«Οι αδερφές Μπλου» της Κοκό Μέλορς (κριτική) – Όταν το πένθος γίνεται εθισμός

Πολύ νέα και ταλαντούχα, η Κοκό Μέλορς είναι μία από τις ανερχόμενες συγγραφείς της Μεγάλης Βρετανίας. Το πρώτο της βιβλίο, Cleopatra and Frankenstein, το οποίο αναμένεται από τις εκδ. Μεταίχμιο, γνώρισε μεγάλη επιτυχία και κέρδισε τις ενυπώσεις τόσο ανάμεσα στην κριτική όσο και στους αναγνώστες. Το δεύτερο, πολυαναμενόμενο βιβλίο της ακολουθεί τις αδερφές Μπλου, Έιβερι, Μπόνι και Λάκι, έναν χρόνο μετά τον θάνατο της αδερφής τους, Νίκι. Πορτρέτο των αδελφικών σχέσεων αλλά και πραγματεία για το πένθος, Οι αδερφές Μπλου της Μέλορς διαθέτει αρετές, απέχει όμως αρκετά από τη διεκδίκηση περγαμηνών.

Οι τρεις αδερφές

Το βιβλίο ξεκινά την ημέρα της πρώτης επετείου από τον θάνατο της Νίκι, ανήμερα της 4ης Ιουλίου, Ημέρας Ανεξαρτησίας, μιας μέρας που δεν θα ξαναείναι ποτέ χαρμόσυνη για τις πενθούσες αδερφές. Μετά τον θάνατο της αδερφής τους, εγκατέλειψαν και οι τρεις τη Νέα Υόρκη, τόπο φορτισμένο με πολλές μνήμες και τώρα βρίσκονται σκορπισμένες ανά τον κόσμο. Η Λάκι, η μικρότερη αδερφή, βρίσκεται στο Παρίσι, μια από τις στάσεις της στη διεθνή της καριέρα ως μοντέλου. Η Μπόνι, έχοντας εγκαταλείψει ένα λαμπρό μέλλον στην πυγμαχία, βρίσκεται στο Λος Άντζελες δουλεύοντας ως πορτιέρισσα και η Έιβερι, η μεγαλύτερη, βρίσκεται στη βάση της στο Λονδίνο, όπου συζεί με τη σύζυγό της, Τσίτι, και διάγει μια ήσυχη ζωή ως δικηγόρος.

Τίποτα δεν είναι πραγματικά ήσυχο, όμως. Κάθε μία από τις τρεις γυναίκες πενθεί με έναν διαφορετικό αλλά εξίσου αυτοκαταστροφικό τρόπο. Η Λάκι πίνει όλη μέρα, καταναλώνει ουσίες και παραισθησιογόνα, αφήνει ανεξέλεγκτο τον εαυτό της σε πάρτι. Η Έιβερι, που έχει αφήσει από καιρό πίσω της την έξαλλη ζωή των φοιτητικών χρόνων και είναι δέκα χρόνια καθαρή από την ηρωίνη, ξεσπά σε μικροκλοπές και κρυφά τσιγάρα. Κυρίως, ολοένα αποξενώνεται από τη γυναίκα της και την οικογένεια που οραματίζεται αυτή. Η Μπόνι, η μεσαία αδερφή, η μόνη που αποτελεί υπόδειγμα υγιεινής ζωής, έχει ένα άλλο ναρκωτικό, τον πόνο. Η αυτοτιμωρία της είναι να βρίσκεται μακριά από την αγάπη της ζωής της, την πυγμαχία και να ζει κλεισμένη στον εαυτό της σε έναν άγνωστο τόπο.

Ο καταλύτης

Σε αυτές τις ήδη τεταμένες συνθήκες έρχεται να προστεθεί ένας καταλύτης. Ένα ψυχρό email της μητέρας τους που ζητά από τα κορίτσια να αδειάσουν το σπίτι που μεγάλωσαν ως οικογένεια για να πουληθεί τις αναστατώνει ακόμα περισσότερο. Δια τηλεφώνου μαλώνουν μεταξύ τους και τα νεύρα εντείνονται. Η κάθε μία φτάνει στα άκρα της τοξικής συμπεριφοράς, ενσαρκώνοντας στο έπακρο το στερεότυπο της χαρακτηρολογίας της. Η Έιβερι, η υπεύθυνη μεγάλη αδερφή, αυτή που από νωρίς ανέλαβε τον υποκατάστατο ρόλο της «μαμάς», γίνεται ανυπόφορα επικριτική. Η Λάκι, που περνά μια παρατεταμένη εφηβεία, προκαλεί διαρκώς τα όρια ανησυχίας των αδερφών της φέρνοντας τον εαυτό της σε κατάσταση λιποθυμίας από τη μέθη και η «στωική» μεσαία αδερφή, που δεν εξωτερικεύει ποτέ τον πόνο της, καταλήγει να επιτεθεί σε έναν θαμώνα του μπαρ.

Οι αδερφές Μπλου είναι τρόπον τινά οι «σύγχρονες Μικρές Κυρίες», με τη διαφορά ότι εδώ η αντίστοιχη Μπεθ, η Νίκι δηλαδή, είναι ήδη νεκρή από την αρχή της αφήγησης και αφήνει τις υπόλοιπες τρεις σε βαρύ πένθος. Η Νίκι, όπως και η Μπεθ στο σύμπαν της Λουίζα Μέι Άλκοτ, είναι η καλύτερη απ’ όλες, η πιο ευαίσθητη, τρυφερή, γλυκιά, συμπονετική. Αυτή διατηρούσε μια μοναδική σχέση με τις υπόλοιπες τρεις και αποτελούσε τον συνδετικό τους κρίκο. Ακόμα και η αδυναμία της, ο δικός της εθισμός, ήταν ο πιο δικαιολογημένος, καθώς έπασχε από ενδομητρίωση και τα οπιώδη ήταν η μοναδική της λύση για τον πόνο. Στην πραγματικότητα, όμως, μέσα από τις τρεις διαφορετικές οπτικές γωνίες που εναλλάσσονται, η νεκρή αδερφή έχει εξιδανικευτεί και ο θάνατός της έχει αποξενώσει τις τρεις άλλοτε δεμένες αδερφές.

Το επίθετο Μπλου και ο εθισμός

Μπορεί να μην το βλέπουν, αλλά οι αδερφές Μπλου έχουν περισσότερα κοινά απ’ όσα νομίζουν. Και οι τρεις τους έχουν τάσεις φυγής, υποσκάπτουν τις υγιείς σχέσεις που έχουν στη ζωή τους και αρνούνται πεισματικά τη βοήθεια. Διακατέχονται μεταξύ άλλων από μια κληροδοτημένη από τον πατέρα τους ροπή στον εθισμό. Το επίθετο «Μπλου» που τους κληροδοτεί ο μπαμπάς τους, που στα αγγλικά σημαίνει και μελαγχολικός, παίρνει μια διπλή διάσταση. Οι αδερφές δεν είναι στεναχωρημένες μόνο εξαιτίας του πένθους, αλλά κι από την πικρή αίσθηση ότι δεν μπορούν να ξεφύγουν από το πατρικό «γονίδιο» της εξάρτησης. Αν και απών από τις ζωές τους, παρών στις παρελθοντικές αφηγήσεις μόνο σε θραύσματα, ο πατέρας διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο.

Στην άτυπη «τρίτη πράξη» του βιβλίου θα βρεθούν στο πατρικό τους σπίτι, προσπαθώντας να αποχαιρετίσουν τα πράγματα της αδερφής τους και να πενθήσουν για πρώτη φορά μαζί.

Η θλίψη έλκει τη θλίψη, κι έτσι οι τρεις αδερφές, μολονότι χωρισμένες χωροταξικά, δεν αργούν να προσελκύσουν η μία την άλλη. Στην άτυπη «τρίτη πράξη» του βιβλίου θα βρεθούν στο πατρικό τους σπίτι, προσπαθώντας να αποχαιρετίσουν τα πράγματα της αδερφής τους και να πενθήσουν για πρώτη φορά μαζί. Στη σκιά της Νίκι, υπό το βάρος των αναμνήσεων και των πραγμάτων της, θα μπορέσουν να έρθουν για πρώτη φορά κοντά.

Για τη γραφή

Η Μέλορς γράφει με μεγάλη συγκινησιακή φόρτιση και ευαισθησία, αφήνοντας την τρυφερότητα να φωλιάσει στα πιο απρόβλεπτα μέρη. Ενώ η αφήγηση στο μεγαλύτερο μέρος της εκτείνεται σε δύο από τα μεγαλύτερα αστικά κέντρα, Νέα Υόρκη και Λονδίνο, σε αμφότερα δημιουργεί μικροεστίες αλληλεγγύης και στήριξης, καταφύγια για τις ηρωίδες της. Με μεγάλη ευαισθησία προβάλει και ζητήματα προς στοχασμό, όπως η ψυχική υγεία, η υποβίβαση του πόνου των γυναικών, τα καθημερινά περιστατικά σεξισμού και οι σύγχρονες σεξουαλικές σχέσεις. Κυρίως, αποτυπώνει την αδερφική σχέση σε όλο το αντιφατικό της φάσμα και πολυπλοκότητα. Το ίδιο και το πένθος.

Οι αδερφές Μπλου παίρνουν σάρκα και οστά καθώς περιδιαβαίνουν στον κόσμο.

Το σημαντικότερο ατού της Μέλορς είναι η επιμονή της στη χαρακτηρολογία. Η συγγραφέας συνθέτει τρία λεπτομερή πορτρέτα και ένα τέταρτο που αναδύεται από τα υπόλοιπα, ενώ ταυτόχρονα σκιαγραφεί τους δεσμούς μεταξύ των αδερφών. Οι αδερφές Μπλου παίρνουν σάρκα και οστά καθώς περιδιαβαίνουν στον κόσμο. Την ίδια λεπτομερή εξέταση εφαρμόζει η συγγραφέας και στους δευτερεύοντες χαρακτήρες, δημιουργώντας γύρω από τις αδερφές ένα πλέγμα ανθρώπινων σχέσεων που ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα. Στη ρεαλιστική τους απεικόνιση συμβάλλει το απενεχοποιημένο γράψιμο των διαλόγων. Η αδερφική είναι η πιο έντονη σχέση με έναν άλλον άνθρωπο, αλλά και η πιο «δεδομένη», μας υπενθυμίζει η Μέλορς. Το πεδίο στο οποίο θα ειπωθούν τα πιο σκληρά πράγματα χωρίς να υπάρχουν συνέπειες.

Κάποιες αδυναμίες

Στα μειονεκτήματα του βιβλίου θα πρέπει να αναφέρουμε τη ροπή προς τον μελοδραματισμό, τις αρκετές κοινοτοπίες και τις κουραστικές επαναλήψεις. Η συγγραφέας εξαντλεί τους δημιουργικούς τρόπους με τους οποίους μπορεί να επαναλάβει τα χαρακτηριστικά που η ίδια έχει καταστήσει σαφή, καθώς και κάποια κλισέ τόσο στην πλοκή όσο και στην εξέλιξη των ηρώων της. Μολονότι θα μπορούσαμε να παρακολουθούμε αιωνίως και ακούραστα την καθημερινότητα των τριών αδελφών, σαν μια γνώριμη και παρήγορη τηλεοπτική σειρά χιλιάδων επεισοδίων, θα έπρεπε οι 600 σελίδες του βιβλίου να είναι οι μισές, για να αποτελέσει ένα άρτιο λογοτεχνικό κείμενο.

Διαβάζουμε και καταλαβαίνουμε από τις ευχαριστίες ότι η Μέλορς μελέτησε επί μήνες τα πεδία με τα οποία καταπιάστηκε, για να μην υστερεί το βιβλίο από άποψη αληθοφάνειας. Πήρε συνεντεύξεις και διάβασε οτιδήποτε σχετικό με την πυγμαχία, το μόντελινγκ ή τον εθισμό. Ξεκίνησε, μάλιστα, η ίδια το μποξ, για να πλάσει αληθοφανώς τον χαρακτήρα της Μπόνι. Αυτό που χρειαζόταν, όμως, περισσότερο στο βιβλίο ήταν η επιμέλεια που θα του πρόσδιδε περισσότερη οικονομία και λιγότερη επεξηγηματικότητα. Η πρώτη ύλη της Μέλορς, πάντως, είναι καλή. Πρόκειται για μια συγγραφέα που ξέρει σίγουρα να δημιουργεί ιστορίες. Ίσως στο επόμενο βιβλίο να χτυπήσει φλέβα.

＊Η ΦΑΝΗ ΧΑΤΖΗ είναι μεταφράστρια, απόφοιτος του Μεταπτυχιακού Προγράμματος Αγγλικών και Αμερικανικών Σπουδών.

Δυο λόγια για τη συγγραφέα

Η Coco Mellors (Κοκό Μέλορς) μεγάλωσε στο Λονδίνο και στη Νέα Υόρκη και κατέχει MFA στη Λογοτεχνία από το Πανεπιστήμιο της Νέας Υόρκης. Κείμενά της έχουν δημοσιευτεί στη στήλη «Modern Love» των New York Times, στο New York Magazine και αλλού.

Οι αδερφές Μπλου ήταν μπεστ σέλερ των New York Times, των Sunday Times, του Der Spiegel και της USA Today, έχει μεταφραστεί σε 22 γλώσσες και βρισκόταν ανάμεσα στα καλύτερα βιβλία της χρονιάς σύμφωνα με τα Independent, Cosmopolitan, Barnes and Noble και Waterstones. Το πρώτο της μυθιστόρημα Cleopatra and Frankestain (ετοιμάζεται από τις εκδόσεις Μεταίχμιο) περιλήφθηκε στη βραχεία λίστα του Grand Prix de Litterature Americaine και θα μεταφερθεί στη μικρή οθόνη σε σενάριο της ίδιας. Ζει στη Νέα Υόρκη με τον άντρα και τον γιο της.