falling-apart390

Για το μυθιστόρημα του Juan-Gabriel Vasquez «Ο ήχος των πραγμάτων όταν πέφτουν» (μτφρ. Αχιλλέας Κυριακίδης, εκδ. Ίκαρος).

Του Νίκου Ξένιου

«Τι είναι ο πόνος; Είναι μια αίσθηση που δεν θέλει να περάσει απαρατήρητη... είναι μια φιλόδοξη αίσθηση» E.Μ. Cioran

Τι είναι αυτό που πέφτει; Τι είδους θόρυβο κάνει όταν πέφτει; Ο ήχος των πραγμάτων όταν πέφτουν είναι το ωραιότερο λατινοαμερικανικό μυθιστόρημα που διάβασα τα τελευταία χρόνια. Βραβευμένος με το βραβείο Alfaguara και τη διεθνή λογοτεχνική διάκριση IMPAC στο Δουβλίνο, ο κολομβιανός Χουάν Γκαμπριέλ Βάσκες μιλά στο τρίτο –και πιο σκοτεινό– μυθιστόρημά του για την εποχή του, για την εποχή της διακίνησης ναρκωτικών πριν από το καθεστώς Εσκομπάρ, επιστρατεύοντας  μια συγκλονιστική εκδοχή ρεαλισμού.

Ο συγγραφέας υπενθυμίζει τη σχετικότητα της μυθοπλασίας και τη βαρύτητα της ψυχικής βίωσης της πραγματικότητας, κινούμενος στον άξονα «ντοκουμέντων», ήχων που παραπλανούν με την αληθοφάνειά τους τη συγχυσμένη συνείδηση του αποδέκτη. Πώς είναι όταν γνωρίζεις κάποιον και σχετίζεσαι μαζί του κατά σύμπτωσιν; Πώς είναι όταν αγγίζεις τον θάνατο κι επιμολύνεσαι από τη λαγνεία του; Πώς είναι όταν οι βεβαιότητες της ζωής σου γκρεμίζονται και έρχεται μια συνάντηση να αναδείξει τη βαρύτητα εκείνης της εφήμερης γνωριμίας;

Η απορία εκείνων που άργησαν να ενηλικιωθούν

Τα πράγματα αλλάζουν τροπή σ’ εκείνη τη χρονική στιγμή του σούρουπου, όταν η πλειονότητα των ανθρώπων πηγαίνει για ύπνο, ενώ η αϋπνία των υπολοίπων ξυπνά βαθύτερους φόβους και ζωντανεύει φαντάσματα και δαιμόνια του παρελθόντος στη ρηχή ανθρώπινη συνείδηση. Ο εικοσιεξάχρονος Αντόνιο Γιαμάρα έρχεται στη Μπογκοτά στις αρχές του 1996 κι αντικρίζει τους ανθρώπους ως προϊόντα ενός σκουπιδότοπου, όπως έχει καταντήσει το ήθος και η δημόσια εικόνα της κολομβιανής ζωής. Στο μούχρωμα αυτής της μαγικής ώρας, υπό τους ήχους του μπιλιάρδου, συνάπτεται μια μοιραία σχέση σύντομης φιλίας με τον Ρικάρδο Λαβέρδε: ο αφηγητής, αφού περιπλανηθεί στους νυκτερινούς δρόμους της κολομβιανής πρωτεύουσας, θα βοηθήσει τον πρόσφατα αποφυλακισθέντα Ρικάρδο Λαβέρδε ν’ ακούσει μια κασέτα-ντοκουμέντο, χωρίς σε πρώτη φάση να έχει ο ίδιος πρόσβαση στο περιεχόμενό της και μένοντας με αναπάντητα ερωτήματα. Δεν είναι τυχαίο το ότι η ακρόαση αυτή θα γίνει από τον Λαβέρδε στο Σπίτι της Ποίησης.

Ο χρόνος παρέρχεται, το τραυματισμένο σώμα του αφηγητή ανακτά τις μνήμες του στο καλύτερο μέρος του μυθιστορήματος, ώσπου ένα νέο πρόσωπο εμφανίζεται στην ιστορία

Το ίδιο βράδυ, η μοιραία δολοφονική επίθεση κατά του Λαβέρδε θα τραυματίσει άσχημα και τον Αντόνιο: ο θόρυβος της μοτοσυκλέτας που επιτίθεται, ο θόρυβος των πυροβολισμών, φωνές και μέταλλα ανακατεμένα. Ο χρόνος παρέρχεται, το τραυματισμένο σώμα του αφηγητή ανακτά τις μνήμες του στο καλύτερο μέρος του μυθιστορήματος, ώσπου ένα νέο πρόσωπο εμφανίζεται στην ιστορία και η κασέτα πυροδοτεί την εξιστόρηση. Αναζητώντας την απάντηση στις απορίες του, ο Αντόνιο περνά από τη Μπογκοτά του 1990 που καταρρέει (αφηγηματικό παρόν) στη Μπογκοτά της δεκαετίας 60-’70 (αναδρομική αφήγηση), όπου το εμπόριο ναρκωτικών καθόριζε την ιδιωτική ζωή των Κολομβιανών: «Έ, λοιπόν, εγώ δεν θ’ αφηγηθώ τη ζωή μου. Μόνο κάποια πράγματα που συνέβησαν πριν από καιρό, και θα το κάνω με πλήρη συνείδηση ότι αυτή η ιστορία, όπως λένε στα παραμύθια, συνέβη κάποτε και θα ξανασυμβεί. Το ότι έλαχε σε μένα να την αφηγηθώ είναι το λιγότερο».

altΟ χαμένος χρόνος εκείνων που δεν πρόλαβαν

Το αεροπλάνο στο οποίο επιβαίνει η σύζυγος του Ρικάρδο Λαβέρδε για να τον ξανασυναντήσει μετά από την αποφυλάκισή του χάνει την πορεία του και πέφτει: στην κασέτα με το «μαύρο κουτί» του έχει απαθανατιστεί το κλειδί κατανόησης της ιστορίας. Ο κυβερνήτης ακούγεται να λέει: «Έχουμε ακόμα εκατόν τριάντα έξι μίλια» και ο συγκυβερνήτης να ζητά άδεια καθόδου. Κατόπιν, ακούγεται ο πύργος ελέγχου να δίνει την άδεια, και ο αριθμός της θύρας αφίξεως και του διαδρόμου προσγειώσεως. Και, τέλος, οι κραυγές αγωνίας με την αποκάλυψη του σφάλματος, μαζί με την ηλεκτρονική ειδοποίηση «Terrain! Terrain!». Πράγματα που ειπώθηκαν, κατεγράφησαν, μνήμες που βυθομετρήθηκαν ώστε ο συγγραφέας να επανέλθει μετά από χρόνια, όπως λέει ο ίδιος: «κάπως σαν να γύριζα σπίτι μου για να κλείσω μια πόρτα που την είχα ξεχάσει ανοιχτή». Εκεί, στις παρυφές αυτής της κεντρικής εξιστόρησης, εξυφαίνεται η ερωτική σχέση του Ρικάρδο με την Ιλέιν, η παιδική ηλικία της Μάγιας, η ταύτιση του Αντόνιο μαζί της, η ανάκτηση του ειρμού και η επανασυναρμογή των θραυσμάτων της ζωής του. Δεν θα ήταν υπερβολή να μιλήσει κανείς για ανασύνθεση του παρόντος ως αφηγηματικής σύμβασης.

Το μυθιστόρημα (που ατυχώς χαρακτηρίστηκε από την κριτική ως «υπαρξιακό νουάρ») αναζητά την ποίηση στις περιπέτειες μιας γενιάς που πέρασε την παιδική της ηλικία και την εφηβεία της μέσα στον τρόμο της διακίνησης ναρκωτικών, στη βία των καρτέλ ενάντια στο κράτος και στην καταδίωξη των καρτέλ στους δρόμους, τα δάση και τον ουρανό της Κολομβίας: καθρέφτης της μοναξιάς, της ανάγκης για κάθαρση, για έξοδο από τον αιματηρό λαβύρινθο που σφράγισε τη νεότητα του συγγραφέα, μια ιδιωτική ιστορία ακρόασης που παίρνει διαστάσεις δημόσιας εξιστόρησης και εστιάζει σε μια τεράστια πρόσκρουση/πτώση/ανατροπή του αναμενόμενου. 

Ο ορυμαγδός εκείνων που καταρρέουν

Βαδίζοντας ένα βήμα πέρα από τα Εκατό χρόνια μοναξιά του Μάρκες, ο συγγραφέας υπερβαίνει το λογοτεχνικό στερεότυπο που θέλει τη Λατινική Αμερική να είναι μια ήπειρος μύθου και μαγείας

Τα πάντα δείχνουν να πέφτουν: η πτήση 965 στις παρυφές των Άνδεων, η προσωπική ζωή του Αντόνιο, η αντίληψή του περί Δικαιοσύνης –που είναι και το ερευνητικό του αντικείμενο– καθώς και η Κολομβία ολόκληρη. Υπαρξιακή κατάρρευση, λοιπόν. Ο ήχος της ύπαρξης λίγο πριν σβήσει απλώνεται στις σελίδες του μυθιστορήματος, ο κεντρικός αφηγηματικός κορμός του οποίου συνίσταται στην αποκάλυψη της ζωής δύο ανδρών και δύο γυναικών, αντίστοιχα: σαν εγκιβωτισμένος ομηρικός αοιδός, η «φυσική» μορφή της Μάγιας ανακαλεί ευδιάκριτα όλον τον χαρακτηριστικό κολομβιανό συντηρητισμό, καθώς ο συγγραφέας επιστρατεύει πρωτόγνωρες παρομοιώσεις. Η ιδιόμορφης ιδιοσυγκρασίας κόρη του Ρικάρδο Λαβέρδε μιλά για την κοινή μοίρα του θανάτου όλων των ζωντανών πλασμάτων, των ανθρώπων και των αρμαντίλο, των άγνωστων και των αγαπημένων. Μιλά για το εύσχημο της λογοτεχνικής εξιστόρησης, για την επινοημένη ιστορία του πατέρα της, για τη ρίζα της πολιτικής δολοφονίας, για την πολιτική τρομοκρατία και για την κακή ρητορική του αυταρχισμού. Βαδίζοντας ένα βήμα πέρα από τα Εκατό χρόνια μοναξιά του Μάρκες, ο συγγραφέας υπερβαίνει το λογοτεχνικό στερεότυπο που θέλει τη Λατινική Αμερική να είναι μια ήπειρος μύθου και μαγείας, καθιερώνοντας στη λογοτεχνία της ένα δυσανάλογο στα μέρη του χαρμάνι βίας, σκληρότητας και πολιτικής. Επιχειρεί να καταδείξει πώς η ζωή του ανθρώπου καθορίζεται από ανυπολόγιστες συμπτώσεις, υπόγεια ρεύματα γεγονότων, μικρές προσεισμικές δονήσεις που θα προσμετρηθούν στη βοή επερχόμενων γεγονότων που ο ίδιος δεν συνειδητοποιεί, ασύνειδες ονειρώξεις που στιγμιαία θα πάρουν σάρκα και οστά κι αιφνίδια θα αφανιστούν, καθώς και από τη διαρκώς επαπειλούμενη προοπτική της εξαφάνισης: για την εξαφάνιση αυτήν δεν ευθύνεται μόνον η μοίρα, αλλά και «η καταδίωξη αθώων πλασμάτων από ένα ανάλγητο σύστημα».

Ο ΝΙΚΟΣ ΞΕΝΙΟΣ είναι συγγραφέας και εκπαιδευτικός. 

altΟ ήχος των πραγμάτων όταν πέφτουν
Juan Gabriel Vasquez
Μτφρ. Αχιλλέας Κυριακίδης
Ίκαρος 2014
Σελ. 296, τιμή € 15,00

alt

 

 


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Ημερολόγιο του χειμώνα», του Πολ Όστερ – Εκ βαθέων εξομολόγηση

«Ημερολόγιο του χειμώνα», του Πολ Όστερ – Εκ βαθέων εξομολόγηση

Για το βιβλίο του Paul Auster «Ημερολόγιο του χειμώνα» (μτφρ. Σταυρούλα Αργυροπούλου, εκδ. Μεταίχμιο).

Της Νίκης Κώτσιου

Θραυσματικές αυτοβιογραφικές αφηγήσεις από μια ολόκληρη ζωή συνθέτουν το Ημερολόγιο του χειμώνα του ...

«Americana», του Ντον ΝτεΛίλο (κριτική) – Το ώριμο ντεμπούτο ενός ανήσυχου Αμερικανού

«Americana», του Ντον ΝτεΛίλο (κριτική) – Το ώριμο ντεμπούτο ενός ανήσυχου Αμερικανού

Για το πρώτο μυθιστόρημα του Don DeLillo «Americana» (μτφρ. Άννα Παπασταύρου, Gutenberg).

Του Διονύση Μαρίνου

Μεθύστερη γνώση, αλλά ικανή για να επιβεβαιώσει το λεχθέν: ο Ντον ΝτεΛίλο δεν έγινε εν προόδω ο «αρχι-σαμάνος» της αμερικανικής λογοτεχνίας. Δ...

«Γυρίζοντας το βλέμμα πίσω», του Χουάν Γκαμπριέλ Βάσκες (κριτική)

«Γυρίζοντας το βλέμμα πίσω», του Χουάν Γκαμπριέλ Βάσκες (κριτική)

Για το μυθιστόρημα του Juan Gabriel Vásquez «Γυρίζοντας το βλέμμα πίσω» (μτφρ. Αχιλλέας Κυριακίδης, εκδ. Ίκαρος). Φωτογραφία: Η οικογένεια του Σέρχιο Καμπρέρα, μαζί με άλλους εξόριστους, πριν επιβιβαστούν στο πλοίο για τη Δομινικανή Δημοκρατία. (1939)

Του Νίκου Ξένιου

...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Η Στέγη τιμά τον Γιαννούλη Χαλεπά με παράσταση, ταινία μικρού μήκους, έκθεση και βιβλίο

Η Στέγη τιμά τον Γιαννούλη Χαλεπά με παράσταση, ταινία μικρού μήκους, έκθεση και βιβλίο

Ο Γιανούλης Χαλεπάς, η ασκητική μορφή της ελληνικής γλυπτικής που κάποιοι τον αποκάλεσαν «Ροντέν της Ελλάδας» και κάποιοι άλλοι «άγιο, τρελό και καταραμένο καλλιτέχνη», συναντά το σκηνοθετικό βλέμμα της Αργυρώς Χιώτη και τη γραφή του The Boy από τις 10 μέχρι και τις 27 Φεβρουαρίου στην Κεντρική Σκηνή της Στέγης...

5 λεπτά με τον Λουκά Αναγνωστόπουλο

5 λεπτά με τον Λουκά Αναγνωστόπουλο

Πέντε λεπτά με έναν συγγραφέα. Σήμερα, ο Λουκάς Αναγνωστόπουλος με αφορμή το βιβλίο του «Οι μύθοι του χθες και οι άνθρωποι του σήμερα» που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Γράφημα. 

Επιμέλεια: Book Press

«Οι αρχαίοι μύθοι είναι συναρπαστικοί και διαχρο...

«Εγκάρσιος προσανατολισμός» του Δημήτρη Παπαϊωάννου / «Αναφορά για μιαν Ακαδημία», του Σάββα Στρούμπου – Ανθρώπινες και ζωικές μεταμορφώσεις σε δυο παραστάσεις

«Εγκάρσιος προσανατολισμός» του Δημήτρη Παπαϊωάννου / «Αναφορά για μιαν Ακαδημία», του Σάββα Στρούμπου – Ανθρώπινες και ζωικές μεταμορφώσεις σε δυο παραστάσεις

Για την παράσταση του Δημήτρη Παπαϊωάννου «Εγκάρσιος προσανατολισμός», η οποία παρουσιάστηκε στη Στέγη Ιδρύματος Ωνάση και την παράσταση του Σάββα Στρούμπου «Αναφορά για μιαν Ακαδημία», με το κείμενο του Φραντς Κάφκα, η οποία παρουσιάστηκε στο θέατρο Άττις.

Του Νίκου Ξένιου

...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Το αντίδωρο», της Μαίρης Σπυριδογιαννάκη (προδημοσίευση)

«Το αντίδωρο», της Μαίρης Σπυριδογιαννάκη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Μαίρης Σπυριδογιαννάκη «Το αντίδωρο – Αφού σκέφτομαι θετικά, γιατί μου πάνε όλα στραβά;» το οποίο κυκλοφορεί αυτές τις μέρες από τις εκδόσεις «Η Τέχνη της Ζωής».

Επιμέλεια: Book Press

01 ...

«Η εξαφάνιση του δόκτορος Μίε», του Όλιβερ Χίλµες (προδημοσίευση)

«Η εξαφάνιση του δόκτορος Μίε», του Όλιβερ Χίλµες (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Oliver Hilmes «Η εξαφάνιση του δόκτορος Μίε» (μτφρ. Βασίλης Τσαλής), που κυκλοφορεί στις 19 Ιανουαρίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΚΑΘΗΓΗΤΗΣ ΔΡ ΒΙΚΤΟΡ ΜΙΛΕΡ-ΧΕΣ,
ΔΙΕΥΘΥΝΤΗΣ ΤΟΥ ΙΝΣΤΙΤΟΥΤΟΥ ...

«Τις Κυριακές που πετούν τα αεροπλάνα», του Γιώργου Πετράκη (προδημοσίευση)

«Τις Κυριακές που πετούν τα αεροπλάνα», του Γιώργου Πετράκη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση ενός αποσπάσματος από τη συλλογή τριών ιστοριών του Γιώργου Πετράκη «Τις Κυριακές που πετούν τα αεροπλάνα», η οποία θα κυκλοφορήσει τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Πληθώρα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ο Μάρκου στέκεται πίσω απ’ τ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2021 σύμφωνα με τον Guardian

Τα καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2021 σύμφωνα με τον Guardian

H λίστα του Guardian με τα καλύτερα βιβλία του 2021 περιλαμβάνει πολλά γνώριμα και αγαπητά ονόματα, όπως η Όλγκα Τοκάρτσουκ, ο Καζούο Ισιγκούρο, ο Τζόναθαν Φράνζεν και η Σάλι Ρούνεϊ, μεταξύ άλλων. Με ικανοποίηση διαπιστώσαμε ότι πολλοί από τους συγγραφείς που ξεχώρισαν έχουν ήδη ένα ή περισσότερα βιβλία τους μεταφρα...

Τζορτζ Όργουελ, ένας συγγραφέας του 21ου αιώνα – 35 βιβλία του στα ελληνικά

Τζορτζ Όργουελ, ένας συγγραφέας του 21ου αιώνα – 35 βιβλία του στα ελληνικά

Το 2021 ήταν αναμφίβολα η χρονιά του George Orwell. Ο λόγος; Η απελευθέρωση των δικαιωμάτων του, αφού στα τέλη του 2020 συμπληρώθηκαν 70 χρόνια από τον θάνατό του, που επήλθε, σαν σήμερα, στις 20 Ιανουαρίου του 1950. 

Επιμέλεια: Book Press

Από τις πρώτες μέ...

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2021

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2021

Φέτος περιμέναμε την εκπνοή της χρονιάς πριν συντάξουμε την καθιερωμένη μας πια λίστα με τα καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία της χρονιάς. Ο λόγος είναι ότι τούτες τις Γιορτές, εντονότερα από άλλες χρονιές, έφταναν βιβλία στο γραφείο μας ακόμη και παραμονές Πρωτοχρονιάς. Ακόμη και σημαντικά μυθιστορήματα διεθνώς αναγνωρισ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

07 Ιανουαρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2021

Φέτος περιμέναμε την εκπνοή της χρονιάς πριν συντάξουμε την καθιερωμένη μας πια λίστα με τα καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία της χρονιάς. Ο λόγος είναι ότι τούτες τις Γιορτέ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

14 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Τα βιβλία του χειμώνα: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται (ανανεωμένο)

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών και δοκιμίων από 34 εκδοτικούς οίκους. Επιμέλεια: Κώστας Αγορα

ΦΑΚΕΛΟΙ