book of henry

Για το μυθιστόρημα της Ρουθ Οζέκι [Ruth Ozeki] «Το βιβλίο της μορφής και του κενού» (μτφρ. Μυρσίνη Γκανά, εκδ. Κλειδάριθμος). Κεντρική εικόνα: Στιγμιότυπο από την ταινία «Τhe Book of Henry». 

Γράφει η Χριστίνα Μουκούλη

«Όλα μιλάνε! Όμως μόνο οι ποιητές και οι προφήτες, οι άγιοι και οι φιλόσοφοι έχουν αυτιά για να ακούσουν». Η ευτυχισμένη ζωή του Μπένι ανατρέπεται απότομα μετά την ξαφνική απώλεια του πατέρα του. Η εύθραυστη οικογενειακή ισορροπία διαταράσσεται.

Ζώντας πλέον σε ένα αποδιοργανωμένο από κάθε άποψη περιβάλλον, ο δεκατριάχρονος Μπένι δεν μπορεί να διαχειριστεί το πένθος του, παρουσιάζει συναισθηματικά προβλήματα και έχει ακουστικές παραισθήσεις. Αρχικά νιώθει την παρουσία και ακούει τη φωνή του πεθαμένου πατέρα του, αλλά στη συνέχεια αντιλαμβάνεται και τους ήχους που παράγει κάθε τι που τον περιβάλλει.

Όσο κι αν προσπαθεί, δεν βρίσκει τρόπο να τις αποφύγει. Μπαίνουν στο κεφάλι του, τον εμποδίζουν να ακούσει τις φωνές των ανθρώπων, του υπαγορεύουν τι να κάνει.

Με δεδομένο ότι η μητέρα του Μπένι και λόγω δουλειάς και λόγω ιδιοσυγκρασίας συσσωρεύει στο σπίτι αντικείμενα κάθε είδους, άχρηστα τα περισσότερα, οι φωνές που φτάνουν σε αυτόν είναι υπερβολικά πολλές. Όσο κι αν προσπαθεί, δεν βρίσκει τρόπο να τις αποφύγει. Μπαίνουν στο κεφάλι του, τον εμποδίζουν να ακούσει τις φωνές των ανθρώπων, του υπαγορεύουν τι να κάνει. Η συμπεριφορά του γίνεται παράξενη, όλοι τον κοροϊδεύουν, δεν έχει φίλους και συχνά γίνεται θύμα κακοποιητικής συμπεριφοράς. Μετά από έναν αυτοτραυματισμό νοσηλεύεται για λίγο σε παιδοψυχιατρική κλινική με διάγνωση πρόδρομης σχιζοσυναισθηματικής διαταραχής.

Η αναζήτηση του πραγματικού

Το μόνο μέρος όπου νιώθει ασφαλής είναι η δημόσια Βιβλιοθήκη, και εκεί περνάει αμέτρητες ώρες από τον ελεύθερο χρόνο του. Τα βιβλία είναι τα μόνα αντικείμενα δεν τον ενοχλούν. Εκεί γνωρίζει το Άλεφ, ένα παράξενο κορίτσι, το οποίο είχε συναντήσει και στην ψυχιατρική κλινική, και τον Σλαβόι, τον λεγόμενο Μπουκαλάκια, έναν ανάπηρο ποιητή και φιλόσοφο.

Μαζί τους ο Μπένι έρχεται σε επαφή με έναν καινούργιο κόσμο, όπου συμβαίνουν πράγματα που δεν τα αντιλαμβάνονται οι πολλοί, και με μυστηριώδη νοήματα που πασχίζει να καταλάβει. Η ζωή του αποκτά νόημα. Αρχίζει να διαβάζει Μπόρχες και Βάλτερ Μπένγιαμιν και μάλιστα διατυπώνει και το πρώτο του φιλοσοφικό ερώτημα: τι είναι πραγματικό και τι όχι; Τι είναι φυσιολογικό και τι αφύσικο; Και ποιος κάνει τον διαχωρισμό και με ποια κριτήρια;

Είναι όμως αληθινές οι φωνές που ακούει; Υπάρχει στ’ αλήθεια το Άλεφ και ο Μπουκαλάκιας; Ή μήπως είναι πλάσματα της φαντασίας του;

Ο Μπένι βλέπει ότι τα αντικείμενα γύρω του αποκτούν βούληση, μπορούν να αυτενεργήσουν, να επικοινωνήσουν, να καταλάβουν. Μιλούν για τα συναισθήματά τους. Είναι όμως αληθινές οι φωνές που ακούει; Υπάρχει στ’ αλήθεια το Άλεφ και ο Μπουκαλάκιας; Ή μήπως είναι πλάσματα της φαντασίας του; Και πώς μπορεί να μιλήσει γι’ αυτά που βιώνει ή γι’ αυτά που αισθάνεται, χωρίς να διακινδυνεύσει να τον χαρακτηρίσουν τρελό; Ίσως όμως να έχει τη δυνατότητα κάποιος άλλος να μιλήσει αντί για κείνον.

Ο ιδανικός αφηγητής

Μπορεί ένα βιβλίο να πει μια ιστορία; Προφανώς και μπορεί, θα βιαστούν κάποιοι να απαντήσουν. Αφού αποτελεί το κατεξοχήν πεδίο συγκέντρωσης ιστοριών. Μπορεί όμως το ίδιο το βιβλίο να είναι ο αφηγητής της ιστορίας; Στο μυθιστόρημα της Οζέκι Το βιβλίο της μορφής και του κενού (μτφρ. Μυρσίνη Γκανά, εκδ. Κλειδάριθμος) συμβαίνει αυτό ακριβώς.

Tο μυθιστόρημα αποτελεί μία συνομιλία ανάμεσα στον Μπένι και το βιβλίο του, γιατί ναι, αυτό είναι το δικό του βιβλίο. Τον ακολουθεί παντού, τον καθοδηγεί, τον συμβουλεύει.

Για να ακριβολογούμε, πρέπει να πούμε ότι το μυθιστόρημα αποτελεί μία συνομιλία ανάμεσα στον Μπένι και το βιβλίο του, γιατί ναι, αυτό είναι το δικό του βιβλίο. Τον ακολουθεί παντού, τον καθοδηγεί, τον συμβουλεύει, και είναι εκείνο που αναλαμβάνει να πει όσα αδυνατεί να πει ο Μπένι, είτε γιατί τον πονάνε είτε γιατί είναι τόσο παράξενα, που δεν μπορεί να τα κατανοήσει και να τα ερμηνεύσει. Εκείνο που τον διδάσκει να ακούει μόνο τα πράγματα που έχουν όντως σημασία.

ozeki ruth

Η Ρουθ Οζέκι είναι βραβευμένη συγγραφέας, σκηνοθέτης και παραγωγός ταινιών. Το πρώτο της μυθιστόρημα ήταν το My Year of Meats και ακολούθησε το All over Creation. Γεννήθηκε και μεγάλωσε στο Κονέκτικατ των ΗΠΑ. Ο πατέρας της είναι Αμερικανός και η μητέρα της Γιαπωνέζα. Τον Ιούνιο του 2010 χειροτονήθηκε ιέρεια του Βουδισμού Ζεν. Μοιράζει τον χρόνο της ανάμεσα στη Βρετανική Κολομβία και τη Νέα Υόρκη.

Το μυθιστόρημα αποτελεί έναν ύμνο στα βιβλία και στη δύναμή τους, στα βιβλία, τα οποία έχουν τη δική τους ζωή, που «δεν υπάρχουν μόνο σε μία και μοναδική κατάσταση, αλλά είναι μια διαρκώς μεταβαλλόμενη πολλαπλότητα, μια ασώματη ροή.» Που αλλάζοντας μορφές, διαιρούνται και πολλαπλασιάζονται και κινούνται μέσα στον χώρο και στον χρόνο. Που αποτυγχάνουν αν ο αναγνώστης τους δεν επενδύσει σ’ αυτά, αν δεν εισχωρήσει μέσα τους μέχρι να γίνει ο ένας κτήμα του άλλου, αλλά και που πάντα έχουν την τελευταία λέξη, ακόμα κι όταν δεν υπάρχει κανείς να τα διαβάσει.

Η συγγραφέας έχει δηλώσει σε συνέντευξή της ότι και η ίδια αισθανόταν την παρουσία του πατέρα της, για πολύ καιρό μετά από τον θάνατό του. Επηρεασμένη από τη φιλοσοφία του Ζεν, πρεσβεύει ότι κάθε αντικείμενο έχει την ιστορία του, που είναι σημαντική.

Η συγγραφέας έχει δηλώσει σε συνέντευξή της ότι και η ίδια αισθανόταν την παρουσία του πατέρα της, για πολύ καιρό μετά από τον θάνατό του. Επηρεασμένη από τη φιλοσοφία του Ζεν, πρεσβεύει ότι κάθε αντικείμενο έχει την ιστορία του, που είναι σημαντική, και είναι λυπηρό το ότι δεν μπορούμε να την ακούσουμε. Θίγει με πολύ ωραίο τρόπο τη σχέση του ανθρώπου με τα αντικείμενα, την προσκόλληση στα υλικά αγαθά και τις συνέπειες του άκριτου καταναλωτισμού, το πώς συνδέεται η φτώχεια και η απώλεια με την ψυχική υγεία, τη σημασία που έχει η διασύνδεση μεταξύ των ανθρώπων.

kleidariyhmos ozeki to vivlio thw morfhs kai toy kenouΜε μουσική υπόκρουση τα κομμάτια της τζαζ που άκουγε ή έπαιζε ο κλαρινετίστας πατέρας του Μπένι, και μέσα από τους εκκεντρικούς χαρακτήρες που περιγράφει, η Οζέκι μιλά επίσης για την κλιματική αλλαγή, για τη σχέση αγάπης και μίσους ανάμεσα στα παιδιά και στους γονείς, για τις σκοτεινές πλευρές των ανθρώπων. Το κείμενό της διαθέτει πρωτοτυπία, ευφυία και χιούμορ και η αφήγησή της είναι εξόχως δεξιοτεχνική. Τονίζει ότι ο καθένας είναι με τον τρόπο του ξεχωριστός και ιδιαίτερος και ότι βιώνει μια πραγματικότητα που μπορεί να είναι δύσκολο να την διακρίνουμε, όμως παρόλα αυτά υπάρχει. Το μόνο που έχουμε να κάνουμε είναι να σκύψουμε πάνω του και να αφουγκραστούμε τι έχει να μας πει. 

Ένα βιβλίο το οποίο έχει πολιτικές προεκτάσεις, που σε ρουφά κυριολεκτικά στις σελίδες του και δεν σου επιτρέπει να ασχοληθείς με τίποτε άλλο, παρά μόνο μαζί του. Τα εύσημα στη Μυρσίνη Γκανά για την εξαιρετική μετάφραση.


Η ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΜΟΥΚΟΥΛΗ είναι εκπαιδευτικός.


Απόσπασμα από το βιβλίο

«Οι άνθρωποι γεννιούνται από τη μήτρα του κόσμου με διαφορετικές ευαισθησίες, και ο κόσμος χρειάζεται καθέναν από εσάς για να τον βιώσετε πλήρως, έτσι ώστε να μπορεί να βιωθεί πλήρως. Αν έστω και ένα άτομο έμενε απ’ έξω, ο κόσμος θα λιγόστευε. Και είπε ότι δεν χρειάζεται να ανησυχείς για το αν είσαι δημιουργικός. Ο κόσμος είναι δημιουργικός, ατελείωτα δημιουργικός, και η φύση του, που γεννά, είναι μέρος αυτού που είσαι. Ο κόσμος σού έχει δώσει τα μάτια για να βλέπεις την ομορφιά των βουνών και των ποταμών του και τα αυτιά για να ακούς τη μουσική του ανέμου και της θάλασσάς του και τη φωνή που χρειάζεσαι για να τα αφηγηθείς. Εμείς τα βιβλία είμαστε απόδειξη ότι έτσι είναι. Είμαστε εδώ για να σας βοηθήσουμε.»

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Οι Νετανιάχου» του Τζόσουα Κόεν (κριτική) –  Όταν ο Χάρολντ Μπλουμ συναντά την «περιβόητη οικογένεια» – μυθοπλαστική σάτιρα του εθνικισμού και της μισαλλοδοξίας

«Οι Νετανιάχου» του Τζόσουα Κόεν (κριτική) – Όταν ο Χάρολντ Μπλουμ συναντά την «περιβόητη οικογένεια» – μυθοπλαστική σάτιρα του εθνικισμού και της μισαλλοδοξίας

Για το βραβευμένο με Πούλιτζερ 2022 μυθιστόρημα του Τζόσουα Κοέν [Joshua Cohen] «Οι Νετανιάχου» (μτφρ. Παναγιώτης Κεχαγιάς, εκδ. Gutenberg). Κεντρική εικόνα: Η οικογένεια Netanyahu (ο μικρός αριστερά είναι ο «Μπίμπι» - Μπένιαμιν Νετανιάχου, ενώ από τη φωτογραφία απουσιάζει ο τρίτος γιος της οικογένειας, ο Ίντο)...

«Το νησί των χαμένων δέντρων» της Ελίφ Σαφάκ (κριτική) – Για τις πληγές του παρελθόντος και τη διαιώνισή τους στις επόμενες γενιές

«Το νησί των χαμένων δέντρων» της Ελίφ Σαφάκ (κριτική) – Για τις πληγές του παρελθόντος και τη διαιώνισή τους στις επόμενες γενιές

Για το μυθιστόρημα της Ελίφ Σαφάκ [Elif Şafak] «Το νησί των χαμένων δέντρων» (μτφρ. Άννα Παπασταύρου, εκδ. Ψυχογιός).

Γράφει η Χριστίνα Μουκούλη

«Το παρελθόν είναι ένας σκοτεινός, παραμορφωτικός καθρέφτης. Το κοιτάζεις και το μόνο που βλέπεις είνα...

«Οι κίνδυνοι του να καπνίζεις στο κρεβάτι» της Μαριάνα Ενρίκες (κριτική) – Μια εθιστική συλλογή διηγημάτων

«Οι κίνδυνοι του να καπνίζεις στο κρεβάτι» της Μαριάνα Ενρίκες (κριτική) – Μια εθιστική συλλογή διηγημάτων

Για τη συλλογή διηγημάτων της Μαριάννα Ενρίκες [Mariana Enriquez] «Οι κίνδυνοι του να καπνίζεις στο κρεβάτι» (μτφρ. Χριστίνα Θεοδωροπούλου, εκδ. Πατάκη). Κεντρική εικόνα: (© Unsplash). 

Γράφει η Φανή Χατζή

Πέντε χρόνια μετά τη σαγηνευτική συλ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Δύο χρόνια από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία: Είναι η Ευρώπη σε πόλεμο; – Τα βιβλία που δίνουν τις απαντήσεις

Δύο χρόνια από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία: Είναι η Ευρώπη σε πόλεμο; – Τα βιβλία που δίνουν τις απαντήσεις

«Είμαστε εξαιρετικά τυχεροί που ζούμε στην Ευρώπη» μας έλεγε σε πρόσφατη συνέντευξή του για την Book Press, o ευρωπαϊστής ιστορικός Τίμοθι Γκάρτον Ας. Δύο χρόνια μετά από την έναρξη του πολέμου της Ρωσίας στην Ουκρανία ανατρέχουμε στα άρθρα που γράψαμε για βιβλία που διαβάσαμε και προτείναμε όλο αυτό το διάστημα. Το...

«Οι Νετανιάχου» του Τζόσουα Κόεν (κριτική) –  Όταν ο Χάρολντ Μπλουμ συναντά την «περιβόητη οικογένεια» – μυθοπλαστική σάτιρα του εθνικισμού και της μισαλλοδοξίας

«Οι Νετανιάχου» του Τζόσουα Κόεν (κριτική) – Όταν ο Χάρολντ Μπλουμ συναντά την «περιβόητη οικογένεια» – μυθοπλαστική σάτιρα του εθνικισμού και της μισαλλοδοξίας

Για το βραβευμένο με Πούλιτζερ 2022 μυθιστόρημα του Τζόσουα Κοέν [Joshua Cohen] «Οι Νετανιάχου» (μτφρ. Παναγιώτης Κεχαγιάς, εκδ. Gutenberg). Κεντρική εικόνα: Η οικογένεια Netanyahu (ο μικρός αριστερά είναι ο «Μπίμπι» - Μπένιαμιν Νετανιάχου, ενώ από τη φωτογραφία απουσιάζει ο τρίτος γιος της οικογένειας, ο Ίντο)...

Πέθανε ο συγγραφέας και δημοσιογράφος Δημήτρης Φύσσας – Ανακοίνωση της Εταιρείας Συγγραφέων

Πέθανε ο συγγραφέας και δημοσιογράφος Δημήτρης Φύσσας – Ανακοίνωση της Εταιρείας Συγγραφέων

«Ο θάνατος του συγγραφέα, δημοσιογράφου και μέλους της Εταιρείας μας, Δημήτρη Φύσσα, ήρθε ως κεραυνός εν αιθρία και γέμισε θλίψη όλους όσους τον γνώριζαν, προσωπικά ή μέσω των κειμένων του.« 

Επιμέλεια: Book Press

Ο Δημήτρης Φύσσας, «Μήτσος» για τ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Depeche mode» του Σέρχι Ζαντάν (προδημοσίευση)

«Depeche mode» του Σέρχι Ζαντάν (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Σέρχι Ζαντάν [Serhiy Zhadan] «Depeche mode» (μτφρ. Δημήτρης Τριανταφυλλίδης), το οποίο κυκλοφορεί στις 21 Φεβρουαρίου από τις εκδόσεις Διόπτρα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Καθισμένος εδώ,...

«Ο λευκός ελέφαντας» της Αγνής Ιωάννου (προδημοσίευση)

«Ο λευκός ελέφαντας» της Αγνής Ιωάννου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Αγνής Ιωάννου «Ο λευκός ελέφαντας», το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 21 Φεβρουαρίου από τις εκδόσεις Διόπτρα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ανήμερα των γενεθλίων μου, στο διάλειμμα της δεύτερης ώρας, ήμουν σ...

«Το αύριο θα είναι καλύτερο» της Μπέτι Σμιθ (προδημοσίευση)

«Το αύριο θα είναι καλύτερο» της Μπέτι Σμιθ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Μπέτι Σμιθ [Betty Smith] «Το αύριο θα είναι καλύτερο» (μτφρ. Μαρία Φακίνου), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 27 Φεβρουαρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Πιο παγωμένο, πιο μοναχι...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Δύο χρόνια από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία: Είναι η Ευρώπη σε πόλεμο; – Τα βιβλία που δίνουν τις απαντήσεις

Δύο χρόνια από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία: Είναι η Ευρώπη σε πόλεμο; – Τα βιβλία που δίνουν τις απαντήσεις

«Είμαστε εξαιρετικά τυχεροί που ζούμε στην Ευρώπη» μας έλεγε σε πρόσφατη συνέντευξή του για την Book Press, o ευρωπαϊστής ιστορικός Τίμοθι Γκάρτον Ας. Δύο χρόνια μετά από την έναρξη του πολέμου της Ρωσίας στην Ουκρανία ανατρέχουμε στα άρθρα που γράψαμε για βιβλία που διαβάσαμε και προτείναμε όλο αυτό το διάστημα. Το...

Φεβρουάριος: «Μήνας Μαύρης Ιστορίας» – 15 καλά μυθιστορήματα «μαύρης λογοτεχνίας» που κυκλοφόρησαν τον τελευταίο χρόνο

Φεβρουάριος: «Μήνας Μαύρης Ιστορίας» – 15 καλά μυθιστορήματα «μαύρης λογοτεχνίας» που κυκλοφόρησαν τον τελευταίο χρόνο

Με αφορμή το γεγονός ότι ο Φεβρουάριος έχει ανακυρηχθεί «Μήνας Μαύρης Ιστορίας» [Black History Month] γεγονός που έχει τις ρίζες του πίσω στο 1915, επιλέγουμε 15 καλά μυθιστορήματα που μιλούν ανοιχτά για τον ρατσισμό, τις φυλετικές διακρίσεις, τις αγωνίες και τα όνειρα των μαύρων.

...
Σώμα και τραύμα: μεταθέσεις, υποκαταστάσεις, θεραπεία – 3 βιβλία που ανοίγουν ορίζοντες

Σώμα και τραύμα: μεταθέσεις, υποκαταστάσεις, θεραπεία – 3 βιβλία που ανοίγουν ορίζοντες

Πώς το ψυχικό τραύμα επηρεάζει το σώμα; Τι κρύβεται πίσω από σοβαρές ασθένειες, όπως ο καρκίνος ή οι διαταραχές διατροφής; Ποιο είναι το «αμετάφραστο μήνυμα» που μας καλούν να αποκωδικοποιήσουμε και πώς μπορούμε να περάσουμε από τη νόσο στη θεραπεία; Τρία βιβλία, τα δύο από αυτά διακεκριμένων Ελλήνων ψυχαναλυτών, μα...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

02 Απριλίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα μεγαλύτερα μυθιστορήματα όλων των εποχών: 20 έργα-ποταμοί από την παγκόσμια λογοτεχνία

Πολύτομα λογοτεχνικά έργα, μυθιστορήματα-ποταμοί, βιβλία που η ανάγνωσή τους μοιάζει με άθλο. Έργα-ορόσημα της παγκόσμιας πεζογραφίας, επικές αφηγήσεις από την Άπω Ανατ

ΦΑΚΕΛΟΙ