα και ο Χίτλερ, της Τρούντι Κάντερ

Κάποια κορίτσια, κάποια καπέλα και ο Χίτλερ, της Τρούντι Κάντερ

Για το μυθιστόρημα της Trudi Kanter «Κάποια κορίτσια, κάποια καπέλα και ο Χίτλερ» (μτφρ. Ιωάννα Ηλιάδη, εκδ. Κλειδάριθμος).

Της Λεύκης Σαραντινού

Οι πρωτογενείς και άμεσες μαρτυρίες γύρω από ιστορικά γεγονότα έχουν πάντα γι...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

Γιοζεφίνε η αοιδός, του Φραντς Κάφκα (προδημοσίευση)

Γιοζεφίνε η αοιδός, του Φραντς Κάφκα (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση ενός διηγήματος από την ανθολογία του Franz Kafka «Γιοζεφίνε η αοιδός και άλλα διηγήματα» (μτφρ. Μαργαρίτα Ζαχαριάδου, επίμετρο: Κατερίνα Καρακάση) που κυκλοφορεί στις 6 Αυγούστου από τις εκδόσεις Κίχλη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Στὴ συναγωγή μας... ...

Σάγκι Μπέιν, του Ντάγκλας Στιούαρτ (προδημοσίευση)

Σάγκι Μπέιν, του Ντάγκλας Στιούαρτ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βραβευμένο με Booker 2020 μυθιστόρημα του Douglas Stuart «Σάγκι Μπέιν» (μτφρ. Σταυρούλα Αργυροπούλου), που κυκλοφορεί στις 30 Ιουνίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Η Άγκνες αναδύθηκε έγκαιρα α...

Χίλιοι διάβολοι, του Φρανκ Γκολντάμερ (προδημοσίευση)

Χίλιοι διάβολοι, του Φρανκ Γκολντάμερ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Frank Goldammer «Χίλιοι διάβολοι» (μτφρ. Γιώτα Λαγουδάκου), που κυκλοφορεί την 1 Ιουλίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ο Χέλερ μπήκε στο εστιατόριο από την ανοιχτή πόρτα στη...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

Είκοσι χρόνια συμπληρώνονται σήμερα από τα γεγονότα που μας εισήγαγαν στον 21ο αιώνα. Ήταν η μεγαλύτερη και πιο σοκαριστική αλληλουχία τρομοκρατικών ενεργειών που έγινε ποτέ, με μερικά λεπτά διαφορά: οι επιθέσεις στους Δίδυμους Πύργους στη Νέα Υόρκη, και στο Πεντάγωνο στην Ουάσιγκτον, την 11η Σεπτεμβρίου του 2001. Α...

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Οι περισσότεροι από τα τίτλους που παρουσιάζονται εδώ έφτασαν στα χέρια μας πολύ πρόσφατα. Πρόκειται για ενδιαφέροντα βιβλία που στην πλειονότητά τους πέρασαν «κάτω από τα ραντάρ» των βιβλιοπροτάσεων για το καλοκαίρι. Ιδού μερικά από τα καλύτερα. 

Ε...

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα βιβλία ιστορίας, εθνολογίας, σύγχρονων οικονομικών και κοινωνικών ζητημάτων για τους εναπομείναντες στην πόλη αλλά και για όσους ακόμη αναζητούν βιβλία για τις διακοπές τους που να αξίζουν το βάρος τους.

Του Γιώργου Σιακαντάρη

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

14 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Τα βιβλία του χειμώνα: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών και δοκιμίων από 31 εκδοτικούς οίκους. Επιμέλεια: Κώστας Αγορα

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

11 Δεκεμβρίου 2020 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2020

Να επιλέξεις τα «καλύτερα» λογοτεχνικά βιβλία από μια χρονιά τόσο πλούσια σε καλούς τίτλους όπως η χρονιά που κλείνει δεν είναι εύκολη υπόθεση. Το αποτολμήσαμε, όπως άλ

ΦΑΚΕΛΟΙ

ΞΕΧΩΡΙΣΑΜΕ

ΝΑ ΑΛΛΟ ΕΝΑ