killing Commendatore Murakami 728

Για το δίτομο μυθιστόρημα του Χαρούκι Μουρακάμι «Σκοτώνοντας τον Κομεντατόρε» (μτφρ. Βασίλης Κιμούλης, εκδ. Ψυχογιός)

Του Κ.Β. Κατσουλάρη

Αν έχει τύχει να διαβάσεις οποιοδήποτε από τα, συνήθως πολυσέλιδα, μυθιστορήματα του ιδιοφυούς Ιάπωνα, γνωρίζεις ήδη από πρώτο χέρι ότι αυτά ανθίστανται σε κάθε ευσύνοπτη περιγραφή. Κι ότι ακόμη και η εξιστόρηση των βασικών σημείων της πλοκής χρειάζεται πολλές σελίδες για να καλύψει τις δαιδαλώδεις διαδρομές που ακολουθούν οι ιστορίες του. Πράγματι, ίσως ο λαβύρινθος να ήταν μια καλή μεταφορά για τον τρόπο που στήνει τα μυθιστορήματά του ο Χαρούκι Μουρακάμι, κι αν μάλιστα τοποθετούσαμε αυτόν τον λαβύρινθο μέσα σε ένα δάσος ή και κάτω από το έδαφος, μέσα στη νοτισμένη γη, τότε ίσως η μεταφορά να ήταν ακόμη πιο γόνιμη.

Ο μίτος που ποτέ δεν χάνεται

Κι όμως, συνήθως υπάρχει ένας μίτος απ’ όπου μπορείς να πιαστείς και να ακολουθήσεις τις δαιδαλώδεις ιστορίες του, κι αυτός δεν είναι άλλος από τον κεντρικό ήρωα: Στην περίπτωσή μας, ένας ζωγράφος, πορτρετίστας με καλή φήμη, τον οποίο η γυναίκα του τον έχει αιφνίδια παρατήσει έπειτα από εφτά χρόνια γάμου, ο οποίος βρίσκει καταφύγιο στο σπίτι του πατέρα ενός φίλου του, που ήταν κι εκείνος ζωγράφος, και μάλιστα καταξιωμένος.

Την προσοχή του τραβάει μια άλλη μοναχική φιγούρα, που προβάλει καθημερινά στα παράθυρα ή στη βεράντα μιας γειτονικής έπαυλης, ενός τεράστιου και πολυτελούς λευκού οικήματος

Μένοντας σε αυτό το σπίτι, που βρίσκεται στην είσοδο μιας υγρής κοιλάδας που καταλήγει στη θάλασσα, ο ήρωάς μας βυθίζεται όλο και περισσότερο στο αίνιγμα που αποτελούσε η ζωή και η καλλιτεχνική πορεία του ιδιοκτήτη του σπιτιού. Παράλληλα, την προσοχή του τραβάει μια άλλη μοναχική φιγούρα, που προβάλει καθημερινά στα παράθυρα ή στη βεράντα μιας γειτονικής έπαυλης, ενός τεράστιου και πολυτελούς λευκού οικήματος, που μοιάζει να πλέει μέσα στο δάσος, όπως χαρακτηριστικά γράφει ο συγγραφέας, σαν «ολοφώτιστο πλοίο στον ωκεανό».

mourakami fb

Ένας μυστηριώδης γείτονας

Ο μυστηριώδης γείτονας σύντομα θα αποκαλύψει το πρόσωπό του. Είναι ένας πλούσιος πρώην επιχειρηματίας ο οποίος προσεγγίζει τον ήρωά μας και του ζητάει να του φιλοτεχνήσει το πορτρέτο του. Αυτή θα είναι η απαρχή μιας σχέσης που θα αποτελέσει την ατμομηχανή της αφήγησης: ο λαμπερός κύριος Μενσίκι, μια αφαιρετική εκδοχή του Υπέροχου Γκάτσμπι, σχεδόν το αρνητικό του, θα εισχωρήσει διακριτικά στη ζωή του ήρωά μας, εξωθώντας τον να βγάλει στην επιφάνεια τον πηγαίο καλλιτέχνη που κρύβεται κάτω από τον μανδύα του πορτρετίστα.

Παράλληλα, ο ήρωάς μας θα ανακαλύψει στη σοφίτα του σπιτιού έναν άγνωστο πίνακα του καταξιωμένου ζωγράφου, που αναπαριστά μιας σκηνή από τη διάσημη όπερα του Μότσαρτ «Ντον Τζιοβάνι». Είναι η στιγμή που ο Ντον Τζιοβάνι, ως άλλος Δον Ζουάν που είναι, έχει αποπλανήσει την Ντόνα Άννα, βγαίνει στον κήπο και πέφτει πάνω στον πατέρα της, τον Κομεντατόρε –το όνομα του οποίου σημαίνει κάποιον που έχει υπό τις διαταγές του ιππότες–, μονομαχεί μαζί του και τον σκοτώνει.

Ο ήρωάς μας θα ανακαλύψει στη σοφίτα του σπιτιού έναν άγνωστο πίνακα του καταξιωμένου ζωγράφου, που αναπαριστά μιας σκηνή από τη διάσημη όπερα του Μότσαρτ «Ντον Τζιοβάνι».

Μπερδευτήκαμε; Κι όμως, η ιστορία μας δεν έχει καλά καλά ξεκινήσει, αφού αυτό που πραγματικά την πυροδοτεί και την οδηγεί στην πλέον απρόσμενη τροπή δεν είναι παρά ένα… κουδουνάκι. Ναι, αρχικά είναι ένας ανεπαίσθητος, ακανόνιστα επαναλαμβανόμενος ήχος, που ηχεί μια συγκεκριμένη ώρα μέσα στη νύχτα, ένας ήχος που ξυπνάει τον ήρωά μας, κι όταν χτυπάει, όλοι οι νυχτερινοί ήχοι του δάσους, ως δια μαγείας, κοπάζουν.

Πού βρίσκεται αυτό το κουδουνάκι; Γιατί είναι εκεί; Και, το κυριότερο, ποιος το χτυπάει, την ίδια ώρα κάθε νύχτα;

mourakami photo

Μυστήρια που πυκνώνουν

Πολλά είναι τα μυστήρια και σε αυτό το μυθιστόρημα του Χαρούκι Μουρακάμι, που όσο η αφήγηση προχωρά, τόσο πυκνώνουν και συμπλέκονται μεταξύ τους. Aυτό όμως που κάνει τον αναγνώστη να ζει και να αναπνέει ευτυχής μέσα σε αυτό το βιβλίο είναι η διττή του όψη: Μυστήρια από τη μία, πεζός και ωμός ρεαλισμός, από την άλλη.

Για παράδειγμα, οι δεκάδες σύντομες ή και πολύ σύντομες ερωτικές σκηνές του βιβλίου, περιγράφονται με τόση ακρίβεια και αποστασιοποίηση, ώστε δεν σε κάνουν ούτε στιγμή να ξεχνάς ότι ο ήρωας, όπως και τα άλλα πρόσωπα του βιβλίου, είναι πλάσμα με σάρκα και οστά. Έτσι, η σεξουαλική ζωή του ήρωα, που φτάνει σε εμάς είτε με τη μορφή αναμνήσεων, είτε μέσα από τις τωρινές συνευρέσεις του με δυο παντρεμένες γυναίκες της περιοχής, που τις συναντά εναλλάξ, αυτή η πλευρά του ήρωα λειτουργεί ως μια πολύ χρήσιμη αντίστιξη προς την κεντρική ιστορία, όπου ο κόσμος των ιδεών, των μεταφορών και των συμβόλων, έχει το πάνω χέρι.

Οι δεκάδες σύντομες ή και πολύ σύντομες ερωτικές σκηνές του βιβλίου, περιγράφονται με τόση ακρίβεια και αποστασιοποίηση, ώστε δεν σε κάνουν ούτε στιγμή να ξεχνάς ότι ο ήρωας, όπως και τα άλλα πρόσωπα του βιβλίου, είναι πλάσμα με σάρκα και οστά.

Αναζητήσεις για τα μυστήρια της καλλιτεχνικής δημιουργίας; Αλλεπάλληλες μεταφορές για τις δαιδαλώδεις διαδρομές που οδηγούν στη βαθιά αγάπη; Αυτά, και πολλά άλλα μαζί. Ένα γοητευτικό μείγμα ετερόκλητων υλικών, απόδειξη, μεταξύ άλλων, της αφηγηματικής μαεστρίας του Ιάπωνα συγγραφέα, που καταφέρνει να σε κάνει να ακολουθείς αγόγγυστα και με αυξανόμενο ενδιαφέρον τις, συχνότατα εξωφρενικές, περιπέτειες των ηρώων του.

Τρύπες στο χώμα

Κάποιες από αυτές τις περιπέτειες έχουν να κάνουν με ένα αγαπημένο σύμβολο του Μουρακάμι, τις τρύπες στο χώμα. Άλλοτε πηγάδια, άλλοτε φυλακές, άλλοτε κρυμμένοι ναοί μιας ξεχασμένης θρησκείας, άλλοτε σύνορο μεταξύ ζωής και θανάτου. Κι άλλοτε, απλώς μια τρύπα, το ίδιο το κενό, το κενό, που τόσο μεγάλη σημασία κατέχει στις μυθοπλασίες του Ιάπωνα συγγραφέα.

mourakami exofΈνα σύμπαν που σκέφτεται

Επιστρέφοντας εκεί απ’ όπου ξεκίνησα, από το δυσπερίγραπτο των μυθιστορημάτων του Χαρούκι Μουρακάμι, να σημειώσουμε και το εξής: Ένα από τα στοιχεία που αυξάνει αυτήν τη δυσκολία είναι οι πολλαπλοί σύνδεσμοι που δημιουργεί ο συγγραφέας ανάμεσα στα ποικίλα υφάδια της πλοκής του. Και σε αυτό το μυθιστόρημα, τίποτε δεν πάει χαμένο, ούτε καν ο τελευταίος δευτερεύων χαρακτήρας. Όλα τελικά συνδέονται με όλα, μέσα από ένα πλούσιο πλέγμα αναφορών και συνάψεων, λες και ο μυθοπλαστικός κόσμος είναι ένα ζωντανό σύμπαν που σκέφτεται.

Οι σχοινοτενείς διάλογοι σχεδόν σε υπνωτίζουν, ενώ οι πολλαπλές αναφορές, είτε από την Ιστορία με το γιώτα Κεφαλαίο, είτε από την ιστορία της τέχνης και της μουσικής, εμπλουτίζουν και σφιχτοδένουν τα αφηγηματικά νήματα.

Το Σκοτώνοντας τον Κομεντατόρε, όπως όλα τα βιβλία του Χαρούκι Μουρακάμι, κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ψυχογιός, σε στρωτή και προσεγμένη μετάφραση του Βασίλη Κιμούλη, από τα αγγλικά. Είναι μια κουνελότρυπα, που αν τη διαβείς, δεν θα βγεις από αυτήν παρά κάμποσες μέρες ή νύχτες αργότερα, κι ίσως όχι ακριβώς ο ίδιος άνθρωπος.

politeia link more

 

 

 

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Μέλισσες» του Μέλις Φρίντενταλ (κριτική)

«Μέλισσες» του Μέλις Φρίντενταλ (κριτική)

Για το μυθιστόρημα του Μέλις Φρίντενταλ [Meelis Friedenthal] «Μέλισσες» (μτφρ. Απόστολος Θηβαίος, εκδ. Βακχικόν).

Γράφει η Χριστίνα Μουκούλη

«Πώς είναι άραγε το μέσα του ανθρώπου; Από πού κρατά και για πού τραβά η ψυχή του; Πού στέκουν τα εξω...

«Προς τον παράδεισο» της Χάνια Γιαναγκιχάρα (κριτική) – Μέσα από τον σκοτεινό καθρέφτη της ουτοπίας

«Προς τον παράδεισο» της Χάνια Γιαναγκιχάρα (κριτική) – Μέσα από τον σκοτεινό καθρέφτη της ουτοπίας

Για το μυθιστόρημα της Χάνια Γιαναγκιχάρα [Hanya Yanagihara] «Προς τον παράδεισο» (μτφρ. Μαρία Ξυλούρη, εκδ. Μεταίχμιο).

Γράφει ο Κ.Β. Κατσουλάρης

Την 48χρονη σήμερα Χάνια Γιαναγκιχάρα τη γνωρίσαμε από το δεύτερο βιβλίο της, το Λίγη ζωή, ένα ο...

«Ανάστροφα» του Ζορίς-Καρλ Ουισμάνς (κριτική)

«Ανάστροφα» του Ζορίς-Καρλ Ουισμάνς (κριτική)

Για το βραβευμένο –με το Κρατικό Βραβείο Μετάφρασης– μυθιστόρημα του Ζορίς-Καρλ Ουισμάνς [J. K. Huysmans] «Ανάστροφα» (μτφρ. Ρίτα Κολαΐτη, επίμετρο Νίκος Μπακουνάκης, εκδ. Στερέωμα). Κεντρική εικόνα: Εικονογράφηση του Auguste Leroux (1871-1954) για το βιβλίο του Joris-Karl Huysmans, το 1920....

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Τα 10 καλύτερα βιβλία του 2022 σύμφωνα με τους New York Times

Τα 10 καλύτερα βιβλία του 2022 σύμφωνα με τους New York Times

Οι New York Times δημοσίευσαν πρόσφατα μια λίστα με τα δέκα καλύτερα βιβλία που κυκλοφόρησαν μέσα στη χρονιά. Αξίζει να αναφερθεί πως, στην κατηγορία της μυθοπλασίας, τέσσερα από τα πέντε προτεινόμενα βιβλία είναι έργα γραμμένα από γυναίκες συγγραφείς. Στην κεντρική φωτογραφία, η βραβευμένη με Πούλιτζερ λογοτεχνίας ...

«Ελίζαμπεθ Φιντς» του Τζούλιαν Μπαρνς (προδημοσίευση)

«Ελίζαμπεθ Φιντς» του Τζούλιαν Μπαρνς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Τζούλιαν Μπαρνς [Julian Barnes] «Ελίζαμπεθ Φιντς» (μτφρ. Κατερίνα Σχινά), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 8 Δεκεμβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Στεκόταν μπροστά μας χωρίς ση...

Παρουσίαση του μυθιστορήματος του Ντίνου Γιώτη «Club 23.4»

Παρουσίαση του μυθιστορήματος του Ντίνου Γιώτη «Club 23.4»

Το ΝΠΔΔ του Δήμου Ζωγράφου και οι εκδόσεις Βακχικόν παρουσιάζουν το βιβλίο του Ντίνου Γιώτη Club 23.4. 

Επιμέλεια: Book Press

Για το βιβλίο θα συζητήσουν ο συγγραφέας Ντίνος Γιώτης με τον συγγραφέ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Ελίζαμπεθ Φιντς» του Τζούλιαν Μπαρνς (προδημοσίευση)

«Ελίζαμπεθ Φιντς» του Τζούλιαν Μπαρνς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Τζούλιαν Μπαρνς [Julian Barnes] «Ελίζαμπεθ Φιντς» (μτφρ. Κατερίνα Σχινά), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 8 Δεκεμβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Στεκόταν μπροστά μας χωρίς ση...

«Η πλάνη του Γκαίτε» του Κώστα Κουτσουρέλη (προδημοσίευση)

«Η πλάνη του Γκαίτε» του Κώστα Κουτσουρέλη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από την ανθολογία κειμένων του Κώστα Κουτσουρέλη «Η Πλάνη του Γκαίτε – Για μια κριτική του μεταφραστικού λόγου», που θα κυκλοφορήσει τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Μικρή Άρκτος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Δεν αληθε...

«Ο πραγματικός Χόκινγκ» του Τσαρλς Σέιφ (προδημοσίευση)

«Ο πραγματικός Χόκινγκ» του Τσαρλς Σέιφ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Τσαρλς Σέιφ [Charles Seife] «Ο πραγματικός Χόκινγκ – Κατασκευάζοντας έναν διάσημο επιστήμονα» (μτφρ. Ανδρέας Μιχαηλίδης), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 28 Νοεμβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

«Ποιο ήταν το αρχικό ερέθισμα για το νέο σας βιβλίο;» – 16 Έλληνες συγγραφείς απαντούν

«Ποιο ήταν το αρχικό ερέθισμα για το νέο σας βιβλίο;» – 16 Έλληνες συγγραφείς απαντούν

Δεκαέξι συγγραφείς γράφουν για την πρώτη ιδέα, το θεμελιακό αίτημα, το αρχικό ερέθισμα του νέου τους βιβλίου.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Κώστας Ακρίβος: «Ανδρωμάχη» (Μεταίχμιο)

...

 Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών, δοκιμίων και μελετών. 

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Τρεις «γεμάτοι» μήνες μένουν μέχρι και το τέλος αυτής της χρονιάς και οι εκδοτικοί οίκοι β...

100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή: 15 βιβλία που ξεχωρίζουν

100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή: 15 βιβλία που ξεχωρίζουν

100 χρόνια συμπληρώνονται αυτές τις μέρες από τη Μικρασιατική Καταστροφή. Πολλές και ενδιαφέρουσες εκδόσεις έχουν εμπλουτίσει φέτος τη σχετική βιβλιογραφία. Επιλέξαμε 15 πρόσφατες ή και παλιότερες, που αφορούν βιβλία μη μυθοπλαστικά. Καλύπτουν, πιστεύουμε, μια σφαιρική θέαση των όσων προηγήθηκαν, των γεγονότων του Σ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

10 Νοεμβρίου 2022 ΕΠΩΝΥΜΩΣ

«Γράφε για όσα ξέρεις»: Δεκατέσσερις Έλληνες λογοτέχνες αποτιμούν την πιο διάσημη συγγραφική συμβουλή

Δεκατέσσερις Έλληνες λογοτέχνες μιλούν για τη χιλιοειπωμένη συμβουλή που παροτρύνει τους άπειρους δημιουργούς να βασιστούν στα βιώματα και στις εμπειρίες τους, στην καθ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

07 Ιανουαρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2021

Φέτος περιμέναμε την εκπνοή της χρονιάς πριν συντάξουμε την καθιερωμένη μας πια λίστα με τα καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία της χρονιάς. Ο λόγος είναι ότι τούτες τις Γιορτέ

ΦΑΚΕΛΟΙ