22η ΔΕΒΘ: Μέρα 4η – Αδιαχώρητο την τελευταία μέρα, ουρές για τη Νικολούλη, κλείσιμο με ένα βιβλίο για τα Τέμπη

Στην τελευταία μέρα της 22ης Διεθνούς Έκθεσης Βιβλίου Θεσσαλονίκης, παρακολουθήσαμε στην αίθουσα «Διονύσης Σαββόπουλος» την παρουσίαση του βιβλίου της Βουλγάρας Ρενέ Καραμπάς «Γράμματα του Ομάρ στη μελλοντική του σύζυγο» που κυκλοφόρησε σε ιδιαίτερα προσεγμένη έκδοση από τις εκδόσεις Μεταίχμιο. Η συγγραφέας συνομίλησε με τον μεταφραστή Σπύρο Ν. Παππά και τον συγγραφέα Κυριάκο Χαρίτο. Η κουβέντα τους άγγιξε το ευρύ φάσμα των τεχνών που τέμνει το έργο της, που περιλαμβάνει την ποιητική, τη θεατρική και την κινηματογραφική γραφή. Αξίζει να σημειώσουμε ότι η συγγραφέας είναι φέτος στη βραχεία λίστα του Διεθνούς Βραβείου Μπούκερ με τη νουβέλα «Ορκισμένη» (εκδ. Μεταίχμιο), που κυκλοφόρησε πέρυσι στα ελληνικά και έτυχε θερμής υποδοχής, διευρύνοντας ακόμα περισσότερο την επαφή μας με τη σύγχρονη βουλγαρική λογοτεχνία. 

Αμέσως μετά βρεθήκαμε στην ενημερωτική συνάντηση για δημοσιογράφους για να ακούσουμε απολογιστικά στοιχεία της έκθεσης. Ακριβή αριθμό επισκεπτών από τα δελτία εισόδου δεν ξέρουμε ακόμα, αλλά οι οργανωτές δήλωσαν ικανοποιημένοι από τη φετινή έκθεση. Ο Νίκος Μπακουνάκης, πρόεδρος του ΕΛΙΒΙΠ υπενθύμισε λεγόμενα γνωστά σε όσους ήμασταν και στη συνέντευξη τύπου, όπως τον υβριδικό χαρακτήρα της έκθεσης (επαγγελματικό, εμπορικό, πολιτιστικό κομμάτι), την καμπάνια φιλαναγνωσίας, την ιδιαίτερη οργάνωση της Παιδικής Γωνιάς αλλά και τις προωθητικές ενέργειες που διαφήμισαν την έκθεση. Αναφέρθηκε στο project Digital Readers, στον Θάλαμο της ΕΡΤ, τους 30 νέους εκδότες που βρέθηκαν στη φετινή έκθεση αλλά και τα αρκετά ιδρύματα και θεσμούς που συμμετείχαν, σε έναν θετικό απολογισμό.

Ο Νίκος Μπακουνάκης, πρόεδρος του ΕΛΙΒΙΠ.

Μεταξύ άλλων, τονίστηκε από τους δημοσιογράφους το πρόβλημα ήχου του περιπτέρου 12, το οποίο θα πρέπει κάπως να αντιμετωπιστεί, ίσως με τη σκέψη να γίνουν δύο αντί για τρεις οι αίθουσές του. Πάντως, ο Νίκος Μπακουνάκης δήλωσε ότι υπάρχει μεγάλη ζήτηση για εκδηλώσεις, γι’ αυτό και φέτος πολλές από αυτές πραγματοποιήθηκαν στη Δημόσια Βιβλιοθήκη της Θεσσαλονίκης και το MoMus που στεγάζεται εντός των χώρων της Helexpo. Του χρόνου, μάλιστα, υπάρχει η πρόθεση για έναν χώρο «Digital Corner», οπότε υπάρχει ανάγκη αναζήτησης νέων χώρων εντός της Helexpo.

Στη συνέχεια, είχαμε τη χαρά να συμμετάσχουμε στη συζήτηση για το βιβλίο «Οι γκερίλλες» της Γαλλίδας φεμινίστριας φιλοσόφου και συγγραφέα Μονίκ Βιττίγκ (1935-2003) μαζί με τη συγγραφέα Γιώτα Τεμπρίδου, τη μεταφράστρια της έκδοσης Έφη Γιαννοπούλου και τη Ντίνα Σωτηριάδη από τις εκδόσεις Εκτός Γραμμής. Αυτό το βιβλίο είναι το πρώτο λογοτεχνικό της έργο που μεταφράζεται στα ελληνικά. Όπως αναφέρει και η ίδια η συγγραφέας, πρόκειται για ένα επικό ποίημα, κολάζ σπαραγμάτων από διαφορετικά κείμενα και είδη λόγου, συνειρμικά δεμένα, μα και στρατηγικά διατεταγμένα για τις ανάγκες του πολέμου, του αντάρτικου που διεξάγουν οι γκερίλλες ενάντια στον παλιό κόσμο. Η συζήτηση κινήθηκε στον πρωτοποριακό χαρακτήρα του κειμένου της Βιττίγκ, τις ιδιαιτερότητες της γλώσσας της, τις επιρροές της και τον κριτικό τρόπο με τον οποίο στέκεται απέναντί τους.

Στη συνέχεια, πήραμε μια μικρή γεύση από την παρουσίαση του βιβλίου «Ο ταχυδρόμος των βιβλίων» (εκδ. Μεταίχμιο) του Γερμανού Κάρστεν Χεν, που κυκλοφόρησε φέτος στα ελληνικά. H εκδήλωση πραγματοποιήθηκε παρουσία του Χεν, ο οποίος ήρθε στη Θεσσαλονίκη έπειτα από πρόσκληση του Goethe-Institut Thessaloniki και των Εκδόσεων Μεταίχμιο. Ο δημοφιλής συγγραφέας συνομίλησε με τον δημοσιογράφο και συγγραφέα Κυριάκο Αθανασιάδη για το βιβλίο του, το οποίο έγινε μπεστ σέλερ και χαρακτηρίζεται από το ανάλαφρο, τρυφερό και συγκινητικό του ύφος αλλά και τα βιβλιοφιλικά του στοιχεία.

Οι φίλοι του βιβλίου δεν αποχωρίζονται τα σκυλάκια τους. Δεκάδες τετράποδα έκαναν τις βόλτες τους στην 22η ΔΕΒΘ.

Έπειτα βρεθήκαμε στην εκδήλωση «Θανάσης Τριαρίδης: Γράφοντας για τους δολοφονημένους μετανάστες του παρόντος», όπου σε μια κατάμεστη αίθουσα ο συγγραφέας συνομίλησε με τη Φραγκίσκη Αμπατζοπούλου, ομότιμη καθηγήτρια Νεοελληνικής Φιλολογίας του ΑΠΘ και τον Θοδωρή Τσομίδη, συγγραφέα και μεταφραστή. Ο Θανάσης Τριαρίδης, όπως και οι υπόλοιποι ομιλητές, μίλησε με πάθος και αποτροπιασμό για αυτό που κατά τη γνώμη του αποτελεί «το μεγαλύτερο έγκλημα που συμβαίνει στον δυτικό κόσμο».

Στις 16:00 παρακολουθήσαμε την εξαιρετική παρουσίαση του βιβλίου «Ρεπορτάζ» της Ελίζας Τριανταφύλλου. Η συγγραφέας και δημοσιογράφος συνομίλησε με τον Χρήστο Κρυστάλλη, των εκδόσεων Αντίποδες και τις δημοσιογράφους Νεκταρία Σταμούλη και Δανάη Μαραγκουδάκη. Το βιβλίο δεν καθιστά απλώς ορατό το σκάνδαλο των υποκλοπών όπως ξεσκεπάστηκε από τη δημοσιογράφο και την ομάδα της, αλλά «επαναφέρει ένα αίτημα για τη μέθοδο και τον τρόπο να μιλάμε δημόσια» όπως τόνισε στην αρχή ο Χρήστος Κρυστάλλης. Η συζήτηση ανέδειξε το ζήτημα του ελέγχου των μέσων, των επιχειρηματικών συμφερόντων που παρακωλύουν τη δημοσιογραφική ανεξαρτησία, αλλά και την ανεξάρτητη εργασία και έρευνα κάποιων μίντια που έχουν αναδυθεί τα τελευταία χρόνια και λειτουργούν ως εστίες ελέγχου των εξουσιών. Επίσης, αναδείχθηκαν οι προκλήσεις του επαγγέλματος, οι ιεραρχίες στον τύπο, η έλλειψη λογοδοσίας εκ μέρους των θεσμών και επιχειρήσεων που εμποδίζει την έρευνα. Τέλος, φωτίστηκε η διαδικασία της συλλογικής έρευνας αλλά και της διασυνοριακής έρευνας ανάμεσα σε φορείς διαφορετικών κρατών.

• Διαβάστε επίσης: 22η ΔΕΒΘ: Μέρα 3η – Τα «χρόνια τρέχουν χύμα» και η Έκθεση κορυφώνεται

Αμέσως μετά, οι εκδόσεις Βακχικόν παρουσίασαν την εκδήλωση «Ποιητικές αναγνώσεις». Μετά από μια σύντομη παρουσίαση του βιογραφικού τους, οι νέοι ποιητές, όλοι άνθρωποι με διαφορετικές ασχολίες και ενδιαφέροντα, ανέβηκαν στο βήμα για να διαβάσουν δύο ή τρία ποιήματά τους. Πρώτη πήρε τον λόγο η Πηνελόπη Αλεξίου που διάβασε από το βιβλίο της «Millennials - Χρονικό βιωμάτων μιας γενιάς σε κρίση», μια ποιητική συλλογή που αποτυπώνει το συλλογικό βίωμα της γενιάς μας. Στη συνέχεια διάβασε η Μάρα Ανδρέου από τη συλλογή της «Στα Υστερόγραφα», η οποία δήλωσε ότι θεωρεί την ποίηση σωματική πράξη. Ο Ανδρέας Αντωνίου παρουσίασε την έβδομη ποιητική του συλλογή «Μικρές αδερφές ΙΙ: Πυγολαμπίδα» λέγοντας με χιούμορ ότι είναι μοναχοπαίδι άρα οι αδερφές είναι εντελώς φανταστικές. Ο Βασίλης Καψής διάβασε από την «Τονική μετάθεση», ενώ μίλησε για τη σχέση εικαστικής και ποίησης. Ακολούθησαν ο Θανάσης Μανούσης («63 ποιήματα»), η Άννα Ξανθοπούλου («διέσχισα την πόλη»), ο Οδυσσέας Ρεκούμης («Το αντίδωρον»), η Ραφαέλα Σταματάκη («Σατωρέ»), η Αρχοντία Ταμπάκη («Ελπίδα»), ο Γιώργης Χαριτάτος («Πρώτη Ύλη») και η Peny Delta («Εκ της σαρκός»).

Κάνοντας ένα διάλειμμα από τις εκδηλώσεις περιηγηθήκαμε στα περίπτερα, οπότε και αντικρίσαμε τον κόσμο που είχε συρρεύσει για μία υπογραφή της Αγγελικής Νικολούλη και μια σέλφι μαζί της.

Νέα άτομα έμπαιναν διαρκώς στην ουρά, με αποτέλεσμα η συγγραφέας και δημοσιογράφος να υπογράφει για πάνω από δύο ώρες ενώ όταν πια είχε δημιουργηθεί το αδιαχώρητο στο σταντ των εκδόσεων, η ουρά μεταφέρθηκε με ευταξία στο εξώστη του Περιπτέρου 15 και η δημοσιογράφος ανέβηκε για να συνεχίσει να συναντά το πολυπληθές κοινό της που την περίμενε ακούραστο.

Στη συνέχεια παρευρεθήκαμε σε μία εκδήλωση με ιδιαίτερα ευχάριστο κλίμα, όπου ο συγγραφέας και καθηγητής πανεπιστημίου Βασίλης Κωστάκης παρουσίασε το βιβλίο του με τον ευφάνταστο τίτλο Συγγνώμη για τη φασαρία, αλλά εμείς θα παίξουμε μπάλα! που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Διόπτρα, σε εικονογράφηση Mercè Tarrés. Ο συγγραφέας ανέφερε ότι πρόκειται για ένα βιβλίο με πολλούς και πολλές συ-συγγραφείς και εξήγησε σε ποιον ανήκει αυτό το βιβλίο μέσα από προσωπικές εξιστορήσεις από τα παιδικά, φοιτητικά και ενήλικα χρόνια του. «Όπως ένα γκολ βασίζεται σε πολλά άτομα και όχι μόνο στον σκόρερ» μας υπενθύμισε, τονίζοντας τη σημασία της ομαδικής δουλειάς και των ιδεών που μοιραζόμαστε με άλλους. Μάλιστα, έδειξε και ένα χαρακτηριστικό βίντεο από την επίτευξη ενός «ομαδικού» γκολ για να κάνει ακόμα πιο σαφή την εύστοχη αλληγορία για το ποδόσφαιρο ως χώρο χαράς, φαντασίας, συλλογικότητας και κοινωνικών αξιών.

Στις 20:00 η Ρέα Γαλανάκη παρουσίασε το βιβλίο της «Το κέικ» με αφορμή την επανέκδοσή του από τις εκδόσεις Καστανιώτη. Συνομίλησε με τον δημοσιογράφο Γρηγόρη Μπέκο και την Τασούλα Μαρκομιχελάκη, αναπληρώτρια καθηγήτρια Νεοελληνικής Φιλολογίας στο ΑΠΘ.

Από την εκδήλωση στην 22η ΔΕΒΘ για «Το κέικ» (εκδ. Καστανιώτη) της Ρέας Γαλανάκη.

Η Ρέα Γαλανάκη το χαρακτήρισε το μοναδικό της προσωπικό έργο, το μόνο που αντλεί από ένα διάστημα πένθους, αυτοκτονικών τάσεων και ψυχοθεραπείας το οποίο έληξε ευτυχώς αισίως. «Τότε δεν μιλούσαμε προσωπικά», δήλωσε η συγγραφέας, η οποία συνέκρινε με τα αφηγήματα που σήμερα θεωρούνται λογοτεχνικά ακόμα κι αν είναι απλές σελίδες ημερολογίου. Θυμήθηκε τη γενιά φεμινιστριών μετά τη δικτατορία που ήταν ριζοσπαστική και ανέβλυζε θυμό, η οποία προσπάθησε να κάνει «πειραματική λογοτεχνία». Σε αυτό το πιο φεμινιστικό της κείμενο, όπως το χαρακτήρισε η Karen Van Dyck, οι νέες αναγνώστριες θα ταυτιστούν και θα βρουν ίσως μια αντίσταση απέναντι στις γυναικοκτονίες και την πατριαρχία.

Η βραδιά έκλεισε σε μια πολύ φορτισμένη εκδήλωση αφιερωμένη στο πολύνεκρο δυστύχημα των Τεμπών με αφορμή το βιβλίο «Ιntercity 62 Βαγόνι 4 - Θέση 65. Έγκλημα στα Τέμπη. Μαρτυρίες ενός επιζώντα» του Αντώνη Αντωνίου, την οποία παρακολούθησε με προσήλωση και συγκίνηση πολύ μεγάλο πλήθος κοινού. Για το βιβλίο, αλλά αναπόφευκτα και πέρα από αυτό, μίλησαν ο δικηγόρος Αντώνης Ψαρόπουλος, πατέρας της Μάρθης, η Όλγα Χαρπίδου, δικηγόρος συγγενών θυμάτων, η φοιτήτρια και επιζήσασα των Τεμπών, Κέλλυ Παναγιωτίδου, και ο πρώην μηχανοδηγός Άρης Σταμάτης.

Η συζήτηση ανέδειξε τις διαχρονικές κυβερνητικές ευθύνες που οδήγησαν στο δυστύχημα αλλά και τη συγκάλυψη τα χρόνια που ακολούθησαν, το συλλογικό τραύμα, τις πράξεις και παραλείψεις των ιθυνόντων. Στο βιβλίο του Αντωνίου το προσωπικό βίωμα δίνει φωνή και σε αυτό άλλων επιζώντων και εκτείνεται σε μια δριμεία πολιτική κριτική.