ARROYO LITINAS photo

Το ισπανικό θέατρο έχει την τιμητική του στις αθηναϊκές σκηνές του Ιανουαρίου. Ιδού τέσσερα έργα που ξεχωρίσαμε. 

Του Νίκου Ξένιου

Σε σημαντική χοροθεατρική διασκευή είδαμε το «Σπίτι της Μπερνάρντα Άλμπα» του Φεδερίκο Γκαρθία Λόρκα, που συνοψίζει τα αρχετυπικά στοιχεία της απόλυτης τελετής με το ηχόχρωμα της ισπανικής πολιτιστικής παράδοσης. Δύο, επίσης πατριαρχικά, «δράματα τιμής» των κορυφαίων συγγραφέων της Ισπανίας του «χρυσού αιώνα» (Siglo d’oro), το «Φουέντε Οβεχούνα» του Λόπε ντε Βέγκα (Lope de Vega) και τον «Γιατρό της τιμής του» του Καλντερόν ντέλα Μπάρκα (Calderón de la Barca) και, τέλος, ένα σύγχρονο έργο της κατηγορίας του Θεάτρου του Παραλόγου, τη «Σιωπηλή λίμνη» του Νταβίντ Ντεσόλα.

Θέατρο Arroyo: «Το σπίτι της Μπερνάρντα Άλμπα» του Φεδερίκο Γκαρθία Λόρκα

Ο Σταύρος Λίτινας παρουσιάζει το κλασικό «To σπίτι της Μπερνάρντα Άλμπα» του Φεδερίκο Γκαρθία Λόρκα σε παράσταση χοροθεάτρου, με τη σύμπραξη τριών ακόμη χορογράφων (Τζέσικας Καϊμπαλή, Μαρίας Μανδραγού και Ηλέκτρας Χρύσανθου). Το -πολιτικό στη βάση του- αυτό έργο αναπαράγει, στην πρωτότυπη μορφή του, όλες τις στερεοτυπίες του κλασικού ισπανικού θεάτρου, δηλαδή εκ φύσεως είναι επιδεκτικό μιας αφαιρετικής προσέγγισης, ιδίως όταν αυτή είναι προϊόν μιας τόσο εμβριθούς μελέτης και υλοποίησης.

Δεν είναι τυχαίο ότι οι θεατές κάθονται σε σκαλοπάτια τύπου gradas (ανδρικές θέσεις), ενώ στο σκηνικό περιλαμβάνονται σκαλοπάτια τύπου cazuela (γυναικωνίτης).

Από την ευρύτατη γκάμα των υποδηλώσεων του έργου, ο κύριος Λίτινας επιλέγει να υπογραμμίσει την καταγγελία του φασισμού, όπως αυτός ενσαρκώνεται στη μητριαρχική φιγούρα της Μπερνάρντα Άλμπα: η Αλίνα Αναστασιάδη είναι δωρική και απόλυτα πειστική στον ρόλο αυτόν. Κατά κάποιους πατριαρχική, αυτή η «grand Màma» της ισπανικής σκηνής συνοψίζει τις δομές της οικογενειακής (αλλά και της κρατικής) εξουσίας, τους θεσμούς καταστολής της ελεύθερης έκφρασης (υπαινιγμός για το επερχόμενο καθεστώς Φράνκο) και τη σύγκρουση της ανθρώπινης επιθυμίας με τις νόρμες μιας βαθύτατα συντηρητικής, ευνουχιστικής, καθολικής κοινωνικής δομής (εν ολίγοις, την αντιπαράθεση των ορμών ζωής και του ενστίκτου του θανάτου της φροϋδικής ψυχανάλυσης). Πέραν των εξαιρετικών φωτισμών και κοστουμιών, ο σκηνοθέτης φτιάχνει ένα υποβλητικότατο, γκρίζο σκηνικό με καρέκλες επισκοπικού τραπεζιού παρατεταγμένες στη σειρά, η κατασκευή και διάταξη των οποίων παραπέμπει, ταυτόχρονα, σε καθολική μονή, σε στασίδι εκκλησίας, σε ανακριτική καρέκλα, σε κελί φυλακής και σε τάφο. Δεν είναι τυχαίο ότι οι θεατές κάθονται σε σκαλοπάτια τύπου gradas (ανδρικές θέσεις), ενώ στο σκηνικό περιλαμβάνονται σκαλοπάτια τύπου cazuela (γυναικωνίτης). Η παράσταση περιλαμβάνει ένα προ-στάδιο μύησης των θεατών στην ατμόσφαιρα πένθους, με τα κορίτσια να προσεύχονται στο φως ενός κεριού πάνω από το φέρετρο του νεκρού πατέρα.

ARROYO LITINAS
«Το σπίτι της Μπερνάρντα Άλμπα» του Λόρκα, σε σκηνοθεσία Σταύρου Λίτινα. 
 

Φυλακισμένη και η ίδια, η «γιαγιά» Μαρία Χοσέφα παραμονεύει στη γωνία, ποικίλλοντας ακόμη και την παραμικρή κίνηση των κοριτσιών και σχολιάζοντας σιωπηρά τη μοίρα τους: τα σύμβολα του δρεπανιού του Χάρου, των θεριστών που περνούν τραγουδώντας απ’έξω, των κλειδιών της «βασιλείας» του οίκου και της αγχόνης, καθώς και το εφιαλτικό μακιγιάζ, επιτρέπουν στον σκηνοθέτη να εισαγάγει (και να υποδυθεί άψογα) στο έργο μια συμβολική μορφή πρωτόγνωρη που «απορροφά» και τον ρόλο της οικονόμου Πόνθια και οι συνειρμοί της οποίας οδηγούν στο Φεγγάρι και στη Ζητιάνα του «Ματωμένου γάμου».

(...) η νεαρή Αντέλα (στην εκπληκτική, αισθησιακή ερμηνεία της Μαρίας Μανδραγού) είναι η μόνη που τολμά να σπάσει τους περιορισμούς (...)

Δέσμιες των αυστηρών παρθενικών ηθών και του αξιακού συστήματος της επαρχιακής αριστοκρατίας, οι κόρες της Μπερνάρντα Άλμπα προσβλέπουν στον γάμο ως σε μοναδική διέξοδο από τη μέγγενη της μητρικής πυγμής. Υπό αυτό το πρίσμα, το υφαντό προικιό μπορεί κάλλιστα να λειτουργήσει και ως σάβανο, και ως κάλυμμα προσώπου που θυμίζει τους πίνακες του Μαγκρίτ, αλλά και ως πλέγμα αδιαπέραστο, μέσα από την ύφανση του οποίου η ανθρώπινη φιγούρα μετατρέπεται σε εκτόπλασμα, σε απεγνωσμένη ψυχή που πασχίζει να δραπετεύσει, ασφυκτιούσα συνείδηση τύπου Μουνκ, που θέλει να σπάσει τα δεσμά της. Η χορογραφική προσέγγιση του Σταύρου Λίτινα περιλαμβάνει μουσικές αντιθέσεις γύρω από τον άξονα αυτής της απεγνωσμένης γυναικείας κραυγής. Η επιστράτευση του φλαμένκο και άλλων ειδών μουσικής λειτουργεί σ’αυτήν την κατεύθυνση, τη στιγμή που η ρυθμική αγωγή υποκαθιστά πλήρως τον λόγο.

Η παράσταση τονίζει την αντίθεση ανάμεσα στη στατικότητα του οίκου/δεσμωτηρίου και στο ξέσπασμα/έκλυση της ζωής/έξοδο προς το φως από την «πύλη» της παρθενικότητας που συμβολίζει η πόρτα του σπιτιού: η νεαρή Αντέλα (στην εκπληκτική, αισθησιακή ερμηνεία της Μαρίας Μανδραγού) είναι η μόνη που τολμά να σπάσει τους περιορισμούς, να περιβληθεί το πράσινο, ζωογόνο φόρεμα της αντίστασης και να κινηθεί στον χώρο δυναμικά σε ένα tangos που εξελίσσεται σε rumba, ενώ μια κεκτημένη ώση εγκλεισμού, μαζί με τον τελεσίδικο ήχο του ντουφεκιού, θα αφανίσει την τελική της αντίσταση. Το υποκείμενο (Εγώ) έρχεται σε πλήρη διάσταση προς τα δεδομένα της αντικειμενικής πραγματικότητας, που όμως συνθέτουν και την ποιητική πινελιά της αφανισμένης από τον ήλιο, άνυδρης, ανέραστης, στερητικής ατμόσφαιρας υποταγής- τόσο χαρακτηριστικής του πολιτιστικού τοπίου της ιβηρικής χερσονήσου.

Οι άλλες αδελφές, η αλαζονική Ανγκούστιας (Ιρένε Τζιαρντίνα), η προσγειωμένη Μαγκνταλένα (Άνια Βασιλείου), η ευαίσθητη, υποταγμένη Αμέλια (η Φανή Δεμέστιχα είναι ιδιοσυγκρασιακά κομμένη και ραμμένη γι’αυτόν τον ρόλο) και η συμπλεγματική, μειονεκτική Μαρτίριο (Τζέσικα Καϊμπαλή), συνθέτουν και υλοποιούν επί σκηνής μια βεντάλια χαρακτηριστικών που αποδίδεται με χορογραφική εξατομίκευση.

INFO
 
ΣΚΗΝΟΘΕΣΙΑ: Σταύρος Λίτινας
ΧΟΡΟΓΡΑΦΙΕΣ: Τζέσικα Καϊμπαλή - Μαρία Μανδραγού - Ηλέκτρα Χρύσανθου - Σταύρος Λίτινας
ΜΟΥΣΙΚΗ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ - ΣΚΗΝΙΚΑ - ΦΩΤΙΣΜΟΙ - ΚΟΣΤΟΥΜΙΑ: Σταύρος Λίτινας
ΜΟΥΣΙΚΗ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ-ΗΧΗΤΙΚΑ ΕΦΕ: Αλίνα Αναστασιάδη
ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΚΟΣΤΟΥΜΙΩΝ: Ελόνα Τροϊάνοβα
ΥΠΕΥΘΥΝΗ ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑΣ: Ευαγγελία Σκρομπόλα
ΧΕΙΡΙΣΜΟΣ ΗΧΟΥ-ΦΩΤΩΝ: Λυδία Τσάτσου-Παρασκευοπούλου
ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ: Δημοσθένης Γαλλής
ΒΙΝΤΕΟ: Πάτροκλος Σκαφίδας
ΔΙΑΝΟΜΗ
BERNARDA ALBA: Αλίνα Αναστασιάδη
MARIA-JOSEFA: Σταύρος Λίτινας
ANGUSTIAS: Ιρένε Τζιαρντίνα
MAGDALENA: Άνια Βασιλείου
AMELIA: Φανή Δεμέστιχα
MARTIRIO: Τζέσικα Καϊμπαλή
ADELA: Μαρία Μανδραγού
 

Εθνικό Θέατρο: «Φουέντε Οβεχούνα» του Λόπε δε Βέγα

Η σκηνοθεσία του «Φουέντε Οβεχούνα» του Λόπε δε Βέγα για την κεντρική σκηνή του Εθνικού Θεάτρου από την Ελένη Ευθυμίου βασίζεται στη μετάφραση της Μαρίας Χατζηεμμανουήλ, που είναι σύγχρονη και λειτουργική. Συγγραφέας 483 σωζόμενων (εξ ενός συνόλου 1800 περίπου) έμμετρων έργων, ο Λόπε δε Βέγα (1562-1635) κατάφερε να προσδώσει στο κλασικό είδος της «κωμωδίας»1 συγκεκριμένα χαρακτηριστικά του θεάτρου του μπαρόκ: την εκπροσώπηση όλων των κοινωνικών τάξεων και την ευτυχή έκβαση της σκηνικής περιπέτειας. Βασισμένο σε αληθινό ιστορικό γεγονός (το 1476 οι κάτοικοι του χωριού Φουέντε Οβεχούνα εφαρμόζουν τον κώδικα τιμής «οφθαλμόν αντί οφθαλμού» σκοτώνοντας τον τυραννικό διοικητή και κατόπιν αθωώνονται από τον βασιλιά Φερδινάνδο), το πολυπρόσωπο «Φουέντε Οβεχούνα» («Προβατοπηγή») συμβολίζει μια πρώιμη αστική επανάσταση και θέτει τις βάσεις του νεώτερου (και δη του στρατευμένου και του νεώτερου φεμινιστικού) θεάτρου.

NT VEGA patroklos skafidas 5362
«Φουέντε Οβεχούνα» του Λόπε δε Βέγα, σε σκηνοθεσία Ελένης Ευθυμίου.
 

Οι ηθοποιοί είναι αντάξιοι της δύσκολης ομαδικότητας που υποβάλλει το έργο: η Βασιλική Τρουφάκου ενσαρκώνει θαυμάσια τη Λαουρένθια, τη χωριατοπούλα, που αρνείται να υποταγεί στις σεξιστικές ορέξεις του βάρβαρου φεουδάρχη/Διοικητή, αλλά ερωτεύεται και προκαλεί προβάλλοντας μιαν ηθική αμαζόνας. Στον ρόλο του νεαρού Φροντόζο ο Δημήτρης Κίτσος επιδεικνύει μεγάλο μέρος του ταλέντου του. Ο Τάσος Δημητρόπουλος ως «ανακριτής» προβάλλει κυρίως τη γελοία εκδοχή του ρόλου του. Ο Μπάμπης Γαλιατσάτος με τη Μαρία Γεωργιάδου δημιουργούν δύο πραγματικά κωμικούς χαρακτήρες (Φερδινάνδο και Ισαβέλλα, αντίστοιχα) που όμως υπονομεύουν κάπως τη σοβαρότητα της τελικής ετυμηγορίας και τη βαρύτητα της κοσμικής (έστω: αυτοκρατορικής) δικαιοσύνης που προτείνει ο συγγραφέας. Η Μαρία Σαββίδου φέρνει άξια εις πέρας τον άχαρο ρόλο της παρουσιάστριας που εκφωνεί τη φιλοφρόνηση («λόα») προς το κοινό, ενώ στον τύπο του γκροτέσκο χοντρούλη gracioso ο Θανάσης Ζερίτης κλέβει την παράσταση. Ο Νίκος Χατζόπουλος επιβάλλει την ποιοτική του παρουσία επί σκηνής στον ρόλο του δήμαρχου Εστέμπαν. Αντίθετα, ο Γιώργος Κριθάρας αγγίζει την παρωδία στον ρόλο του Διοικητή Φερνάν Γκόμεθ Ντε Γκουθμάν.

NT VEGA patroklos skafidas
 «Φουέντε Οβεχούνα» του Λόπε δε Βέγα, σε σκηνοθεσία Ελένης Ευθυμίου.
 

Ο υπόλοιπος θίασος (Τάσος Δημητρόπουλος, Θανάσης Δήμου, Χρήστος Κοντογεώργης, Λωξάνδρα Λούκας, Γιάννης Μαστρογιάννης, Γιάννης Παπαδόπουλος, Ερατώ Πισσή, Διονύσης Πιφέας, Μαρία Σαββίδου, Νάνσυ Σιδέρη, Ελένη Στεργίου, Δημήτρης Φουρλής, Ilya Algaer), πέφτει θύμα μιας σκηνοθετικής άποψης που μοιάζει συμβατική και γραμμική. Ο μεγάλος αριθμός δευτερευόντων χαρακτήρων του έργου, η ασύμμετρη ομαδοποίησή τους, η διακύμανση στην ένταση των επιμέρους σκηνών, είναι φυσικά γνωρίσματα της «καθολικής» αυτής καλλιτεχνικής δημιουργίας (Gesamtkunstwerk), που κάλλιστα θα μπορούσαν να επικαιροποιηθούν σε μια πιο σύγχρονη, λιγότερο μπρεχτική εκδοχή της, εφόσον το μπαρόκ προσεγγίζει τη νεωτερικότητα με πολύ συγκεκριμένο τρόπο. Ο Λόπε δε Βέγα απενοχοποιεί την εναλλαγή από το τραγικό στοιχείο στο κωμικό αποδεχόμενος ότι η ανθρώπινη κατάσταση περιλαμβάνει και τις δύο συνθήκες, συχνά στην ίδια σκηνή. Αυτό δεν σημαίνει ότι οι δύο διαθέσεις μπορούν και να συγχέονται: στην παράσταση της κυρίας Ευθυμίου δεν εξισορροπούνται επιτυχώς, με αποτέλεσμα να έχουμε κάποιες σκηνές ιλαροτραγωδίας, η πιο αποτυχημένη εκ των οποίων είναι η σκηνή των βασανιστηρίων.

Τα πολυμορφικά σκηνικά της Ζωής Μολυβδά-Φαμέλη συμβάλλουν στη γρήγορη διάκριση των επεισοδίων και στην αλλαγή τόπου, ενώ επιτυγχάνουν την απόκρυψη των βίαιων σκηνών και λειτουργούν και ως υποκατάστατο των corrales με τα κινητά, ζωγραφιστά σκηνικά.

Οι φωτιστικές παρεμβάσεις του Σάκη Μπιρμπίλη είναι πολύ ταιριαστές, ενώ οι ενδυματολογικές του Άγγελου Μέντη είναι περιγραφικές της εποχής, χωρίς κάποιο ιδιαίτερο στίγμα. Τα πολυμορφικά σκηνικά της Ζωής Μολυβδά-Φαμέλη συμβάλλουν στη γρήγορη διάκριση των επεισοδίων και στην αλλαγή τόπου, ενώ επιτυγχάνουν την απόκρυψη των βίαιων σκηνών και λειτουργούν και ως υποκατάστατο των corrales με τα κινητά, ζωγραφιστά σκηνικά. Η χρήση ταυτόχρονης βιντεοσκόπησης σε γκρο πλαν μού φάνηκε τελείως ανάρμοστη και περιττή. Ένσταση προβάλλω και για τη μουσική σύνθεση του Λευτέρη Βενιάδη στη σκηνή του γάμου, που παρέπεμπε περισσότερο σε country μουσική παρά στην Ισπανία του 16ου αιώνα.

INFO
 
Μετάφραση: Μαρία Χατζηεμμανουήλ
Σκηνοθεσία: Ελένη Ευθυμίου
Συνεργάτιδα δραματουργός: Σοφία Ευτυχιάδου
Σκηνικά: Ζωή Μολυβδά-Φαμέλη
Κοστούμια: Άγγελος Μέντης
Μουσική Σύνθεση: Λευτέρης Βενιάδης
Κίνηση: Τάσος Παπαδόπουλος
Φωτισμοί: Σάκης Μπιρμπίλης
Μουσική διδασκαλία: Μελίνα Παιονίδου
Βίντεο: Δημήτρης Ζάχος
Βοηθός σκηνοθέτιδας: Γιάννης Βαρβαρέσος
Β' βοηθός σκηνοθέτιδας: Ειρήνη Λαμπρινοπούλου
Βοηθός ενδυματολόγου: Άελλα Τσιλικοπούλου
Παίζουν (αλφαβητικά): Μπάμπης Γαλιατσάτος, Μαρία Γεωργιάδου, Τάσος Δημητρόπουλος, Θανάσης Δήμου, Θανάσης Ζερίτης, Δημήτρης Κίτσος, Χρήστος Κοντογεώργης, Γιώργος Κριθάρας, Λωξάνδρα Λούκας, Γιάννης Μαστρογιάννης, Γιάννης Παπαδόπουλος, Ερατώ Πίσση, Διονύσης Πιφέας, Μαρία Σαββίδου, Νάνσυ Σιδέρη, Ελένη Στεργίου, Βασιλική Τρουφάκου, Δημήτρης Φουρλής, Νίκος Χατζόπουλος, IlyaAlgaer
 
Η παράσταση θα έχει υπέρτιτλους στα αγγλικά.
 

Θέατρο Πόρτα: «Ο γιατρός της τιμής του» του Καλντερόν δε λα Μπάρκα

Σε μια προσωπική του ανάγνωση/μετάφραση του κλασικού έργου του Καλντερόν «Ο γιατρός της τιμής του» («El medico de su honra»), και σε μια καλοδουλεμένη και πρωτότυπη παράσταση, ο Θωμάς Μοσχόπουλος πραγματεύεται αφενός τα «δικαιώματα» του συζύγου πάνω στη σύζυγό του, το ζήτημα της Τιμής (honra) και της συμμόρφωσης προς τα κοινωνικά κλισέ της Αντιμεταρρύθμισης, κι αφετέρου την αυτονόμηση του ανθρώπινου όντος, τον ουμανισμό της πρώιμης Αναγέννησης και τη γυναικεία αισθαντικότητα. Είναι η δεύτερη φορά που ο κύριος Μοσχόπουλος σκηνοθετεί έργο του Καλντερόν μετά το «Η ζωή είναι όνειρο» (θέατρο Αμόρε, 2003, θέατρο Πόρτα, 2004). «Ο γιατρός της τιμής του» (1635) γράφτηκε για κάποιον ηθοποιό-θιασάρχη ώστε να παρουσιαστεί στα corrales, τα δημόσια θέατρα του ύστερου Χρυσού Αιώνα του ισπανικού θεάτρου2. Δεν αποκλείεται μια πρώιμη εκδοχή του να είχε γραφεί από τον Λόπε δε Βέγα, έξι χρόνια νωρίτερα. Διαδραματίζεται στη Σεβίλλη του 14ου αιώνα, στην εποχή της βασιλείας του Πέδρο της Καστίλλης, και ανήκει στην κατηγορία των θεαματικών «δραμάτων τιμής». Ήδη στην εποχή της σύνθεσής του, το έργο προϋπέθετε τις πιο σύγχρονες τεχνικές σχετικά με τη σκηνογραφία: σ’αυτήν την κατεύθυνση, η επιλογή του Βασίλη Παπατσαρούχα ως σκηνογράφου και ενδυματολόγου ήταν πολύ σοφή.

Το αφαιρετικό σκηνικό του Βασίλη Παπατσαρούχα, συμβάλλει σημαντικά στη φορμαλιστική προσέγγιση

Το έργο έχει ως πρωταγωνιστή τον Δον Γκουτιέρε, έναν ζηλιάρη κύριο που καταλήγει εμμονικός σε ό,τι αφορά τη σχέση της συζύγου του Μενθία με τον «ινφάντε» του ισπανικού θρόνου και τις επιπτώσεις που θα μπορούσε να έχει μια πιθανή απιστία της στην τιμή του. Ουσιαστικά πρόκειται για ένα από σκηνής δοκίμιο για τον «μάτσο» ανδρισμό, ενταγμένη σ’ένα ανησυχαστικό περιβάλλον:ο συγγραφέας αφήνει τους ήρωές του να παρασυρθούν από τη ροή των γεγονότων και των παρορμήσεών τους έως το τέλος, οδηγώντας τους στην άβυσσο με μαθηματική ακρίβεια και βάζοντας ένα παραμορφωτικό καθρέφτη μπροστά στην πνευματική δυσκινησία του βασιλιά και των υπηκόων του.

PORTA Patroklos Skafidas
«Ο γιατρός της τιμής του» του Καλντερόν δε λα Μπάρκα, σε σκηνοθεσία Θωμά Μοσχόπουλου.
 

Πώς να θεραπεύσεις την ερωτική ζήλια; Πώς να ξεπεράσεις τα φαλλοκρατικά πρότυπα; Πώς να τα αποδώσεις αυτά με ποιητική ομορφιά, δραματική δομή και φιλοσοφικό βάθος; Ο Καλντερόν εύρισκε τη δομή ενός μπαρόκ έργου εντελώς τεχνητή, κι έτσι σκόπιμα κατέφευγε σε μεταθεατρικές τεχνικές, όπως το να βάζει τους χαρακτήρες του να διαβάζουν με αστείο τρόπο τα ίδια του τα συγγραφικά κλισέ. Ο φανατισμός και η χυδαία, απάνθρωπη πράξη της γυναικοκτονίας, η απουσία της αίσθησης του μέτρου και η ανθρώπινη κακουργία που γίνεται ουραγός του ισχύοντος συστήματος αξιών, κατά τον Καλντερόν είναι ζητήματα που αφορούσαν το ευρύ κοινό.

Το αφαιρετικό σκηνικό του Βασίλη Παπατσαρούχα, συμβάλλει σημαντικά στη φορμαλιστική προσέγγιση: περιλαμβάνει μια σειρά έξι ελασμάτων που ανακατανέμονται στον χώρο με παιχνιδιάρικο τρόπο, ώστε να φιλοξενήσουν τις στάσεις και τα προσχεδιάσματα της ανθρώπινης φιγούρας. Τα αινιγματικά, σχεδόν μυθικά κοστούμια του επιτρέπουν στο γυμνό σώμα ν’ αποκαλύψει μέρος του αισθησιασμού του, ενώ υποδηλώνουν την καταπίεση του κοινωνικού ρόλου επιστρατεύοντας δερματίνη και ψηλά καπέλα, λουριά, μάσκες και πτυχώσεις αντλημένες από πίνακες του Βελάσκεθ σε μια υπερρεαλιστική προοπτική που υποκαθιστά το patio, τα corrales και τους όρθιους θεατές, τους mosqueteros. Ο Νίκος Βλασόπουλος επενδύει την παράσταση με ψυχρούς φωτισμούς που εναλλάσσονται με εκφραστικά σκοτάδια, συνθέτοντας υπερβολικά, εξπρεσιονιστικά κάδρα με αυτόνομη αισθητική αξία.

Ένας παλιός έρωτας πλανάται στον αέρα, προσκρούει όμως στο κάθετο τείχος της ηθικής μιας παντρεμένης γυναίκας.

Με χιούμορ και ζωντάνια ο Παύλος Παυλίδης (Κοκίν: κομπέρ και γελωτοποιός) εισάγει στην παράσταση ως αφηγητής. Στην πρώτη πράξη ο εγωϊστής «ινφάντε» Ενρίκε (Μελαχρινός Βελέντζας) χάνει τις αισθήσεις του πέφτοντας από το άλογό του, πτώση που συνιστά μεταφορά του κατρακυλίσματος στο όνειδος και την ατίμωση. Ο βασιλιάς Πέδρο (Στέργιος Ιωάννου) προτείνει ψύχραιμα σε δύο ευγενείς να μεταφέρουν τον αδερφό του στο πλησιέστερο αγροτόσπιτο και αναχωρεί για τη Σεβίλλη. Ο Αυγουστίνος Κούμουλος δίνει με ακρίβεια και πειστικότητα το πορτραίτο του Δον Ντιέγκο. Ο Φώτης Στρατηγός και ο Στέργιος Ιωάννου αποδίδουν, αντίστοιχα, τον Δον Αρίας και τον Λουδοβίκο ο πρώτος, τον Δον Πέδρο ο δεύτερος. Πολύ καλή η Ελένη Δαφνή στον διπλό ρόλο της Δόνια Λεονόρ και της υπηρέτριας Χαθίντα.

Ένας παλιός έρωτας πλανάται στον αέρα, προσκρούει όμως στο κάθετο τείχος της ηθικής μιας παντρεμένης γυναίκας. Ο Γκουτιέρε αισθάνεται πως δεν έχει άλλη επιλογή από το να γίνει ο ίδιος "médico" (γιατρός) της ίδιας του της τιμής, κι έτσι αναθέτει σε πληρωμένο δολοφόνο την απαίσια πράξη της αφαίμαξης/δολοφονίας της γυναίκας του. Η Αμαλία Καβάλη είναι ιδιαίτερα εκφραστική και ευκίνητη επί σκηνής, δίνοντας μιαν διάσταση αξιοσημείωτη στον ερωτισμό της Δόνια Μενθία. Πατώντας πιο γερά στο σανίδι από ποτέ και στο στάδιο της ερμηνευτικής του ωριμότητας, ο Γιώργος Παπαπαύλου αποδίδει θαυμάσια τις μικρές αποχρώσεις του ψυχισμού και τον ιδιαίτερο τύπο αυτοσαρκασμού του Δον Γκουτιέρε: η σκηνή της «απογύμνωσής» του μαρτυρεί την τραγικότητα και την τελική υποταγή του ανδρικού χαρακτήρα που υποδύεται στις συμβάσεις μιας κοινωνίας απόλυτα πραγματιστικής κι ενός κατεστημένου σεξιστικής ωμότητας και βίας.

INFO
 
Σκηνοθεσία: Θωμάς Μοσχόπουλος
Ερμηνεύουν: Γ. Παπαπαύλου, Αμ. Καβάλη, Μ. Βελέντζας, Φ. Στρατηγός, Αυγ. Κούμουλος, Π. Παυλίδης, Στ. Ιωάννου, Ελ. Δαφνή. Σκην.-κοστ.: Β. Παπατσαρούχας. Φωτ.: Ν. Βλασόπουλος. Κίν.: Αυγ. Κούμουλος.
 

Θέατρο επί Κολωνώ: «Η σιωπηλή λίμνη» του Νταβίντ Ντεσόλα

Το τιμημένο με το βραβείο Λόπε δε Βέγα 2008 έργο του Νταβίντ Ντεσόλα «Η σιωπηλή λίμνη» (πρωτότυπος τίτλος: «Η άχρηστη λίμνη»), και πάλι σε μετάφραση της Μαρίας Χατζηεμμανουήλ, σκηνοθετεί στο Θέατρο επί Κολωνώ η Ελένη Σκότη, σε μια παράσταση που, χωρίς ιδιαίτερες εξάρσεις, σε κερδίζει από την πρώτη στιγμή.

(...) συγκρουσιακά ζητήματα πραγματεύεται το ψυχολογικό αυτό θρίλερ, χαρακτηριστικό της πένας ενός συγγραφέα που έχει περάσει από τον Κάφκα και τον μαγικό ρεαλισμό και έχει θητεύσει στο Θέατρο του Παραλόγου

Πόσο απέχει η τρέλα- ως διεγνωσμένη ψυχική νόσος- από την υπαρξιακή αγωνία που οδηγεί στην ανάγκη δραπέτευσης και συχνά και στην παραίσθηση; Ο Θανάσης Κουρλαμπάς υποδύεται με μεγάλη ευαισθησία τον Όσκαρ, έναν αποσυρμένο καθηγητή με μία τραυματική εμπειρία να στιγματίζει το παρελθόν του. Δυο συναντήσεις ορίζουν τους άξονες του έργου: τη συνάντηση του Όσκαρ με τον ηλικιωμένο Δάσκαλό του (Ο Χάρης Τσιτσάκης απολαυστικός στον ρόλο) στο πάρκο, μπροστά σε μια λίμνη με πάπιες, και τη συνάντησή του με τη μητέρα ενός μαθητή (Η Παναγιώτα Βλαντή δίνει μια εσωτερική, αισθαντική ερμηνεία που με εντυπωσίασε!), με στόχο ένα ιδιαίτερο μάθημα κατ’οίκον. Το σκηνικό του Γιώργου Χατζηνικολάου κατανέμει τον χώρο της σκηνής σε τρία διακριτά μέρη: έναν εξωτερικό χώρο (το πάρκο με τη λίμνη) που, κατ’ουσίαν, ανακλά ένα ψυχικό τοπίο μεταβαλλόμενο, ξεκάθαρα νατουραλιστική επιλογή, και τα δύο δωμάτια του εσωτερικού ενός σπιτιού, που συνδέονται μεταξύ τους με υποτιθέμενες πόρτες. Το πέρασμα από το ένα μέρος στο άλλο είναι υποδηλωτικό των δραματικών μεταβάσεων που υπάρχουν στο κείμενο.

EPI KOLWNW SKOTH
«Η σιωπηλή λίμνη» του Νταβίντ Ντεσόλα, σε σκηνοθεσία Ελένης Σκότη
 

Ψυχογράφημα της ανθρώπινης ιδιωτικότητας που γίνεται, ερήμην του υποκειμένου, θέαμα των media και κοινό κτήμα των μέσων κοινωνικής δικτύωσης. Αποτύπωση της βίας που ασκείται στον άνθρωπο τον συνεπή προς τις αρχές του. Τραύμα της απώλειας, μειωμένη αυτοεκτίμηση, φυσική δειλία και φιλοσοφική παραίτηση από τη δράση, αναδίπλωση στον εαυτό και εσωτερικός μονόλογος, η σκηνική πραγματικότητα και τα διαφορετικά είδωλα του Εγώ της αντικειμενικής πραγματικότητας: αυτά τα συγκρουσιακά ζητήματα πραγματεύεται το ψυχολογικό αυτό θρίλερ, χαρακτηριστικό της πένας ενός συγγραφέα που έχει περάσει από τον Κάφκα και τον μαγικό ρεαλισμό και έχει θητεύσει στο Θέατρο του Παραλόγου προτού οδηγηθεί σε ένα απόλυτα προσωπικό ύφος.

O Νταβίντ Ντεσόλα γεννήθηκε στη Βαρκελώνη το 1971. Θεατρικός συγγραφέας, σεναριογράφος και σκηνοθέτης του κινηματογράφου, έγραψε 14 θεατρικά έργα και διασκευές, μεταξύ των οποίων ξεχωρίζουν: Πλακάκια (Βραβείο Marqués de Bradomín 1999), Μονόλογοι και άλλοι μονόλογοι (2004), Η άχρηστη λίμνη (2007), Αποθηκευμένοι (2004), Πλατουνικός Έρωτας (2009), Η εγγονή του δικτάτορα (2013), Το να είσαι ήρωας δεν το διαλέγεις (2013) κ.ά. Η πρώτη φορά που μεταφράστηκε έργο του σε ξένη γλώσσα ήταν Η άχρηστη λίμνη στην ελληνική. Για τον κινηματογράφο ο Ντεσόλα έχει γράψει τα σενάρια για 3 ταινίες μεγάλου μήκους.

INFO
 
Κείμενο: Ντάβιντ Ντεσόλα
Μετάφραση: Μαρία Χατζηεμμανουήλ
Σκηνοθεσία: Ελένη Σκότη
Σκηνικά: Γιώργος Χατζηνικολάου
Κοστούμια: Μαρία Αναματερού
Φωτισμοί: Αντώνης Παναγιωτόπουλος
Μουσική & Sound design: Στέλιος Γιαννουλάκης
Φωτογραφίες: Γιώργος Χατζηνικολάου, Μαρία Αναματερού
Τρέιλερ παράστασης: Αποστόλης Κουτσιανικούλης
Βοηθoί σκηνοθέτιδος: Χαρά Στάθη, Ελευθερία Καλύβα
Υπεύθυνοι επικοινωνίας παράστασης: Μαριάννα Παπάκη, Νώντας Δουζίνας
Διεύθυνση Παραγωγής: Μαρία Αναματερού
Παραγωγή: Ομάδα Νάμα
ΠΑΙΖΟΥΝ ΟΙ ΗΘΟΠΟΙΟΙ: Παναγιώτα Βλαντή, Θανάσης Κουρλαμπάς, Χάρης Τσιτσάκης

* Ο ΝΙΚΟΣ ΞΕΝΙΟΣ είναι είναι εκπαιδευτικός και συγγραφέας. Τελευταίο βιβλίο του, το μυθιστόρημα «Τα σπλάχνα» (εκδ. Κριτική).

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Θέλω να πάω σπίτι» της Kατερίνας Κλειτσιώτη και της Χρυσής Βιδαλάκη και «Υπνοβάτες» των Ελένης Δημοπούλου και Ελένης Ευθυμίου: Δύο βαθύτατα ανθρώπινες παραστάσεις

«Θέλω να πάω σπίτι» της Kατερίνας Κλειτσιώτη και της Χρυσής Βιδαλάκη και «Υπνοβάτες» των Ελένης Δημοπούλου και Ελένης Ευθυμίου: Δύο βαθύτατα ανθρώπινες παραστάσεις

Για τις παραστάσεις «Θέλω να πάω σπίτι» της Κατερίνας Κλειτσιώτη και της Χρυσής Βιδαλάκη που ανεβαίνει στο «Θέατρο στη Σάλα» και «Υπνοβάτες» των Ελένης Δημοπούλου και Ελένης Ευθυμίου που ανεβαίνει στο Δημοτικό Θέατρο Πειραιά. Κεντρική εικόνα: Από την παράσταση «Θέλω να πάω σπίτι» (© Βασιλική Πουλάκη), 

...
«Τα τραγούδια του ελληνικού λαού» σε σκηνοθεσία Γιάννη Σκουρλέτη (κριτική) –Ένα αιρετικό drag ορατόριο στο Φεστιβάλ Αθηνών

«Τα τραγούδια του ελληνικού λαού» σε σκηνοθεσία Γιάννη Σκουρλέτη (κριτική) –Ένα αιρετικό drag ορατόριο στο Φεστιβάλ Αθηνών

Για την παράσταση «Τα τραγούδια του ελληνικού λαού» με κείμενα του Αλέξανδρου Παπαδόπουλου και σκηνοθεσία Γιάννη Σκουρλέτη που παρουσιάστηκε στο Φεστιβάλ Αθηνών. Κεντρική εικόνα: © Karol Jarek.

Γράφει ο Νίκος Ξένιος

...
«Lacrima: το υφαντό των δακρύων» της Καρολίν Γκιγελά Ενγκιγέν (κριτική) – Ένα νυφικό ως κοινωνικό σχόλιο σε μια έξοχη παράσταση

«Lacrima: το υφαντό των δακρύων» της Καρολίν Γκιγελά Ενγκιγέν (κριτική) – Ένα νυφικό ως κοινωνικό σχόλιο σε μια έξοχη παράσταση

Για την παράσταση της Καρολίν Γκιγελά Ενγκιγέν [Caroline Guiela Nguyen] «Lacrima: το υφαντό των δακρύων» που παρουσιάστηκε στο φετινό Φεστιβάλ Αθηνών/Επιδαύρου. Κεντρική εικόνα: © Jean-Louis-Fernandez.

Γράφει ο Νίκος Ξένιος 

...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Το καλοκαίρι της Κάρμεν» σε σκηνοθεσία Ζαχαρία Μαυροειδή (κριτική) – Ένας τρυφερός ύμνος για την ανδρική γκέι φιλία

«Το καλοκαίρι της Κάρμεν» σε σκηνοθεσία Ζαχαρία Μαυροειδή (κριτική) – Ένας τρυφερός ύμνος για την ανδρική γκέι φιλία

Για την ταινία του Ζαχαρία Μαυροειδή «Το καλοκαίρι της Κάρμεν». Τολμηρό φιλμ που όμως δεν πέφτει σε κλισέ και ανούσια δράματα. 

Γράφει η Φανή Χατζή

«Το Καλοκαίρι της Κάρμεν» είναι η απόλυτα καλοκαιρινή ταινία, ιδανική για ένα χαλαρό βραδάκι σε κάπ...

Η ελληνική κουίρ λογοτεχνία ήταν πάντα εδώ

Η ελληνική κουίρ λογοτεχνία ήταν πάντα εδώ

10 βιβλία + 1 διήγημα τα οποία διερευνούν την παρουσία του κουίρ στην ελληνική πεζογραφία.

Γράφει ο Κώστας Αγοραστός

Ανεξάρτητα από το πόσο απαγορευμένο θέμα αποτελούσε, από το πόσο θα σκανδάλιζε τους αναγνώστες, από το πόσοι εκδότες θα αρνούνταν να το...

Αντρές Μοντέρο: «Είμαστε άνθρωποι, πάντα θα μας αρέσουν οι ιστορίες και τα παραμύθια»

Αντρές Μοντέρο: «Είμαστε άνθρωποι, πάντα θα μας αρέσουν οι ιστορίες και τα παραμύθια»

Με αφορμή την έκδοση του βιβλίου του «Ο θάνατος έρχεται στάζοντας βροχή (μτφρ. Μαρία Παλαιολόγου, εκδ. Διόπτρα) συνομιλούμε με τον Χιλιανό συγγραφέα Αντρές Μοντέρο [Andres Montero] για τον μαγικό ρεαλισμό και τη σπουδαιότητα της προφορικής αφήγησης.

Συνέντευξη στον Διονύσ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» του Αλέξις Ραβέλο (προδημοσίευση)

«Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» του Αλέξις Ραβέλο (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το αστυνομικό μυθιστόρημα του Αλέξις Ραβέλο [Alexis Ravelo] «Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» (μτφρ. Κρίτων Ηλιόπουλος), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 25 Ιουνίου από τις εκδόσεις Τόπος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

2ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ

...
«Η άλλη κόρη», της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

«Η άλλη κόρη», της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Ανί Ενρό [Annie Ernaux] «Η άλλη κόρη» (μτφρ. Ρίτα Κολαΐτη), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 25 Ιουνίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Η σειρά των δύο αφηγήσεων, η δική μου και η δ...

«Συμπληγάδες αξιών» του Μηνά Στραβοπόδη (προδημοσίευση)

«Συμπληγάδες αξιών» του Μηνά Στραβοπόδη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Μηνά Στραβοπόδη «Συμπληγάδες αξιών» το οποίο κυκλοφορεί στις 21 Ιουνίου από τις εκδόσεις Αρμός.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ναι, το ξέρω! Δεν έπρεπε να σκοτώσω. Μα έπρεπε να σκοτώσω. Ξέρω, δεν είνα...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Η ελληνική κουίρ λογοτεχνία ήταν πάντα εδώ

Η ελληνική κουίρ λογοτεχνία ήταν πάντα εδώ

10 βιβλία + 1 διήγημα τα οποία διερευνούν την παρουσία του κουίρ στην ελληνική πεζογραφία.

Γράφει ο Κώστας Αγοραστός

Ανεξάρτητα από το πόσο απαγορευμένο θέμα αποτελούσε, από το πόσο θα σκανδάλιζε τους αναγνώστες, από το πόσοι εκδότες θα αρνούνταν να το...

Τι κάνουμε με τους πρόσφυγες; 5+1 βιβλία για το ζήτημα των προσφύγων και της ένταξής τους στη χώρα μας

Τι κάνουμε με τους πρόσφυγες; 5+1 βιβλία για το ζήτημα των προσφύγων και της ένταξής τους στη χώρα μας

Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Προσφύγων (20 Ιουνίου) επιλέγουμε έξι βιβλία που εξετάζουν το προσφυγικό ζήτημα με νηφάλιο και ουσιαστικό τρόπο.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

«Αν κάνω ένα βήμα θα βρεθώ αλλού» λέει ένας ήρωας της ...

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Υπάρχουν βιβλία που τυχαίνει να συμπίπτουν με πολυαναμενόμενες εκδόσεις, δεν μπαίνουν στο οπτικό πεδίο του κοινού ή πολλές φορές μένουν στη σκιά πολύ δημοφιλών τίτλων με παρόμοια θεματική. Το ίδιο συμβαίνει και με τα κουίρ βιβλία. Κάποια ακούγονται και διαβάζονται περισσότερο από άλλα. Σήμερα, λοιπόν, ημέρα εορτασμο...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ