«Σε πρώτο ενικό» του Χαρούκι Μουρακάμι (κριτική) – Ιστορίες που θα μπορούσαν ν' ανήκουν σε κάθε τόπο

Για τη συλλογή διηγημάτων του Χαρούκι Μουρακάμι «Σε πρώτο ενικό» (μτφρ. Βασίλης Κιμούλης, εκδ. Ψυχογιός). 

Γράφει ο Μιχάλης Πιτένης

«Ίσως ακουστεί σαν κοινοτυπία, αλλά ο κόσμος μπορεί να έρθει τα πάνω κάτω ανάλογα με το πώς τον κοιτάζουμε. Ο τρόπος με τον οποίο μια αχτίδα του ήλιου πέφτει πάνω σε κάτι μπορεί να μετατρέψει τη σκιά σε φως και το φως σε σκιά. Το θετικό γίνεται αρνητικό, το αρνητικό θετικό. Δε γνωρίζω αν αυτό αποτελεί ένα ουσιώδες στοιχείο του τρόπου που λειτουργεί ο κόσμος ή αν είναι απλώς μια οπτική ψευδαίσθηση.»

Οκτώ ιστορίες μέσα από μια διαφορετική ματιά

Η πρωταγωνίστρια του διηγήματος «Καρναβάλι», ένα από τα οκτώ που συνθέτουν τη συλλογή του Ιάπωνα Χαρούκι Μουρακάμι, «Σε πρώτο ενικό» (μτφρ. Βασίλης Κιμούλης, εκδ. Ψυχογιός), απ’ όπου και το παραπάνω απόσπασμα, είναι η πιο άσχημη γυναίκα που έχει γνωρίσει. Ωστόσο, η εξωτερική εμφάνιση γρήγορα παραμερίζεται αφού ο συγγραφέας προσπαθεί και ανακαλύπτει όλα εκείνα τα στοιχεία της που την κάνουν γοητευτική και ενδιαφέρουσα, προκειμένου «το αρνητικό [να γίνει] θετικό», για να εξελιχθεί, για ένα διάστημα, στην πιο στενή του φίλη με την οποία μοιράζεται πολλές ώρες. Πρωτεύον, αλλά και καθοριστικό, στοιχείο αυτής της σχέσης, η κοινή τους αγάπη για τη μουσική και ειδικά για τον Σούμαν και το περίφημο «Καρναβάλι» του. Με ανάλογο τρόπο ο κορυφαίος Ιάπωνας συγγραφέας βλέπει και αξιολογεί ό,τι υπάρχει γύρω του και στα άλλα επτά διηγήματα της συλλογής. Οι ιστορίες που μας αφηγείται θα μπορούσαν να είναι συνηθισμένες αν δεν εμφανιζόταν σε κάθε μια απ’ αυτές κάποιο στοιχείο έκπληξης, υπερφυσικό, μαγικό, απίστευτο, προσδίδοντας τες ένα ξεχωριστό ενδιαφέρον και τη δυνατότητα να τις δούμε μέσα από μια διαφορετική ματιά, που εξαιτίας της ο κόσμος στον οποίο αναφέρεται μπορεί «να έρθει τα πάνω κάτω ανάλογα με το πώς τον κοιτάζουμε.»

Από τα διηγήματα της συλλογής δεν λείπουν οι μεγάλες αγάπες του, η μουσική και το μπέιζμπολ, άλλοτε πρωταγωνιστώντας και άλλοτε παίζοντας έναν μικρότερο αλλά βασικό πάντα ρόλο.

Στα διηγήματα αυτής της συλλογής, προσωπικές αναμνήσεις ή απλώς επινοήσεις, δεν έχει σημασία, υπάρχουν και μάλιστα έντονα όλα αυτά τα στοιχεία. Ένας ηλικιωμένος κύριος που εμφανίζεται από το πουθενά (Αφρόκρεμα) για να συμβουλέψει τον αφηγητή για το πώς θα καταφέρει μέσα από μια δύσκολη, αλλά απαραίτητη, διαδικασία να βρει την πεμπτουσία της ζωής, η μυστηριώδης κοπέλα με ένα δίσκο των Beatles κολλημένο στο στήθος της που τον μαγεύει και μένει για πάντα στη μνήμη του παρόλο που ίσως την είδε μια και μόνη φορά και για ελάχιστα δευτερόλεπτα (With the Beatles), ο ανύπαρκτος δίσκος με τίτλο «Ο Τσάρλι Πάρκερ παίζει μπόσα νόβα», στο ομώνυμο διήγημα, δημιούργημα του μυαλού του, όντας ακόμα νεαρός φοιτητής και στα πρώτα συγγραφικά του βήματα, που όπως θα εμφανιστεί έτσι και θα χαθεί μετά από χρόνια σ’ ένα κατάστημα που πουλάει μεταχειρισμένους δίσκους στη Νέα Υόρκη, η ηλικιωμένη μαϊμού (Εξομολογήσεις μιας μαϊμούς από τη Σινάγκαουα) που μιλάει τη γλώσσα των ανθρώπων και πετυχαίνει να κλέψει τα ονόματα των γυναικών που ερωτεύεται με αποτέλεσμα εκείνες να μην είναι πια σε θέση να πουν πώς ονομάζονται. Πλάσματα υπαρκτά και ανύπαρκτα, καθημερινές καταστάσεις ενός ανθρώπου που διάγει μια ήρεμη ζωή που όμως γίνονται ενδιαφέρουσες και ξεχωριστές καθώς συνδυάζονται με περιστατικά που μόνο ως μύθοι θα μπορούσαν να σταθούν, αλλά που ο Μουρακάμι καταφέρνει να συνταιριάσει αρμονικά με την πραγματικότητα, κάνοντας τα τόσο πιστευτά που σχεδόν μοιάζουν φυσιολογικά και αναμενόμενα.

Από τα διηγήματα της συλλογής δεν λείπουν οι μεγάλες αγάπες του, η μουσική και το μπέιζμπολ, άλλοτε πρωταγωνιστώντας και άλλοτε παίζοντας έναν μικρότερο αλλά βασικό πάντα ρόλο.

Λιτός αλλά και γλαφυρός, αυτοσαρκαστικός, πολλές φορές, όταν μιλά για τον εαυτό του και συγκαταβατικός όταν περιγράφει κάποιους άλλους πασχίζοντας πάντα και πρώτα απ’ όλα να τους κατανοήσει [...]

Περιγράφοντας την εικόνα που «βλέπει» ο Ιάπωνας συγγραφέας καθώς απολαμβάνει μια μουσική σύνθεση γράφει ότι «Η μελωδία φέρνει στο μυαλό την εικόνα ενός νεαρού κοριτσιού που κάθεται δίπλα στο παράθυρο χαζεύοντας τον όμορφο νυχτερινό ουρανό. Αυτό επιτυγχάνεται κυρίως με απλές νότες στις οποίες προστίθενται σποραδικά λιτές συγχορδίες. Σαν να τοποθετείται μαλακά ένα απαλό μαξιλάρι στην πλάτη της κοπέλας.» (Ο Τσάρλι Πάρκερ παίζει μπόσα νόβα).

Σε πρώτο ενικόΌταν βρίσκεται στην κερκίδα του γηπέδου όπου πρόκειται να παιχτεί ένας αγώνας του αγαπημένου του μπέιζμπολ έχει την αίσθηση πως «Στο γήπεδο ετοιμάζεται να ξεδιπλωθεί μια αφηγηματική γραμμή, εν μέσω μιας πλήρους γκάμας επευφημιών και χειρονομιών και οργισμένων φωνών σε ετοιμότητα και σε αναμονή: οι παίκτες που προθερμαίνονται, με τις στολές τους ν’ αστράφτουν ακόμα πεντακάθαρες, η χαρούμενη αντήχηση της ολόλευκης μπάλας που προσκρούει στο ιδανικό σημείο χτυπήματος του ροπάλου καθώς οι παίκτες εξασκούνται, οι αποφασισμένες φωνές των πλανόδιων πωλητών μπίρας, ο ολοκαίνουργιος πίνακας αποτελεσμάτων προτού αρχίσει το παιχνίδι. Ναι, έτσι ήταν, δε χωράει καμιά απολύτως αμφιβολία, έτσι ακριβώς ήταν που το μπέιζμπολ και η επίσκεψη στο γήπεδο έγιναν ζωτικό κομμάτι του εαυτού μου.» (Η ποιητική συλλογή των Γιακούλτ Σουόλοουζ)

Λιτός αλλά και γλαφυρός, αυτοσαρκαστικός, πολλές φορές, όταν μιλά για τον εαυτό του και συγκαταβατικός όταν περιγράφει κάποιους άλλους πασχίζοντας πάντα και πρώτα απ’ όλα να τους κατανοήσει, ο Ιάπωνας συγγραφέας με την παγκόσμια αναγνώριση μας χαρίζει οκτώ διηγήματα που αν και εξελίσσονται στη μακρινή του πατρίδα θα μπορούσαν ν’ ανήκουν σε κάθε τόπο και να μιλάνε για οποιοδήποτε άνθρωπο που την ίδια ώρα που αποδέχεται τον τρόπο με τον οποίο κυλά η ζωή του αναζητεί και βρίσκει διεξόδους μέσα απ’ όσα ονειρεύεται, ακόμα και ξύπνιος, για να μην επιτρέψει την υπόθεση που ο ίδιος ο Μουρακάμι θέτει, πως «Ο θάνατος ενός ονείρου μπορεί να είναι ακόμα πιο λυπηρός απ’ αυτόν ενός ζωντανού πλάσματος.» (With the Beatles), να επιβεβαιωθεί.

Καλοδουλεμένη και προσεγμένη η μετάφραση του Βασίλη Κιμούλη, συμβάλλει στο να έχουμε ένα κείμενο που ρέει κερδίζοντας τον αναγνώστη, ενώ το επίμετρό του καταφέρνει να δώσει την ευρύτερη εικόνα του συγγραφέα και του έργου του.


 * Ο ΜΙΧΑΛΗΣ ΠΙΤΕΝΗΣ είναι συγγραφέας. Τελευταίο του βιβλίο, το μυθιστόρημα «Γιαλάν Ντουνιάς» (εκδ. Γράφημα).

politeia link more

 

 

 

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Τομ Λέικ» της Αν Πάτσετ (κριτική) – Μια ιστορία για την οικογένεια, την αγάπη και τη φύση, φόρος τιμής στον Θόρντον Ουάιλντερ

«Τομ Λέικ» της Αν Πάτσετ (κριτική) – Μια ιστορία για την οικογένεια, την αγάπη και τη φύση, φόρος τιμής στον Θόρντον Ουάιλντερ

Για το μυθιστόρημα της Αν Πάτσετ [Ann Patchett] «Τομ Λέικ» (μτφρ. Δέσποινα Κανελλοπούλου, εκδ. Δώμα), μια ιστορία για την οικογένεια, την αγάπη, τη φύση και το θέατρο, φόρος τιμής στη «Μικρή μας πόλη» του Θόρντον Ουάιλντερ [Thornton Wilder]. Κεντρική εικόνα: Οι Frank Craven (δεξιά), Martha Scott και John Craven...

«Οι νεκροί ρομαντικοί» της Άσλεϊ Πόστον (κριτική) – Ένα ευρηματικό «παιχνίδι» στα ενδότερα της σύγχρονης αγοράς βιβλίου

«Οι νεκροί ρομαντικοί» της Άσλεϊ Πόστον (κριτική) – Ένα ευρηματικό «παιχνίδι» στα ενδότερα της σύγχρονης αγοράς βιβλίου

Για το μυθιστόρημα της Άσλεϊ Πόστον [Ashley Poston] «Οι νεκροί ρομαντικοί» (μτφρ. Έλενα Γιαννακούλα, εκδ. Ψυχογιός). Kεντρική εικόνα: από την ταινία «The Romantics». 

Γράφει ο Αντώνης Γουλιανός 

Όταν η Τζώρτζ Έλιο...

«Μέρα απελευθέρωσης» του Τζορτζ Σόντερς (κριτική) – Σαρκάζοντας τις μυθολογίες του Make America Great Again

«Μέρα απελευθέρωσης» του Τζορτζ Σόντερς (κριτική) – Σαρκάζοντας τις μυθολογίες του Make America Great Again

Για τη συλλογή διηγημάτων του Τζορτζ Σόντερς [George Saunders] «Μέρα απελευθέρωσης» (μτφρ. Γιώργος–Ίκαρος Μπαμπασάκης. εκδ. Ίκαρος). Kεντρική εικόνα: © Willi White (Oglala Lakota).

Γράφει ο Νίκος Ξένιος

Με πληρότη...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Επιστήμη, φιλοσοφία, τέχνες, βιογραφίες, λογοτεχνία: Οι εκδόσεις Ροπή μέσα από 5 βιβλία τους

Επιστήμη, φιλοσοφία, τέχνες, βιογραφίες, λογοτεχνία: Οι εκδόσεις Ροπή μέσα από 5 βιβλία τους

Με έδρα τη Θεσσαλονίκη, οι εκδόσεις Ροπή επιδιώκουν μέσω των βιβλίων τους την αλληλεπίδραση των θετικών επιστημών με άλλα γνωστικά πεδία, δίχως διάθεση να απευθύνονται μόνο σε ειδικούς και «γνώστες». 

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

...
«Σχολείο για την αγάπη» της Ολίβια Μάνινγκ (προδημοσίευση)

«Σχολείο για την αγάπη» της Ολίβια Μάνινγκ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Ολίβια Μάνινγκ [Olivia Manning] «Σχολείο για την αγάπη» (μτφρ. Φωτεινή Πίπη), το οποίο κυκλοφορεί στις 23 Απριλίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Όταν έφτασαν στην κορυφή του λό...

Μαριάννα Σκυλακάκη – Στέλλα Κάσδαγλη: «Τα σημερινά κορίτσια είναι πιο ''δουλεμένα'', εξερευνούν την ταυτότητα και τα θέλω τους»

Μαριάννα Σκυλακάκη – Στέλλα Κάσδαγλη: «Τα σημερινά κορίτσια είναι πιο ''δουλεμένα'', εξερευνούν την ταυτότητα και τα θέλω τους»

Τι ζητούν τα σημερινά κορίτσια; Ποιοι είναι οι μεγαλύτεροι φόβοι τους και πώς τοποθετούνται απέναντι στα αιτήματα του φεμινισμού, αλλά και την έμφυλη βία; Με αφορμή το βιβλίο «Μικρές επικίνδυνες - 100 ιστορίες από 100 γενναία κορίτσια» (εκδ. Key Books) συνομιλήσαμε με τις Μαριάννα Σκυλακάκη και Στέλλα Κάσδαγλη που μ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Σχολείο για την αγάπη» της Ολίβια Μάνινγκ (προδημοσίευση)

«Σχολείο για την αγάπη» της Ολίβια Μάνινγκ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Ολίβια Μάνινγκ [Olivia Manning] «Σχολείο για την αγάπη» (μτφρ. Φωτεινή Πίπη), το οποίο κυκλοφορεί στις 23 Απριλίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Όταν έφτασαν στην κορυφή του λό...

«Κάτι σαν αγάπη» του Πολυχρόνη Κουτσάκη (προδημοσίευση)

«Κάτι σαν αγάπη» του Πολυχρόνη Κουτσάκη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το νέο αστυνομικό μυθιστόρημα του Πολυχρόνη Κουτσάκη «Κάτι σαν αγάπη – Μια υπόθεση για τον Γιώργο Δάντη», το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 22 Απριλίου από τις εκδόσεις Πατάκη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ιφιγένει...

«Επίνοια» του Κωνσταντίνου Γεωργάτου (προδημοσίευση)

«Επίνοια» του Κωνσταντίνου Γεωργάτου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Κωνσταντίνου Γεωργάτου «Επίνοια – Φιλοσοφικοί στοχασμοί», η οποία κυκλοφορεί τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Αν Έχεις

Αν έχεις υγεία, ζεις σε ε...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Επιστήμη, φιλοσοφία, τέχνες, βιογραφίες, λογοτεχνία: Οι εκδόσεις Ροπή μέσα από 5 βιβλία τους

Επιστήμη, φιλοσοφία, τέχνες, βιογραφίες, λογοτεχνία: Οι εκδόσεις Ροπή μέσα από 5 βιβλία τους

Με έδρα τη Θεσσαλονίκη, οι εκδόσεις Ροπή επιδιώκουν μέσω των βιβλίων τους την αλληλεπίδραση των θετικών επιστημών με άλλα γνωστικά πεδία, δίχως διάθεση να απευθύνονται μόνο σε ειδικούς και «γνώστες». 

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

...
Aπό τον Γκάμπορ Μάτε έως τον Όσσο: 5 βιβλία για μια πιο υγιή και ισορροπημένη ζωή

Aπό τον Γκάμπορ Μάτε έως τον Όσσο: 5 βιβλία για μια πιο υγιή και ισορροπημένη ζωή

Πέντε βιβλία που κυκλοφόρησαν πρόσφατα μάς δείχνουν τον δρόμο για μια πιο υγιή και ισορροπημένη ζωή, μέσα από δεδομένα που προέκυψαν από σημαντικές επιστημονικές έρευνες των τελευταίων ετών και από πολύτιμα αποστάγματα πνευματικής εμβάθυνσης. 

Γράφει η Ελεάνα Κολοβού 

...
Πέντε αριστουργήματα κλασικής πεζογραφίας που αναμένονται τις επόμενες μέρες

Πέντε αριστουργήματα κλασικής πεζογραφίας που αναμένονται τις επόμενες μέρες

Και τα πέντε έχουν χαρακτηριστεί αριστουργήματα τόσο στην εποχή τους και στις συνθήκες που γράφτηκαν όσο και με σημερινά κριτήρια. Θα βρίσκονται στα ράφια των βιβλιοπωλείων τις επόμενες μέρες.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Marquis De Sade «Οι Εκα...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ