Ακίνδυνη

Ο ποταμός Σα(ου)σκουένα (Susqueanna) 747 χλμ. μήκους, είχε πλημμυρίσει και δεν μπορούσαμε να περάσουμε τις γέφυρές του για το Χάρισμπουργκ, απ’ όπου θα έπαιρνα το τρένο. Όλα τα δρομολόγια σιδηροδρόμων, λεωφορείων και άλλων τροχοφόρων είχαν διακοπεί επ’ αόριστον.

Είχα ανησυχήσει πολλαπλά, επιπλέον θα έχανα την αξία του εισιτηρίου της επιστροφής μου, Νέα Υόρκη - Αθήνα, και το χειρότερο δεν είχα μαζί μου ούτε το διαβατήριό μου. Έπρεπε να πάω σπίτι, στο Μανχάταν, την Ημέρα Μνήμης των Θυμάτων των Δίδυμων Πύργων αν δεν είχαν ανατιναχθεί οι γέφυρες. Ενώ η Κατερίνα είχε προθυμοποιηθεί να με οδηγήσει μέχρι το Αεροδρόμιο.

Μόλις που πρόλαβα την πτήση. Οι ουρές μπροστά στους πάγκους των εισιτηρίων συνωστίζονταν, οι αποσκευές πολλές και τεράστιες, κοκόρια δεν είδα, αλλά μετρούσα τα ηλεκτρονικά στα χαρτοκιβώτια. Ο ελεγκτικός υπάλληλος μου έκανε νόημα να περάσω κάτω από την ηλεκτρονική πύλη και τότε ακούστηκαν βόμβοι και άναψαν λαμπάκια. Πού έκρυβα το σιδερικό; Ούτε ρολόι δε φορούσα.

Πήραν τα πλαστικά μου πέδιλα, τα είχα αγοράσει πέντε ευρώ στα Μουδανιά του Μαρμαρά, τα εξέτασαν με τα μηχανήματα, δεν υπήρχε καμιά άλλη ύλη εκτός του πλαστικού, αλλά η σειρήνα βόμβισε και για δεύτερη φορά όταν παπουτσωμένη προσπάθησα να την περάσω. Έδειξα στον υπάλληλο τους κρίκους στα δάχτυλα των ποδιών μου, μήπως αυτά ήταν η αιτία, και μετά πέρασα.

Ο άλλος υπάλληλος του Αεροδρομίου, που περίμενε με τον κόκκινο σάκο μου ανοιχτό και ερευνημένο, μου ζήτησε να ανοίξω το λάπτοπ μου. Είδε πως δεν υπήρχε τίποτα ύποπτο, και ενώ είπε ότι όλα ήταν εντάξει, πρόσθεσε: «Ταξιδεύετε με πολύ λίγα πράγματα». Γιατί η αποσκευή μου, εκτός από τα γυαλιά μου και το πορτοφόλι μου, περιείχε και ένα βιβλίο που για μένα ήταν πάνβαρο.

Το βιβλίο σήκωνε το Μανχάταν Πρότζεκτ, που είχε σχηματιστεί από τους επιστήμονες Χάρολντ Ουρέι (Urey) Ενρίκο, Λόρα Φέρμι, τον Νιλς Μπορ, και άλλα φημισμένα ονόματα με βάρος, όγκο, εξαιρετικές διακρίσεις και βραβεία Νομπέλ. Όλο το Άλαμο, μια ρίψη πυρηνικής βόμβας στη Χιροσίμα και μια δεύτερη στο Ναγκασάκι, και έτσι είχα μάθει δυο ιαπωνικές λέξεις που δεν υπήρχαν πια.

Στο Μανχάταν Πρότζεκτ, της Ομάδας του Κολόμπια, τα χρόνια 1945-1946 είχε υπάρξει Επιστημονικός Πρόεδρος ο Ρέι Κριστ, που ομολογεί ότι:

«Άκουσα από το ραδιόφωνο τα πρώτα δραματικά νέα που ανακοίνωναν ότι μια ατομική βόμβα είχε πέσει στην Χιροσίμα. Τρεις μέρες αργότερα έπεσε και στο Ναγκασάκι…»

Η άγνοιά του για τους βομβαρδισμούς με εκπλήττει. Νιώθω καλύτερα όταν στην επόμενη παράγραφο συνεχίζει: «Ποτέ δεν ξέραμε αν αυτά τα όπλα θα χρησιμοποιούνταν. Η ανάπτυξή τους, όπως γράφτηκε, ήταν μια πολιτική- στρατιωτική απόφαση, όμως η δική μας δίψα για επιστημονική γνώση και οι σχετικές τεχνολογικές προσπάθειες είχαν φέρει στον κόσμο τη βόμβα».

Τον είχα ακούσει, είχα δει τον τρόπο της ζωής του, είχα παρατηρήσει τις συμπεριφορές του προς τους ανθρώπους, και σ’ εμένα, και είχα μια πολύ θετική αντίληψη για τα ανθρωπιστικά του αισθήματα όπως τα εξέφραζε.

Το βιβλίο που είχα στο σάκο μου ήταν οι αναμνήσεις του Ρέι Χ. Κριστ, (Ray H. Crist) σε συνεργασία με το γιο του Ρόμπερτ Κριστ, πανεπιστημιακός καθηγητής φιλολογίας, συγγραφέας, ποιητής, δοκιμιογράφος και μεταφραστής, με τίτλο «Ακούγοντας τη Φύση» και υπότιτλο «Ο αιώνας μου στην επιστήμη». Το είχα διαβάσει στην πρώτη του έκδοση, το 2005, και τώρα το έπαιρνα μαζί μου να το ξαναδιαβάσω στο αεροπλάνο, χωρίς να ξέρω ακριβώς το λόγο.

Είχα περάσει μερικές ημέρες στο σπίτι του ─ο ίδιος δεν υπάρχει πλέον με σάρκα και οστά─ στην όμορφη πανεπιστημιούπολη Καρλάιλ, που έχει περιέλθει στο Ρόμπερτ και τη σύντροφό του Δέσποινα Λάλα Κριστ, συγγραφέα, αλλά ήρθαν βροχές και πλημμύρες και άλλαξε το πρόγραμμα.

Κρατούσα το βιβλίο, το διάβαζα πάλι από την αρχή, κοιτούσα τις φωτογραφίες, θυμόμουν την ημέρα των εκατοστών γενεθλίων του προπάτορα, και την πλακέτα που είχε λάβει από τον Πρόεδρο των Ηνωμένων Πολιτειών, με χαραγμένα τα λόγια: Ο ΑΙΩΝΟΒΙΟΣ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ - ΕΝΑΣ ΖΩΝΤΑΝΟΣ ΑΙΩΝΑΣ, 2000, για τη μακροβιότητά του, αλλά και για τη συνεισφορά του στην επιστήμη.

Εκείνη την ημέρα ο «παππούς», όπως τον έλεγαν οι δικοί του, ήταν σαν όλες τις άλλες. Είχε σηκωθεί από τα ξημερώματα, είχε συμπληρώσει τη ρουτίνα του και είχε βγει στον κήπο, ξυπόλυτος και με τη μηχανή κούρεψε το γρασίδι.

Δεν είχα ξεχάσει τη σημαδιακή ημερομηνία της γέννησής του.

«Όταν ήρθα στη ζωή το 1900, ο κόσμος, η ανθρωπότητα βρίσκονταν στο κατώφλι μεγάλων αλλαγών… Γεννήθηκα στις 8 Μαρτίου αυτού του έτους ─μου δόθηκε το όνομα Ρέι Χένρι─ σ’ ένα ειρηνικό αγροτόσπιτο κοντά στο χωριό Σέφερντσταουν, Πενσιλβάνια. Το σπίτι, διώροφο με βεράντα, είχε χτιστεί στα τέλη του 19^ου αιώνα. Δεν είχε εσωτερική υδραυλική εγκατάσταση, αλλά ήταν όμορφα χτισμένο ─ τζάκι σε κάθε δωμάτιο…

Τα παιδικά του χρόνια κυλάνε ομαλά, σχεδόν βουκολικά, ανάμεσα σε δέντρα, σπαρτά, συγκομιδές και ζώα ώσπου φτάνει στα φοιτητικά του χρόνια.

Σπουδάζει χημεία στο Πανεπιστήμιο Κολόμπια.

Ποτέ δε χόρτασα να διαβάζω αυτό το βιβλίο. Ο επίλογός του με συγκινεί ακόμα περισσότερο:

Το τελευταίο Πείραμα, 8 Μαρτίου 2004

Λίγο μετά τα γενέθλια των 104 χρόνων μου εκτέλεσα το τελευταίο μου πείραμα. Έξω από την αίθουσα υπήρχε μια επιγραφή: ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ: ΡΕΙ ΚΡΙΣΤ. Για μένα η ζωή μου υπήρξε ένα εργαστήριο κι εγώ ο ευλογημένος που εργάστηκα σ’ αυτό, να το αναπτύξω, να το μοιραστώ με τον κόσμο.

Και καταλήγει:

Μέσα μου νιώθω ειρήνη, δε φοβάμαι να ενωθώ με το άγνωστο. Πιστεύω ότι ο κόσμος μας στο σύνολό του υποστηρίζεται από έναν υπερβατικό λόγο που διαχέεται στη φύση των πραγμάτων των οποίων είμαι ένα μέρος.

Ρ. Χ. Κ. (Ray Henry Crist)

Καρλάιλ, Πενσυλβάνια

8 Μαρτίου 2005