Θεωρείται –δικαίως– ο σημαντικότερος εν ζωή Ιταλός συγγραφέας αστυνομικής λογοτεχνίας. Με αφορμή την επανέκδοση της «Τριλογίας του Φασισμού» (μτφρ. Δήμητρα Δότση, εκδ. Διόπτρα) θυμόμαστε τα σημαντικότερα βιβλία του Κάρλο Λουκαρέλλι [Carlo Lucarelli] που τον έχουν καταξιώσει διεθνώς.
Γράφει η Χίλντα Παπαδημητρίου
Ο Κάρλο Λουκαρέλλι είναι ίσως ο σημαντικότερος εν ζωή Ιταλός συγγραφέας του αστυνομικού μυθιστορήματος, και πιο συγκεκριμένα του μεσογειακού νουάρ. Ήδη από την εποχή που σπούδαζε λογοτεχνία και ιστορία, άρχισε να γράφει το βιβλίο που έμελλε να είναι η πρώτη περιπέτεια του αστυνόμου ντε Λούκα. Ακολούθησαν άλλα δύο βιβλία, που μαζί με το πρώτο αποτελούν την Τριλογία του Φασισμού, ενώ ο συγγραφέας έχει γράψει τρία ακόμα μυθιστορήματα με ήρωα τον αστυνόμο ντε Λούκα.
Εκτός της συγγραφής, ο Λουκαρέλλι δημοσιογραφεί σε μεγάλες ιταλικές εφημερίδες, γράφει θεατρικά έργα και παιδικά βιβλία, και για αρκετά χρόνια παρουσίαζε τηλεοπτικές εκπομπές με θέμα ανεξιχνίαστα εγκλήματα που είχαν συμβεί στην Ιταλία. Ο ίδιος διασκεύασε την Τριλογία του Φασισμού για την τηλεόραση, μια σειρά τεσσάρων επεισοδίων που γνώρισε πολύ μεγάλη επιτυχία. Τη νέα χιλιετία, ο συγγραφέας ασχολείται με τρεις διαφορετικές σειρές αστυνομικών μυθιστορημάτων, με καινούργιους ήρωες: την επιθεωρήτρια Γκράτσια Νέγκρο, τον επιθεωρητή Κολιάντρο και τον λοχαγό Κολάπρικο.
Πρόσφατα, επανεκδόθηκε στα ελληνικά, σε έναν τόμο, η εμβληματική Τριλογία του Φασισμού από τις εκδόσεις Διόπτρα, στη θαυμάσια μετάφραση της Δήμητρας Δότση.
Η Τριλογία του Φασισμού (μτφρ. Δήμητρα Δότση, εκδ. Διόπτρα)
Εν λευκώ. Ένα μουντό καλοκαίρι. Το μπουρδέλο της οδού Όκε.
Ο συγγραφέας προλογίζει τα δύο πρώτα μυθιστορήματα, εξηγώντας στους αναγνώστες πώς «γνώρισε» τον αστυνόμο ντε Λούκα και γιατί αποφάσισε να συνεχίσει τις περιπέτειές του. Στο «Εν λευκώ», την εποχή που ο Μουσολίνι είχε αποσυρθεί στο Σαλό όπου ίδρυσε την επονομαζόμενη Δημοκρατία του Σαλό (1943-1945), ο αστυνόμος ντε Λούκα πρέπει να εξιχνιάσει τον φόνο του Βιτόριο Ρέιναρντ, ενός νεαρού που διατηρούσε σχέσεις με την υψηλή κοινωνία την οποία προμήθευε με ναρκωτικά. Μέσα σε μια ατμόσφαιρα αβεβαιότητας και τρόμου, ο ντε Λούκα θα κάνει αυτό που θεωρεί σωστό και θα αποκαλύψει τον δολοφόνο, παρά τις αντίθετες οδηγίες των ανωτέρων του που δεν θέλουν να θίξουν τους ισχυρούς.
Στο «Ένα μουντό καλοκαίρι», ο ντε Λούκα προσπαθεί να ξεφύγει από τους παρτιζάνους που έχουν καταλάβει σχεδόν ολόκληρη τη βόρεια και κεντρική Ιταλία, διότι είναι επικηρυγμένος σαν συνεργάτης του φασιστικού καθεστώτος. Ένας παλιός γνωστός του όμως τον αναγνωρίζει και τον αναγκάζει να τον βοηθήσει στη διαλεύκανση της άγριας δολοφονίας μιας ολόκληρης οικογένειας χωρικών.
Στο «Μπουρδέλο της οδού Όκε», τον Απρίλιο του 1948 και στις παραμονές των δεύτερων μεταπολεμικών εκλογών της χώρας, ο ντε Λούκα πρέπει να εξιχνιάσει τον θάνατο ενός νεαρού κομμουνιστή, παρότι οι υψηλά ιστάμενοι τον πιέζουν να τον θεωρήσει αυτοκτονία.
Και στις τρεις ιστορίες, ο ντε Λούκα πάσχει από χρόνιες αϋπνίες και φοβάται την εκδίκηση και των δύο πλευρών, ενώ δεν ξεχνά ούτε στιγμή ότι το καθήκον του ως αστυνομικός είναι να ξεσκεπάζει τους δολοφόνους σε όποιο κοινωνικό στρώμα ή παράταξη κι αν βρίσκονται.
Ο ντε Λούκα ανήκει στο είδος του αστυνόμου-αντιήρωα που συναντάμε κυρίως στο μεσογειακό νουάρ. Υποφέρει από αϋπνίες, μεθάει και ταλαιπωρείται από hangover, έχει αδυναμία στον καφέ, δελεάζεται από τα κάλλη των όμορφων γυναικών που συναντάει στη διάρκεια της δουλειάς του και τρέμει, δικαίως, για τη ζωή του. Χάρη στις περιπέτειές του σχηματίζουμε μια καθαρή εικόνα της μεταπολεμικής Ιταλίας και των σπόρων ενός εμφυλίου που οι Ιταλοί κατάφεραν να αποφύγουν.
Από τις εκδόσεις Πατάκη κυκλοφορούν τα υπόλοιπα τρία βιβλία του Λουκαρέλλι με ήρωα τον ντε Λούκα, τα δύο από τα οποία συμπληρώνουν το πορτρέτο του αστυνόμου, αλλά και της Ιταλίας, μιας χώρας υπό την κατοχή των φασιστών και των Γερμανών.
Θανάσιμο αμάρτημα, (μτφρ: Μαρία Οικονομίδου, εκδ. Πατάκη)
«Υπάρχει ένα μελανό σημείο στο παρελθόν του επιθεωρητή Ντε Λούκα, κι αυτό γίνεται η αιτία να πέσει θύμα εκβιασμού. Είναι το θανάσιμο αμάρτημά του, με αποτέλεσμα ο επιθεωρητής να αρχίσει να καταδιώκει τον ίδιο του τον εαυτό.
Το διάστημα μεταξύ 25 Ιουλίου και 8 Σεπτεμβρίου 1943 είναι μια ταραγμένη περίοδος για την Ιταλία. Ο Μουσολίνι αποπέμπεται από την εξουσία και, σύντομα, η Ιταλία βρίσκεται υπό σκληρή γερμανική κατοχή.
Μέσα στο χάος εκείνων των ημερών, ο Ντε Λούκα, που εργάζεται στο Εγκληματολογικό της Μπολόνια, αναλαμβάνει μια έρευνα σχετικά με ένα ακέφαλο σώμα – κάτι που είναι ταυτόχρονα απλό και περίπλοκο. Απλό, γιατί πρόκειται για ανθρωποκτονία, απαιτεί λοιπόν έρευνα, τη συνήθη δουλειά λαγωνικού.
Περίπλοκο, επειδή η ιστορία λαμβάνει σύντομα πολιτικές προεκτάσεις που, δεδομένης της συγκυρίας, γίνονται πολύ επικίνδυνες. Σε κάθε περίπτωση, η υπόθεση πρέπει να εξιχνιαστεί, έτσι είναι η φύση του Ντε Λούκα. Ακόμα και με το τίμημα να δεχτεί έναν συμβιβασμό...»
Μαύρος χειμώνας στη Μπολόνια, (μτφρ: Δήμητρα Δότση, εκδ. Πατάκη)
«Ιταλία, 1944. Η Μπολόνια ζει τον πιο «μαύρο» χειμώνα της. Η πόλη βρίσκεται υπό γερμανική κατοχή και ασφυκτιά στη μέγγενη της παγωνιάς, πληγωμένη από τους βομβαρδισμούς.
Ο επιθεωρητής Ντε Λούκα νιώθει καθημερινά πως ζει μια κάθοδο στην Κόλαση• τώρα πια υπηρετεί στην Πολιτική Αστυνομία της Ιταλικής Κοινωνικής Δημοκρατίας.
Αυτού του ιδιότυπου φασιστικού κράτους με έδρα το Σαλό, που ίδρυσε ο Μουσσολίνι στη Βόρεια Ιταλία, σε συνεργασία με τη ναζιστική Γερμανία.
Ώσπου συμβαίνει κάτι. Στο κέντρο της Μπολόνιας, που το φρουρούν Γερμανοί στρατιώτες, εντοπίζονται τρία πτώματα.
Πρόκειται για τρεις δολοφονίες τις οποίες ο Ντε Λούκα θα αναγκαστεί να ερευνήσει για λογαριασμό τριών διαφορετικών εντολέων με αντικρουόμενα συμφέροντα και απόλυτη βεβαιότητα πως μονάχα εκείνος μπορεί να τους βοηθήσει.»
Ιταλική ίντριγκα, (μτφρ: Δήμητρα Δότση, εκδ. Πατάκη)
«Τo 1953, μετά από πέντε χρόνια επιβεβλημένης απομόνωσης, ο "πιο έξυπνος επιθεωρητής της ιταλικής αστυνομίας" επί φασισμού αναλαμβάνει και πάλι καθήκοντα σε μία από τις πολλές μυστικές υπηρεσίες της χώρας.
Εν μέσω Ψυχρού Πολέμου, ο Ντε Λούκα επιστρέφει στην Ιταλία του φεστιβάλ του Σανρέμο και των δολοφονιών, που γίνονται όλο και πιο ιδιόμορφες.
Από τη Δευτέρα 21 Δεκεμβρίου του 1953 μέχρι την Πέμπτη 7 Ιανουαρίου του 1954, κι ενώ η παγωμένη πόλη ανακαλύπτει τα φώτα και τις μουσικές της μεταπολεμικής καταναλωτικής ιταλικής κοινωνίας, ανάμεσα σε λάθη, παραπλανητικά στοιχεία και ανατροπές, χτίζεται το ψηφιδωτό της έρευνας.
Μόνο που αυτό που αντικρίζει στο τέλος ο επιθεωρητής Ντε Λούκα δεν του αρέσει καθόλου. O Λουκαρέλλι μάς παρουσιάζει μια πρωτόγνωρη Μπολόνια, υφαίνοντας ταυτόχρονα το πιο απρόβλεπτο, το πιο μυστηριώδες και απολαυστικό μυθιστόρημά του, όπου η κρυφή αλήθεια μιας εποχής που ποτέ δεν έλαβε τέλος ολοκληρωτικά ξεπροβάλλει μέσα από τα συναισθήματα και τη γλώσσα των πρωταγωνιστών».
Το τελευταίο αυτό βιβλίο με ήρωα τον ντε Λούκα περιγράφει τη μεταπολεμική Ιταλία και την ασφυκτική ατμόσφαιρα του Ψυχρού Πολέμου που αφήνει σχετικά αδιάφορη την καινούργια τάξη των νεόπλουτων Ιταλών καταναλωτών.
Τέλος, από τις εκδόσεις Καστανιώτη έχουν κυκλοφορήσει δύο μυθιστορήματα του Κάρλο Λουκαρέλλι με ηρωίδα την επιθεωρήτρια Γκράτσια Νέγκρο.
Μέρα με τη μέρα, (μτφρ: Δήμητρα Δότση, εκδ. Καστανιώτη)
«Γιατί το κυνήγι ενός αδίστακτου δολοφόνου, που κρύβεται πίσω από χιλιάδες προσωπεία, γίνεται για την Γκράτσια Νέγκρο ο χειρότερος εφιάλτης της ζωής της;
Τι συνδέει τρεις ζωές τόσο διαφορετικές μεταξύ τους, τη ζωή του Βιτόριο (ενός επαγγελματία δολοφόνου, φονικού σαν πιτ μπουλ εκπαιδευμένου να σκοτώνει, που επικοινωνεί μόνο μέσω Ίντερνετ), του Άλεξ (φοιτητή που ζει μια ερωτική απογοήτευση και ακούει συνεχώς το μελαγχολικό τραγούδι του Λουίτζι Τένκο Un giorno dopo l'altro) και της Γκράτσια (αστυνομικού, παθιασμένης με το κυνήγι φυγόδικων που αναρωτιέται αν είναι ερωτευμένη με ένα τυφλό αγόρι), εκτός από την επιθυμία τους να δώσουν τέλος σε μια ύπαρξη που μοιάζει να μη βρίσκει διέξοδο;
Ένα θρίλερ που κόβει την ανάσα μέχρι την τελευταία στιγμή και ταυτόχρονα ένα εξαιρετικό μυθιστόρημα για τη μελαγχολία της ύπαρξης.»
Ήθελα να πετάξω, (μτφρ: Δήμητρα Δότση, εκδ. Καστανιώτη)
«Εγώ δεν θέλω να βρω λύση. Εγώ θέλω εκδίκηση.Σε μια Μπολόνια που δεν είναι πια η ίδια, ένας δολοφόνος επιβάλλει τη δική του δικαιοσύνη απέναντι στην αδικία που αντικρίζει γύρω του. Μόνο ένας άνθρωπος μπορεί να τον πολεμήσει. Η Γκράτσια Νέγκρο. Όμως ούτε κι εκείνη είναι πια η ίδια.
Και δεν θέλει πλέον ούτε καν να ακούει τη λέξη «σίριαλ κίλερ». Το μυθιστόρημα της οργής του σήμερα. Της απόλυτης, αθεράπευτης οργής. Το μυθιστόρημα των συναισθημάτων, της μοναξιάς, της αβεβαιότητας του σήμερα.»
* Η ΧΙΛΝΤΑ ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ είναι συγγραφέας και μεταφράστρια. Τελευταίο της βιβλίο το αστυνομικό μυθιστόρημα «Ένοχος μέχρι αποδείξεως του εναντίου» (εκδ. Μεταίχμιο).
