prodimosiefsi Michael Schudson

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Michael Schudson «Δημοσιογραφία» (μτφρ. Δημήτρης Αθηνάκης), το οποίο κυκλοφορεί στις 8 Μαρτίου από τις εκδόσεις Παπαδόπουλος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ποια δημοσιογραφία έχει τη μεγαλύτερη σημασία; 

Υπάρχουν πολλά είδη δημοσιογραφίας. Αυτό ισχύει επί μακρόν, παρότι το ψηφιακό περιβάλλον γεννά πληθώρα νέων μορφών. Κάποιες ψευδο-δημοσιογραφίες προκαλούν περισσότερη ζημιά παρά καλό. Εκούσια λανθασμένες, ψευδείς, κακόβουλες λέξεις ή εικόνες περί της σύγχρονης δημόσιας επικαιρότητας, που προσποιούνται ότι είναι ειδησεογραφία της πραγματικότητας, ζημιώνουν τα άτομα και την κοινωνία εν συνόλω. Αφήνω αυτές τις αξιοθρήνητες ψευδείς δημοσιογραφίες στην άκρη. Υπάρχουν όμως διάφορα είδη δημοσιογραφίας που κάνουν καλό ακόμη κι αν δεν ανήκουν στο είδος του δημόσιου αγαθού που γεννάται από το επαγγελματικά υπεύθυνο ρεπορτάζ, το οποίο αποτελεί το σπουδαιότερο δώρο της δημοσιογραφίας αλλά και το πρωτεύον θέμα μου στο ανά χείρας βιβλίο. Τρεις μορφές αξίζουν σύντομης αναφοράς. 

Πρώτον, μια πλειάδα μορφών της κοινοτικής δημοσιογραφίας που έχει ως βασικό σκοπό την οικοδόμηση αλληλεγγύης σε μια μικρή πόλη, ένα εκκλησίασμα, ένα κολέγιο, ένα νοσοκομείο, μια πολιτική ένωση ή οποιαδήποτε άλλη ομάδα που χρησιμοποιεί την ειδησεογραφία από, και σχετικά με τα μέλη της για να επιδείξουν την περηφάνια τους γι’ αυτά αλλά και τις αρετές της κοινότητας που εκπροσωπούν. Τέτοιες εφημερίδες, ενημερωτικά δελτία, φυλλάδια αποφοίτων και τα τοιαύτα συν- δέουν τα άτομα με μεγαλύτερα σύνολα κατά τρόπο χρήσιμο. Ο επί σειρά ετών διευθυντής του Guardian Άλαν Ρούσμπριτζερ θυμάται τα πρώτα του βήματα στην Cambridge Evening News, το 1976, όπου ο αρχισυντάκτης ειδήσεων υπενθύμιζε στους δόκιμους ρεπόρτερ ότι κάθε αναφορά ονόματος κάποιου ντόπιου στα ρεπορτάζ πουλούσε φύλλα. «Μας ενθάρρυναν ιδιαίτερα να στριμώχνουμε στα ρεπορτάζ μας όσο περισσότερα ονόματα ήταν δυνατόν. Κάθε φωτογραφία επίσης πουλούσε φύλλα, οπότε οι φωτογράφοι γνώριζαν ότι έπρεπε να βγάζουν ομαδικές φωτογραφίες και να συλλέγουν τα ονόματα για τις λεζάντες». Η Cambridge Evening News ήταν σημαντικότερο μέσο ενημέρωσης από τη Whitefish Bay Herald, μία εβδομαδιαία εφημερίδα που, στις αρχές του ’50, δημοσίευσε τη φωτογραφία μιας ομάδας παιδιών προσχολικής ηλικίας, εμού συμπεριλαμβανομένου, από κάποιο πάρτι γενεθλίων στο Νηπιαγωγείο της κυρίας Γκρέι. Οι γονείς μου έκοψαν την εν λόγω φωτογραφία και την κράτησαν για δεκαετίες. Στο κάτω κάτω, είχε δημοσιευτεί στην εφημερίδα. Η «εφημερίδα» λοιπόν έδωσε σε όλους όσοι απεικονίζονταν μία σφραγίδα αξιοπιστίας, όπως εξάλλου εξακολουθεί να συμβαίνει σε πολλές κοινωνίες σήμερα. 

Εάν η ουσιαστική ειδησεογραφική δημοσιογραφία σκιαγραφεί τα πρόσφατα γεγονότα, η υπερασπιστική δημοσιογραφία προσφέρει ή συνεπάγεται ένα σύνολο δράσεων. Πολλά μέσα ενημέρωσης ενσωματώνουν την υπεράσπιση όσο και το ρεπορτάζ, διαχωρίζοντάς τα –συνήθως, αλλά όχι πάντοτε– ώστε το κοινό να τα διακρίνει εύκολα. 

Αυτού του είδους οι κοινωνικές ειδήσεις κατά κανόνα προσφέρουν μια στιλπνή ή υπερβολική εικόνα του οργανισμού ή της κοινότητας που απεικονίζουν. Ομοίως με μια νεκρολογία, προσφέρουν ένα θερμό εγκώμιο παρά ένα ρεπορτάζ, ακόμη κι αν ό,τι αναφέρεται είναι αληθές. Θυμάμαι μια πολύ ευαίσθητη, σκωπτική επιστολή προς το περιοδικό των αποφοίτων του κολεγίου μου από μία απόφοιτη που δικαίως χάρηκε διαβάζοντας για τα σπουδαία επιτεύγματα άλλων αποφοίτων, τα οποία διατυμπανίζονταν σε κάθε φύλλο του περιοδικού, ωστόσο, αναρωτήθηκε, τι θα γίνει με την πλειονότητα των αποφοίτων που επιτυγχάνουν εντελώς συνηθισμένα πράγματα στη μετέπειτα ζωή τους; Γιατί, αναρωτήθηκε, να μην ξοδεύουμε περισσότερο μελάνι για μέτριους αποφοίτους όπως εκείνη; 

schudson exΈνα δεύτερο σημαντικό είδος είναι η υπερασπιστική δημοσιογραφία. Δεν μας λέει τι έχει μόλις συμβεί ή τι συμβαίνει, αλλά τι κάποιος συγγραφέας ή κάποια κομματικά μέλη θα ήθελαν να δουν να συμβαίνει και τι με πάθος πιστεύουν ότι θα ήταν καλύτερο να συμβεί για τον κόσμο ή την εκάστοτε κοινότητα. Αυτή είναι μια πολύ κοινή μορφή δημοσιογραφίας και συχνά πολύ χρήσιμη, όχι διότι προσφέρει ένα πρωτογενές ρεπορτάζ γεγονότων που το κοινό δεν γνώριζε, αλλά επειδή προσφέρει μια ερμηνεία των τρεχόντων ζητημάτων εκ των έσω, την οποία οι αναγνώστες θα μπορούσαν να βρουν ενισχυτική ή πειστική ή ίσως και προκλητική έναντι των απόψεών τους για τον κόσμο. Είναι άλλο να επικοινωνείς πως επίκειται η καταστροφή του κόσμου, και εντελώς άλλο να επικοινωνείς τον καλύτερο τρόπο για να βρει κανείς καταφύγιο από αυτή τη συμφορά. Εάν η ουσιαστική ειδησεογραφική δημοσιογραφία σκιαγραφεί τα πρόσφατα γεγονότα, η υπερασπιστική δημοσιογραφία προσφέρει ή συνεπάγεται ένα σύνολο δράσεων. Πολλά μέσα ενημέρωσης ενσωματώνουν την υπεράσπιση όσο και το ρεπορτάζ, διαχωρίζοντάς τα –συνήθως, αλλά όχι πάντοτε– ώστε το κοινό να τα διακρίνει εύκολα. 

Στον τρίτο τύπο δημοσιογραφίας, το πληροφοριακό υλικό υποτάσσεται στην ψυχαγωγία. Μεταδίδονται ειδήσεις που ενδιαφέρουν πολλούς δίχως να ισχυρίζεται κανείς ότι πρόκειται για κάτι περισσότερο από ψυχαγωγία. Κανείς δεν έρχεται αντιμέτωπος με την εξουσία εν προκειμένω! Μεγάλο μέρος της ειδησεογραφικής κάλυψης που ασχολείται με τα αθλητικά, τη μόδα, τα εστιατόρια και τις διασημότητες αποτελεί την ψυχαγωγική δημοσιογραφία. Αυτή μπορεί να είναι χρήσιμη για τα άτομα και επίσης μπορεί να εξυπηρετεί υποκείμενες κοινωνικές λειτουργίες. Πολλοί είναι βαθιά αφοσιωμένοι στις τοπικές αθλητικές ομάδες και στην ειδησεογραφική τους κάλυψη. Λίγοι από αυτούς τους φιλάθλους θα ισχυρίζονταν ότι το μέλλον μιας δημοκρατικής κοινωνίας επαφίεται στις επιτυχίες και τις αποτυχίες της ομάδας τους. Παρ’ όλα αυτά, ένας κοινός αθλητικός ζήλος θα μπορούσε να ενεργοποιήσει μέλη μιας κοινότητας που δεν γνωρίζονται μεταξύ τους να συζητήσουν πολιτισμένα και ευχάριστα στο μετρό ή στην ουρά του σουπερμάρκετ. 

Όλες αυτές τις δημοσιογραφίες τις αποκαλούμε «Δημοσιογραφία». Όλες τους υπηρετούν μια πλειάδα αποδεκτών στόχων. Εντούτοις, το είδος της δημοσιογραφίας που είναι εκ των ων ουκ άνευ για τη δημοκρατία, της δημοσιογραφίας με τη σπουδαιότερη προοπτική να αποτρέψει ζημίες απέναντι στις ανθρώπινες ελευθερίες, τη δικαιοσύνη και την έννομη τάξη, είναι η επαγγελματική δημοσιογραφία της «λογοδοσίας». Αυτή η δημοσιογραφία έχει τη μεγαλύτερη σημασία. 

Πάρτε μια βαθιά ανάσα και προετοιμαστείτε για λίγες σελίδες ιστορίας που θα σας βοηθήσουν να αντιληφθείτε πώς αναδύθηκε η δημοσιογραφία της λογοδοσίας. 


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Νεότερος Ελληνικός Εβραϊσμός, επιμ. Μαρία Καβάλα (προδημοσίευση)

Νεότερος Ελληνικός Εβραϊσμός, επιμ. Μαρία Καβάλα (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από την εισαγωγή της Μαρίας Καβάλα, η οποία είχε και την ευρύτερη επιμέλεια στον συλλογικό τόμο «Νεότερος Ελληνικός Εβραϊσμός. Η δυναμική παρουσία. Η οδυνηρή απουσία. Το σήμερα», ο οποίος κυκλοφορεί στις 11 Φεβρουαρίου από τις εκδόσεις University Studio Press.

...
Όψεις τουρισμού, του Αλέξη Χατζηδάκη (προδημοσίευση)

Όψεις τουρισμού, του Αλέξη Χατζηδάκη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Αλέξη Χατζηδάκη «Όψεις τουρισμού – Δεκαοχτώ δοκίμια για την τουριστική ανάπτυξη, τον σχεδιασμό του χώρου και την αρχιτεκτονική», που κυκλοφορεί από τις Cube Art Editions.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...

Ανοιχτό μικρόφωνο, του Γιάννη Ευσταθιάδη (προδημοσίευση)

Ανοιχτό μικρόφωνο, του Γιάννη Ευσταθιάδη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Γιάννη Ευσταθιάδη «Ανοιχτό μικρόφωνο – Μονόλογοι και ομολογίες» το οποίο κυκλοφορεί στις 15 Νοεμβρίου από τις εκδόσεις Μελάνι.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ο ξανθός άγγελος

Έτσι...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Το πανδοχείο, της Δέσποινας Χατζή (προδημοσίευση)

Το πανδοχείο, της Δέσποινας Χατζή (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Δέσποινας Χατζή «Το πανδοχείο – Η ζωή στην ελληνόφωνη Καλαβρία», το οποίο κυκλοφορεί στις 12 Απριλίου από τις εκδόσεις Μίνωας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 16
Ορεινή Μπόβα – ...

Διαβάζοντας με τη Γωγώ Μπρέμπου

Διαβάζοντας με τη Γωγώ Μπρέμπου

Πρόσωπα από το χώρο των τεχνών, των ιδεών και του πολιτισμού, αποκαλύπτουν το δικό τους αναγνωστικό χαρακτήρα, τη μύχια σχέση τους με το βιβλίο και την ανάγνωση. Η ηθοποιός Γωγώ Μπρέμπου απαντά σε 18 κλασικές ή αναπάντεχες βιβλιοφιλικές ερωτήσεις. Φωτογραφία: © Γιάννης Πρίφτης

Επιμέλεια: Κώστας ...

Ο χορευτής του νερού, του Τα-Νεχάσι Κόουτς – μια ανανεωμένη ματιά στην ιστορία της σκλαβιάς

Ο χορευτής του νερού, του Τα-Νεχάσι Κόουτς – μια ανανεωμένη ματιά στην ιστορία της σκλαβιάς

Για το μυθιστόρημα του Ta-Nehisi Coates «Ο χορευτής του νερού» (μτφρ. Βάσια Τζανακάρη, εκδ. Ίκαρος), μια ανανεωμένη ματιά στην ιστορία της σκλαβιάς στην Αμερική του 19ου αιώνα και νωρίτερα.  

Του Νίκου Ξένιου

Ο Χορευτής του Νερού ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

Το πανδοχείο, της Δέσποινας Χατζή (προδημοσίευση)

Το πανδοχείο, της Δέσποινας Χατζή (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Δέσποινας Χατζή «Το πανδοχείο – Η ζωή στην ελληνόφωνη Καλαβρία», το οποίο κυκλοφορεί στις 12 Απριλίου από τις εκδόσεις Μίνωας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 16
Ορεινή Μπόβα – ...

Μίζερι, του Στίβεν Κινγκ (προδημοσίευση)

Μίζερι, του Στίβεν Κινγκ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Stephen King «Μίζερι» (μτφρ. Παλμύρα Ισμυρίδου), το οποίο κυκλοφορεί στις 16 Απριλίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 19

...
Ένοχος μέχρι αποδείξεως του εναντίου, της Χίλντας Παπαδημητρίου (προδημοσίευση)

Ένοχος μέχρι αποδείξεως του εναντίου, της Χίλντας Παπαδημητρίου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Χίλντας Παπαδημητρίου «Ένοχος μέχρι αποδείξεως του εναντίου», το οποίο κυκλοφορεί στις 8 Απριλίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

«Αθήνα και πάλι Αθήνα απόψε τα χείλη μου ας πουν...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Κακοποίηση: Βιβλία για παιδιά κι εφήβους που μιλούν ανοιχτά

Κακοποίηση: Βιβλία για παιδιά κι εφήβους που μιλούν ανοιχτά

Πώς μιλάμε στα παιδιά για τη σεξουαλική κακοποίηση; Για τη βία που βιώνουν συνομίλικοί τους, για τα τραύματα, την οδυνηρή και μοναχική πορεία των θυμάτων μέχρι που ορισμένα, λίγα, παιδιά καταφέρνουν να βρουν το κουράγιο και τα λόγια για να μιλήσουν; Πώς αποτυπώνουν οι συγγραφείς βιβλίων για παιδιά και για εφήβους τη...

Βιβλία για το Ολοκαύτωμα: Μαρτυρίες, στρατοπεδική λογοτεχνία, ιστορικές μελέτες

Βιβλία για το Ολοκαύτωμα: Μαρτυρίες, στρατοπεδική λογοτεχνία, ιστορικές μελέτες

Επιλογή από τα δεκάδες σημαντικά βιβλία για το Ολοκαύτωμα που έχουν κυκλοφορήσει τις τελευταίες δεκαετίες στη χώρα μας. Μαρτυρίες, στρατοπεδική λογοτεχνία, ιστορικές μελέτες. Για να κρατηθεί η μνήμη ζωντανή, για να μην ξεχαστεί ποτέ η φρίκη των γκέτο και των στρατοπέδων. Στην εικόνα, φωτογραφία από τ...

Βιβλίο, το καλύτερο δώρο κι αυτές τις Γιορτές

Βιβλίο, το καλύτερο δώρο κι αυτές τις Γιορτές

Η πιο απροσδόκητη χρονιά φτάνει στο τέλος της. Για τους περισσότερους από εμάς δύσκολα φαντάζεται κανείς άλλη χρονιά που να έκρυβε μια τόσο μεγάλη έκπληξη για όλη την ανθρωπότητα. Δοκιμαστήκαμε και δοκιμαζόμαστε ψυχολογικά, συναισθηματικά, ηθικά, μετράμε απώλειες ανθρώπων δικών μας και αγνώστων που τους νιώθουμε όμω...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

16 Μαρτίου 2021 ΣΥΝΟΜΙΛΙΕΣ

Γιώργος Μαργαρίτης: «Η Επανάσταση είναι υπόθεση πολλών»

Συνέντευξη με τον ιστορικό Γιώργο Μαργαρίτη με αφορμή το βιβλίο του «Ενάντια σε φρούρια και τείχη – 1821 – Μια μικρή εισαγωγή για την Ελληνική Επανάσταση», που κυκλοφορ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

11 Δεκεμβρίου 2020 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2020

Να επιλέξεις τα «καλύτερα» λογοτεχνικά βιβλία από μια χρονιά τόσο πλούσια σε καλούς τίτλους όπως η χρονιά που κλείνει δεν είναι εύκολη υπόθεση. Το αποτολμήσαμε, όπως άλ

ΦΑΚΕΛΟΙ