woman mural

Για το βιβλίο «Η μοναχοκόρη» της Γκουαδαλούπε Νέτελ [Guadalupe Nettel] (μτφρ. Νάννα Παπανικολάου, εκδ. Ίκαρος). Kεντρική εικόνα: έργο της street artist Οla Volo © olavolo.com.

Γράφει η Φανή Χατζή

Όσο η άποψη ότι ο γενετήσιος προορισμός της γυναίκας είναι η αναπαραγωγή κρατεί γερά, υπάρχουν πολλές νεαρές γυναίκες που προτάσσουν την ατεκνία τους σαν όπλο. Η Γκουαδαλούπε Νέτελ δημιουργεί έναν τέτοιο χαρακτήρα στο νέο της βιβλίο Η μοναχοκόρη (μτφρ. Νάννα Παπανικολάου, εκδ. Ίκαρος)., το οποίο βρέθηκε στη βραχεία λίστα του Διεθνούς Βραβείου Μπούκερ για το 2023. Σε αντίθεση, όμως, με τα φαινόμενα, η Μεξικανή συγγραφέας αποδεικνύει ότι το ζήτημα της μητρότητας, σήμερα, είναι ανεπίδεκτο απόλυτων κρίσεων και δε χωράει σε καλούπια ορθής ή λανθασμένης επιλογής.

ikaros nettel h monaxokorh

Η εκούσια στείρωση

Η Λάουρα είναι μια τριαντάχρονη υποψήφια διδάκτορας, η οποία, μετά από αρκετά χρόνια σπουδών στην Ευρώπη, επιστρέφει στη γενέτειρά της, την Πόλη του Μεξικού, για να ολοκληρώσει τη διατριβή της. Η νεαρή αυτή αφηγήτρια δηλώνει ορκισμένη εχθρός της τεκνοποιίας και μάλιστα επισφραγίζει την απόφαση αυτή με τη μη αναστρέψιμη εγχείρηση απολίνωσης σαλπίγγων. Κόντρα στις κοινωνικές επιταγές, σε μια μητέρα που θα ήθελε εγγονάκι και σε πρώην συντρόφους που εύχονταν να γίνουν γονείς, η Λάουρα αποφασίζει να μη γίνει ποτέ μητέρα.

Με την επιστροφή της, η Λάουρα ανυπομονεί να δει την αγαπημένη της φίλη Αλίνα, με την οποία κάποτε μοιράστηκαν όρκους ατεκνίας. Όταν αυτή της ανακοινώνει ότι δεν συμμερίζεται πλέον την ίδια άποψη και μάλιστα προσπαθεί ενεργά με το σύντροφό της να γίνουν γονείς, η Λάουρα νιώθει προδομένη. Σύντομα, όμως, η εμπλοκή της στις υποθέσεις μιας γειτονικής της οικογένειας, του οξύθυμου Νίκολας και της μητέρας του, Ντόρις, θα συστήσει στην αφηγήτρια μια ιδιότυπη μορφή μητρότητας.

Η απόφασή της μοιάζει αυστηρά εντός των ορίων της αυτοδιάθεσης, όμως η ίδια φτάνει στο ακραίο σημείο να αναπαράγει σεξιστικές ταμπέλες για κάθε γυναίκα που επιθυμεί να γεννήσει.

Η κοσμοθεωρία της Λάουρας πηγάζει εν μέρει από έναν βουδιστικό αντιναταλισμό, κυρίως όμως από την φεμινιστική αντίδραση στις κοινωνικές επιταγές για το φύλο της. Χαρακτηρίζει την στείρωσή της «ένα πραγματικό εμβόλιο κατά της κοινωνικής πίεσης» και υπερασπίζεται σθεναρά το δικαίωμά της να αντισταθεί στον ρόλο που επιβάλλεται σε κάθε γυναίκα. Η απόφασή της μοιάζει αυστηρά εντός των ορίων της αυτοδιάθεσης, όμως η ίδια φτάνει στο ακραίο σημείο να αναπαράγει σεξιστικές ταμπέλες για κάθε γυναίκα που επιθυμεί να γεννήσει.

Μάθημα ενσυναίσθησης

Αυτή η άτεγκτη στάση αρχίζει να κάμπτεται, καθώς ρανίδες συναισθημάτων εισχωρούν στη ζωή της. Η απίστευτη χαρά της Αλίνας όταν συλλαμβάνει αλλά και ο απύθμενος πόνος όταν δέχεται μια ανησυχητική διάγνωση για το έμβρυο δεν αφήνουν ασυγκίνητη την Λάουρα. Το ίδιο και το σπαρακτικό κλάμα του μικρού γείτονά της, Νίκολας και η εξάντληση της μητέρας του, Ντόρις. Βιώνοντας από κοντά τις εμπειρίες των άλλων γυναικών στον περίγυρό της, η Λάουρα βλέπει τις πολεμικές θέσεις της να αμβλύνονται. Οι αιχμηρές της διατυπώσεις μετασχηματίζονται σε πιο διαλλακτικές τοποθετήσεις.

Η μητρότητα για τη Νέτελ δεν είναι απλά ένας άρρηκτος και γραμμικός βιολογικός δεσμός.

Χωρίς να υπαναχωρεί από την αρχική της θέση, η Λάουρα εμπλέκεται όλο και περισσότερο με τη διπλανή οικογένεια, αναλαμβάνοντας έναν ρόλο φροντιστικό για τον Νίκολας. Χωρίς περιγραφικά επίθετα ή συναισθηματικές εξάρσεις, υπόκωφα και σταδιακά, υπεισέρχεται μια αλλαγή στην αφηγηματική της φωνή. Μέσα από την πορεία της κεντρικής ηρωίδας, η Νέτελ παραδίδει ένα σημαντικό μάθημα για την ενσυναίσθηση, ότι, δηλαδή, αυτή καλλιεργείται μόνο εάν κανείς επιτρέψει στην εγγύτητα της τριβής να αλλοιώσει τις παραδεδεγμένες του αξίες.

Guadalupe Nettel

Η Γκουαδαλούπε Νέτελ [Guadalupe Nettel] γεννήθηκε στο Μεξικό το 1973 και μεγάλωσε μεταξύ Μεξικού και Γαλλίας. Απέκτησε διδακτορικό στη Γλωσσολογία από το EHESS στο Παρίσι. Είναι συγγραφέας των βραβευμένων μυθιστορημάτων El huésped (2006), El cuerpo en que nací (2011) και Después del invierno (2014, Βραβείο Μυθιστορήματος Herralde). Έχει εκδώσει επίσης τρεις συλλογές διηγημάτων. Το έργο της έχει μεταφραστεί σε περισσότερες από δεκαπέντε γλώσσες και έχει δημοσιευτεί σε έντυπα όπως τα Granta, The White Review, El País, The New York Times, La Repubblica και La Stampa. Σήμερα ζει στην Πόλη του Μεξικού, όπου είναι διευθύντρια του περιοδικού Revista de la Universidad de México.

Αποχρώσεις της μητρότητας

Η μητρότητα για τη Νέτελ δεν είναι απλά ένας άρρηκτος και γραμμικός βιολογικός δεσμός. Αντίθετα, εμφανίζεται σε αποχρώσεις και αόρατες εκφάνσεις, οι οποίες ξεδιπλώνονται μέσα από την αφήγηση. Η μητέρα που κουράστηκε να είναι μητέρα, αυτή που αναγνωρίζει ότι μπορεί να μοιραστεί τη γονεϊκότητα με άλλα υποκατάστατα μητέρας, ή η μητέρα που δε θέλει να γεννήσει αλλά μπορεί να σταθεί μητρικά στο παιδί μιας άλλης γυναίκας, είναι κάποια είδη που παρελαύνουν μέσα από τους ενδιαφέροντες γυναικείους χαρακτήρες που πλάθει η Μεξικανή συγγραφέας. Τα όρια μεταξύ μητρότητας και φροντίστριας είναι ρευστά, η μια υποκαθιστά την άλλη και το παραδοσιακό πρότυπο οικογένειας αποκαθηλώνεται από το βάθρο του.

Ένας σημαντικός άξονας που διατρέχει το βιβλίο είναι ο ρόλος της γυναίκας στο σημερινό Μεξικό. Οι συχνές γυναικοκτονίες, η έμφυλη βία, η επισφάλεια που νιώθουν οι γυναίκες στον δημόσιο χώρο δίνονται μέσα από την οπτική γωνία της αφηγήτριας.

Η φεμινιστική αλληλεγγύη

Ένας σημαντικός άξονας που διατρέχει το βιβλίο είναι ο ρόλος της γυναίκας στο σημερινό Μεξικό. Οι συχνές γυναικοκτονίες, η έμφυλη βία, η επισφάλεια που νιώθουν οι γυναίκες στον δημόσιο χώρο δίνονται μέσα από την οπτική γωνία της αφηγήτριας. Η Λάουρα, αρχικά, βλέπει από κάποια απόσταση τις φεμινιστικές διαδηλώσεις και τις φεμινιστικές οργανώσεις αλλά σύντομα καταλαβαίνει ότι την αφορούν άμεσα. Έχοντας παρέμβει ενεργητικά στις ζωές των γειτόνων της και αρνούμενη την παθητική παρατήρηση, πραγματοποιεί τα πρώτα βήματα προς τη φεμινιστική αλληλεγγύη, η σημασία της οποίας υπογραμμίζεται άρρητα.

Η δύναμη του συγκεκριμένου έργου βρίσκεται στην απλότητά του. Πολλές είναι οι αφηγήσεις από την Λατινική Αμερική και συγκεκριμένα το Μεξικό που εστιάζουν στη βία και στους προκαλούντες αυτήν, όπως το χαρακτηριστικό παράδειγμα της Φερνάντα Μελτσόρ. Η Νέτελ, όμως, εστιάζει στην ευαλωτότητα, στις καθημερινές δυστυχίες και τους ανθρώπους της διπλανής πόρτας, κερδίζοντας και το ελληνικό αναγνωστικό κοινό που μοιράζεται πολλά από τα ίδια βιώματα.

Η ΦΑΝΗ ΧΑΤΖΗ είναι μεταφράστρια, απόφοιτος του Μεταπτυχιακού Προγράμματος Αγγλικών και Αμερικανικών Σπουδών


Αποσπάσματα από το βιβλίο

«Για πολλά χρόνια προσπαθούσα να πείσω τις φίλες μου ότι η αναπαραγωγή ήταν λάθος ανεπανόρθωτο. Τους έλεγα ότι ένα παιδί, όσο τρυφερό και γλυκό και να είναι στις καλές του στιγμές, θα αποτελεί πάντα έναν περιορισμό της ελευθερίας τους, ένα οικονομικό βάρος, για να μη μιλήσω για τη φυσική και συναισθηματική φθορά που προκαλούν οι εννιά μήνες της κύησης, οι άλλοι έξι ή και παραπάνω μήνες του θηλασμού, τα συχνά ξενύχτια στην παιδική ηλικία και, μετά, το μόνιμο άγχος στην εφηβεία τους».

«Σκέφτηκε τη λέξη "αθλιότητα" και είπε στον εαυτό της ότι δεν χρησίμευε μόνο για να περιγράψει τη φτώχεια, αλλά και τις φάσεις της ακραίας ευαλωσίας στην οποία μπορούν να υποπέσουν οι άνθρωποι».

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Το πηγάδι» του Χουάν Κάρλος Ονέτι (κριτική) – Ένας υπαρξιστής από την Ουρουγουάη

«Το πηγάδι» του Χουάν Κάρλος Ονέτι (κριτική) – Ένας υπαρξιστής από την Ουρουγουάη

Για το ευσύνοπτο μυθιστόρημα του ουρουγουανού Χουάν Κάρλος Ονέτι [Juan Carlos Onetti] «Το πηγάδι» (μτφρ. Λευτέρης Μακεδόνας, εκδ. Μάγμα). Στην κεντρική εικόνα, λεπτομέρεια από το εξώφυλλο της πορτογαλικής έκδοσης. 

Γράφει ο Φώτης Καραμπεσίνης

...
«Σαράκι» της Λάιλα Μαρτίνεθ (κριτική) – Μια σύγχρονη ιστορία μαγισσών

«Σαράκι» της Λάιλα Μαρτίνεθ (κριτική) – Μια σύγχρονη ιστορία μαγισσών

Για το βιβλίο της Λάιλα Μαρτίνεθ [Layla Martinez] «Σαράκι» (μτφρ. Ασπασία Καμπύλη, εκδ. Carnivora). Kεντρική εικόνα: από την ταινία «The abandoned». 

Γράφει η Μαριάννα Τσότρα 

Ένα σπίτι που χυμάει στους ενοίκους τ...

«Κορίτσι» της Καμίγ Λοράνς (κριτική) – Σε ποιον ανήκει το γυναικείο σώμα;

«Κορίτσι» της Καμίγ Λοράνς (κριτική) – Σε ποιον ανήκει το γυναικείο σώμα;

Για το μυθιστόρημα της Καμίγ Λοράνς [Camille Laurens] «Κορίτσι» (μτφρ. Στέλα Ζουμπουλάκη, εκδ. Μεταίχμιο). Κεντρική εικόνα: Φωτογραφία της Λοράνς, από το εξώφυλλο της γαλλικής έκδοσης του βιβλίου.

Γράφει η Φανή Χατζή

Το ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Βραβείο Dylan Thomas 2024: στον Κέιλεμπ Αζουμά Νέλσον το φετινό βραβείο

Βραβείο Dylan Thomas 2024: στον Κέιλεμπ Αζουμά Νέλσον το φετινό βραβείο

O Βρετανο-Γκανέζος συγγραφέας Caleb Azumah Nelson κέρδισε για δεύτερη συνεχόμενη φορά το Dylan Thomas Prize που είναι αφιερωμένο από το Πανεπιοστήμιο του Swansea στον Ντύλαν Τόμας. Credit: Caleb Azumah Nelson/Instagram

Επιμέλεια: Book Press

...
ΔΕΒΘ 2024: Η αυλαία πέφτει, νέα εποχή ξεκινά; – Ένας πρώτος απολογισμός

ΔΕΒΘ 2024: Η αυλαία πέφτει, νέα εποχή ξεκινά; – Ένας πρώτος απολογισμός

Τέσσερις μέρες γεμάτες βιβλία, εκδότες, συγγραφείς και αναγνώστες. Η 20ή Διεθνής Eκθεση Bιβλίου Θεσσαλονίκης ρίχνει σήμερα αυλαία και αυτός είναι ένας πρώτος απολογισμός. Σε κάθε περίπτωση, η φετινή Έκθεση είναι η τελευταία που διοργανώνεται από το Ελληνικό Ίδρυμα Πολιτισμού, εν αναμονή του νέου φορέα για το βι...

ΔΕΒΘ 2024: Μέρα 2η − Συζητήσεις για τη μετάφραση

ΔΕΒΘ 2024: Μέρα 2η − Συζητήσεις για τη μετάφραση

Συζητήσεις για τη μετάφραση και τα μεταφραστικά προγράμματα ως μέσο προώθησης των εθνικών λογοτεχνιών, ταυτότητα και διαπολιτισμική γέφυρα μεταξύ των χωρών, πραγματοποιήθηκαν την Παρασκευή σε διοργάνωση του Ελληνικού Ιδρύματος Πολιτισμού στο πλαίσιο της 20ής ΔΕΒΘ.

Επιμέλεια: Book Press

...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Μελέτη περίπτωσης» του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ (προδημοσίευση)

«Μελέτη περίπτωσης» του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ [Graeme Macrae Burnet] «Μελέτη περίπτωσης» (μτφρ. Χίλντα Παπαδημητρίου), το οποίο κυκλοφορεί στις 28 Μαΐου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Στην αρχή, καθώς ...

«Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής» του Μουράτ Εσέρ (προδημοσίευση)

«Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής» του Μουράτ Εσέρ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη μελέτη του Μουράτ Εσέρ [Murat Eser] «Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής», η οποία κυκλοφορεί αυτές τις μέρες από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Εφημερίδα...

«Επικράτειες» του Κωνσταντίνου Βλαχογιάννη (προδημοσίευση)

«Επικράτειες» του Κωνσταντίνου Βλαχογιάννη (προδημοσίευση)

Απόσπασμα από το λογοτεχνικό έργο του Κωνσταντίνου Βλαχογιάννη «Επικράτειες» που κυκλοφορεί στις 23 Μαΐου από τις εκδόσεις Περικείμενο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

[Κάθε μεμονωμένη επικράτεια]

Εγώ σωπ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τι διαβάζουμε τώρα; 12 βιβλία λογοτεχνίας που βγήκαν πρόσφατα και ξεχωρίζουν

Τι διαβάζουμε τώρα; 12 βιβλία λογοτεχνίας που βγήκαν πρόσφατα και ξεχωρίζουν

Εαρινά αναγνώσματα από όλο τον κόσμο. Νομπελίστες, αναγνωρισμένοι συγγραφείς, αλλά και νέα ταλέντα ξεχωρίζουν και τραβούν την προσοχή. Στην κεντρική εικόνα, οι Αμπντουλραζάκ Γκούρνα, Κάρα Χόφμαν, Ντέιβιντ Μίτσελ.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος 

Από την...

Από τον κβαντικό υπολογιστή στην παραγωγική Τεχνητή Νοημοσύνη: 3 βιβλία για ένα μέλλον που είναι ήδη εδώ

Από τον κβαντικό υπολογιστή στην παραγωγική Τεχνητή Νοημοσύνη: 3 βιβλία για ένα μέλλον που είναι ήδη εδώ

Η επιστήμη προχωράει με ραγδαίoυς ρυθμούς. Η 4η βιομηχανική επανάσταση θα στηριχθεί στην κβαντική υπεροχή και την Τεχνητή Νοημοσύνη. Για να ξέρουμε πώς θα είναι το μέλλον μας επιλέγουμε τρία βιβλία που εξηγούν λεπτομέρως όλα όσα θα συμβούν. Kεντρική εικόνα: @ Wikipedia.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος ...

Από το Βυζάντιο έως το Brexit: 12 ιστορικά βιβλία που κυκλοφόρησαν πρόσφατα

Από το Βυζάντιο έως το Brexit: 12 ιστορικά βιβλία που κυκλοφόρησαν πρόσφατα

Από το Βυζάντιο έως τον Βενιζέλο κι από τη μάχη του Στάλιγκραντ έως τη σημερινή μορφή της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Επιλέγουμε δώδεκα ιστορικά βιβλία που ανοίγουν διάλογο ανάμεσα στο χθες και το σήμερα. Στην κεντρική εικόνα, φωτογραφία από το εξώφυλλο του βιβλίου του Μενέλαου Χαραλαμπίδη «Οι δωσίλογοι» (εκδ. Αλεξάνδρεια).&...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ