baladeur

Για τη συλλογή της Κάρσον ΜακΚάλερς (Carson McCullers) «Η μπαλάντα του θλιμμένου καφενείου και άλλες ιστορίες» (μτφρ. Μιχάλης Μακρόπουλος, εκδ. Διόπτρα), που περιλαμβάνει την ομότιτλη διάσημη νουβέλα και έξι διηγήματα.

Του Κ.Β. Κατσουλάρη

«Η μπαλάντα του θλιμμένου καφενείου» είναι ένα βιβλίο τόσο ιδιαίτερο και ξεχωριστό που δεν θυμίζει κανένα άλλο – ούτε καν τα άλλα βιβλία της συγγραφέα του. Αν κανείς έχει γνωρίσει, όπως κι εγώ, την ξεχωριστή αυτή Αμερικανίδα συγγραφέα μέσα από το πρώτο και γνωστότερο βιβλίο της, το Η καρδιά κυνηγάει μονάχη (μτφρ. Μιχάλης Μακρόπουλος, εκδ. Διόπτρα), ή κι ακόμη από το έτερο γνωστό μυθιστόρημά της, το «Ανταύγειες σε χρυσά μάτια», θα εκπλαγεί διαβάζοντας τη νουβέλα που δίνει τον τίτλο στη συλλογή.

Ναι, ο τόπος παραμένει μια πολίχνη του Αμερικανικού νότου, σαν κι αυτή που μεγάλωσε η συγγραφέας, ενώ χρονολογικά βρισκόμαστε και πάλι κάπου πριν από τον δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο. Κάπου εκεί όμως τελειώνουν οι ομοιότητες.

Ένα southern Gothic για τις μοναχικές καρδιές

Εδώ, το american Gothic, και ακριβέστερα το southern Gothic, δεν είναι απλή αναφορά: Είναι η πεμπτουσία της αφήγησης. Αντίστοιχα, ο ρεαλισμός που χαρακτηρίζει τα άλλα βιβλία της ΜακΚάλερς δεν υφίσταται εδώ παρά μόνο ως πρόσχημα. Όλα είναι τραβηγμένα, γκροτέσκα, παραμορφωμένα, κι αν κάτι μας θυμίζει έστω και λίγο, αυτό θα ήταν κάποιο από τα ιδιόμορφα γουέστερν των αδερφών Κοέν (βλ. The ballad of Buster Scruggs), αλλά χωρίς το διαβρωτικό χιούμορ τους.

Όλα είναι τραβηγμένα, γκροτέσκα, παραμορφωμένα, κι αν κάτι μας θυμίζει έστω και λίγο, αυτό θα ήταν κάποιο από τα ιδιόμορφα γουέστερν των αδερφών Κοέν.

Πάρτε για παράδειγμα την αξέχαστη κεντρική ηρωίδα της ιστορίας μας, την Αμέλια: Μια νεαρή γυναίκα με ύψος ένα κι ενενήντα, μυώδης και δυνατή σαν ταύρος, με έντονο στραβισμό, που κρατάει με σιδερένιο χέρι το μοναδικό παντοπωλείο της πολίχνης, που παράγει και καταναλώνει το καλύτερο ουίσκι της περιοχής, ενώ ταυτόχρονα είναι και αυτοδίδακτη γιατρέσσα, αφού με τα ευφάνταστα μαντζούνια της γιατροπορεύει μικρούς και μεγάλους.

ballad of sad cafe exofΠαρότι νεότατη, έχει προλάβει να κάνει έναν πανηγυρικά αποτυχημένο γάμο, με τον μεγαλύτερο αληταρά αλλά και γόη της πόλης, τον Μάρβιν Μέισι. Ο γάμος αυτός, που δεν «ολοκληρώθηκε» ποτέ, κράτησε μόλις δέκα μέρες, ενώ έκτοτε, πάνε τώρα κάμποσα χρόνια, ο Μέισι έχει βρεθεί στη φυλακή για ληστείες και άλλες παρανομίες.

Ένας αλλόκοτος ξένος γίνεται «ένας από εμάς»

Ώσπου ένα άλλο πρόσωπο εισβάλλει στην ιστορία, ένα πρόσωπο ακόμη πιο ιδιόμορφο από τα άλλα, που θα αλλάξει για πάντα τη ζωή της Αμέλια. Ο ξένος που εμφανίζεται από το πουθενά μέσα στη νύχτα και που αλλάζει τη ζωή της Αμέλια για πάντα είναι ένας πολύ κοντόσωμος άντρας, ένας νάνος, που επιπλέον είναι και έντονα… καμπούρης. Ναι, ένας νάνος καμπούρης, ονόματι Λάιμον, που ισχυρίζεται ότι είναι μακρινός της ξάδερφος, θα είναι το αρσενικό που θα κλέψει την καρδιά της γιγαντόσωμης γυναίκας.

Ο Εξάδερφος Λάιμον, όπως τον αποκαλεί η Αμέλια, θα γίνει το αντικείμενο της στοργής και της φροντίδας της, ενώ εκείνος, με την πληθωρική του προσωπικότητα, θα αλλάξει το παντοπωλείο της σε καφενείο, δημιουργώντας έναν μοναδικό πόλο έλξης, ένα κέντρο, όχι μονάχα για τη ζωή της μικρής ανώνυμης πολίχνης, αλλά για όλη την περιοχή.

Με τους ιδιαίτερους τρόπους και την αλλόκοτη παρουσία του Λάιμον, και με τις ισχυρές πλάτες της Αμέλια, στο φιλόξενο Καφενείο τους γεννιέται ένας νέος τρόπος συνύπαρξης, λες και η μικρή πολίχνη περνάει μεμιάς από την εποχή της βαρβαρότητας σε μια άλλη, πιο ανθρώπινη εποχή.

the ballad of the sad cafe 1991 movie poster

 Ο Keith Carradine με την Vanessa Redgrave πρωταγωνίστησαν στην τελευταία κινηματογραφική μεταφορά της νουβέλας (1991), σε σκηνοθεσία Simon Callow.

Η επιστροφή του βίαιου γόη

Τίποτε καλό όμως σε αυτήν τη ζωή, ούτε και στις γκόθικ μπαλάντες, δεν κρατάει για πάντα. Έτσι, έπειτα από πέντε χρόνια ευτυχίας, με το Καφενείο να έχει αλλάξει πλήρως τη ζωή όχι μονάχα της Αμέλια και του Καμπούρη αγαπημένου της, αλλά ολόκληρης της πολίχνης, ένα γεγονός ανατρέπει κάθε ισορροπία. Ο Μάρβιν Μέισι αποφυλακίζεται και επιστρέφει στα μέρη του. Ακόμη πιο μοχθηρός, ακόμη πιο όμορφος και σαγηνευτικός μέσα στην κακία του, επιστρέφει με σκοπό να εκδικηθεί την Αμέλια για «την προδοσία της».

Και τότε, συμβαίνει κάτι ακόμη πιο αναπάντεχο. Ο Εξάδελφος Λάιμαν, ο νάνος καμπούρης και άρχοντας του Καφενείου που κανοναρχεί τη ζωή της πολίχνης, ερωτεύεται κεραυνοβόλα τον Μάρβιν Μέισι και γίνεται υποχείριό του. Η εξέλιξη αυτή, που προστίθεται στον ερχομό του απεχθή πρώην άντρα της, κλονίζει συνθέμελα την Αμέλια.

Είναι ένα τρίγωνο τριών εντελώς ανόμοιων πλασμάτων, το οποίο κανένα δεν μοιάζει να είναι φτιαγμένο για να ταιριάξει με κάποιο από τα άλλα.

Το τρίγωνο έχει πλέον συμπληρωθεί. Και πόσο παράξενο: Είναι ένα τρίγωνο τριών εντελώς ανόμοιων πλασμάτων, το οποίο κανένα δεν μοιάζει να είναι φτιαγμένο για να ταιριάξει με κάποιο από τα άλλα. Το χειρότερο; Και τα τρία πλάσματα ποθούν εκείνον ή εκείνη που δεν τους θέλει. Η καταστροφή είναι αναπόφευκτη.

Το θλιβερό τέλος μιας όμορφης μπαλάντας

Το τέλος αυτής της Μπαλάντας είναι θλιβερό όπως και η αρχή του, με την οποία σχηματίζει ένα τέλειο κύκλο. Το καφενείο που γνώρισε δόξες, στέκει πλέον εκεί ετοιμόρροπο, ένα κουφάρι, όπως και η τσακισμένη Αμέλια. Από τα σφραγισμένα παράθυρά του, αχνοφαίνεται πού και πού η πρόωρα γερασμένη φιγούρα της.

Στην τελευταία σκηνή-έκπληξη, μια ομάδα δώδεκα καταδίκων εργάζονται υπό τον καυτό ήλιο, μπαλώνοντας τον κοντινό επαρχιακό δρόμο, και τραγουδούν ένα λυπητερό τραγούδι. Με τα λόγια της ΜακΚάλερς είναι «δώδεκα θνητοί απλώς, εφτά απ’ αυτούς μαύροι και πέντε λευκοί από τούτη την κομητεία. Απλώς δώδεκα θνητοί που ’ναι μαζί».

Η Μπαλάντα του θλιμμένου καφενείου είναι ένα μοναχικό διαμάντι στο έργο της Κάρσον ΜακΚάλερς αλλά και στην ιστορία της Αμερικανικής λογοτεχνίας γενικότερα.

Χωρίς καμιά υπερβολή, η Μπαλάντα του θλιμμένου καφενείου είναι ένα μοναχικό διαμάντι στο έργο της Κάρσον ΜακΚάλερς αλλά και στην ιστορία της Αμερικανικής λογοτεχνίας γενικότερα. Με τα σημερινά μας μάτια, στους αλλόκοτους ήρωές της μπορούμε να αναγνωρίσουμε μια αλληγορία για τους παράταιρους, τα φρικιά, τους κουίρ κάθε εποχής, ενώ οι αταίριαστοι έρωτες που τόσο τους παθιάζουν μοιάζουν βγαλμένοι από τα προσωπικά βιώματα της ΜακΚάλερς – αλλά και όλων μας αν το σκαλίσουμε λίγο περισσότερο.

Την Μπαλάντα του θλιμμένου καφενείου συμπληρώνουν σε αυτήν τη συλλογή έξι ακόμη διηγήματα, μεταξύ των οποίων και το πρώτο που δημοσίευσε ποτέ η Κάρσον ΜακΚάλερς. Την πολύ καλή μετάφραση τη χρωστάμε και πάλι στον Μιχάλη Μακρόπουλο, ενώ η Βάννα Κατσαρού έχει γράψει μια κατατοπιστική και πληρέστατη εισαγωγή. 

* Ο Κ.Β. Κατσουλάρης είναι συγγραφέας. Τελευταίο του βιβλίο, η συλλογή διηγημάτων Αφαίας και Τελαμώνος (εκδ. Μεταίχμιο). 

politeia link more

 

 

 

Ακολουθήστε την boopress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Λατρεία» της Χάνα Κεντ (κριτική)  – «Κραταιά ως θάνατος αγάπη»

«Λατρεία» της Χάνα Κεντ (κριτική)  – «Κραταιά ως θάνατος αγάπη»

Για το μυθιστόρημα της Hannah Kent «Λατρεία» (μτφρ. Άγγελος Αγγελίδης, Μαρία Αγγελίδου, εκδ. Ίκαρος). Κεντρική εικόνα: Πίνακας © Berthold Woltze.

Της Χριστίνας Μουκούλη

Πόσο πιθανό είναι, κατά τη διάρκεια της ζωής του, να συναντήσει κανείς το άλλο...

«Μαύρος πάνθηρας, κόκκινος λύκος» του Μάρλον Τζέιμς (κριτική) – επέκταση των ορίων της λογοτεχνίας του φανταστικού

«Μαύρος πάνθηρας, κόκκινος λύκος» του Μάρλον Τζέιμς (κριτική) – επέκταση των ορίων της λογοτεχνίας του φανταστικού

Για το μυθιστόρημα του Marlon James «Μαύρος πάνθηρας, κόκκινος λύκος» (μτφ. Πάνος Τομαράς, εκδ. Αίολος). Η εικονογράφηση είναι του Golden Cosmos από το New Yorker.

Του Σόλωνα Παπαγεωργίου

Στις πρώτες σελίδες του μυθιστορήμα...

«Οδήγησε το αλέτρι σου πάνω από τα οστά των νεκρών» της Όλγκα Τοκάρτσουκ (κριτική)

«Οδήγησε το αλέτρι σου πάνω από τα οστά των νεκρών» της Όλγκα Τοκάρτσουκ (κριτική)

Για το μυθιστόρημα της –βραβευμένης με το Νόμπελ Λογοτεχνίας 2018–, Όλγκα Τοκάρτσουκ (Olga Tokarczuk) «Οδήγησε το αλέτρι σου πάνω από τα οστά των νεκρών» (μτφρ. Αναστασία Χατζηγιαννίδη, εκδ. Καστανιώτη).

Του Νίκου Ξένιου

Το μυθιστόρημα τ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Ιστορίες από την «Πολιτεία» των βιβλίων: Ο Μάνος Κοντολέων θυμάται...

Ιστορίες από την «Πολιτεία» των βιβλίων: Ο Μάνος Κοντολέων θυμάται...

Ένα πορτρέτο του βιβλιοπωλείου «Πολιτεία» πολυπρισματικό, φιλοτεχνημένο από τις αφηγήσεις και τις ιστορίες συγγραφέων και μεταφραστών. Σήμερα, ο συγγραφέας Μάνος Κοντολέων.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Η σχέση όλων μας με την ανάγνω...

1ο Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων: Αναλυτικό πρόγραμμα εκδηλώσεων και συζητήσεων

1ο Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων: Αναλυτικό πρόγραμμα εκδηλώσεων και συζητήσεων

Αυτό είναι αναλυτικά το ιδιαίτερα πλούσιο πρόγραμμα εκδηλώσεων αλλά και θεματικών συζητήσεων που θα λάβουν χώρα στη διάρκεια των πέντε ημερών, 29 Ιουνίου - 3 Ιουλίου, στο 1ο Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων. 

Επιμέλεια: Book Press

Πρόγραμμα Εκ...

«Ίνκουμπους» του Βαγγέλη Γιαννίση – Θρίλερ για γερά στομάχια

«Ίνκουμπους» του Βαγγέλη Γιαννίση – Θρίλερ για γερά στομάχια

Για το αστυνομικό μυθιστόρημα «Ίνκουμπους», του Βαγγέλη Γιαννίση (εκδ. Διόπτρα).

Της Κατερίνα Σιδέρη

Το Ίνκουμπους του Βαγγέλη Γιαννίση αποτελεί τη συνέχεια μιας σειράς βιβλίων μυστηρίου και θρίλερ του συγγραφέα, με κεντρικό ήρωά τους τον επιθεωρητή Άντερς. Τούτη τη φορά ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Το μόνο της ζωής τους ταξίδι» του Ηλία Μαγκλίνη (προδημοσίευση)

«Το μόνο της ζωής τους ταξίδι» του Ηλία Μαγκλίνη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το αυτοβιογραφικό αφήγημα του Ηλία Μαγκλίνη «Το μόνο της ζωής τους ταξίδι – Μικρά Ασία. Οδοιπορικό σε πόλεμο και σε ειρήνη», που θα κυκλοφορήσει στις 23 Ιουνίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Άκουσέ με.

Σε όλη μας τη ...

«Το φυλαχτό» των Στίβεν Κινγκ & Πίτερ Στράουµπ (προδημοσίευση)

«Το φυλαχτό» των Στίβεν Κινγκ & Πίτερ Στράουµπ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα των Stephen King & Peter Straub «Το φυλαχτό» (μτφρ. Μιχάλης Μακρόπουλος), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 8 Ιουνίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

2

...
«Το τραγούδι της γοργόνας» της Σαρµέιν Κλιφτ (προδημοσίευση)

«Το τραγούδι της γοργόνας» της Σαρµέιν Κλιφτ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο της Charmian Clift «Το τραγούδι της γοργόνας» (μτφρ. Φωτεινή Πίπη), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 9 Ιουνίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Η Κάλυμνος μας αποκαλύφθηκε σταδιακά. Εκ π...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

31+1 βιβλία πολιτικής, Ιστορίας & ιδεών: Για το καλοκαίρι και για κάθε εποχή

31+1 βιβλία πολιτικής, Ιστορίας & ιδεών: Για το καλοκαίρι και για κάθε εποχή

Επιλογή 30 βιβλίων non fiction, τα οποία κυκλοφόρησαν τους προηγούμενους μήνες: Ιστορία, φιλοσοφία, πολιτική και διανόηση, έμφυλη βία και δικαιώματα και, βέβαια, Μικρασιατική Καταστροφή. Και στο τέλος, μια ιδιαίτερη πρόταση μεταφρασμένης λογοτεχνίας.

Του Γιώργου Σιακαντάρη

...
Ανακαλύπτοντας τη σπουδαία μαύρη λογοτεχνία: 31 βιβλία που κυκλοφορούν στη χώρα μας

Ανακαλύπτοντας τη σπουδαία μαύρη λογοτεχνία: 31 βιβλία που κυκλοφορούν στη χώρα μας

To 2021 ήταν η χρονιά της μαύρης λογοτεχνίας. Το βραβείο Νόμπελ αλλά και το γαλλικό Γκονκούρ απονεμήθηκαν σε συγγραφείς που γεννήθηκαν στην Αφρική αλλά βρήκαν φωνή στις χώρες που μετανάστευσαν. Τα βραβεία επισφράγισαν μια ευρύτερη αύξηση του ενδιαφέροντος για έργα μαύρων συγγραφέων, κυρίως Αμερικανών, που τους ανακα...

«Σταυροδρόμια», «Σάγκι Μπέιν», «Η υπόσχεση»: Τρία σπουδαία σύγχρονα μυθιστορήματα

«Σταυροδρόμια», «Σάγκι Μπέιν», «Η υπόσχεση»: Τρία σπουδαία σύγχρονα μυθιστορήματα

Το μυθιστόρημα, ακόμη και την τρίτη δεκαετία του 21ου αιώνα, παραμένει το μεγάλο χωνευτήρι της πεζογραφικής φόρμας, ένας αφηγηματικός κόσμος ευρύχωρος και δεκτικός, που έχει τη μοναδική δύναμη να κινεί μεγάλους όγκους αφηγηματικού υλικού και να τους κατανέμει ομαλά μέσα στη διάρκεια μίας ή και πολλών δεκαετιών. ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

14 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Τα βιβλία του χειμώνα: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται (ανανεωμένο)

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών και δοκιμίων από 34 εκδοτικούς οίκους. Επιμέλεια: Κώστας Αγορα

ΦΑΚΕΛΟΙ