Πέθανε η Ιωάννα Καρατζαφέρη – «Ιχνογράφησα έναν κύκλο και τον εποίκησα μ’ έναν μικρόκοσμο»

Πέθανε σε ηλικία 97 ετών η συγγραφέας και μεταφράστρια Ιωάννα Καρατζαφέρη. «Αυτό που χρωστάω στο γράψιμο δεν μετριέται με κανένα από τα μέτρα και σταθμά που γνωρίζω, κι είναι ότι μ’ έκανε να πηγαίνω από γράμμα σε γράμμα, δίνοντας στη λέξη υπόσταση, από παράγραφο σε παράγραφο, από σελίδα σε σελίδα και να νιώθω πως ακολουθώ μια προοδευτική διαδικασία που θα μ’ έφερνε σ’ ένα τέλος» έγραφε το 2012.

Επιμέλεια: Book Press

Γεννημένη στην Καλαμάτα το 1929, η Ιωάννα Καρατζαφέρη πραγματοποίησε θεατρικές και κινηματογραφικές σπουδές στο Λουντ της Σουηδίας. Έζησε, εκτός από τη Σουηδία, και στη Νέα Υόρκη.

Είχε γράψει μυθιστορήματα και διηγήματα ενώ είχε κάνει αρκετές μεταφράσεις. Το 1963 τιμήθηκε με το Β΄ Κρατικό Λογοτεχνικό Βραβείο. Επίσης, είχε λάβει το βραβείο Λουντέμη, αλλά και εύφημη μνεία από την ομάδα των 12.

Ήταν μέλος της Εταιρείας Ελλήνων Λογοτεχνών.

Το 2011 εξέδωσε το αυτοβιογραφικό βιβλίο της «Ο τόπος μου είναι παντού» (εκδ. Libro), αποσπάσματα από το οποίο μπορείτε να διαβάσετε εδώ.

karatzaferi oToposMou EinaiPantou

Από το 2011 έως το 2013, η Ιωάννα Καρατζαφέρη αρθρογραφούσε τακτικά στην Book Press για βιβλία που είχε διαβάσει, θέματα που της κέντριζαν το ενδιαφέρον, αναμνήσεις και σκέψεις της. Τα άρθρα της μπορείτε να τα βρείτε εδώ.

«Ιχνογράφησα έναν κύκλο και τον εποίκησα μ’ έναν μικρόκοσμο»

Σε ένα κείμενό της που δημοσιεύθηκε στις 18 Απριλίου 2012 με τίτλο Γράφοντας, διαβάζουμε:

«Γράφοντας, αρκετά νέα, το πρώτο μου μυθιστόρημα, Επιπλωμένα Δωμάτια, νόμιζα ότι το μόνο που χρειαζόμουν ήταν χαρτί και στυλό. Δεν σκεφτόμουν ότι το χαρτί που κρατούσα στα χέρια μου ήταν παράγωγο ενός δέντρου, ή μιας μονάδας από ένα δάσος, και μέχρι να φτάσει σ’ εμένα είχε περάσει μέσα από άλλα εργατικά χέρια.

Ακολούθησε η γραφομηχανή, που η χρήση της, από έρευνες που έχουν γίνει από ειδικούς, είναι τόσο κουραστική όσο το σκάψιμο με αξίνα. Το κορμί υποφέρει από τα πέλματα μέχρι το κεφάλι.

Η ηλεκτρική γραφομηχανή έδωσε μια ψευδαίσθηση βελτίωσης, αλλά και πάλι το σώμα στην καρέκλα και τα δάχτυλα των χεριών έκαναν τις ίδιες κινήσεις, πιο ελαφριά. Αλλά και πάλι δεν σκέφτηκα αυτούς που εργάστηκαν για την τελειοποίηση τους, ηλεκτρική ή μη. Ούτε ότι τα υλικά βρίσκονταν μέσα στη γη.

Δεν αναφέρομαι στον ηλεκτρονικό υπολογιστή γιατί μας είναι πλέον πιο πλατιά οικείος απ’ όσο το χειρόγραφο, που ανήκει στο παρελθόν.

Γράφοντας ένα μυθιστόρημα, ένιωθα από την αρχή ότι ή είχα γκρεμίσει έναν κόσμο και μου είχε παραδοθεί μια γόνιμη γαία να την κατοικήσω με τους δικούς μου χαρακτήρες ή ότι όλα προϋπήρχαν και αυθαίρετα τα παραποιούσα, βελτιώνοντάς τα, εξωραϊζοντάς τα, εξιδανικεύοντάς τα ή ασχημίζοντάς τα. Όμως πόσο συνειδητά τα έκανα αυτά, πόσο έλεγχο είχα πάνω στη γλώσσα και τη δομή του κειμένου καθώς το έχτιζα, μέχρι την ολοκλήρωσή του;

Με τα χρόνια, μετατρέποντας τις ιδέες σε ύλη, άρχισα να σκέφτομαι ότι αυτό το χτίσιμο είναι σαν του μουσουργού, του εικαστικού, του αεροναυπηγού, του ναυπηγού, του οικοδόμου, του ζαχαροπλάστη, του ελαιοπαραγωγού, του μάγειρα, του υποδηματοποιού, όμοιο τελικά με κάθε τελειωμένο αγαθό που παράγεται από μια ακολουθία πρώτων υλών και τη μεταποίησή τους από ανθρώπινα χέρια.

Πήρα ένα άγραφο χαρτί, ακούμπησα πάνω του ένα ποτήρι και με το στυλό, περιστρεφόμενο στον πάτο του, ιχνογράφησα έναν κύκλο και τον εποίκησα μ’ έναν μικρόκοσμο. Τον υποδιαίρεσα σε όσα επαγγέλματα μπορούσα να επικαλεστώ στη μνήμη μου, έδωσα κάποιο χώρο στον πολιτισμό και μέσα σε αυτό το κουτάκι έβαλα τη λογοτεχνία. Όλα χωρούσαν μέσα στον κύκλο.

(...)

Αυτό που χρωστάω στο γράψιμο δεν μετριέται με κανένα από τα μέτρα και σταθμά που γνωρίζω, κι είναι ότι μ’ έκανε να πηγαίνω από γράμμα σε γράμμα, δίνοντας στη λέξη υπόσταση, από παράγραφο σε παράγραφο, από σελίδα σε σελίδα και να νιώθω πως ακολουθώ μια προοδευτική διαδικασία που θα μ’ έφερνε σ’ ένα τέλος».

Μεταξύ των σημαντικότερων έργων της είναι τα:

Μυθιστορήματα