meelis friedenthal melisses

Για το μυθιστόρημα του Μέλις Φρίντενταλ [Meelis Friedenthal] «Μέλισσες» (μτφρ. Απόστολος Θηβαίος, εκδ. Βακχικόν).

Γράφει η Χριστίνα Μουκούλη

«Πώς είναι άραγε το μέσα του ανθρώπου; Από πού κρατά και για πού τραβά η ψυχή του; Πού στέκουν τα εξωτερικά όρια της ύπαρξής του;» Από τι είναι φτιαγμένη η ψυχή και πώς σχετίζεται με το σώμα; Πώς δημιουργούνται τα όνειρα και τι μπορεί να σημαίνουν για κείνον που τα βλέπει; Αυτά και πολλά ακόμη ερωτήματα απασχολούσαν τους ανθρώπους από αρχαιοτάτων χρόνων. Οι φιλόσοφοι κάθε εποχής διατύπωσαν τις θεωρίες τους επί των θεμάτων αυτών και ατελείωτες συζητήσεις έγιναν ανάμεσα σε υποστηρικτές και διαφωνούντες.

Στα τέλη του 17ου αιώνα –εποχή η οποία αποτελεί και το αφηγηματικό παρόν του μυθιστορήματος του Φρίντενταλ–, τα θέματα αυτά είναι σε ημερήσια διάταξη μεταξύ των φοιτητών και των καθηγητών του Πανεπιστημίου του Ντόρπατ, του σημερινού Τάρτου στην Εσθονία, όπου πηγαίνει με υποτροφία για να συνεχίσει τις σπουδές του ο Λαυρέντιος Ίλας, απόφοιτος του Πανεπιστημίου του Λέιντεν. Ο Λαυρέντιος έχει μαζί του ένα μπαούλο με τα ρούχα και τα βιβλία του και το κλουβί με την Κλόντια, τον αγαπημένο του παπαγάλο, τον οποίο δεν αποχωρίζεται ποτέ. Όμως λόγω των άσχημων καιρικών συνθηκών, η Κλόντια δεν καταφέρνει να ολοκληρώσει το ταξίδι.

Ο Λαυρέντιος έχει μαζί του ένα μπαούλο με τα ρούχα και τα βιβλία του και το κλουβί με την Κλόντια, τον αγαπημένο του παπαγάλο, τον οποίο δεν αποχωρίζεται ποτέ.

Ο Λαυρέντιος φτάνει μόνος σε μια πόλη όπου κυριαρχούν η πείνα και ο θάνατος. Οι καλλιέργειες έχουν καταστραφεί από τις συνεχείς βροχοπτώσεις, οι χωρικοί τριγυρνούν έξω από τα τείχη της πόλης ρακένδυτοι και πεινασμένοι. Ο φόβος του θανάτου αλλοιώνει τη συμπεριφορά των ανθρώπων, οι δεισιδαιμονίες έχουν τον πρώτο λόγο, και το κυνήγι των μαγισσών είναι πολύ διαδεδομένο. Η απώλεια του παπαγάλου του αποσυντονίζει τον Λαυρέντιο. Επανέρχεται η μελαγχολία του, την οποία προσπαθεί να αντιμετωπίσει με κάθε τρόπο. Παρασκευάζει βάμμα από φλοιό ιτιάς και κάνει αφαίμαξη, στην προσπάθειά του να θεραπευτεί, και να μην αφήσει τη μαύρη χολή που ρέει στο σώμα του να μπει και στην ψυχή του. Νιώθει υπεύθυνος για τον θάνατο κάποιων ανθρώπων, και οι ενοχές από το παρελθόν τον καταδιώκουν.

meelis friedenthal alar madisson

Ο Εσθονός συγγραφέας Μέλις Φρίντενταλ (Meelis Friedenthal) είναι διδάκτωρ στο Πανεπιστήμιο του Τάρτου και η διατριβή του ασχολείται με μία φιλοσοφική και θεολογική πραγματεία του 13ου αιώνα για την όραση. Έχοντας στο παρελθόν εργαστεί ως λέκτορας στη Σχολή Θεολογίας και Ιστορίας, απασχολείται σήμερα ως ανώτερος ερευνητής στη Βιβλιοθήκη του Πανεπιστημίου του Τάρτου. Έχει εκδώσει τρία μυθιστορήματα και μια συλλογή διηγημάτων. Το 2005 έλαβε το «Stalker Award for Science Fiction» για το μυθιστόρημά του Nerissa. Το 2012 αναδείχθηκε «Συγγραφέας της χρονιάς» στην Εσθονία για το μυθιστόρημά του Μέλισσες, το οποίο έλαβε έναν χρόνο μετά το Βραβείο Λογοτεχνίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης και έχει ήδη μεταφραστεί σε δεκαπέντε γλώσσες.

Η βροχή πέφτει ασταμάτητα, η υγρασία έχει εισχωρήσει παντού. Μια μυρωδιά μούχλας κι αποσύνθεσης βαραίνει την ατμόσφαιρα. Φρικτή δυσωδία έχει κατακλύσει τα ρουθούνια του Λαυρέντιου, έχει εισχωρήσει εντός του και έχει εγκατασταθεί. Ό,τι τρώει έχει τη γεύση της λάσπης. Βλέπει σκιές ανάμεσα στα δέντρα, παραισθήσεις και φαντάσματα ταράζουν τον ύπνο και τον ξύπνιο του. Εύθραυστος κι ευάλωτος, προσπαθεί να ισορροπήσει ανάμεσα στο φως και στο σκοτάδι, στην επιστήμη και στη μαγεία, στη φαντασία και στον ρεαλισμό. Αναλύει διεξοδικά το πώς νιώθει και παλεύει να κατανοήσει και να αντιμετωπίσει την κατάθλιψή του. Αν και είναι γνώστης των επιστημονικών θεωριών της εποχής του και έχει τη βεβαιότητα ότι τα πάντα μπορούν να εξηγηθούν με τη λογική, παρά ταύτα δυσκολεύεται να απαλλαγεί εντελώς από τις θεωρίες περί μαγείας ή να αποφύγει τη χρήση των λαϊκών πρακτικών σε ιατρικά θέματα.

Περί ψυχής και περί ονείρων

Ο Λαυρέντιος, ανά πάσα στιγμή και σε όποια κατάσταση κι αν βρίσκεται, προβληματίζεται κι αναρωτιέται για τα πάντα. Για τον χώρο που καταλαμβάνει κάθε ανθρώπινο ον, για τη λειτουργεία της συνείδησης, για την προέλευση των ονείρων και την πιθανότητα να σημαίνουν κάτι για κείνον που τα βλέπει. Ο ίδιος βλέπει συχνά όνειρα και πασχίζει να τα εξηγήσει, μάλιστα προσπαθεί να τα καταγράφει αμέσως μόλις ξυπνά, για να είναι πιο ολοκληρωμένη η αποτύπωσή τους. Εκείνο όμως που κυρίως τον απασχολεί είναι η φύση, η προέλευση και ο προορισμός της ψυχής. Συζητά με τους συμφοιτητές του τη θεωρία του Πλάτωνα, σύμφωνα με την οποία οι ψυχές είναι σαν τις μέλισσες, και στη θεωρία αυτή οφείλεται και ο τίτλος του μυθιστορήματος.

vakhikon fridedall melissesΤο Ντόρπατ, η «πόλη των Μουσών», παρά την πείνα και την εξαθλίωση, είναι εστία πνευματικής μάθησης, όπου συζητιούνται κι αναλύονται οι φιλοσοφικές θεωρίες του Αριστοτέλη, του Καρτέσιου ή του Νεύτωνα, όπου νέες ιδέες αποκτούν υποστηρικτές, όπου η όπερα κάνει την εμφάνισή της και η ανατομή σε ανθρώπινα σώματα αρχίζει να πραγματοποιείται συστηματικά.

Σ' αυτό το ιστορικό φιλοσοφικό μυθιστόρημα μας παρατίθεται μια εικόνα της Εσθονίας του 17ου αιώνα, όπως τη βλέπει ο Λαυρέντιος που πάει εκεί ως επισκέπτης. Η επιλογή της συγκεκριμένης χρονικής περιόδου έγινε –σύμφωνα με τα λεγόμενα του συγγραφέα– επειδή στον συγκεκριμένο αιώνα συνυπάρχουν η πρόοδος στην επιστήμη και τη φιλοσοφία και ταυτόχρονα οι δεισιδαιμονίες και η σύγχυση. Επικίνδυνοι, δύσκολοι και ανήσυχοι καιροί. Είναι μια εποχή έντονων αντιφάσεων. Και αυτές οι αντιφάσεις αποδίδονται πολύ πετυχημένα με δυνατές περιγραφές και όμορφη ροή του λόγου. Το μυθιστόρημα κινείται μέσα σε μια ιδιαίτερη ατμόσφαιρα μεταξύ φαντασίας και πραγματικότητας κι έτσι αποδίδεται στο έπακρο, το γενικευμένο αίσθημα φτώχειας και εξαθλίωσης. Το κείμενο διαθέτει ενέργεια και ένταση που κλιμακώνεται στις περιγραφές των ονείρων, στα οποία η αφήγηση περνάει σε πρώτο πρόσωπο.

Εξαιρετική η μετάφραση του Απόστολου Θηβαίου, λειτουργεί επικουρικά στο να αναδειχθεί η εποχή της σύγχυσης, με όλα τα φωτεινά και τα σκοτεινά της σημεία.


 Η ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΜΟΥΚΟΥΛΗ είναι εκπαιδευτικός.

Απόσπασμα από το βιβλίο

«Το Ντόρπατ ήταν ήδη γνωστό για τις διαρκείς και επίμονες συγκρούσεις ανάμεσα στους φοιτητές και τον στρατό, τις τεταμένες σχέσεις με τους ντόπιους γερμανόφωνους, και τα υπέρογκα ποσά που απαιτούσε η διαμονή εδώ, με τις πιο στοιχειώδεις μάλιστα παροχές. Μα πέρα από όλα τα αναγνωρισμένα μειονεκτήματα, πολλοί Σουηδοί ποιητές πίστευαν πως εδώ μπορούσε κανείς να γράψει την καλύτερη δυνατή ποίηση, ίσως εξαιτίας όλων αυτών των εντάσεων. Όπως και να το δει κανείς, το Ντόρπατ παρέμενε δίχως αμφιβολία ένα όμορφο μέρος της περιφέρειας τούτου του κόσμου».

 

 

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Τομ Λέικ» της Αν Πάτσετ (κριτική) – Μια ιστορία για την οικογένεια, την αγάπη και τη φύση, φόρος τιμής στον Θόρντον Ουάιλντερ

«Τομ Λέικ» της Αν Πάτσετ (κριτική) – Μια ιστορία για την οικογένεια, την αγάπη και τη φύση, φόρος τιμής στον Θόρντον Ουάιλντερ

Για το μυθιστόρημα της Αν Πάτσετ [Ann Patchett] «Τομ Λέικ» (μτφρ. Δέσποινα Κανελλοπούλου, εκδ. Δώμα), μια ιστορία για την οικογένεια, την αγάπη, τη φύση και το θέατρο, φόρος τιμής στη «Μικρή μας πόλη» του Θόρντον Ουάιλντερ [Thornton Wilder]. Κεντρική εικόνα: Οι Frank Craven (δεξιά), Martha Scott και John Craven...

«Οι νεκροί ρομαντικοί» της Άσλεϊ Πόστον (κριτική) – Ένα ευρηματικό «παιχνίδι» στα ενδότερα της σύγχρονης αγοράς βιβλίου

«Οι νεκροί ρομαντικοί» της Άσλεϊ Πόστον (κριτική) – Ένα ευρηματικό «παιχνίδι» στα ενδότερα της σύγχρονης αγοράς βιβλίου

Για το μυθιστόρημα της Άσλεϊ Πόστον [Ashley Poston] «Οι νεκροί ρομαντικοί» (μτφρ. Έλενα Γιαννακούλα, εκδ. Ψυχογιός). Kεντρική εικόνα: από την ταινία «The Romantics». 

Γράφει ο Αντώνης Γουλιανός 

Όταν η Τζώρτζ Έλιο...

«Μέρα απελευθέρωσης» του Τζορτζ Σόντερς (κριτική) – Σαρκάζοντας τις μυθολογίες του Make America Great Again

«Μέρα απελευθέρωσης» του Τζορτζ Σόντερς (κριτική) – Σαρκάζοντας τις μυθολογίες του Make America Great Again

Για τη συλλογή διηγημάτων του Τζορτζ Σόντερς [George Saunders] «Μέρα απελευθέρωσης» (μτφρ. Γιώργος–Ίκαρος Μπαμπασάκης. εκδ. Ίκαρος). Kεντρική εικόνα: © Willi White (Oglala Lakota).

Γράφει ο Νίκος Ξένιος

Με πληρότη...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Επιστήμη, φιλοσοφία, τέχνες, βιογραφίες, λογοτεχνία: Οι εκδόσεις Ροπή μέσα από 5 βιβλία τους

Επιστήμη, φιλοσοφία, τέχνες, βιογραφίες, λογοτεχνία: Οι εκδόσεις Ροπή μέσα από 5 βιβλία τους

Με έδρα τη Θεσσαλονίκη, οι εκδόσεις Ροπή επιδιώκουν μέσω των βιβλίων τους την αλληλεπίδραση των θετικών επιστημών με άλλα γνωστικά πεδία, δίχως διάθεση να απευθύνονται μόνο σε ειδικούς και «γνώστες». 

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

...
«Σχολείο για την αγάπη» της Ολίβια Μάνινγκ (προδημοσίευση)

«Σχολείο για την αγάπη» της Ολίβια Μάνινγκ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Ολίβια Μάνινγκ [Olivia Manning] «Σχολείο για την αγάπη» (μτφρ. Φωτεινή Πίπη), το οποίο κυκλοφορεί στις 23 Απριλίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Όταν έφτασαν στην κορυφή του λό...

Μαριάννα Σκυλακάκη – Στέλλα Κάσδαγλη: «Τα σημερινά κορίτσια είναι πιο ''δουλεμένα'', εξερευνούν την ταυτότητα και τα θέλω τους»

Μαριάννα Σκυλακάκη – Στέλλα Κάσδαγλη: «Τα σημερινά κορίτσια είναι πιο ''δουλεμένα'', εξερευνούν την ταυτότητα και τα θέλω τους»

Τι ζητούν τα σημερινά κορίτσια; Ποιοι είναι οι μεγαλύτεροι φόβοι τους και πώς τοποθετούνται απέναντι στα αιτήματα του φεμινισμού, αλλά και την έμφυλη βία; Με αφορμή το βιβλίο «Μικρές επικίνδυνες - 100 ιστορίες από 100 γενναία κορίτσια» (εκδ. Key Books) συνομιλήσαμε με τις Μαριάννα Σκυλακάκη και Στέλλα Κάσδαγλη που μ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Σχολείο για την αγάπη» της Ολίβια Μάνινγκ (προδημοσίευση)

«Σχολείο για την αγάπη» της Ολίβια Μάνινγκ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Ολίβια Μάνινγκ [Olivia Manning] «Σχολείο για την αγάπη» (μτφρ. Φωτεινή Πίπη), το οποίο κυκλοφορεί στις 23 Απριλίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Όταν έφτασαν στην κορυφή του λό...

«Κάτι σαν αγάπη» του Πολυχρόνη Κουτσάκη (προδημοσίευση)

«Κάτι σαν αγάπη» του Πολυχρόνη Κουτσάκη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το νέο αστυνομικό μυθιστόρημα του Πολυχρόνη Κουτσάκη «Κάτι σαν αγάπη – Μια υπόθεση για τον Γιώργο Δάντη», το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 22 Απριλίου από τις εκδόσεις Πατάκη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ιφιγένει...

«Επίνοια» του Κωνσταντίνου Γεωργάτου (προδημοσίευση)

«Επίνοια» του Κωνσταντίνου Γεωργάτου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Κωνσταντίνου Γεωργάτου «Επίνοια – Φιλοσοφικοί στοχασμοί», η οποία κυκλοφορεί τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Αν Έχεις

Αν έχεις υγεία, ζεις σε ε...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Επιστήμη, φιλοσοφία, τέχνες, βιογραφίες, λογοτεχνία: Οι εκδόσεις Ροπή μέσα από 5 βιβλία τους

Επιστήμη, φιλοσοφία, τέχνες, βιογραφίες, λογοτεχνία: Οι εκδόσεις Ροπή μέσα από 5 βιβλία τους

Με έδρα τη Θεσσαλονίκη, οι εκδόσεις Ροπή επιδιώκουν μέσω των βιβλίων τους την αλληλεπίδραση των θετικών επιστημών με άλλα γνωστικά πεδία, δίχως διάθεση να απευθύνονται μόνο σε ειδικούς και «γνώστες». 

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

...
Aπό τον Γκάμπορ Μάτε έως τον Όσσο: 5 βιβλία για μια πιο υγιή και ισορροπημένη ζωή

Aπό τον Γκάμπορ Μάτε έως τον Όσσο: 5 βιβλία για μια πιο υγιή και ισορροπημένη ζωή

Πέντε βιβλία που κυκλοφόρησαν πρόσφατα μάς δείχνουν τον δρόμο για μια πιο υγιή και ισορροπημένη ζωή, μέσα από δεδομένα που προέκυψαν από σημαντικές επιστημονικές έρευνες των τελευταίων ετών και από πολύτιμα αποστάγματα πνευματικής εμβάθυνσης. 

Γράφει η Ελεάνα Κολοβού 

...
Πέντε αριστουργήματα κλασικής πεζογραφίας που αναμένονται τις επόμενες μέρες

Πέντε αριστουργήματα κλασικής πεζογραφίας που αναμένονται τις επόμενες μέρες

Και τα πέντε έχουν χαρακτηριστεί αριστουργήματα τόσο στην εποχή τους και στις συνθήκες που γράφτηκαν όσο και με σημερινά κριτήρια. Θα βρίσκονται στα ράφια των βιβλιοπωλείων τις επόμενες μέρες.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Marquis De Sade «Οι Εκα...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ