alt

Προδημοσίευση από το βιβλίο του Anatole France «Tο βιβλίο του βιβλιόφιλου» (μτφρ. Νίκος Ταγκούλης), που θα κυκλοφορήσει τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Πληθώρα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Η σελιδοποίηση

Στην ορθή διάταξη της σελιδοποίησης ο εκδότης αποδεικνύει κατά πόσο διαθέτει ή στερείται καλαισθησίας. Στην πρώτη περίπτωση, μπορεί να σφάλλει· τα λάθη τού συγχωρούνται! Στη δεύτερη περίπτωση, εκδίδει σειρές ατελείς και οι βιβλιόφιλοι αδιαφορούν παντελώς για αυτόν. Οι σκέψεις αυτές θα μας επιτρέψουν κάποιες παρατηρήσεις.

Κάποιοι τόμοι επιδεικνύουν την κίβδηλη πολυτέλεια ενός μικρού κειμένου χαμένου, όπως ένα νησί, σε έναν ωκεανό λευκού. Ποτέ τέτοιου είδους επινοήσεις δεν θα ικανοποιήσουν εκείνους που γνωρίζουν ότι το ωραίο έγκειται στη συμφωνία των αναλογιών.

Η στοίχιση του κειμένου, ήτοι το εξωτερικό περίγραμμα του κειμένου, βρίσκεται σαφώς σε σχέση με το συνολικό μέγεθος της σελίδας. Πρέπει να υπάρχει αρμονία. Ένα περιθώριο πολύ μεγάλο είναι σχεδόν το ίδιο άσχημο με ένα περιθώριο πολύ μικρό. Κάποιοι τόμοι επιδεικνύουν την κίβδηλη πολυτέλεια ενός μικρού κειμένου χαμένου, όπως ένα νησί, σε έναν ωκεανό λευκού. Ποτέ τέτοιου είδους επινοήσεις δεν θα ικανοποιήσουν εκείνους που γνωρίζουν ότι το ωραίο έγκειται στη συμφωνία των αναλογιών.

Για τον ίδιο λόγο, οι υπερβολικά μεγάλοι χαρακτήρες πάνω σε χαρτί μικρού σχήματος δείχνουν εξίσου άσχημα με ένα κείμενο αρκετά λεπτεπίλεπτο πάνω σε χαρτί μεγάλου σχήματος.

Για τα παλαίτυπα, έχουμε ως σημείο αναφοράς κυρίως εκείνα των οποίων η εξωτερική μορφή προέρχεται από τον 16ο αιώνα· απαιτούμε από τους τυπογράφους-σελιδοποιούς να παραλλάσουν περισσότερο απ’ όσο το συνηθίζουν τη σύνθεση των τίτλων, των τίτλων του κεφαλαίου και των κεφαλίδων. Χρησιμοποιούν εν προκειμένω παρά μόνο τα κεφαλαία· εάν αναμείγνυαν τα πλάγια γράμματα, με πεζά και καλλιγραφικά γράμματα, θα απέφευγαν την ομοιομορφία, θα έτερπαν το μάτι: αυτός πρέπει να είναι πάντα ο σκοπός της βιομηχανικής τέχνης. Οι εκδότες του 16ου αιώνα το γνώριζαν: οι τίτλοι τους, λιγότερο άξιοι μίμησης για διαφόρους λόγους, είναι τουλάχιστον εξαίσια πρότυπα ως προς την ποικιλία των χαρακτήρων.

Για να είναι η μορφή της σελίδας ικανοποιητική, πρέπει η απόσταση που χωρίζει τις λέξεις να είναι κανονική και να μην παρουσιάζει αυτά τα ποταμάκια, ήτοι τα μικρά λευκά κανάλια που το μάτι, επηρεασμένο ατελώς, βλέπει κάποιες φορές να τρέχει από τη μια αράδα στην άλλη, σε μια κεκλιμένη διαδρομή, στο μισό ή στα τρία τέταρτα της σελίδας…

altΗ εκτύπωση

Η αποτελεσματική, όμως, ενασχόληση του εκδότη παύει όταν δώσει εντολή για το τυπωθήτω. Από την εκτύπωση πλέον εξαρτάται η επιτυχία ή μη του βιβλίου, και όλες οι προγενέστερες φροντίδες εξανεμίζονται εάν αυτή το καθορίσει. Η εν λόγω επιτυχία, που εξαρτάται από πολλές μοιραίες συμπτώσεις, όπως οι ατμοσφαιρικές συνθήκες, οφείλεται επιπλέον και κυρίως στο μελάνι που χρησιμοποιείται. Εάν ο τυπογράφος προμηθεύεται μελάνι η χημική σύσταση του οποίου δεν είναι ικανοποιητική, τα φύλλα που θα τυπώσει θα κηλιδωθούν, το δίχως άλλο, από ένα σημείο κι έπειτα. Η εκτύπωση επίσης εξαρτάται σημαντικά και από τις δεξιότητες του τεχνίτη. Αυτός λοιπόν θα πάρει το ανάθεμα ή τη δόξα: εναπόκειται στη δική του αξιοπρέπεια να ασχοληθεί σοβαρά με ετούτη την υπόθεση. Πρέπει να έχει πάθος για την τέχνη του. Ό,τι κάνουμε με μεράκι, το κάνουμε καλά. 

Ο κύλινδρος που χρησιμοποιείται για το μελάνι είναι συνήθως εμβαπτισμένος σε ισχυρή κόλλα και μελάσα. Θα προτιμούσαμε το μέλι αντί της μελάσας, διότι είναι καθαρό από σκουριές και δίδει στο γράμμα τσεκουράτη δύναμη. Σε υψηλές θερμοκρασίες μαλακώνει και παράγει πολύ μελάνι· σε πολύ χαμηλές θερμοκρασίες σκληραίνει, και, όπως λένε ποιητικά οι άνθρωποι του επαγγέλματος, χάνεται ο έρωτας μεταξύ κυλίνδρου και γράμματος. Ο εκδότης οφείλει να γνωρίζει ότι δεν πρέπει να τυπώνει σε ακραίες θερμοκρασίες. 

Ουδείς αγνοεί ότι η χειροκίνητη πρέσα έχει αντικατασταθεί από τη μηχανή, που λειτουργεί με σαφώς μεγαλύτερη ταχύτητα. Όλοι, όμως, οι καλοί τυπογράφοι διαθέτουν μια χειροκίνητη πρέσα που χρησιμοποιούν για δουλειές πολυτελείας. Δεν έχουμε πάψει ποτέ να τυπώνουμε σε ειδικό χαρτί· πετυχαίνουμε έτσι, με καλούς τεχνίτες, μια καθαρότητα που παρατηρείται κυρίως στην άριστη απόδοση των ροζετών, των βινιετών και των διακοσμημένων γραμμάτων. Η ευκρίνεια και η καθαρότητα αυτή της μορφής οφείλεται στο ανθρώπινο χέρι, που είναι ακόμη, όπως λένε, το πιο θαυμαστό από τα όργανα. Θα ήταν παράλογο να θέλουμε να επεκτείνουμε την τόσο αργή λειτουργία της χειροκίνητης πρέσας πέρα από το πεδίο των πολυτελών προϊόντων· να την καταργήσουμε τελείως θα ήταν σαν να στερούμαστε το μοναδικό μέσο που έχουμε για να πετύχουμε εκτυπώσεις απαράμιλλης ομορφιάς· χρειάζεται όμως ένα χέρι ικανό, άγρυπνο, γρήγορο να διορθώνει τα λάθη. Μια καλή μηχανή, συνολικά, αξίζει περισσότερο από ένα κακό τεχνίτη. 

Μια καλή μηχανή, συνολικά, αξίζει περισσότερο από ένα κακό τεχνίτη. 

Μια καλή εκτύπωση δεν πρέπει να είναι ούτε πολύ γκρι ούτε πολύ μαύρη· δεν πρέπει να παρουσιάζει καμία διαφορά στις αποχρώσεις ούτε στο σύνολο των σελίδων ούτε, πολλώ δε μάλλον, στο ίδιο φύλλο ή στην ίδια σελίδα. Το στάδιο της προπαρασκευής είναι πολύ σημαντικό και ιδιαίτερα λεπτό. Η ρύθμιση ροής του μελανιού γίνεται προσεκτικά· άπαξ και καθοριστεί το καλό χρώμα, το ακολουθεί καθ’ όλη τη διάρκεια της εργασίας· αποφεύγουμε τις μουτζούρες που έχουν το μειονέκτημα να κηλιδώνουν τον οφθαλμό του γράμματος· ρυθμίζουμε το πιεστήριο· αυτές είναι κάποιες από τις προϋποθέσεις για μια καλή εκτύπωση. Όταν αυτή γίνει όπως πρέπει και το μελάνι στο οποίο είναι βουτηγμένος ο κύλινδρος δεν είναι πάρα πολύ έντονο, μπορεί κανείς να τυπώσει. Αφήσαμε κατά μέρος όλους τους τυχαίους παράγοντες της επιτυχίας. 

Οι καλοί τυπογράφοι γνωρίζουν ότι δεν πρέπει να στιλβώνουν ούτε το σινικό χαρτί ούτε το ολλανδικό, διαφορετικά το πρώτο θα μπορούσε να χάσει την ομορφιά του, το δεύτερο να γίνει αγνώριστο. Γνωρίζουμε, επίσης, ότι δεν πρέπει να στιλβώνουμε ούτε να νοτίζουμε τις περγαμηνές· πρέπει να είναι τοποθετημένες, εν αναμονή της εκτύπωσης, σε υγρό μέρος, όπως μια σπηλιά, και να είναι αρκούντως μαλακές. Με το πέρας της εκτύπωσης, πρέπει πολύ προσεκτικά να τις τοποθετήσουμε μεταξύ χαρτονιών ή σανίδων με αρκετό βάρος για να μην σουφρώσουν κατά το στέγνωμα...

[...]


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Πώς η Σιμόν έγινε η Μποβουάρ: Μια ολόκληρη ζωή, της Κέιτ Κερκπάτρικ (προδημοσίευση)

Πώς η Σιμόν έγινε η Μποβουάρ: Μια ολόκληρη ζωή, της Κέιτ Κερκπάτρικ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη βιογραφία της Simone de Beauvoir «Πώς η Σιμόν έγινε η Μποβουάρ: Μια ολόκληρη ζωή» (μτφρ. Στέλλα Κάσδαγλη), της Kate Kirkpatrick που θα κυκλοφορήσει στις 27 Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο. 

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Για τη...

Λενάκι: Δυο φωτιές και δυο κατάρες, του Δημήτρη Ινδαρέ (προδημοσίευση)

Λενάκι: Δυο φωτιές και δυο κατάρες, του Δημήτρη Ινδαρέ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Δημήτρη Ινδαρέ «Λενάκι: Δυο φωτιές και δυο κατάρες. Με αφορμή ένα δημοτικό τραγούδι του Μοριά», το οποίο κυκλοφορεί τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Εστία.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ι. ΠΗΓΕΣ ΚΑΙ ΡΙΖΕΣ

...
Γιαγιά, πες μας ποια είσαι, της Αναστασίας Χουντουμάδη (προδημοσίευση)

Γιαγιά, πες μας ποια είσαι, της Αναστασίας Χουντουμάδη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο της Αναστασίας Χουντουμάδη «Γιαγιά, πες μας ποια είσαι – Στοιχεία και μαρτυρίες», το οποίο κυκλοφορεί στις 4 Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Παπαδόπουλος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΠΟΙΕΣ ΕΙΝΑΙ ΟΙ ΓΙΑΓΙΑΔΕΣ ΣΗΜΕΡΑ; Η ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΓΙΑΓΙΑ ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Δε μ’ αρέσει η βροχή, της Τασούλας Τσιλιμένη (κριτική)

Δε μ’ αρέσει η βροχή, της Τασούλας Τσιλιμένη (κριτική)

Για το εικονογραφημένο βιβλίο της Τασούλας Τσιλιμένη «Δε μ’ αρέσει η βροχή!» (εικονογράφηση Βασίλης Παπατσαρούχας, εκδ. Διάπλους).

Του Ανδρέα Καρακίτσιου

Η Τασούλα Τσιλιμένη είναι καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας, όπου διδάσκει τις κλασικές θεματι...

Ανακοινώθηκαν τα Κρατικά Βραβεία Λογοτεχνίας Κύπρου 2020

Ανακοινώθηκαν τα Κρατικά Βραβεία Λογοτεχνίας Κύπρου 2020

Στην Λουΐζα Παπαλοΐζου για το μυθιστόρημά της «Το Βουνί» (εκδ. Το Ροδακιό) και τον Ρήσο Χαρίση για την ποιητική συλλογή του «Θάλασσα εσωτερικού χώρου» (εκδ. Κίχλη) απονέμονται τα Κρατικά Βραβεία Λογοτεχνίας Κύπρου για την βιβλιοπαραγωγή του 2020. Όλα τα βραβεία σε όλες τις κατηγορίες.

Επιμέλεια: Book...

Λάσα Μπουγάτζε: «Συγχωρούν το ψέμα, την αλήθεια ποτέ»

Λάσα Μπουγάτζε: «Συγχωρούν το ψέμα, την αλήθεια ποτέ»

Επιβιβαζόμαστε με τον Lasha Bugadze στο «Λογοτεχνία Εξπρές». Μια συζήτηση με τον Γεωργιανό συγγραφέα με αφορμή την πρώτη έκδοση βιβλίου του στα ελληνικά.

Της Αγγελικής Δημοπούλου

Τι νομίζετε ότι μπορεί να συμβεί όταν Γερμανοί συγκεντρώνουν 100 αλλόγλωσ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

Πώς η Σιμόν έγινε η Μποβουάρ: Μια ολόκληρη ζωή, της Κέιτ Κερκπάτρικ (προδημοσίευση)

Πώς η Σιμόν έγινε η Μποβουάρ: Μια ολόκληρη ζωή, της Κέιτ Κερκπάτρικ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη βιογραφία της Simone de Beauvoir «Πώς η Σιμόν έγινε η Μποβουάρ: Μια ολόκληρη ζωή» (μτφρ. Στέλλα Κάσδαγλη), της Kate Kirkpatrick που θα κυκλοφορήσει στις 27 Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο. 

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Για τη...

Χωρίς πυξίδα, της Χριστίνας Πουλίδου (προδημοσίευση)

Χωρίς πυξίδα, της Χριστίνας Πουλίδου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Χριστίνας Πουλίδου «Χωρίς πυξίδα», που θα κυκλοφορήσει στις 27 Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΣ 2025

«Βρομοκατάσταση» συνόψισε ο Μορ...

Λενάκι: Δυο φωτιές και δυο κατάρες, του Δημήτρη Ινδαρέ (προδημοσίευση)

Λενάκι: Δυο φωτιές και δυο κατάρες, του Δημήτρη Ινδαρέ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Δημήτρη Ινδαρέ «Λενάκι: Δυο φωτιές και δυο κατάρες. Με αφορμή ένα δημοτικό τραγούδι του Μοριά», το οποίο κυκλοφορεί τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Εστία.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ι. ΠΗΓΕΣ ΚΑΙ ΡΙΖΕΣ

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

Είκοσι χρόνια συμπληρώνονται σήμερα από τα γεγονότα που μας εισήγαγαν στον 21ο αιώνα. Ήταν η μεγαλύτερη και πιο σοκαριστική αλληλουχία τρομοκρατικών ενεργειών που έγινε ποτέ, με μερικά λεπτά διαφορά: οι επιθέσεις στους Δίδυμους Πύργους στη Νέα Υόρκη, και στο Πεντάγωνο στην Ουάσιγκτον, την 11η Σεπτεμβρίου του 2001. Α...

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Οι περισσότεροι από τα τίτλους που παρουσιάζονται εδώ έφτασαν στα χέρια μας πολύ πρόσφατα. Πρόκειται για ενδιαφέροντα βιβλία που στην πλειονότητά τους πέρασαν «κάτω από τα ραντάρ» των βιβλιοπροτάσεων για το καλοκαίρι. Ιδού μερικά από τα καλύτερα. 

Ε...

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα βιβλία ιστορίας, εθνολογίας, σύγχρονων οικονομικών και κοινωνικών ζητημάτων για τους εναπομείναντες στην πόλη αλλά και για όσους ακόμη αναζητούν βιβλία για τις διακοπές τους που να αξίζουν το βάρος τους.

Του Γιώργου Σιακαντάρη

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

20 Οκτωβρίου 2021 ΕΛΛΗΝΕΣ

Το Φανταστικό στην Ελλάδα: Ο λόγος στους εκδότες του

«Η Άγνωστη Καντάθ», «Αίολος», «Οξύ», «Φανταστικός Κόσμος», «Anubis», «Sελίνι»: Έξι εκδοτικοί οίκοι που αγαπούν την Επιστημονική Φαντασία, το Fantasy και τον Τρόμο τοποθ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

11 Δεκεμβρίου 2020 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2020

Να επιλέξεις τα «καλύτερα» λογοτεχνικά βιβλία από μια χρονιά τόσο πλούσια σε καλούς τίτλους όπως η χρονιά που κλείνει δεν είναι εύκολη υπόθεση. Το αποτολμήσαμε, όπως άλ

ΦΑΚΕΛΟΙ

ΞΕΧΩΡΙΣΑΜΕ

ΝΑ ΑΛΛΟ ΕΝΑ