Nicole Krauss to be a man

Για τη συλλογή διηγημάτων της Νικόλ Κράους (Nicole Krauss) «Τι σημαίνει να είσαι άντρας» (μτφρ. Ιωάννα Ηλιάδη, εκδ. Μεταίχμιο). 

Του Διονύση Μαρίνου

Για τους παρατυχόντες που με μια δόση πειρακτικού κυνισμού πιστεύουν πως οι άντρες είναι μια τελειωμένη περίπτωση που δεν μας προσφέρει και πολλές ελπίδες για το μέλλον της, υπάρχει ο στίχος του Σαίξπηρ για να επαναφέρει μια δόση μεγαλείου στην αρσενική οντότητα: «Τι έργο είναι ο άντρας. Πόσο ευγενής στη λογική. Πόσο άπειρος σε ικανότητες. Σε μορφή και κίνηση, πόσο εκφραστικός και αξιοθαύμαστος. Στη δράση, πόσο μοιάζει με άγγελο. Στην αντίληψη, πόσο μοιάζει με Θεό».

Εύκολα, φυσικά, μπορεί κανείς να εικάσει πως οι ποιητές διαθέτουν μια φωνή γεμάτη λαχτάρα για τα πράγματα και τους ανθρώπους, άρα η μαρτυρία τους δεν είναι οπωσδήποτε βάσιμη, ενώ άλλοι, περισσότερο καθαρογράφοι της αγγλικής γλώσσας, εύλογα μπορούν να αντικρούσουν πως ο τραγωδός από το Στράτφορντ μιλάει για τον άνθρωπο εν γένει και όχι για τον άντρα.

Αν η σημερινή εποχή επιφυλάσσει μια σκληρή μορφή κοινωνικής ευαλωτότητας στις γυναίκες –το κίνημα #MeToo έδειξε ολοκάθαρα σε τι κινδύνους εκτίθενται και τι είδους βαναυσότητες είναι αναγκασμένες ορισμένες φορές να υποστούν–, στους άντρες δεν προσφέρει, αντιστοίχως, ένα στέμμα επιβολής. Ας έχουμε κατά νου πως όλοι οι άντρες δεν είναι σαν τον Βασιλιά Ληρ ή σαν τον Κρέοντα.

Άντρες χωρίς γυναίκες. Άντρες που τρομάζουν μ’ αυτό που είναι. Άντρες που το ντύμα τους είναι φθαρμένο. Άντρες που το περίπλοκο φως τους είναι τόσο σιγανό, σαν κερί που τρεμοσβήνει. Άντρες που κάποιος πρέπει να μιλήσει γι’ αυτούς δίχως την ανοικτίρμονα διάθεση να αντιπαλέψει την διαχεόμενη αντρική τοξικότητα με περισσότερο οξύ στις λέξεις.

Άντρες χωρίς γυναίκες. Άντρες που τρομάζουν μ’ αυτό που είναι. Άντρες που το ντύμα τους είναι φθαρμένο. Άντρες που το περίπλοκο φως τους είναι τόσο σιγανό, σαν κερί που τρεμοσβήνει. Άντρες που κάποιος πρέπει να μιλήσει γι’ αυτούς δίχως την ανοικτίρμονα διάθεση να αντιπαλέψει την διαχεόμενη αντρική τοξικότητα με περισσότερο οξύ στις λέξεις. Η Νικόλ Κράους, ναι μια γυναίκα, αποφάσισε να μιλήσει για τους άντρες, για να καταλήξει να μιλάει για τους ανθρώπους. Μόνο που εδώ δεν έχουμε να κάνουμε με μια σύγχυση γύρω από την έννοια του «man» στην αγγλική γλώσσα.

krauss kentriki

 Η Nicole Krauss γεννήθηκε στη Νέα Υόρκη το 1974. Το πρώτο της μυθιστόρημα, Man Walks Into a Room, ανακηρύχθηκε Βιβλίο της Χρονιάς από τους Los Angeles Times. Έργα της έχουν παρουσιαστεί στα The New Yorker, Esquire, Best American Short Stories. Ζει στο Brooklyn της Νέας Υόρκης. Τα βιβλία της κυκλοφορούν στα ελληνικά από τις εκδόσεις Μεταίχμιο. 

Η πρώτη συλλογή διηγημάτων της Τι σημαίνει να είσαι άντρας (μτφρ. Ιωάννα Ηλιάδη, εκδ. Μεταίχμιο) στηρίζεται στο στοιχείο της πολυπρισματικής διερεύνησης, κάτι που διαφαίνεται εύλογα από το γεγονός ότι κάθε διήγημα μας προσφέρει διαφορετική εστίαση, μας μεταφέρει σε διαφορετικά γεωγραφικά σημεία (από τη Νέα Υόρκη στο Τελ Αβίβ και από την Ευρώπη στη Λατινική Αμερική) και ψαύει όλες τις πιθανότητες / ιδιότητες που μπορεί να λάβει εν ζωή ένας άντρας (πατέρας, σύζυγος, εραστής, αδελφός, φίλος κλπ).

Η καλύτερη ένδειξη για το πόσο η Κράους προσπαθεί να κατανοήσει το φαινόμενο «άντρας», με τρόπο μεστό και ακριβή, βρίσκεται σε εκείνα τα διηγήματα που ρόλο αφηγητή αναλαμβάνει μια γυναίκα. Αυτές οι πρωτοπρόσωπες θηλυκές ανάσες είναι που μας παρέχουν τη βεβαιότητα ότι η συγγραφέας δεν είχε βασικό σκοπό να κάνει μια αξιομνημόνευτη βουτιά στα αντρικά υφάλμυρα νερά, αλλά να απλωθεί στη μεγάλη θάλασσα της ανθρωπινότητας. Κάπως έτσι το ερώτημα που τίθεται μεταλλάσσεται από το προφανές «πώς είναι να είσαι άντρας;» στο πιο βαθύ «πώς είναι να είσαι άνθρωπος με καλό χαρακτήρα;». Δεν είναι τυχαίο ότι οι ήρωες των διηγημάτων της, διαφορετικοί μεταξύ τους, διαθέτουν μια ιδιαίτερη ποιότητα χαρακτήρα και μια ορισμένη μορφή ορθότητας.

Το να είσαι άντρας είναι, μεταξύ άλλων, μια προσπάθεια να αποδεχθείς πως σε περιμένουν ποικίλες αποτυχίες να πετύχεις τους στόχους σου και να εκπληρώσεις τις ελπίδες σου.

Υπάρχει μια πολύ ενδιαφέρουσα και ουσιώδης διαγενεακή συνομιλία στις περισσότερες ιστορίες. Από το εναρκτήριο διήγημα «Ελβετία» έως την τελευταία ιστορία «Τι σημαίνει να είσαι άντρας», η Κράους εξετάζει αυτό το τρεμάμενο φορτίο συναισθηματικής κληρονομίας που παραθέτουν οι προηγούμενοι στους επόμενους. Εμφανίζεται μια απόχρωση βιώματος σε αρκετά διηγήματα και μια τάση συνειδητοποίηση, επίσης, ότι το να είσαι άντρας είναι, μεταξύ άλλων, μια προσπάθεια να αποδεχθείς πως σε περιμένουν ποικίλες αποτυχίες να πετύχεις τους στόχους σου και να εκπληρώσεις τις ελπίδες σου. Σαν τον πρωταγωνιστή του διηγήματος «Ο Ζούσια στη στέγη». Η έννοια της κληρονομιάς (σε παιδιά, εραστές, συμπαίκτες εν όπλοις) εμφανίζεται, ομοίως, στα διηγήματα «Εγώ κοιμόμουν, μα ξαγρυπνά η καρδιά μου», «Σύζυγος» και «Στον κήπο».

metaixmio krauss ti simainei na eisai antrasΣε κάθε περίπτωση, η Κράους αποδεικνύεται οξυδερκής στις παρατηρήσεις της. Σε αρκετές περιπτώσεις καταφέρνει να οριοθετήσει την πληγή με περισσή δεινότητα κι άλλες, με ελάχιστη διάθεση να φανεί παντογνώστρια, ακολουθεί τα βήματα των ηρώων της με θαυμαστή ενσυναίσθηση. Δεν λείπει, πάντως, και μια δόση χιούμορ για να χαλαρώσει τις συστολές που προκαλεί ο πόνος της ματαίωσης και της απουσίας στη ζωή των περισσότερων ηρώων.

Η τελευταία ιστορία που έδωσε και τον τίτλο της συλλογής, συγκεντρώνει όλες τις θεματικές που αναπτύχθηκαν στις προηγούμενες. Η πατρότητα, η γονεϊκότητα, η φιλία μεταξύ ανδρών και γυναικών, το αποτύπωμα που αφήνει η μητέρα στα αγόρια της, οι γλυκασμοί και τα πικροφιλήματα των εραστών. Το βιβλίο κλείνει με μια άκρως υποβλητική σκηνή που μπορεί εύκολα να ανακαλέσει κάθε άντρας αναγνώστης από τα δικά του πρώιμα χρόνια: Μια μητέρα καληνυχτίζει τον γιο της που βρίσκεται στο μεταίχμιο μεταξύ παιδικότητας και ενηλικίωσης. Σαν να στέκεται ανάμεσα στην ακτή και τη θάλασσα με το απέραντο νερό να ανεβαίνει· ολοένα να ανεβαίνει. Κάπως έτσι, μέσες άκρες, είναι και η ζωή ενός άντρα.

Χρονικά τα διηγήματα εκτείνονται μέσα σε εικοσαετία. Γράφτηκαν για τις ανάγκες ονομαστών περιοδικών που παράγγελναν κατά καιρούς διηγήματα για την Κράους (κάτι πολύ συνηθισμένο στα λογοτεχνικά πράγματα της ΗΠΑ). Αυτή η χρονική απόσταση μεταξύ των ιστοριών μπορεί να μην δημιουργεί μια συγκεκριμένη συνοχή ύφους, αλλά το μοτίβο σε όλες είναι παρόμοιο και ξεπερνάει την ατομική εμβέλεια κάθε ιστορίας διερευνώντας κάτι πολύ ευρύτερο. Η μετάφραση της Ιωάννας Ηλιάδη ακολουθεί τη ζεστασιά της γραφής της Κράους. Μια χαμηλότονη επισκόπηση των κοινωνικών ρόλων, αλλά ταυτόχρονα και μια συγγραφική χειρονομία όχι να τους ξεπεράσει, αλλά να τους διερευνήσει εις βάθος. Αυτή η βαθύνοια δηλώνεται σε υπαινιγμούς, με μια στακάτη πρόζα και με έναν χείμαρρο συνειδητότητας που με κάποιο τρόπο εμφανίζεται στο τέλος.


 Ο ΔΙΟΝΥΣΗΣ ΜΑΡΙΝΟΣ είναι δημοσιογράφος και συγγραφέας. Τελευταίο βιβλίο του, το μυθιστόρημα «Μπλε ήλιος» (εκδ. Μεταίχμιο).

Απόσπασμα από το βιβλίο

«Ο μικρός είναι ακόμη πολύ μικρός για να βιάζεται να ερωτευτεί. Περιβάλλεται από αγάπη, και αυτό εξακολουθεί να του είναι αρκετό. Ο μεγάλος έχει ήδη αρχίσει να λαχταράει τον έρωτα, αλλά το σώμα του δεν τον έχει προφτάσει ακόμη. Μπορεί ακόμη να αστειεύεται μαζί μου γι’ αυτό. Προς το παρόν το θέμα της επιθυμίας και των λειτουργιών του σώματος εξακολουθεί να σηκώνει χιούμορ, όμως καθώς περνούν οι μήνες και αρχίζει να διαγράφεται πίσω του, ολοένα και μεγαλύτερο. Περιμένει τις αλλαγές που βλέπει να συμβαίνουν στους φίλους του και ανησυχεί ότι δεν θα έρθουν ποτέ για εκείνον, ότι δεν θα ποθήσει ποτέ με τον τρόπο που ποθούν οι άλλοι. Είναι σαν διακόπτης, μου λένε φίλες που έχουν αγόρια: Μια μέρα γυρίζει κι ύστερα απ’ αυτό τα πράγματα ποτέ δεν είναι ξανά όπως πριν, η πόρτα κλείνει από τη μια πλευρά και ανοίγει από την άλλη, και αυτό ήταν».

 

Ακολουθήστε την boopress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Η Ολλανδή παρθένος» της Μαρέντε ντε Μόορ (κριτική) – Βραβείο Λογοτεχνίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης 2014

«Η Ολλανδή παρθένος» της Μαρέντε ντε Μόορ (κριτική) – Βραβείο Λογοτεχνίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης 2014

Για το μυθιστόρημα της Μαρέντε ντε Μόορ (Marente de Moor) «Η Ολλανδή παρθένος», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Βακχικόν σε μετάφραση του Γιάννη Ιωαννίδη. Το μυθιστόρημα έχει βραβευτεί στην Ολλανδία με το Βραβείο Λογοτεχνίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης 2014.

Της Χριστίνας ...

«Το άλλο όνομα» του Γιόν Φόσε (κριτική) – Στα σκοτάδια και στο φως της αγάπης

«Το άλλο όνομα» του Γιόν Φόσε (κριτική) – Στα σκοτάδια και στο φως της αγάπης

Για το μυθιστόρημα του Γιόν Φόσε [Jon Fosse] «Το άλλο όνομα – Επταλογία I-II» (μτφρ. Σωτήρης Σουλιώτης, εκδ. Gutenberg).

Του Διονύση Μαρίνου

Υπήρξα από εκείνους τους τυχερούς που είδαν το έργο του Γιόν Φόσε «Κάποιος θα έρθει» που ανέβηκε τον Σεπτέμβριο...

«Το τούνελ» του Γουίλιαμ Χ. Γκας  – λογοτεχνικό επίτευγμα μακριά από μόδες και ταμπέλες

«Το τούνελ» του Γουίλιαμ Χ. Γκας – λογοτεχνικό επίτευγμα μακριά από μόδες και ταμπέλες

Σκέψεις, ερωτήματα και διαπιστώσεις με αφορμή το μυθιστόρημα «Το τούνελ» του Γουίλιαμ Χ. Γκας (William H. Gass), που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Καστανιώτη, σε μετάφραση Γιώργου Κυριαζή. 

Του Φώτη Καραμπεσίνη

Ο Fredric Jameson στο βιβλίο...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Συζήτηση με τον Εντουάρ Λουί στη Νομική περί πολιτικής και λογοτεχνίας

Συζήτηση με τον Εντουάρ Λουί στη Νομική περί πολιτικής και λογοτεχνίας

Ο Εντουάρ Λουί παρουσιάζει στην Αθήνα το καινούργιο του βιβλίο «Αλλαγή: μέθοδος» (μετάφραση: Στέλα Ζουμπουλάκη), το οποίο μόλις κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Αντίποδες. 

Επιμέλεια: Book Press

...

Στον Κώστα Αθανασίου το 2ο Βραβείο Λογοτεχνικής Μετάφρασης ΛΕΑ

Στον Κώστα Αθανασίου το 2ο Βραβείο Λογοτεχνικής Μετάφρασης ΛΕΑ

Στον έμπειρο μεταφραστή Κώστα Αθανασίου για τη μετάφραση του βιβλίου «Φοβάμαι, Ταυρομάχε» (εκδ. Καστανιώτη) του Χιλιανού συγγραφέα Πέδρο Λεμεμπέλ απονεμήθηκε το 2ο Βραβείο Λογοτεχνικής Μετάφρασης ΛΕΑ. Το βραβείο έδωσε στον τιμηθέντα ο Μιχάλης Κλαπάκι, νικητής του 1ου Βραβείου Λογοτεχνικής Μετάφρασης ΛΕΑ για τη ...

Άλαν Γκάρνερ: Ένας μαγικός συγγραφέας

Άλαν Γκάρνερ: Ένας μαγικός συγγραφέας

Μικρή παρουσίαση ενός μεγάλου συγγραφέα, με αφορμή το πρόσφατο βιβλίο του με τίτλο Treacle Walker, που θεωρείται το φαβορί για το φετινό βραβείο Μπούκερ.

Του Μιχάλη Μακρόπουλου

Ο Alan Garner είναι ένας μαγικός συγγραφέας. Διάβασα το τελευταίο βιβλίο το...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Πλατωνικοί διάλογοι» του Χάρη Βλαβιανού (προδημοσίευση)

«Πλατωνικοί διάλογοι» του Χάρη Βλαβιανού (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το πεζογράφημα του Χάρη Βλαβιανού «Πλατωνικοί διάλογοι ή γιατί στο σπήλαιο κάνουν όλοι πάρτι», που θα κυκλοφορήσει μέσα Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Πατάκη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΤΕΛΟΣ ΚΑΛΟ ΟΛΑ ΚΑΛΥΤΕΡΑ

...
«Μεταξύ μυθοπλασίας και πραγματικότητας» του Κώστα Καβανόζη (προδημοσίευση)

«Μεταξύ μυθοπλασίας και πραγματικότητας» του Κώστα Καβανόζη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη μελέτη του Κώστα Καβανόζη «Μεταξύ μυθοπλασίας και πραγματικότητας – Το μυθιστόρημα τεκμηρίων και η λογοτεχνικότητα του αναφορικού λόγου», που θα κυκλοφορήσει από τις εκδόσεις Πατάκη, τέλη Σεπτεμβρίου.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...
«Άλμπατρος» της Αν Κλιβς (προδημοσίευση)

«Άλμπατρος» της Αν Κλιβς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Ann Cleeves «Άλμπατρος» (μτφρ. Παλμύρα Ισμυρίδου), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 4 Ιουλίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Κεφάλαιο 3

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

«Ποιο ήταν το αρχικό ερέθισμα για το νέο σας βιβλίο;» – 16 Έλληνες συγγραφείς απαντούν

«Ποιο ήταν το αρχικό ερέθισμα για το νέο σας βιβλίο;» – 16 Έλληνες συγγραφείς απαντούν

Δεκαέξι συγγραφείς γράφουν για την πρώτη ιδέα, το θεμελιακό αίτημα, το αρχικό ερέθισμα του νέου τους βιβλίου.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Κώστας Ακρίβος: «Ανδρωμάχη» (Μεταίχμιο)

...

 Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών, δοκιμίων και μελετών. 

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Τρεις «γεμάτοι» μήνες μένουν μέχρι και το τέλος αυτής της χρονιάς και οι εκδοτικοί οίκοι β...

100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή: 15 βιβλία που ξεχωρίζουν

100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή: 15 βιβλία που ξεχωρίζουν

100 χρόνια συμπληρώνονται αυτές τις μέρες από τη Μικρασιατική Καταστροφή. Πολλές και ενδιαφέρουσες εκδόσεις έχουν εμπλουτίσει φέτος τη σχετική βιβλιογραφία. Επιλέξαμε 15 πρόσφατες ή και παλιότερες, που αφορούν βιβλία μη μυθοπλαστικά. Καλύπτουν, πιστεύουμε, μια σφαιρική θέαση των όσων προηγήθηκαν, των γεγονότων του Σ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

22 Σεπτεμβρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών, δοκιμίων και μελετών.  Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

07 Ιανουαρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2021

Φέτος περιμέναμε την εκπνοή της χρονιάς πριν συντάξουμε την καθιερωμένη μας πια λίστα με τα καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία της χρονιάς. Ο λόγος είναι ότι τούτες τις Γιορτέ

ΦΑΚΕΛΟΙ