kriezi marianina

Με αφορμή τη συμπλήρωση σήμερα, 6 Φεβρουαρίου, ενός χρόνου χωρίς τη Μαριανίνα Κριεζή κοντά μας, αναδημοσιεύουμε ένα σπάνιο διήγημά της του 1971 – ίσως το μοναδικό που έχει γράψει.

Γράφει ο Κώστας Αγοραστός

Η Μαριανίνα Κριεζή ήταν σπουδαία. Σπουδαία όχι μόνο για τους εμπνευσμένους στίχους της Λιλιπούπολης και των τραγουδιών της υπόλοιπης δισκογραφίας της, τις ευαίσθητες και φιλοζωικές ραδιοφωνικές εκπομπές της και τα σπαρταριστά κείμενα που συνέγραφε για τις επιθεωρήσεις της «Ελεύθερης Σκηνής».

Αυτό που χαρακτήριζε τη Μαριανίνα Κριεζή είναι η αγάπη της για τις λέξεις και η ανάγκη επικοινωνίας της μέσω αυτών. Οι μοναδικές δύο ποιητικές συλλογές [Σχήματα και ρυθμοί, 1961 και Τα παλιά ονόματα, τα παλιά δέντρα, 1963] που εξέδωσε καθώς και η σύντομη αλληλογραφία που είχε με τον Γιώργο Σεφέρη [1], είναι ενδεικτικά μιας σεμνής αλλά με αυτοπεποίθηση δημιουργού.

Από το 1963 μέχρι και το 1977, χρονιά που ξεκίνησε να μεταδίδεται η Λιλιπούπολη, εντοπίσαμε μονάχα ένα διήγημά της – ίσως και το μοναδικό της.

Από το 1963 μέχρι και το 1977, χρονιά που ξεκίνησε να μεταδίδεται η Λιλιπούπολη, εντοπίσαμε μονάχα μια παρουσία της στα λογοτεχνικά «πράγματα»: Το 1971, μόλις επέστρεψε από τις σπουδές στην Ε.Ν.S. des Arts Décoratifs στο Παρίσι, δημοσιεύεται στο 2ο τεύχος του περιοδικού «Τραμ», ένα διήγημά της – ίσως και το μοναδικό της.

Η Μαριανίνα Κριεζή πέθανε στις 6 Φεβρουαρίου 2022.


[1] Το πρώτο γράμμα της Κριεζή δημοσιεύθηκε από τον Άκη Γαβριηλίδη σε ανάρτηση στο μπλογκ του, ο οποίος δημοσίευσε στη συνέχεια, με συνεπιμέλεια του Γιώργου Ι. Αλλαμανή, και την πρώτη απάντηση του Σεφέρη. Ολόκληρη η αλληλογραφία Σεφέρη – Κριεζή παρουσιάζεται από τον Νίκο Χριστοδούλου, στο πληρέστερο μέχρι στιγμής αφιέρωμα για τη Μαριανίνα Κριεζή από το διαδικτυακό περιοδικό «Χάρτης».

Kriezi poiisi

Η ΒΑΣΙΛΙΣΣΑ ΤΩΝ ΒΕΓΓΑΛΙΚΩΝ

η Μαρία

Από μακριά η Μαρία ήτανε σταυρός κι από κοντά ξύλινη γυναίκα. Τα δάχτυλά λιωμένα στη βροχή κι η χλόη να πρασινίζει τις μασχάλες. Μέσα στη δεξιά μασχάλη τέλειωνε μια χαραμάδα όπου τρυπώνανε σφήκες και σαλιγκάρια. Κι αποκεί που άλλοτε ήταν το πρόσωπο περνούσε κάθε μεσημέρι το ίδιο μυρμήγκι κουβαλώντας ένα πελώριο άσπρο ψίχουλο. Τ’ ανεβοκατέβαζε στο ένα στήθος τόσερνε στην κοιλιά και τόκρυβε ανάμεσα στα πόδια της.

Ανάμεσα στα πόδια της Μαρίας είδανε τα παιδιά ένα βαθύ τοπίο. Τίποτα δε σάλευε. Μόνον η ζέστη κυκλοφορούσε μέσα στις πέτρες. Ακουμπούσες το χέρι σου κι άκουγες το ένα κύμα να μπαίνει μέσα στ’ άλλο και να φουσκώνουνε μαζί. Και κάθε τόσο ερχότανε το μεγάλο κύμα. Τάπαιρνε και τα δύο στην αγκαλιά του και τα σήκωσε ψηλά ψηλά μέσα στη νύχτα.

Τη νύχτα που άλλαζε η Μαρία όπως όλα τα πράγματα όταν δεν τα βλέπει κανείς. Το κεφάλι της έγερνε στο πλάι και μια κλωστή από φως έφεγγε γύρω στο λαιμό της. Και το σώμα της γέμιζε κρότους. Το ξύλο που έτριζε κάθε τόσο σαν κάποιος να περπατούσε μέσα βαθιά. Μια σταγόνα του απαντούσε πέφτοντας, ύστερα δύο ζευγαρωμένες. Ένα πουλί παραμιλούσε στον ύπνο του κι ένα κλαδί έσπαζε μακριά.

Σιγά σιγά όλος ο κήπος γέμιζε κρότους. Τα παιδιά τούς άκουγαν από τα κρεβάτια τους και τους ήξεραν με τα ονόματά τους: Ο κρότος Ο κι ο κρότος Ι κι ο κρότος Ααα που έρχεται πάντα λίγο πριν από τον ύπνο.

Ανάμεσα στα πόδια της Μαρίας είδανε τα παιδιά ένα βαθύ τοπίο. Τίποτα δε σάλευε. Μόνον η ζέστη κυκλοφορούσε μέσα στις πέτρες. Ακουμπούσες το χέρι σου κι άκουγες το ένα κύμα να μπαίνει μέσα στ’ άλλο και να φουσκώνουνε μαζί.

το νεκροταφείο των πλοίων

Έτσι τα παιδιά φέρανε τη Μαρία στο νεκροταφείο των πλοίων. Είναι μια πολιτεία τραβηγμένη στην ακτή. Άλλα πλοία στηριγμένα με ξύλα κι άλλα πεσμένα στο ένα πλάι. Τα φανάρια τους τρυπάνε τα νύχτα.

Βαθιά σε κάθε αμπάρι όλα έχουν απομείνει όπως τάφηκαν οι πειρατές προτού γυρίσουνε στη γη. Ο ναυτικός χάρτης σχεδιασμένος στην πόρτα και μπηγμένα μέσα του τα σπαθιά και τα μαχαίρια. Η σούπα βράζει ακόμα στη γωνιά κι ένας πάγκος μακρύς είναι στρωμένος με ψητούς αστακούς και κούπες γεμάτες στρείδια και φουντούκια. Και στη μέση το κερί από τα γενέθλια που ματαιώθηκαν.

Από την οροφή κρέμει ένας σκελετός φάλαινας ολόκληρος και σημαιοστολισμένος. Όταν ανοίγεις το φινιστρίνι ο άνεμος περνάει μέσ’ από τα κόκαλα κι ο σκελετός αρχίζει να στριφογυρνάει σαν κάτι παλιές λατέρνες γεμάτες μουσική.

Τότε ανοίγουν ένα ένα μόνα τους τα κρυφά ντουλάπια. Είναι γεμάτα πολύτιμα πράγματα: πυξίδες και τράπουλες, μπουκάλια με λάδι αρωματικό και καύκαλα θαλασσινών αλόγων. Και γράμματα, χιλιάδες γράμματα που μυρίζουνε βιολέτα.

Ανάμεσά τους βρήκανε τα παιδιά μερικές οβάλ φωτογραφίες. Οι περισσότερες είναι θολές από την ομίχλη εκείνη που έχουν πάντα οι φωτογραφίες των νεκρών. Είναι οι μικρές αρραβωνιαστικές των ναυτικών με τα καλά τους. Όλες τους παχουλές και κατάπληκτες. Στέκουνε μπροστά στον μπουφέ με τον γάτο στην αγκαλιά και τα χέρια φορτωμένα βραχιόλια. Άλλες πάλι στην αυλή στην προκυμαία στο γιορτινό τραπέζι. Έχουνε μαλλιά όλο δαχτυλίδια και το στόμα δεμένο σε φιογκάκι. Πίσω από την κάθε φωτογραφία λίγα λόγια παντοτινής αγάπης κι ένα όνομα: Σοφία, Μαρσούλα, Φωτεινή.

Τα παιδιά τις κρεμάσανε με σερπαντίνες γύρω στα ξύλινα χωρίσματα που γέρνουν. Και κάτω από την κάθε μια κάρφωσαν έναν τεράστιον αστερία που σιγοκαίει σαν καντήλι.

Οι περισσότερες είναι θολές από την ομίχλη εκείνη που έχουν πάντα οι φωτογραφίες των νεκρών. Είναι οι μικρές αρραβωνιαστικές των ναυτικών με τα καλά τους. Όλες τους παχουλές και κατάπληκτες.

το ρόδι

— Κάτι λείπει ακόμα είπε η Μαρία.

Και τα παιδιά σκορπίσανε να ψάξουνε παντού. Τινάξανε πανιά κι αναποδογυρίσανε κιβώτια. Πασπατέψανε στα τυφλά τις σκοτεινές γωνιές. Αδειάσανε σωρούς από σκουπίδια. Μετακινήσανε σκοινιά και σίδερα. Και ξαφνικά το πιο μικρό παιδί που δεν είχε κανέναν από τους γονείς του έδειξε το ψηλότερο κατάρτι και ρώτησε:

— Τι γυαλίζει εκειπάνω;

1971 2 0ex tramΤότε ο φίλος του γδύθηκε κι άρχισε να σκαρφαλώνει. Σιγά σιγά όλα τα παιδιά στριμώχτηκαν ένα γύρο. Κανένα δε μίλησε. Μερικά ρουφούσανε τη μύτη τους κι έν’ άλλο με το δάχτυλο μεγάλωνε μια τρύπα στη φανέλα του.

Το παιδί έφτασε στην κορυφή και ξανάρχισε να κατεβαίνει. Γλιστρούσε πιασμένο με τ’ αριστερό του χέρι και με το δεξί βαστώντας κάτι σφιχτά στην αγκαλιά του. Κι άμα πάτησε κάτω πρόσφερε στη Μαρία ένα γιγάντιο ρόδι που έσταζε νερό. Η Μαρία το σήκωσε ψηλά γύρισε κατά την ανατολή και τόσπασε πάνω στην άγκυρα.

Το φλούδι σκίστηκε στα τέσσερα κι όλο το κατάστρωμα γέμισε πολύχρωμα γυαλάκια. Πολλά κατρακυλήσανε στη θάλασσα και πολλά σφηνώθηκαν ανάμεσα στα ξύλα. Όμως κάθε παιδί πρόλαβε ν’ αρπάξει κι από ένα. Το κρύψανε στις χούφτες τους πολύ προσεχτικά όπως κρύβεις ένα ζουζούνι για να μη σου φύγει. Σταθήκανε λίγο να το συλλογιστούνε. Κι ύστερα μισανοίξανε τα δάχτυλα και σκύψανε να δουν.

Έτσι τα πρόσωπα των παιδιών γίνανε κίτρινα ροζ ασημένια εκείνη τη νύχτα. Γίνανε μισά πράσινα και μισά μωβ. Άλλων ο γύρος έπιασε φωτιά. Οι φλόγες μια μια κρεμάστηκαν απ’ τα χαμηλωμένα βλέφαρα κι έμειναν ακίνητες. Κι άλλα πρόσωπα φέγγανε μ’ ένα χρώμα γαλάζιο τόσο πολύ απαλό που στο τέλος κόπηκαν από τον μίσχο τους και κυμάτιζαν σαν μεγάλες ανεμώνες.


Κριεζή Μαριανίνα, «Η βασίλισσα των βεγγαλικών (Αποσπάσματα)»
Τραμ, τχ. 2 (Δεκέμβρης 1971), σ. 41-43

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Ποιος φοβάται το φύλο»; Το Τζούντιθ Μπάτλερ απαντά στη βία και τις προκαταλήψεις με νέο βιβλίο

«Ποιος φοβάται το φύλο»; Το Τζούντιθ Μπάτλερ απαντά στη βία και τις προκαταλήψεις με νέο βιβλίο

Μήνας pride o Ιούνιος, αλλά αυτά τα ζητήματα που μας απασχολούν όλους πρέπει να τα συζητάμε και να τα προβάλλουμε όλον τον χρόνο. Το Τζούντιθ Μπάτλερ είναι από τις σημαντικότερες προσωπικότητες στο χώρο των σπουδών φύλου στις μέρες μας. Στο τελευταίο του βιβλίο «Who's Afraid of Gender» γράφει ότι οι άνθρωποι έχ...

Ο δημιουργός ως καταγραφέας της επικαιρότητας – Σκέψεις για τη σχέση λογοτεχνίας και Ιστορίας

Ο δημιουργός ως καταγραφέας της επικαιρότητας – Σκέψεις για τη σχέση λογοτεχνίας και Ιστορίας

Γίνεται ο δημιουργός να κρατήσει έξω από το φράγμα του ατομικού του δημιουργικού χώρου την ιστορική πλημμυρίδα; Έχει τη δυνατότητα να μην γίνει ένας απλός καταγραφέας παροδικών συμβάντων, αλλά να μετρήσει τις οικείες δυνάμεις μόνος του, μακριά από τις απαιτήσεις των αναγνωστών; 

...
Τεχνητή νοημοσύνη και λογοτεχνία: Ο δεύτερος «θάνατος του συγγραφέα»

Τεχνητή νοημοσύνη και λογοτεχνία: Ο δεύτερος «θάνατος του συγγραφέα»

Η Τεχνητή Νοημοσύνη παράγει τέχνη; Οι αναγνώστες μπορούν να κάνουν τον διαχωρισμό μεταξύ ενός λογοτεχνικού έργου υπογεγραμμένου από συγγραφέα, ενός προερχόμενου από την Τεχνητή Νοημοσύνη, κι ενός αξιόλογου λογοτεχνικού κειμένου;

Γράφει ο Γιώργος Ν. Περαντωνάκης

...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Διεθνής κατακραυγή: διώκεται από τις αρχές της Ινδίας η συγγραφέας Αρουντάτι Ρόι για δηλώσεις που έκανε το... 2010

Διεθνής κατακραυγή: διώκεται από τις αρχές της Ινδίας η συγγραφέας Αρουντάτι Ρόι για δηλώσεις που έκανε το... 2010

Η Αρουντάτι Ρόι [Arundhati Roy], συγγραφέας μεταξύ άλλων του βιβλίου «Ο θεός των μικρών πραγμάτων» (μτφρ. Μρία Αγγελίδου, εκδ. Ψυχογιός), που κέρδισε το Booker το 1997, είναι σφοδρή πολέμια της κυβέρνησης Μόντι. Πριν από 14 χρόνια είχε ταχθεί υπέρ της ανεξαρτησίας του Κασμίρ και τώρα, έπειτα από τόσα χρόνια, κινήθηκ...

«Ελευθέριος Βενιζέλος, ο ''Αρχηγός της Φυλής'', ο ''Λυτρωτής των Αλύτρωτων''» της Σοφίας Ηλιάδου-Τάχου (κριτική) – Νέα στοιχεία για τη δράση του Κρητικού πολιτικού

«Ελευθέριος Βενιζέλος, ο ''Αρχηγός της Φυλής'', ο ''Λυτρωτής των Αλύτρωτων''» της Σοφίας Ηλιάδου-Τάχου (κριτική) – Νέα στοιχεία για τη δράση του Κρητικού πολιτικού

Για το βιβλίο της Σοφίας Ηλιάδου-Τάχου «Ελευθέριος Βενιζέλος. Ο ''Αρχηγός της Φυλής'', ο ''Λυτρωτής των Αλυτρώτων''. Μέσα από τα αρχεία της Επιτροπής Εθνικής Αμύνης Κωνσταντινουπόλεως (1920-1922)» (εκδ. Gutenberg). 

Γράφει ο Σήφης Μπουζάκης

...
«Μετείκασμα» του Σωκράτη Καμπουρόπουλου (κριτική) – Ό,τι μένει από τις στιγμές της ζωής που χάνονται

«Μετείκασμα» του Σωκράτη Καμπουρόπουλου (κριτική) – Ό,τι μένει από τις στιγμές της ζωής που χάνονται

Για την ποιητική συλλογή του Σωκράτη Καμπουρόπουλου «Μετείκασμα» (εκδ. Θράκα). Κεντρική εικόνα: Αυτοπροσωπογραφία του ζωγράφου Τζόρτζιο Μοράντι.

Γράφει ο Μιχάλης Μακρόπουλος 

Ένα πρόσωπο σ’ ένα χώρο, ένα στιγμιότυ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Συμπληγάδες αξιών» του Μηνά Στραβοπόδη (προδημοσίευση)

«Συμπληγάδες αξιών» του Μηνά Στραβοπόδη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Μηνά Στραβοπόδη «Συμπληγάδες αξιών» το οποίο κυκλοφορεί στις 21 Ιουνίου από τις εκδόσεις Αρμός.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ναι, το ξέρω! Δεν έπρεπε να σκοτώσω. Μα έπρεπε να σκοτώσω. Ξέρω, δεν είνα...

«Μικρές δοκιμές» του Αντώνη Μακρυδημήτρη (προδημοσίευση)

«Μικρές δοκιμές» του Αντώνη Μακρυδημήτρη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του ομότιμου καθηγητή ΕΚΠΑ Αντώνη Μακρυδημήτρη «Μικρές δοκιμές», το οποίο θα κυκλοφορήσει το επόμενο διάστημα από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Το μείζον πρόβλημα στην εποχή μας έχει ...

«Αποστολή στο Βερολίνο» του Λεν Ντέιτον (προδημοσίευση)

«Αποστολή στο Βερολίνο» του Λεν Ντέιτον (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το κατασκοπικό μυθιστόρημα του Λεν Ντέιτον [Len Deighton] «Αποστολή στο Βερολίνο» (μτφρ. Αντώνης Καλοκύρης), το οποίο κυκλοφορεί αυτές τις μέρες από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

«Μάλλον φέρνουν κ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Υπάρχουν βιβλία που τυχαίνει να συμπίπτουν με πολυαναμενόμενες εκδόσεις, δεν μπαίνουν στο οπτικό πεδίο του κοινού ή πολλές φορές μένουν στη σκιά πολύ δημοφιλών τίτλων με παρόμοια θεματική. Το ίδιο συμβαίνει και με τα κουίρ βιβλία. Κάποια ακούγονται και διαβάζονται περισσότερο από άλλα. Σήμερα, λοιπόν, ημέρα εορτασμο...

Πατέρας και γιος: 5 σπουδαία μυθιστορήματα για μια δύσκολη σχέση

Πατέρας και γιος: 5 σπουδαία μυθιστορήματα για μια δύσκολη σχέση

Σύμμαχοι, ενίοτε κι αντίπαλοι. Αγαπημένοι, μα κάποιες φορές σε άλλο μήκος κύματος. Με αφορμή την Ημέρα του Πατέρα (16 Ιουνίου) επιλέξαμε πέντε βιβλία που βρίσκονται σε κυκλοφορία και αναδεικνύουν την πολυπλοκότητα και την ουσιαστική δύναμη που φέρει ο πατέρας ως ρόλος και ως υπόσταση. Κεντρική εικόνα: ο Φίλιπ Ροθ με...

10 κλασικά λογοτεχνικά έργα που έφεραν στο φως τη ΛΟΑΤΚΙ+ εμπειρία

10 κλασικά λογοτεχνικά έργα που έφεραν στο φως τη ΛΟΑΤΚΙ+ εμπειρία

Τα τελευταία χρόνια, η κουίρ λογοτεχνία έχει ανανεωθεί με σύγχρονους εκπροσώπους όπως ο Όσεαν Βουόνγκ ή η Κάρμεν Μαρία Ματσάδο. Εάν αναζητούσαμε, όμως, τις βάσεις ενός κουίρ λογοτεχνικού Κανόνα θα έπρεπε να πάμε πιο πίσω, σε κάποια βιβλία καθοριστικά για την ομοερωτική λογοτεχνία αλλά και για τη λογοτεχνία γενικότερ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ