the abandoned

Για το βιβλίο της Λάιλα Μαρτίνεθ [Layla Martinez] «Σαράκι» (μτφρ. Ασπασία Καμπύλη, εκδ. Carnivora). Kεντρική εικόνα: από την ταινία «The abandoned». 

Γράφει η Μαριάννα Τσότρα 

Ένα σπίτι που χυμάει στους ενοίκους του, που κατασπαράζει τις σάρκες τους και τους σιγοτρώει μέχρι το μεδούλι, όπου οι άγγελοι έχουν τη μορφή πολύποδων, μοχθηρών εντόμων και οι άγιες μοιράζονται το τραπέζι με τους ζωντανούς, τρώνε και πίνουν μαζί με τους συνδαιτυμόνες τους και αποκαλύπτουν τα ανομολόγητα και τα μελλούμενα. Μια νεαρή γυναίκα, η ανώνυμη αφηγήτρια, επιστρέφει στο σπίτι αυτό, μετά από προσωρινή κράτηση στη φυλακή, και ενοικεί εκεί μαζί με τη, σακατεμένη σωματικά και ψυχικά, γιαγιά της, επίσης αφηγήτρια.

Έξω από το σπίτι παραμονεύουν, σαν αδηφάγα αρπακτικά, δημοσιογράφοι και φωτογράφοι προσπαθώντας να εξασφαλίσουν μια φωτογραφία της, ενώ όλο το χωριό την κουτσομπολεύει: πριν από δεκαετίες η μητέρα της εξαφανίστηκε από το ίδιο σπίτι και τώρα εκείνη είναι υπεύθυνη για μια δεύτερη εξαφάνιση, αυτή του παιδιού που είχε υπό την επίβλεψή της ως νταντά. Τα βράδια, όμως, οι κάτοικοι του χωριού χτυπούν την πόρτα τους, έρχονται στο κατώφλι τους αναζητώντας γιατρικά και ξόρκια, εκδίκηση από όσους τους αδίκησαν. Οι δύο γυναίκες θα αφηγηθούν, σταδιακά και μεθοδικά, την προσωπική τους ιστορία και θα αναμετρηθούν με τους δαίμονες του παρελθόντος τους, μέσα σε ένα σπίτι που διαρκώς τους επιτίθεται.

carnivora martinez saraki

Οικογενειακή ιστορία

Η Ισπανίδα Λάιλα Μαρτίνεθ χρησιμοποιεί ένα κομμάτι της οικογενειακής ιστορίας της, που η ίδια η γιαγιά της είχε αφηγηθεί, για να πλάσει μια ιστορία τρόμου από τα υλικά του πιο ευφάνταστου, ζοφερού εφιάλτη, στη νουβέλα της, «Σαράκι», που μεταφράζεται ήδη σε περισσότερες από δέκα γλώσσες και κυκλοφορεί στη χώρα μας από τις εκδόσεις Carnivora, όπως πάντα δια χειρός της χαλκέντερης μεταφράστριας Ασπασίας Καμπύλη.

Τέσσερις γενεές γυναικών που έχουν πέσει θύματα βίας, εκμετάλλευσης και κακοποίησης, θύματα των ανδρών που πέρασαν από τη ζωή τους, θύματα της ίδιας της πατριαρχίας. Μέσα σε καθεμιά από τις γυναίκες της ιστορίας ζει το σαράκι, ένα μίσος που κατατρώει τα σωθικά τους, τις ροκανίζει όπως οι τερμίτες το ξύλο, όπως το δόντι της εγγονής σαπίζει και αποσταίνει μέσα στο στόμα της. Η οργή τους είναι βαθιά γυναικεία, φεμινιστική, ενάντια στο ανδρικό φύλο και στην ίδια την κοινωνία που τις εγκαταλείπει σαν σφαχτάρια στα χέρια των, έμφυλα και ταξικά, ισχυρών.

Ο τρόμος

Ο τρόμος εδώ προσωποποιείται και ενσαρκώνεται μέσα από το σπίτι, παρουσία μοχθηρή και συνάμα τιμωρός για τον γυναικείο πόνο που έχει βιωθεί εντός των τειχών του. Το σπίτι εκδικείται τους άντρες για τα κρίματά τους εναντίον των γυναικών, τους καταπλακώνει και τους εξοντώνει, η σάρκα τους αποσυντίθεται και οι ίδιοι λιώνουν σαν κερί που η φωτιά του σώνεται. Η Μαρτίνεθ ανανεώνει τη λογοτεχνική παράδοση του στοιχειωμένου σπιτιού, όπου οι πόρτες ανοιγοκλείνουν, τα έπιπλα σέρνονται και τα πιατοπότηρα τσουγκρίζουν, και αξιοποιεί τις συμβάσεις του είδους του τρόμου και του μαγικού ρεαλισμού, εδώ υπό ένα πρίσμα φεμινιστικό, ριζοσπαστικό, ουσιωδώς πολιτικό, φέρνοντας στον νου τη λογοτεχνία μιας άλλης ισπανόφωνης φεμινίστριας του τρόμου, αυτήν της Μαριάνα Ενρίκεζ.

layla martinez

Η Λάιλα Μαρτίνεθ (Μαδρίτη, 1987) σπούδασε Πολιτικές Επιστήμες και έχει μεταπτυχιακό στη Σεξολογία. Συνεργάζεται σε τακτική βάση με την εφημερίδα El Salto, είναι συνδιευθύντρια του μουσικού φανζίν Dolly Records και του εκδοτικού οίκου Antipersona. Έχει δημοσιεύσει διηγήματα, ποιήματα και δοκίμια σε ανθολογίες και συλλογικούς τόμους. Εργάζεται ως σεξολόγος σε μια κοινωνική δομή στη Μαδρίτη και είναι συμπαραγωγός στο ραδιοφωνικό πρόγραμμα Mono con Calashnikov. Στο Σαράκι αποκαλύπτει ένα κομμάτι της οικογενειακής της ιστορίας, από την πλευρά των γυναικών πάντοτε.

«Από αυτό το σπίτι δεν ξεφεύγει κανείς», είναι η μόνιμη επωδός της γριάς, που υπενθυμίζει διαρκώς στην εγγονή της την αυστηρή ταξική οριοθέτηση της ζωής της, την προκαθορισμένη μοίρα της εντός των περιορισμένων προοπτικών της ζωής στο χωριό –τη Μάντσα, όπου τοποθετείται η ιστορία, βαθιά στην ισπανική ενδοχώρα–, μακριά από τη μόρφωση, την επαγγελματική και κοινωνική ανέλιξη που το φευγιό στη Μαδρίτη και άλλες μεγαλουπόλεις συμβολίζει. Η πρώτη που φυλακίζεται στο σπίτι είναι η μητέρα της γριάς και πρώτη ένοικος του σπιτιού, αιχμάλωτη ανάμεσα στους ίσκιους και τις φασματικές, δαιμονικές παρουσίες του, αλληγορικό σύμβολο για την ενδοοικογενειακή βία και κακοποίηση που υφίστατο. Το σπίτι, πέραν από εκδικητή, συνιστά και φυλακή: το κελί που συμβολίζει η τάξη, η οικογένεια και το άχθος της παρακαταθήκης της, το φύλο και οι σύμφυτοί του ρόλοι.

Η Μαρτίνεθ προσδίδει ταξικές και πολιτικές διαστάσεις στην ιστορία της: οι ίσκιοι του σπιτιού, οι νεκροί που βρίσκονται θαμμένοι κάτω από τα θεμέλιά του, είναι οι νεκροί του εμφυλίου, όσοι πέθαναν από πείνα και ένδεια.

Η Μαρτίνεθ προσδίδει ταξικές και πολιτικές διαστάσεις στην ιστορία της: οι ίσκιοι του σπιτιού, οι νεκροί που βρίσκονται θαμμένοι κάτω από τα θεμέλιά του, είναι οι νεκροί του εμφυλίου, όσοι πέθαναν από πείνα και ένδεια, όσοι δεν απέκτησαν ποτέ πρόσβαση στον παράδεισο και το καθαρτήριο επειδή δε δύναντο να πληρώσουν για την κηδεία, καταδικασμένοι σε αιώνια περιπλάνηση στον κόσμο των ζωντανών. Οι κακορίζικοι είναι οι μόνοι που ενδιαφέρουν τη λογοτεχνία της Μαρτίνεθ, όσοι η μοίρα έχει αδικήσει, τα κατώτερα κοινωνικά στρώματα και η εργατική τάξη.

Μίσος και μνησικακία

Η οικογένεια κληροδοτεί το μίσος και τη μνησικακία, την οργή και την απογοήτευση, στις επόμενες γενεές: μια οργή έμφυλη, που πηγάζει από δεκαετίες πόνου και κακοποίησης, ένα μίσος ταξικό, ενάντια στους πλούσιους, τους ευυπόληπτους και τους ισχυρούς. Οι Χαράμπο, η οικογένεια που είχε στη δούλεψή της τη γριά και χρόνια αργότερα την εγγονή της, συμβολίζει τον ταξικό εχθρό, τους αστούς που διαχρονικά περιφρονούν και υποτιμούν την εργατική τάξη, τους φέρονται με καταφρόνια και περιφρόνηση, χλευάζουν και λοιδορούν τον τρόπο ομιλίας και την εμφάνισή τους – το μίσος εναντίον τους κοχλάζει ασίγαστο, μέχρι την ύστατη εκτόνωσή του.

Η αφήγηση είναι πρωτοπρόσωπη, εναλλασσόμενη ανάμεσα σε γιαγιά και εγγονή: η καθεμιά τους βάλλει εναντίον της άλλης και διαψεύδει τα λεγόμενά της, με απίστευτη μαστοριά δια χειρός της Μαρτίνεθ στην τεχνική του αναξιόπιστου αφηγητή. Η γλώσσα είναι πεζή, λαϊκή, προφορική και χειμαρρώδης, δίχως πολλά σημεία στίξης, ρέει σαν νερό, όπως οι λαϊκοί θρύλοι που οι θεοσεβούμενες γιαγιάδες αφηγούνται στα εγγόνια τους για να τα φοβερίσουν.

Κλειστοφοβική ατμόσφαιρα

Η Μαρτίνεθ συνθέτει μια ατμόσφαιρα αποπνικτική, κλειστοφοβική, από τις σελίδες της στάζει πηχτό, κολλώδες μίσος, η πρόζα της αποτελείται από έναν ολάκερο καμβά αποχρώσεων της πίκρας, της δυσθυμίας και της σιχαμάρας.

Η Μαρτίνεθ αναπλάθει την οικογενειακή της ιστορία, αλλά και τη συλλογική ιστορία του τόπου της, συνταιριάζει την κληρονομιά του ισπανικού εμφυλίου με τη θρησκεία, τη δεισιδαιμονία και την ισπανική λαογραφική παράδοση, και τη μετουσιώνει σε λογοτεχνία υψηλής ποιότητας μα και καθολικής πρόσβασης, μια λογοτεχνία άρτια και στυλιζαρισμένη, και συνάμα ταξική και πολιτική.

Το Σαράκι είναι μια ιστορία για την οικογένεια και την κληρονομιά της, για τις ταξικές και έμφυλες ανισότητες, για το μίσος και την πικρία ως κινητήριο δύναμη για μια εκδίκηση φεμινιστική. Λεπτοδουλεμένη στη φόρμα και τη γλώσσα, μα και πολυεπίπεδη στους συμβολισμούς της, η νουβέλα της Μαρτίνεθ είναι μια σύγχρονη ιστορία μαγισσών, ένας λογοτεχνικός θρίαμβος.

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Ιούδας» του Άμος Οζ (κριτική) – Η Ιστορία, η προδοσία και οι αποδιοπομπαίοι τράγοι

«Ιούδας» του Άμος Οζ (κριτική) – Η Ιστορία, η προδοσία και οι αποδιοπομπαίοι τράγοι

Για το βιβλίο του Άμος Οζ «Ιούδας» (μτφρ. Μάγκι Κοέν, εκδ. Καστανιώτη). Κεντρική εικόνα: o Μπεν Γκουριόν, ιδρυτής και πρώτος πρωθυπουργός του Ισραήλ, επιθεωρεί στρατεύματα το 1957. 

Γράφει ο Μιχάλης Μοδινός 

Η παρ...

«Μια ιστορία με κοκαΐνη» του Μ. Αγκέεφ (κριτική) – Μυθιστόρημα των αισθήσεων και των παραισθήσεων

«Μια ιστορία με κοκαΐνη» του Μ. Αγκέεφ (κριτική) – Μυθιστόρημα των αισθήσεων και των παραισθήσεων

Για το μυθιστόρημα του Μ. Αγκέεφ [Μ. Αgueev] «Μια ιστορία με κοκαΐνη» (μτφρ. Σοφία Κορνάρου, εκδ. Ροές). Kεντρική εικόνα: πίνακας του Ηans Βaluschek (1870-1935).

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

Κάποιους συγγραφείς τους καλύπτει ο...

«Η λευκή καλύβα» του Τούρβαλντ Στεν (κριτική) – Η συγκάλυψη του παρελθόντος και το ένστικτο της επιβίωσης

«Η λευκή καλύβα» του Τούρβαλντ Στεν (κριτική) – Η συγκάλυψη του παρελθόντος και το ένστικτο της επιβίωσης

Για το μυθιστόρημα του Τούρβαλντ Στεν [Thorvald Steen] «Η λευκή καλύβα» (μτφρ. Βίκυ Πορφυρίδου, εκδ. Βακχικόν). Kεντρική εικόνα: από την ταινία «Tusk». 

Γράφει η Χριστίνα Μουκούλη

«Ζούμε μονάχα λίγο. Ξέρουμε μόνο κάτ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Λογοτεχνικό Βραβείο Δουβλίνου 2024: Νικητής ο Μίρτσεα Καρταρέσκου

Λογοτεχνικό Βραβείο Δουβλίνου 2024: Νικητής ο Μίρτσεα Καρταρέσκου

Ο Ρουμάνος συγγραφέας Μίρτσεα Καρταρέσκου [Μircea Cartarescu] έλαβε το βραβείο για το μυθιστόρημά του «Solenoid» που είναι εν μέρει αυτοβιογραφικό και μάς μεταφέρει στην κομμουνιστική Ρουμανία των τελών του ‘70. Στα ελληνικά τον έχουμε γνωρίσει με το μυθιστόρημα «Νοσταλγία» (μτφρ. Βίκτορ Ιβάνοβιτς, εκδ. Καστανιώτη)....

ΔΕΒΘ 2024: Γυναίκες, φύλο και φεμινισμοί – Τι είδαμε, τι καταλάβαμε

ΔΕΒΘ 2024: Γυναίκες, φύλο και φεμινισμοί – Τι είδαμε, τι καταλάβαμε

Ένα από τα αφιερώματα της φετινής ΔΕΒΘ ήταν αυτό στις «Γυναίκες», μια ευρεία θεματική που ξεδιπλώθηκε μέσα από συζητήσεις για συγγραφείς, εκδότριες και μεταφράστριες, για τη γυναίκα σαν λογοτεχνικό ήρωα, αλλά και τη γυναικεία γραφή. Οι εκδηλώσεις ήταν διάχυτες στο πρόγραμμα, αρκετές συνέπιπταν η μία με την άλλη, αλλ...

Μιχάλης Αλμπάτης: «Δεν θα έγραφα ποτέ ένα δεύτερο ‘’Και οι νεκροί ας θάψουν τους νεκρούς τους’’»

Μιχάλης Αλμπάτης: «Δεν θα έγραφα ποτέ ένα δεύτερο ‘’Και οι νεκροί ας θάψουν τους νεκρούς τους’’»

Από την απόλυτη επιτυχία στη συνειδητοποίηση. Ο Μιχάλης Αλμπάτης μάς μίλησε για το νέο του βιβλίο «Η κατάλυση του χρόνου» (εκδ. Νήσος), αλλά και πώς βίωσε το απίστευτο «γκελ» που έκανε το προηγούμενο μυθιστόρημά του.

Συνέντευξη στον Διονύση Μαρίνο

...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Γραφή κοφτερή σαν μαχαίρι» της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

«Γραφή κοφτερή σαν μαχαίρι» της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο της βραβευμένης με Νόμπελ λογοτεχνίας Ανί Ερνό [Annie Ernaux] «Γραφή κοφτερή σαν μαχαίρι (μτφρ. Ρίτα Κολαΐτη), μια συνομιλία, μέσω μέιλ, της Ερνό με τον Φρεντερίκ Ιβ Ζανέ [Frederic-Yves Jeannet]. Το βιβλίο θα κυκλοφορήσει στις 28 Μαΐου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμ...

«Μελέτη περίπτωσης» του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ (προδημοσίευση)

«Μελέτη περίπτωσης» του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ [Graeme Macrae Burnet] «Μελέτη περίπτωσης» (μτφρ. Χίλντα Παπαδημητρίου), το οποίο κυκλοφορεί στις 28 Μαΐου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Στην αρχή, καθώς ...

«Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής» του Μουράτ Εσέρ (προδημοσίευση)

«Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής» του Μουράτ Εσέρ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη μελέτη του Μουράτ Εσέρ [Murat Eser] «Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής», η οποία κυκλοφορεί αυτές τις μέρες από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Εφημερίδα...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Γκόγκολ, Γκόρκι, Τολστόι, Χάμσουν: Τέσσερα κλασικά λογοτεχνικά έργα από τις εκδόσεις Νίκας

Γκόγκολ, Γκόρκι, Τολστόι, Χάμσουν: Τέσσερα κλασικά λογοτεχνικά έργα από τις εκδόσεις Νίκας

Για τα βιβλία των Κνουτ Χάμσουν [Knout Hamsun] «Η πείνα» (μτφρ. Βασίλη Δασκαλάκη), Νικολάι Γκόγκολ [Νikolai Gogol] «Το παλτό» (μτφρ. Κώστας Μιλτιάδης), Μαξίμ Γκόρκι [Maxim Gorky] «Τα ρημάδια της ζωής» (μτφρ. Κοραλία Μακρή) και Λέον Τολστόι [Leon Tolstoy] «Η σονάτα του Κρόιτσερ» (μτφρ. Κοραλία Μακρή). 

...
Τι διαβάζουμε τώρα; 12 βιβλία λογοτεχνίας που βγήκαν πρόσφατα και ξεχωρίζουν

Τι διαβάζουμε τώρα; 12 βιβλία λογοτεχνίας που βγήκαν πρόσφατα και ξεχωρίζουν

Εαρινά αναγνώσματα από όλο τον κόσμο. Νομπελίστες, αναγνωρισμένοι συγγραφείς, αλλά και νέα ταλέντα ξεχωρίζουν και τραβούν την προσοχή. Στην κεντρική εικόνα, οι Αμπντουλραζάκ Γκούρνα, Κάρα Χόφμαν, Ντέιβιντ Μίτσελ.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος 

Από την...

Από τον κβαντικό υπολογιστή στην παραγωγική Τεχνητή Νοημοσύνη: 3 βιβλία για ένα μέλλον που είναι ήδη εδώ

Από τον κβαντικό υπολογιστή στην παραγωγική Τεχνητή Νοημοσύνη: 3 βιβλία για ένα μέλλον που είναι ήδη εδώ

Η επιστήμη προχωράει με ραγδαίoυς ρυθμούς. Η 4η βιομηχανική επανάσταση θα στηριχθεί στην κβαντική υπεροχή και την Τεχνητή Νοημοσύνη. Για να ξέρουμε πώς θα είναι το μέλλον μας επιλέγουμε τρία βιβλία που εξηγούν λεπτομέρως όλα όσα θα συμβούν. Kεντρική εικόνα: @ Wikipedia.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ