Του Σάκη Σερέφα
Τα προκαταρκτικά
Είναι μια πράξη με την οποία εκκινείς και τερματίζεις τον ημερήσιο βίο σου.
Είναι μια ενέργεια την οποία πράττεις επειδή θέλεις να πάρεις την πιο κρίσιμη απάντηση που θέτεις στον εαυτό σου καθημερινά: Πώς δείχνω σήμερα; Είναι ένα απονενοημένο διάβημα αυτογνωσίας: Ποιος είμαι; Είναι ο καθρέφτης.
Και τώρα, δράση 90′′
Κοιτάξου στον καθρέφτη επί ενενήντα δευτερόλεπτα και στοχάσου τα παρακάτω. Ο άνθρωπος είναι ένα κατεξοχήν οπτικό ζώο. Περίπου οι μισές από τις αισθητηριακές πληροφορίες που έχει να διαχειριστεί καθημερινά ο εγκέφαλός του είναι οπτικές.
Βλέπουμε διαρκώς, ασταμάτητα, εντατικά.
Βλέπουμε υπερκινητικά, διότι, εάν το είδωλο μιας εικόνας παραμείνει ακίνητο στον αμφιβληστροειδή, τότε σε λίγα δευτερόλεπτα ο εγκέφαλος παύει να το αντιλαμβάνεται. Οπότε, για να μη συμβεί αυτό, τα μάτια κινούνται ασυνείδητα διαρκώς, μετακινώντας το είδωλο στον αμφιβληστροειδή. Αυτές οι ταχύτατες σακκαδικές κινήσεις επιτρέπουν στο οπτικό σύστημα να ελαχιστοποιεί την αντιληπτική του αβεβαιότητα, αλλά και να εστιάζει ασυνείδητα το ενδιαφέρον του σε συγκεκριμένες περιοχές της εικόνας, όπως π.χ. στα μάτια ή στα χείλη ενός προσώπου.
Με λίγα λόγια, όταν κοιτάζουμε, δεν παθαίνουμε ατύχημα, αλλά επιλέγουμε αυτό που βλέπουμε. Σχεδιάζουμε το αντικείμενο της εικόνας με τις κινήσεις των ματιών μας. Βλέπουμε αυτό που θέλουμε, και το βλέπουμε όπως μας αρέσει να είναι. Βλέπουμε επιλεκτικά, για να δώσουμε το ιδανικό νόημα σε έναν κόσμο σκόρπιων ειδώλων.
Βέβαια, όλα αυτά συμβαίνουν εν αγνοία μας. Όλοι πιστεύουμε τα μάτια μας περισσότερο από τα μάτια οποιουδήποτε άλλου. Δηλαδή πιστεύουμε σε μια εικονική πραγματικότητα. Οπότε, δημιουργήσαμε και την πιο τέλεια συσκευή δημιουργίας και προβολής της. Τον καθρέφτη, φυσικά.
Έχει εξακριβωθεί επιστημονικά ότι, όταν κοιταζόμαστε στον καθρέφτη, κατά κανόνα βλέπουμε το είδωλό μας διαφορετικό απ’ ό,τι είναι στην πραγματικότητα, επειδή ο εγκέφαλός μας επηρεάζεται από την αντίληψη που έχουμε για τον εαυτό μας. Έχουμε διαμορφώσει από πριν μια ιδανική εικόνα του εαυτού μας, και αυτή μάς συμφέρει να αντικρίζουμε στον καθρέφτη. Κατά κανόνα, βλέπουμε τον εαυτό μας πιο όμορφο απ’ όσο είναι, ακόμα και τις μέρες που έχουμε τις μαύρες μας. Τον βλέπουμε όχι μόνο πιο όμορφο, αλλά και πιο μικρό.
Κάντε το εξής πείραμα. Κοιτάξτε το πρόσωπό σας στον καθρέφτη και με ένα κραγιόν αποτυπώστε το περίγραμμά του πάνω στο γυαλί. Μετρήστε αυτό το περίγραμμα με μια μεζούρα.
Στη συνέχεια, μετρήστε το περίγραμμα του σάρκινου προσώπου σας. Θα διαπιστώσετε ότι είναι περίπου το διπλάσιο. Ναι, στον καθρέφτη δείχνεις ο μισός. Και ίσως όχι μονάχα στην όψη μισός.
Τέλος χρόνου.
Αμέσως μετά
«Θα ’χουμε σε παλιό καθρέφτη γνωριστεί / κι έμεινε αυτό το ράγισμα στα μάτια» (Μιχάλης Γκανάς).
