Από τη Σουηδία με αγάπη
Της Βίκυς Βασιλάτου
Έχουν περάσει κάμποσα χρόνια από τον τεράστιο ντόρο που έγινε γύρω από το αστυνομικό μυθιστόρημα εκ Σουηδίας. Αφορμή για αυτό υπήρξε η έκδοση της πολυσυζητημένης και -στη συνέχεια- κινηματογραφημένης τριλογίας του δημοσιογράφου/συγγραφέα, Stieg Larsson: Το κορίτσι με το τατουάζ, Το κορίτσι που έπαιζε με τη φωτιά και Το κορίτσι στη φωλιά της σφήγκας (εκδ. Ψυχογιός). Έκτοτε, το σκανδιναβικό μυθιστόρημα άνθισε στα ελληνικά μεταφραστικά εδάφη, με εμάς να γευόμαστε σαν μανιασμένες μέλισσες τη γύρη του.
Βέβαια, παρά τα απατηλά φαινόμενα και τον πρόσφατο «προβολέα» που φώτισε ξαφνικά τη σκανδιναβική λογοτεχνία, κρατάει χρόνια το αστυνομικό της δαιμόνιο, απλώς δεν είχε βγάλει ακόμα διαβατήριο για να περάσει και τα ελληνικά σύνορα. Αξίζει -έστω επιφανειακής και ενδεικτικής- μνείας ο Arne Dahl, που σύμφωνα με τον Πέτρο Μάρκαρη, «είναι ίσως ο πιο ταλαντούχος απ’ όλους τους σκανδιναβούς συγγραφείς», ο Jo Nesbo, που θεωρείται ο νέος Stieg Larsson, αλλά και η πρωτοεμφανιζόμενη, Asa Larsson, με την Ηλιακή καταιγίδα της. Καθένας τους κατάφερε να με ξεναγήσει στην παγωμένη χώρα του με μια διόλου παγωμένη σκοπιά και γραφή.
Χωρίς όμως να θέλω να αδικήσω την εκτενή λίστα των σκανδιναβών συγγραφέων, θα επεκταθώ και θ’ αναλύσω κυρίως τα βιβλία της μεγάλης μου αδυναμίας, της σουηδής Camilla Lackberg, που, έχοντας εντρυφήσει από πολύ μικρή στα μυθιστορήματα της Agatha Christie, έχει μια πένα που μου τη θυμίζει, υπόσχεται πολλά και εξελίσσεται ολοένα και πιο καθηλωτικά.
Έως τώρα έχουν μεταφραστεί από τα μαγικά και ταλαντούχα χέρια του μεταφραστή της από τα σουηδικά, Γρηγόρη Κονδύλη, Η παγωμένη πριγκίπισσα, Ο ιεροκήρυκας και τα Οικογενειακά μυστικά, και αναμένω με αγωνία τα επόμενα δύο της (το ένα το Φθινόπωρο και το άλλο του χρόνου την Άνοιξη). Αλλά ας πάρουμε τα πράγματα από την αρχή, τότε που η Lackberg έκανε τα πρώτα, διστακτικά της βήματα στον κόσμο της συγγραφής...
Το πρώτο της μυθιστόρημα, Η παγωμένη πριγκίπισσα, μπορεί να κυκλοφόρησε στις ελληνικές προθήκες πέρυσι, αλλά συγγράφτηκε το 2003, όταν ήταν μόλις 29 χρόνων. Αφορμή για την συγγραφή του βιβλίου της ήταν, ενώ εργαζόταν ως οικονομολόγος, η απόφασή της να συμμετάσχει σ’ ένα σεμινάριο δημιουργικής γραφής. Έτσι ξεκλείδωσε το κρυμμένο της ταλέντο. Έτσι της ανοίχτηκε η πόρτα μιας πορείας στον χώρο των παγκόσμιων best sellers.
Με συνοδοιπόρους τη συγγραφέα Ερίκα -το alter ego της - και τον αστυνομικό Πάτρικ, η Camilla μάς φιλοξενεί στη γενέτειρά της, το ψαροχώρι Φιελμπάκα. Εκεί εξελίσσονται και διαλευκαίνονται τα εγκλήματα στα μυθιστορήματά της. Εκεί γνωρίζουμε τις πιο φωτεινές και σκοτεινές πτυχές της ανθρώπινης ψυχής. Εκεί μπαίνουμε στα σπίτια των κατοίκων και συναντάμε καλοδουλεμένους ήρωες, που καθένας μάς κερδίζει είτε με τον πόνο είτε με το «αρρωστημένο» μυαλό του.
Διαβάζοντας τα βιβλία της το ένα μετά το άλλο, παρατήρησα ότι η Lackberg δεν επαναπαύεται δρέποντας απλά και μόνο τις δάφνες της αναγνωσιμότητάς της, αντιθέτως δεν σταματά στιγμή να δουλεύει την πένα της και να την κάνει όλο και ισχυρότερη. Η παγωμένη πριγκίπισσα με κέρδισε εξαρχής, αλλά η γραφή ήταν πιο απλοϊκή από τον Ιεροκήρυκα, κι ο Ιεροκήρυκας πιο απλοϊκός από τα Οικογενειακά μυστικά. Διέκρινα λοιπόν ένα κρεσέντο στον τρόπο όχι μόνο που περιγράφει, αλλά και σε αυτόν με τον οποίο περιπλέκει την προσωπικότητα των ηρώων και την εξιχνίαση των υποθέσεων. Με άλλα λόγια, όσο χύνεται η μελάνη της, άλλο τόσο διευρύνονται το ταλέντο και οι ορίζοντές της.
Η αλήθεια είναι ότι έχω διαβάσει πολλά αστυνομικά μυθιστορήματα, που σημαίνει ότι γνωρίζω τις τεχνικές αυτού του είδους και πολλές φορές τυχαίνει ν’ ανακαλύπτω ποιος ή ποια εγκλημάτησε νωρίτερα από ό,τι θα έπρεπε. Η Lackberg όμως, ιδίως στο τρίτο της βιβλίο, κατάφερε να με μπερδέψει με μεγάλη μαεστρία. Υποψιαζόμουν τους πάντες και τα πάντα. Έπαιξε με πολύ έξυπνο τρόπο με το μυαλό μου, ένα παιχνίδι στο οποίο δεν ήθελα με τίποτα να μπει η τελική τελεία του…
Η παγωμένη πριγκίπισσα (2011), Ο ιεροκήρυκας (2011) και τα Οικογενειακά μυστικά (2012) της Camilla Lackberg κυκλοφορούν από τις εκδόσεις Μεταίχμιο, σε μετάφραση Γρηγόρη Κονδύλη.
