«To νυχτόσπιτο» του Τζο Νέσμπο (κριτική) – Ο Νορβηγός αιφνιδιάζει ξανά

«Μετά τον θάνατο των γονιών του στη φωτιά του σπιτιού τους, ο δεκατετράχρονος Ρίτσαρντ Ελόβντ πηγαίνει να μείνει με τους θείους του στην απομακρυσμένη πόλη Μπάλανταϊν. Ο Ρίτσαρντ κερδίζει πολύ γρήγορα τη φήμη του παρία κι όταν ένας συμμαθητής του, ο Τομ, εξαφανίζεται, όλοι υποπτεύονται το καινούργιο θυμωμένο αγόρι. Κανείς δεν τον πιστεύει όταν τους λέει ότι ο τηλεφωνικός θάλαμος στην άκρη του δάσους τον ρούφηξε σαν να ήταν σε ταινία τρόμου. Κανείς, εκτός από την Κάρεν, μια εξίσου μοναχική συμμαθήτρια που ενθαρρύνει τον Ρίτσαρντ να ακολουθήσει τα στοιχεία που η αστυνομία αρνείται να διερευνήσει.

Εντοπίζει τον αριθμό που κάλεσε ο Τομ για να κάνει φάρσα σε ένα εγκαταλειμμένο σπίτι στο Δάσος των Κατόπτρων. Εκεί βλέπει φευγαλέα ένα τρομακτικό πρόσωπο στο παράθυρο. Και τότε οι φωνές αρχίζουν να ψιθυρίζουν στο αυτί του... Όταν ένας ακόμη συμμαθητής εξαφανίζεται, ο Ρίτσαρντ πρέπει να βρει έναν τρόπο να αποδείξει την αθωότητά του -και σώσει το μυαλό του από την τρέλα- καθώς παλεύει με τη σκοτεινή μαγεία που πνίγει το Μπάλανταϊν και μεθοδεύει την καταστροφή του. Τελικά όμως, ίσως ο Ρίτσαρντ δεν είναι ο πιο αξιόπιστος αφηγητής της δικής του ιστορίας...

Αγάπη για τις ιστορίες

Στον επίσημο ιστότοπό του (jonesbo.com), ο Τζο Νέσμπο διηγείται ότι μεγάλωσε σ’ ένα σπιτικό που όλοι αγαπούσαν τα βιβλία και την αφήγηση ιστοριών. Η μητέρα του ήταν βιβλιοθηκάριος και στον πατέρα του, εκτός του διαβάσματος, άρεσε να διηγείται ιστορίες.

Ο συγγραφέας λέει μάλιστα ότι εντυπωσιασμένος από το εξώφυλλο ενός βιβλίου που είχε δει στην οικογενειακή βιβλιοθήκη, ζήτησε από τον πατέρα του να του το διαβάσει ήταν ο Άρχοντας των Μυγών, του Γουίλιαμ Γκόλντινγκ. Σε μια συνέντευξη στον Guardian, ο Nέσμπο αναφέρει τον Τομ Σόγιερ και τον Χοκ Φιν του Μαρκ Τουέιν ως τα αγαπημένα του αναγνώσματα όταν ήταν παιδί.

Το γεγονός ότι ο Νέσμπο είναι γνώστης πολλών λογοτεχνικών ειδών φαίνεται στα βιβλία που βρίσκει χρόνο και γράφει, όταν δεν ασχολείται με τον Χάρι Χόλε.

Το γεγονός ότι είναι γνώστης πολλών λογοτεχνικών ειδών φαίνεται στα βιβλία που βρίσκει χρόνο και γράφει, όταν δεν ασχολείται με τον Χάρι Χόλε. Το Νυχτόσπιτο (μτφρ. Γρηγόρης Κονδύλης, εκδ. Μεταίχμιο), το καινούργιο βιβλίο του Nέσμπο, είναι μια ιστορία τρόμου που αλλάζει διαρκώς και διακλαδίζεται, παίρνοντας στοιχεία από πολλά βιβλία και αφηγηματικά είδη.

Οι επιρροές 

Ο μεταφραστής του Νυχτόσπιτου, ο Γρηγόρης Κονδύλης, έχει γράψει ένα πολύ κατατοπιστικό σημείωμα στην αρχή του βιβλίου, στο οποίο εντοπίζει τις επιρροές της γλώσσας από τον Φύλακα στη Σίκαλη (μτφρ. Αθηνά Δημητριάδου, εκδ. Πατάκη) και τις αναφορές του Άρχοντα των Μυγών (μτφρ. Έφη Τσιρώνη, εκδ. Διόπτρα) και της Μεταμόρφωσης (μτφρ. Μαργαρίτα Ζαχαριάδου, Αγαθή Δημητρούκα, εκδ. Πατάκης) του Κάφκα στην πλοκή. Εγώ θα πρόσθετα τον Χοκ Φιν και τον Στίβεν Κινγκ, φυσικά. Ωστόσο οι διακειμενικές αναφορές δεν θα αρκούσαν αν η ίδια η πλοκή του βιβλίου δεν ήταν ενδιαφέρουσα.

Ο νορβηγός Τζο Νέσμπο, 1960 είναι ένας από τους κορυφαίους συγγραφείς αστυνοµικής λογοτεχνίας στον κόσµο, το οποίο είναι µια κάποια παρηγοριά για τον ίδιο καθώς η πολλά υποσχόµενη καριέρα του ως ποδοσφαιριστή διακόπηκε ξαφνικά όταν έπαθε ρήξη χιαστών και στα δύο γόνατα στα δεκαοχτώ του. Αφού σπούδασε οικονοµικά, άρχισε να εργάζεται ως χρηµατιστής, ενώ τα βράδια έπαιζε µε το ροκ συγκρότηµά του, τους Di Derre. Όταν ένας εκδότης τού ζήτησε να γράψει τις εµπειρίες του από τις περιοδείες µε το συγκρότηµά του, ο Nesbo κατέληξε να γράφει το πρώτο αστυνοµικό µυθιστόρηµα της σειράς Χάρι Χόλε, τη Νυχτερίδα. Σήµερα τα βιβλία του (κυκλοφορούν στα ελληνικά από τις εκδόσεις Μεταίχμιο) εκδίδονται σε 50 γλώσσες και έχουν πουλήσει περισσότερα από 55 εκατοµµύρια αντίτυπα σε όλο τον κόσµο. Για να διαβάσετε περισσότερα: jonesbo.com

Το πρώτο μέρος του βιβλίου είναι γραμμένο σαν εφηβική ιστορία τρόμου, με πολλά στοιχεία υπερρεαλισμού (υπό την έννοια της απελευθέρωσης της φαντασίας χάρη στην απουσία κάθε ελέγχου από τη λογική).

Το ακουστικό ενός τηλεφωνικού θαλάμου καταβροχθίζει ένα παιδί και η εικόνα θυμίζει τους πίνακες του Σαλβατόρ Νταλί, ένα άλλο παιδί μεταμορφώνεται σε «μαγικό τζιτζίκι», ενώ το μέρος αυτό τελειώνει με την αναφορά δύο ηρώων στην ταινία «Η νύχτα των ζωντανών νεκρών», (του Τζορτζ Ρομέρο).

Ξαφνιάζει

Το δεύτερο μέρος ξεκινάει σαν επεξήγηση όσων παράλογων συνέβησαν στο πρώτο μέρος, αλλά γρήγορα καταλήγει σε μια ξέφρενη καταδίωξη εκδίκησης στην οποία ο ήρωας θα έρθει αντιμέτωπος με μια στρατιά από ανθρωποφάγα ζόμπι – ξανά.

Στο τρίτο μέρος, τα πάντα εξηγούνται με λογικούς όρους, αν και το κλειστοφοβικό περιβάλλον του ψυχιατρικού ιδρύματος θυμίζει το Νησί των Καταραμένων (Shutter Island), του Ντένις Λεχέιν, που είναι από τους αγαπημένους συγγραφείς του Τζο Νέσμπο.

Ο ευφυέστατος και ταλαντούχος Τζο Νέσμπο κατάφερε ξανά να μας αιφνιδιάσει. Στο Νυχτόσπιτο, σε 270 σελίδες μόνο, μας αποκάλυψε μια άλλη πλευρά της ευρηματικότητάς του να στήνει ιστορίες διαφορετικές απ’ αυτές που περιμένουμε.

^＊ Η ΧΙΛΝΤΑ ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ είναι συγγραφέας και μεταφράστρια. Τελευταίο της βιβλίο το αστυνομικό μυθιστόρημα «Ένοχος μέχρι αποδείξεως του εναντίου» (εκδ. Μεταίχμιο).