Nicole Krauss to be a man

Για τη συλλογή διηγημάτων της Νικόλ Κράους (Nicole Krauss) «Τι σημαίνει να είσαι άντρας» (μτφρ. Ιωάννα Ηλιάδη, εκδ. Μεταίχμιο). 

Του Διονύση Μαρίνου

Για τους παρατυχόντες που με μια δόση πειρακτικού κυνισμού πιστεύουν πως οι άντρες είναι μια τελειωμένη περίπτωση που δεν μας προσφέρει και πολλές ελπίδες για το μέλλον της, υπάρχει ο στίχος του Σαίξπηρ για να επαναφέρει μια δόση μεγαλείου στην αρσενική οντότητα: «Τι έργο είναι ο άντρας. Πόσο ευγενής στη λογική. Πόσο άπειρος σε ικανότητες. Σε μορφή και κίνηση, πόσο εκφραστικός και αξιοθαύμαστος. Στη δράση, πόσο μοιάζει με άγγελο. Στην αντίληψη, πόσο μοιάζει με Θεό».

Εύκολα, φυσικά, μπορεί κανείς να εικάσει πως οι ποιητές διαθέτουν μια φωνή γεμάτη λαχτάρα για τα πράγματα και τους ανθρώπους, άρα η μαρτυρία τους δεν είναι οπωσδήποτε βάσιμη, ενώ άλλοι, περισσότερο καθαρογράφοι της αγγλικής γλώσσας, εύλογα μπορούν να αντικρούσουν πως ο τραγωδός από το Στράτφορντ μιλάει για τον άνθρωπο εν γένει και όχι για τον άντρα.

Αν η σημερινή εποχή επιφυλάσσει μια σκληρή μορφή κοινωνικής ευαλωτότητας στις γυναίκες –το κίνημα #MeToo έδειξε ολοκάθαρα σε τι κινδύνους εκτίθενται και τι είδους βαναυσότητες είναι αναγκασμένες ορισμένες φορές να υποστούν–, στους άντρες δεν προσφέρει, αντιστοίχως, ένα στέμμα επιβολής. Ας έχουμε κατά νου πως όλοι οι άντρες δεν είναι σαν τον Βασιλιά Ληρ ή σαν τον Κρέοντα.

Άντρες χωρίς γυναίκες. Άντρες που τρομάζουν μ’ αυτό που είναι. Άντρες που το ντύμα τους είναι φθαρμένο. Άντρες που το περίπλοκο φως τους είναι τόσο σιγανό, σαν κερί που τρεμοσβήνει. Άντρες που κάποιος πρέπει να μιλήσει γι’ αυτούς δίχως την ανοικτίρμονα διάθεση να αντιπαλέψει την διαχεόμενη αντρική τοξικότητα με περισσότερο οξύ στις λέξεις.

Άντρες χωρίς γυναίκες. Άντρες που τρομάζουν μ’ αυτό που είναι. Άντρες που το ντύμα τους είναι φθαρμένο. Άντρες που το περίπλοκο φως τους είναι τόσο σιγανό, σαν κερί που τρεμοσβήνει. Άντρες που κάποιος πρέπει να μιλήσει γι’ αυτούς δίχως την ανοικτίρμονα διάθεση να αντιπαλέψει την διαχεόμενη αντρική τοξικότητα με περισσότερο οξύ στις λέξεις. Η Νικόλ Κράους, ναι μια γυναίκα, αποφάσισε να μιλήσει για τους άντρες, για να καταλήξει να μιλάει για τους ανθρώπους. Μόνο που εδώ δεν έχουμε να κάνουμε με μια σύγχυση γύρω από την έννοια του «man» στην αγγλική γλώσσα.

krauss kentriki

 Η Nicole Krauss γεννήθηκε στη Νέα Υόρκη το 1974. Το πρώτο της μυθιστόρημα, Man Walks Into a Room, ανακηρύχθηκε Βιβλίο της Χρονιάς από τους Los Angeles Times. Έργα της έχουν παρουσιαστεί στα The New Yorker, Esquire, Best American Short Stories. Ζει στο Brooklyn της Νέας Υόρκης. Τα βιβλία της κυκλοφορούν στα ελληνικά από τις εκδόσεις Μεταίχμιο. 

Η πρώτη συλλογή διηγημάτων της Τι σημαίνει να είσαι άντρας (μτφρ. Ιωάννα Ηλιάδη, εκδ. Μεταίχμιο) στηρίζεται στο στοιχείο της πολυπρισματικής διερεύνησης, κάτι που διαφαίνεται εύλογα από το γεγονός ότι κάθε διήγημα μας προσφέρει διαφορετική εστίαση, μας μεταφέρει σε διαφορετικά γεωγραφικά σημεία (από τη Νέα Υόρκη στο Τελ Αβίβ και από την Ευρώπη στη Λατινική Αμερική) και ψαύει όλες τις πιθανότητες / ιδιότητες που μπορεί να λάβει εν ζωή ένας άντρας (πατέρας, σύζυγος, εραστής, αδελφός, φίλος κλπ).

Η καλύτερη ένδειξη για το πόσο η Κράους προσπαθεί να κατανοήσει το φαινόμενο «άντρας», με τρόπο μεστό και ακριβή, βρίσκεται σε εκείνα τα διηγήματα που ρόλο αφηγητή αναλαμβάνει μια γυναίκα. Αυτές οι πρωτοπρόσωπες θηλυκές ανάσες είναι που μας παρέχουν τη βεβαιότητα ότι η συγγραφέας δεν είχε βασικό σκοπό να κάνει μια αξιομνημόνευτη βουτιά στα αντρικά υφάλμυρα νερά, αλλά να απλωθεί στη μεγάλη θάλασσα της ανθρωπινότητας. Κάπως έτσι το ερώτημα που τίθεται μεταλλάσσεται από το προφανές «πώς είναι να είσαι άντρας;» στο πιο βαθύ «πώς είναι να είσαι άνθρωπος με καλό χαρακτήρα;». Δεν είναι τυχαίο ότι οι ήρωες των διηγημάτων της, διαφορετικοί μεταξύ τους, διαθέτουν μια ιδιαίτερη ποιότητα χαρακτήρα και μια ορισμένη μορφή ορθότητας.

Το να είσαι άντρας είναι, μεταξύ άλλων, μια προσπάθεια να αποδεχθείς πως σε περιμένουν ποικίλες αποτυχίες να πετύχεις τους στόχους σου και να εκπληρώσεις τις ελπίδες σου.

Υπάρχει μια πολύ ενδιαφέρουσα και ουσιώδης διαγενεακή συνομιλία στις περισσότερες ιστορίες. Από το εναρκτήριο διήγημα «Ελβετία» έως την τελευταία ιστορία «Τι σημαίνει να είσαι άντρας», η Κράους εξετάζει αυτό το τρεμάμενο φορτίο συναισθηματικής κληρονομίας που παραθέτουν οι προηγούμενοι στους επόμενους. Εμφανίζεται μια απόχρωση βιώματος σε αρκετά διηγήματα και μια τάση συνειδητοποίηση, επίσης, ότι το να είσαι άντρας είναι, μεταξύ άλλων, μια προσπάθεια να αποδεχθείς πως σε περιμένουν ποικίλες αποτυχίες να πετύχεις τους στόχους σου και να εκπληρώσεις τις ελπίδες σου. Σαν τον πρωταγωνιστή του διηγήματος «Ο Ζούσια στη στέγη». Η έννοια της κληρονομιάς (σε παιδιά, εραστές, συμπαίκτες εν όπλοις) εμφανίζεται, ομοίως, στα διηγήματα «Εγώ κοιμόμουν, μα ξαγρυπνά η καρδιά μου», «Σύζυγος» και «Στον κήπο».

metaixmio krauss ti simainei na eisai antrasΣε κάθε περίπτωση, η Κράους αποδεικνύεται οξυδερκής στις παρατηρήσεις της. Σε αρκετές περιπτώσεις καταφέρνει να οριοθετήσει την πληγή με περισσή δεινότητα κι άλλες, με ελάχιστη διάθεση να φανεί παντογνώστρια, ακολουθεί τα βήματα των ηρώων της με θαυμαστή ενσυναίσθηση. Δεν λείπει, πάντως, και μια δόση χιούμορ για να χαλαρώσει τις συστολές που προκαλεί ο πόνος της ματαίωσης και της απουσίας στη ζωή των περισσότερων ηρώων.

Η τελευταία ιστορία που έδωσε και τον τίτλο της συλλογής, συγκεντρώνει όλες τις θεματικές που αναπτύχθηκαν στις προηγούμενες. Η πατρότητα, η γονεϊκότητα, η φιλία μεταξύ ανδρών και γυναικών, το αποτύπωμα που αφήνει η μητέρα στα αγόρια της, οι γλυκασμοί και τα πικροφιλήματα των εραστών. Το βιβλίο κλείνει με μια άκρως υποβλητική σκηνή που μπορεί εύκολα να ανακαλέσει κάθε άντρας αναγνώστης από τα δικά του πρώιμα χρόνια: Μια μητέρα καληνυχτίζει τον γιο της που βρίσκεται στο μεταίχμιο μεταξύ παιδικότητας και ενηλικίωσης. Σαν να στέκεται ανάμεσα στην ακτή και τη θάλασσα με το απέραντο νερό να ανεβαίνει· ολοένα να ανεβαίνει. Κάπως έτσι, μέσες άκρες, είναι και η ζωή ενός άντρα.

Χρονικά τα διηγήματα εκτείνονται μέσα σε εικοσαετία. Γράφτηκαν για τις ανάγκες ονομαστών περιοδικών που παράγγελναν κατά καιρούς διηγήματα για την Κράους (κάτι πολύ συνηθισμένο στα λογοτεχνικά πράγματα της ΗΠΑ). Αυτή η χρονική απόσταση μεταξύ των ιστοριών μπορεί να μην δημιουργεί μια συγκεκριμένη συνοχή ύφους, αλλά το μοτίβο σε όλες είναι παρόμοιο και ξεπερνάει την ατομική εμβέλεια κάθε ιστορίας διερευνώντας κάτι πολύ ευρύτερο. Η μετάφραση της Ιωάννας Ηλιάδη ακολουθεί τη ζεστασιά της γραφής της Κράους. Μια χαμηλότονη επισκόπηση των κοινωνικών ρόλων, αλλά ταυτόχρονα και μια συγγραφική χειρονομία όχι να τους ξεπεράσει, αλλά να τους διερευνήσει εις βάθος. Αυτή η βαθύνοια δηλώνεται σε υπαινιγμούς, με μια στακάτη πρόζα και με έναν χείμαρρο συνειδητότητας που με κάποιο τρόπο εμφανίζεται στο τέλος.


 Ο ΔΙΟΝΥΣΗΣ ΜΑΡΙΝΟΣ είναι δημοσιογράφος και συγγραφέας. Τελευταίο βιβλίο του, το μυθιστόρημα «Μπλε ήλιος» (εκδ. Μεταίχμιο).

Απόσπασμα από το βιβλίο

«Ο μικρός είναι ακόμη πολύ μικρός για να βιάζεται να ερωτευτεί. Περιβάλλεται από αγάπη, και αυτό εξακολουθεί να του είναι αρκετό. Ο μεγάλος έχει ήδη αρχίσει να λαχταράει τον έρωτα, αλλά το σώμα του δεν τον έχει προφτάσει ακόμη. Μπορεί ακόμη να αστειεύεται μαζί μου γι’ αυτό. Προς το παρόν το θέμα της επιθυμίας και των λειτουργιών του σώματος εξακολουθεί να σηκώνει χιούμορ, όμως καθώς περνούν οι μήνες και αρχίζει να διαγράφεται πίσω του, ολοένα και μεγαλύτερο. Περιμένει τις αλλαγές που βλέπει να συμβαίνουν στους φίλους του και ανησυχεί ότι δεν θα έρθουν ποτέ για εκείνον, ότι δεν θα ποθήσει ποτέ με τον τρόπο που ποθούν οι άλλοι. Είναι σαν διακόπτης, μου λένε φίλες που έχουν αγόρια: Μια μέρα γυρίζει κι ύστερα απ’ αυτό τα πράγματα ποτέ δεν είναι ξανά όπως πριν, η πόρτα κλείνει από τη μια πλευρά και ανοίγει από την άλλη, και αυτό ήταν».

 

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Ιούδας» του Άμος Οζ (κριτική) – Η Ιστορία, η προδοσία και οι αποδιοπομπαίοι τράγοι

«Ιούδας» του Άμος Οζ (κριτική) – Η Ιστορία, η προδοσία και οι αποδιοπομπαίοι τράγοι

Για το βιβλίο του Άμος Οζ «Ιούδας» (μτφρ. Μάγκι Κοέν, εκδ. Καστανιώτη). Κεντρική εικόνα: o Μπεν Γκουριόν, ιδρυτής και πρώτος πρωθυπουργός του Ισραήλ, επιθεωρεί στρατεύματα το 1957. 

Γράφει ο Μιχάλης Μοδινός 

Η παρ...

«Ο θάνατος έρχεται στάζοντας βροχή» του Αντρές Μοντέρο (κριτική) – Ο Μάρκες συναντά τον Χουάν Ρούλφο σε απόμερο χωριό της Χιλής

«Ο θάνατος έρχεται στάζοντας βροχή» του Αντρές Μοντέρο (κριτική) – Ο Μάρκες συναντά τον Χουάν Ρούλφο σε απόμερο χωριό της Χιλής

Για το βιβλίο του Αντρές Μοντέρο [Andres Montero] «Ο θάνατος έρχεται στάζοντας βροχή» (μτφρ. Μαρία Παλαιολόγου, εκδ. Διόπτρα). Κεντρική εικόνα: από την ταινία «Τhe Settlers». 

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

Νότια της Χ...

«Μια ιστορία με κοκαΐνη» του Μ. Αγκέεφ (κριτική) – Μυθιστόρημα των αισθήσεων και των παραισθήσεων

«Μια ιστορία με κοκαΐνη» του Μ. Αγκέεφ (κριτική) – Μυθιστόρημα των αισθήσεων και των παραισθήσεων

Για το μυθιστόρημα του Μ. Αγκέεφ [Μ. Αgueev] «Μια ιστορία με κοκαΐνη» (μτφρ. Σοφία Κορνάρου, εκδ. Ροές). Kεντρική εικόνα: πίνακας του Ηans Βaluschek (1870-1935).

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

Κάποιους συγγραφείς τους καλύπτει ο...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Λογοτεχνικό Βραβείο Δουβλίνου 2024: Νικητής ο Μίρτσεα Καρταρέσκου

Λογοτεχνικό Βραβείο Δουβλίνου 2024: Νικητής ο Μίρτσεα Καρταρέσκου

Ο Ρουμάνος συγγραφέας Μίρτσεα Καρταρέσκου [Μircea Cartarescu] έλαβε το βραβείο για το μυθιστόρημά του «Solenoid» που είναι εν μέρει αυτοβιογραφικό και μάς μεταφέρει στην κομμουνιστική Ρουμανία των τελών του ‘70. Στα ελληνικά τον έχουμε γνωρίσει με το μυθιστόρημα «Νοσταλγία» (μτφρ. Βίκτορ Ιβάνοβιτς, εκδ. Καστανιώτη)....

ΔΕΒΘ 2024: Γυναίκες, φύλο και φεμινισμοί – Τι είδαμε, τι καταλάβαμε

ΔΕΒΘ 2024: Γυναίκες, φύλο και φεμινισμοί – Τι είδαμε, τι καταλάβαμε

Ένα από τα αφιερώματα της φετινής ΔΕΒΘ ήταν αυτό στις «Γυναίκες», μια ευρεία θεματική που ξεδιπλώθηκε μέσα από συζητήσεις για συγγραφείς, εκδότριες και μεταφράστριες, για τη γυναίκα σαν λογοτεχνικό ήρωα, αλλά και τη γυναικεία γραφή. Οι εκδηλώσεις ήταν διάχυτες στο πρόγραμμα, αρκετές συνέπιπταν η μία με την άλλη, αλλ...

Μιχάλης Αλμπάτης: «Δεν θα έγραφα ποτέ ένα δεύτερο ‘’Και οι νεκροί ας θάψουν τους νεκρούς τους’’»

Μιχάλης Αλμπάτης: «Δεν θα έγραφα ποτέ ένα δεύτερο ‘’Και οι νεκροί ας θάψουν τους νεκρούς τους’’»

Από την απόλυτη επιτυχία στη συνειδητοποίηση. Ο Μιχάλης Αλμπάτης μάς μίλησε για το νέο του βιβλίο «Η κατάλυση του χρόνου» (εκδ. Νήσος), αλλά και πώς βίωσε το απίστευτο «γκελ» που έκανε το προηγούμενο μυθιστόρημά του.

Συνέντευξη στον Διονύση Μαρίνο

...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Γραφή κοφτερή σαν μαχαίρι» της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

«Γραφή κοφτερή σαν μαχαίρι» της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο της βραβευμένης με Νόμπελ λογοτεχνίας Ανί Ερνό [Annie Ernaux] «Γραφή κοφτερή σαν μαχαίρι (μτφρ. Ρίτα Κολαΐτη), μια συνομιλία, μέσω μέιλ, της Ερνό με τον Φρεντερίκ Ιβ Ζανέ [Frederic-Yves Jeannet]. Το βιβλίο θα κυκλοφορήσει στις 28 Μαΐου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμ...

«Μελέτη περίπτωσης» του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ (προδημοσίευση)

«Μελέτη περίπτωσης» του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ [Graeme Macrae Burnet] «Μελέτη περίπτωσης» (μτφρ. Χίλντα Παπαδημητρίου), το οποίο κυκλοφορεί στις 28 Μαΐου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Στην αρχή, καθώς ...

«Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής» του Μουράτ Εσέρ (προδημοσίευση)

«Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής» του Μουράτ Εσέρ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη μελέτη του Μουράτ Εσέρ [Murat Eser] «Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής», η οποία κυκλοφορεί αυτές τις μέρες από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Εφημερίδα...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Γκόγκολ, Γκόρκι, Τολστόι, Χάμσουν: Τέσσερα κλασικά λογοτεχνικά έργα από τις εκδόσεις Νίκας

Γκόγκολ, Γκόρκι, Τολστόι, Χάμσουν: Τέσσερα κλασικά λογοτεχνικά έργα από τις εκδόσεις Νίκας

Για τα βιβλία των Κνουτ Χάμσουν [Knout Hamsun] «Η πείνα» (μτφρ. Βασίλη Δασκαλάκη), Νικολάι Γκόγκολ [Νikolai Gogol] «Το παλτό» (μτφρ. Κώστας Μιλτιάδης), Μαξίμ Γκόρκι [Maxim Gorky] «Τα ρημάδια της ζωής» (μτφρ. Κοραλία Μακρή) και Λέον Τολστόι [Leon Tolstoy] «Η σονάτα του Κρόιτσερ» (μτφρ. Κοραλία Μακρή). 

...
Τι διαβάζουμε τώρα; 12 βιβλία λογοτεχνίας που βγήκαν πρόσφατα και ξεχωρίζουν

Τι διαβάζουμε τώρα; 12 βιβλία λογοτεχνίας που βγήκαν πρόσφατα και ξεχωρίζουν

Εαρινά αναγνώσματα από όλο τον κόσμο. Νομπελίστες, αναγνωρισμένοι συγγραφείς, αλλά και νέα ταλέντα ξεχωρίζουν και τραβούν την προσοχή. Στην κεντρική εικόνα, οι Αμπντουλραζάκ Γκούρνα, Κάρα Χόφμαν, Ντέιβιντ Μίτσελ.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος 

Από την...

Από τον κβαντικό υπολογιστή στην παραγωγική Τεχνητή Νοημοσύνη: 3 βιβλία για ένα μέλλον που είναι ήδη εδώ

Από τον κβαντικό υπολογιστή στην παραγωγική Τεχνητή Νοημοσύνη: 3 βιβλία για ένα μέλλον που είναι ήδη εδώ

Η επιστήμη προχωράει με ραγδαίoυς ρυθμούς. Η 4η βιομηχανική επανάσταση θα στηριχθεί στην κβαντική υπεροχή και την Τεχνητή Νοημοσύνη. Για να ξέρουμε πώς θα είναι το μέλλον μας επιλέγουμε τρία βιβλία που εξηγούν λεπτομέρως όλα όσα θα συμβούν. Kεντρική εικόνα: @ Wikipedia.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ