na milo me ta fyta

Για το μυθιστόρημα της Marta Orriols «Να μάθω να μιλώ με τα φυτά» (μτφρ. Κωνσταντίνος Παλαιολόγος, εκδ. Καστανιώτη).

Της Χριστίνας Μουκούλη

Αν μπορούσε κάποιος να μετρήσει τον πόνο, άραγε, τι θα έλεγε ότι πονάει περισσότερο, η απόρριψη και ο χωρισμός από αγαπημένο πρόσωπο έπειτα από πολλά χρόνια σχέσης ή η απώλεια αυτού του αγαπημένου προσώπου, ξαφνικά κι απρόσμενα, ύστερα από ένα δυστύχημα; Και από πού μπορεί κάποιος να αντλήσει παρηγοριά και δύναμη για να μπορέσει να συνεχίσει, άμα του συμβούν και τα δύο αυτά μαζί;

Όταν η ζωή ανατρέπεται εκ βάθρων

Η Πάουλα είναι νεογνολόγος, εργάζεται σε ένα μεγάλο νοσοκομείο της Βαρκελώνης και συγκατοικεί για χρόνια με τον Μάουρο. Τον αγαπάει και τον θεωρεί ξεχωριστό. Θαυμάζει την ικανότητά του να μεταμορφώνει κάθε τι με το οποίο ασχολείται. Ο Μάουρο λατρεύει τα φυτά, καλλιεργεί πολλά είδη στη βεράντα τους, κι εκείνα ζωογονούνται από τις περιποιήσεις του. Δεν τα φροντίζει απλώς, τους μιλά και επικοινωνεί μαζί τους, τους μεταδίδει την αγάπη του. Είναι ως χαρακτήρας δοτικός, κοινωνικός, αγαπητός από όλους. Η Πάουλα είναι κάπως διαφορετική. Όχι ιδιαίτερα κοινωνική, αλλά εσωστρεφής και επιφυλακτική στις σχέσεις της. Η απώλεια της μητέρας της όταν ήταν στην τρυφερή ηλικία των επτά ετών, την έκανε να φοβάται και να αποφεύγει το ολοκληρωτικό δόσιμο. Αυτός είναι και ο λόγος που δεν θέλει να αποκτήσει δικά της παιδιά. Είναι της άποψης πως «ό,τι υπόσχεται μονιμότητα μπορεί να την κάνει δίχως προειδοποίηση, ό,τι γεμίζει μπορεί να αδειάσει με την βιαιότητα μιας απόξεσης. Συμβαίνει αυτό με τις μητέρες, τα διαμερίσματα, τα σκυλιά· συμβαίνει με τον έρωτα».

Έτσι έρχεται η μέρα που εκείνος της ζητά να χωρίσουν γιατί έχει σχέση με μια άλλη γυναίκα, και λίγες ώρες αργότερα πέφτει θύμα τροχαίου και χάνει τη ζωή του. Η Πάουλα καλείται να διαχειριστεί τη διπλή απώλεια. Προσποιείται ότι ο χωρισμός δεν έχει συμβεί ποτέ και τον κρατά μυστικό σχεδόν από όλους.

Παρά το γεγονός ότι η σχέση τους ξεκίνησε καλά, ο Μάουρο και η Πάουλα παγιδεύονται σε αυτό που αποκαλείται κανονικότητα, σταθερή σχέση, κοινή ζωή. Έτσι έρχεται η μέρα που εκείνος της ζητά να χωρίσουν γιατί έχει σχέση με μια άλλη γυναίκα, και λίγες ώρες αργότερα πέφτει θύμα τροχαίου και χάνει τη ζωή του. Πόνος, προδοσία, απελπισία, διάλυση. Η Πάουλα καλείται να διαχειριστεί τη διπλή απώλεια. Προσποιείται ότι ο χωρισμός δεν έχει συμβεί ποτέ και τον κρατά μυστικό σχεδόν από όλους. Ακόμα κι από τον πατέρα της, ακόμα κι από τις φίλες της που τις γνωρίζει από μικρή. Κρύβει βαθιά μέσα της τον πόνο και δεν επιτρέπει σε κανέναν να την πλησιάσει και να την βοηθήσει. Δεν κλαίει. Δεν παρουσιάζει την εικόνα που οι άλλοι περιμένουν από αυτήν. Δεν δείχνει τα αναμενόμενα για την κατάστασή της συναισθήματα, γιατί αυτά που εκείνη νιώθει, είναι πολύ πιο βαθιά, πιο έντονα και πιο σύνθετα. «Όποιος κληρονομεί έναν νεκρό και μπόνους μια απιστία γνωρίζει πράγματα που οι άλλοι δεν θα γνωρίσουν ποτέ».

Marta Orriols 2

Η Μάρτα Οριόλς γεννήθηκε το 1975 στο Σαμπαντέλ της Καταλονίας. Ζει και εργάζεται στη Βαρκελώνη. Συνεργάζεται με διάφορα περιοδικά και εφημερίδες, ενώ διαχειρίζεται και το ιστολόγιο «No puc dormer» («Δεν μπορώ να κοιμηθώ»). Η συλλογή διηγημάτων της Anatomia de les distancies curtes (2016) απέσπασε θερμότατες κριτικές. Το πρώτο της μυθιστόρημα Να μάθω να μιλώ με τα φυτά (2018) σημείωσε μεγάλη εμπορική επιτυχία, απέσπασε σημαντικά βραβεία και μεταφράζεται σε πολλές γλώσσες. Πρόσφατα εξέδωσε άλλο ένα μυθιστόρημα το Dolca introduccio al caos (2020).

Αδυναμία διαχείρισης του πένθους

Σύμφωνα με τους ειδικούς, το πένθος σαν διαδικασία, περνάει από πέντε στάδια: την άρνηση, τον θυμό, τη διαπραγμάτευση, την κατάθλιψη και, τέλος, την αποδοχή. Αυτός που βιώνει την απώλεια, αρχικά αρνείται να δεχτεί αυτό που του συνέβη, στη συνέχεια θυμώνει που συμβαίνει σε αυτόν, προσπαθεί να διαπραγματευτεί την κατάσταση, μήπως και υπάρχει έστω και μια μικρή ελπίδα να το αποφύγει, μετά αισθάνεται να τον καταπίνει ο πόνος και η θλίψη, για να φτάσει μετά από αρκετό καιρό, να αποδεχτεί το γεγονός και να συνεχίσει τη ζωή του.

Η ηρωίδα μας μένει καθηλωμένη στην άρνηση. Είναι μουδιασμένη από το διπλό σοκ και της είναι αδύνατον να αντιδράσει. Λειτουργεί μηχανικά θέλοντας να διατηρήσει το ρυθμό και τη ρουτίνα της προηγούμενης ζωής της. Αφιερώνει πολλές ώρες στη δουλειά της φτάνοντας σε βαθμό εξάντλησης, γιατί είναι το μόνο σταθερό σημείο στη ζωή της, το μόνο στο οποίο έχει τον έλεγχο. Πλέον κοιμάται ελάχιστα, δεν τρώει καλά, δεν φροντίζει τον εαυτό της. Παραιτείται από τα πάντα. Διατηρεί κάποιες υποτυπώδεις κοινωνικές επαφές με τους ανθρώπους που τη νοιάζονται και προσπαθεί να τους καθησυχάσει με την επιφανειακή ηρεμία της. Χάνει όμως την ουσιαστική επικοινωνία μαζί τους, γιατί το πένθος δημιουργεί τείχη ανάμεσα στους ανθρώπους. Μπαίνουν στην άκρη οι επιθυμίες και η κανονικότητα. Εκείνος που πονά, προσπαθεί να κρύψει τα χαλάσματα της ζωής του.

Η μετάφραση του Κωνσταντίνου Παλαιολόγου μεταφέρει επαρκώς και με τη δέουσα συγκίνηση την ατμόσφαιρα της ανέκφραστης θλίψης και τους συναισθηματικούς κλυδωνισμούς της ηρωίδας.

Το βιβλίο δομείται σε δύο μέρη: πριν και μετά. Πριν η Πάουλα χάσει τον Μάουρο, τότε που ζούσε μαζί του και θεωρούσε ότι ο θάνατος είναι κάτι μακρινό και ότι ανήκει πάντα στους άλλους. Όταν η συνέχιση της κοινής τους ζωής θεωρούνταν δεδομένη. Και μετά, όταν όλα ανατρέπονται. Όταν δεν υπάρχει ζωή, χαρά, σχέδια, μέλλον.

kastaniotis orriols na matho na milo me ta fytaΣτο μεγαλύτερο μέρος του βιβλίου η αφήγηση γίνεται στο πρώτο πρόσωπο. Μικρές παρεμβολές τριτοπρόσωπης αφήγησης υπάρχουν στα σημεία που η ένταση αυξάνεται και η ηρωίδα προσπαθεί να αποστασιοποιηθεί για να αντιμετωπίσει το καταλυτικό αίσθημα του πόνου. Είναι οι στιγμές που προσποιείται ότι η απώλεια δεν συνέβη σε κείνη, ότι ο θάνατος αφορά κάποιον άλλο. Σε κάποια επίσης σημεία, η ηρωίδα απευθύνεται στον νεκρό σύντροφό της, σαν να τον έχει απέναντί της, και του λέει τα παράπονά της. Θυμάται πράγματα που έκαναν μαζί, του εξομολογείται πώς νιώθει, του κάνει επισημάνσεις και παρατηρήσεις. Του μιλά με ειλικρίνεια, κάποιες φορές με θυμό, αλλά πάντα με αγάπη και τρυφερότητα και με διάθεση ακόμα και να συγχωρήσει την προδοσία του. Διακρίνουμε έναν αυτοσαρκασμό για το πώς έβλεπε τα πράγματα πριν και το πώς τα βλέπει τώρα, για την πολύ λεπτή γραμμή που χωρίζει το γέλιο από τον πόνο, για την ρευστότητα των πραγμάτων, για το πόσο εύκολα μπορεί να βρεθεί κανείς σε κάποιο μετά.

Η συγγραφέας, μέσα από το πώς κινείται η ηρωίδα, από τις πράξεις και την απραξία της, από την απουσία κάθε ενδιαφέροντος για ζωή σκιαγραφεί, χωρίς μελοδραματισμούς, το προφίλ μιας γυναίκας που γκρεμίζονται τα πάντα γύρω της, και μάλιστα τη στιγμή που ήταν έτοιμη να κάνει ένα σημαντικό βήμα στη ζωή της. Ο στόχος δεν είναι απλώς να συγκινήσει τον αναγνώστη, αλλά να τον βοηθήσει να παρακολουθήσει τους μετέωρους βηματισμούς της ηρωίδας στο κενό που δημιουργείται κάτω από τα πόδια της, να κατανοήσει το συναισθηματικό της μπλοκάρισμα και την αδυναμία της να διαχειριστεί το πένθος και την απώλεια. Δεν προσεγγίζει τον πόνο σαν ένα θεωρητικό και ελεγχόμενο συναίσθημα αλλά σαν κάτι βιωματικό για το οποίο ό,τι και να πει κανείς είναι λίγο. Διερευνά τις δυσκολίες που αντιμετωπίζει η ηρωίδα στο να εκφράσει και να εκτονώσει τα φυλακισμένα της συναισθήματα, να δεχτεί τις φροντίδες και την αγάπη του πατέρα και των φίλων της που τόσο καιρό τους κρατά σε απόσταση, και τονίζει την παραμυθητική δύναμη της ανθρώπινης επικοινωνίας. Η μετάφραση του Κωνσταντίνου Παλαιολόγου μεταφέρει επαρκώς και με τη δέουσα συγκίνηση την ατμόσφαιρα της ανέκφραστης θλίψης και τους συναισθηματικούς κλυδωνισμούς της ηρωίδας.


* Η ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΜΟΥΚΟΥΛΗ είναι εκπαιδευτικός.

Απόσπασμα από το βιβλίο

«Από το κρεβάτι κοιτάζω την παρατημένη βεράντα. Σιγά σιγά πέθαναν όλα τα φυτά. Πώς τα κατάφερνες εσύ, Μάουρο; Δεν νομίζω ότι φτάνει απλώς να τα ποτίζεις. Εσύ τους μιλούσες κιόλας. Δεν το έκανες ανοιχτά, ποτέ ενώπιον άλλων. Έλεγες ότι το να μιλάς με τα φυτά ήταν μια πράξη εσωτερική και μεταμορφωτική, μια ομολογία πίστεως από ανθρώπους που δεν πιστεύουν στα θαύματα. Σηκώνομαι, αναπνέω και συμπληρώνω στη λίστα: Να μάθω να μιλώ με τα φυτά».

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Το πηγάδι» του Χουάν Κάρλος Ονέτι (κριτική) – Ένας υπαρξιστής από την Ουρουγουάη

«Το πηγάδι» του Χουάν Κάρλος Ονέτι (κριτική) – Ένας υπαρξιστής από την Ουρουγουάη

Για το ευσύνοπτο μυθιστόρημα του ουρουγουανού Χουάν Κάρλος Ονέτι [Juan Carlos Onetti] «Το πηγάδι» (μτφρ. Λευτέρης Μακεδόνας, εκδ. Μάγμα). Στην κεντρική εικόνα, λεπτομέρεια από το εξώφυλλο της πορτογαλικής έκδοσης. 

Γράφει ο Φώτης Καραμπεσίνης

...
«Σαράκι» της Λάιλα Μαρτίνεθ (κριτική) – Μια σύγχρονη ιστορία μαγισσών

«Σαράκι» της Λάιλα Μαρτίνεθ (κριτική) – Μια σύγχρονη ιστορία μαγισσών

Για το βιβλίο της Λάιλα Μαρτίνεθ [Layla Martinez] «Σαράκι» (μτφρ. Ασπασία Καμπύλη, εκδ. Carnivora). Kεντρική εικόνα: από την ταινία «The abandoned». 

Γράφει η Μαριάννα Τσότρα 

Ένα σπίτι που χυμάει στους ενοίκους τ...

«Κορίτσι» της Καμίγ Λοράνς (κριτική) – Σε ποιον ανήκει το γυναικείο σώμα;

«Κορίτσι» της Καμίγ Λοράνς (κριτική) – Σε ποιον ανήκει το γυναικείο σώμα;

Για το μυθιστόρημα της Καμίγ Λοράνς [Camille Laurens] «Κορίτσι» (μτφρ. Στέλα Ζουμπουλάκη, εκδ. Μεταίχμιο). Κεντρική εικόνα: Φωτογραφία της Λοράνς, από το εξώφυλλο της γαλλικής έκδοσης του βιβλίου.

Γράφει η Φανή Χατζή

Το ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Βραβείο Dylan Thomas 2024: στον Κέιλεμπ Αζουμά Νέλσον το φετινό βραβείο

Βραβείο Dylan Thomas 2024: στον Κέιλεμπ Αζουμά Νέλσον το φετινό βραβείο

O Βρετανο-Γκανέζος συγγραφέας Caleb Azumah Nelson κέρδισε για δεύτερη συνεχόμενη φορά το Dylan Thomas Prize που είναι αφιερωμένο από το Πανεπιοστήμιο του Swansea στον Ντύλαν Τόμας. Credit: Caleb Azumah Nelson/Instagram

Επιμέλεια: Book Press

...
ΔΕΒΘ 2024: Η αυλαία πέφτει, νέα εποχή ξεκινά; – Ένας πρώτος απολογισμός

ΔΕΒΘ 2024: Η αυλαία πέφτει, νέα εποχή ξεκινά; – Ένας πρώτος απολογισμός

Τέσσερις μέρες γεμάτες βιβλία, εκδότες, συγγραφείς και αναγνώστες. Η 20ή Διεθνής Eκθεση Bιβλίου Θεσσαλονίκης ρίχνει σήμερα αυλαία και αυτός είναι ένας πρώτος απολογισμός. Σε κάθε περίπτωση, η φετινή Έκθεση είναι η τελευταία που διοργανώνεται από το Ελληνικό Ίδρυμα Πολιτισμού, εν αναμονή του νέου φορέα για το βι...

ΔΕΒΘ 2024: Μέρα 2η − Συζητήσεις για τη μετάφραση

ΔΕΒΘ 2024: Μέρα 2η − Συζητήσεις για τη μετάφραση

Συζητήσεις για τη μετάφραση και τα μεταφραστικά προγράμματα ως μέσο προώθησης των εθνικών λογοτεχνιών, ταυτότητα και διαπολιτισμική γέφυρα μεταξύ των χωρών, πραγματοποιήθηκαν την Παρασκευή σε διοργάνωση του Ελληνικού Ιδρύματος Πολιτισμού στο πλαίσιο της 20ής ΔΕΒΘ.

Επιμέλεια: Book Press

...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Μελέτη περίπτωσης» του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ (προδημοσίευση)

«Μελέτη περίπτωσης» του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ [Graeme Macrae Burnet] «Μελέτη περίπτωσης» (μτφρ. Χίλντα Παπαδημητρίου), το οποίο κυκλοφορεί στις 28 Μαΐου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Στην αρχή, καθώς ...

«Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής» του Μουράτ Εσέρ (προδημοσίευση)

«Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής» του Μουράτ Εσέρ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη μελέτη του Μουράτ Εσέρ [Murat Eser] «Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής», η οποία κυκλοφορεί αυτές τις μέρες από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Εφημερίδα...

«Επικράτειες» του Κωνσταντίνου Βλαχογιάννη (προδημοσίευση)

«Επικράτειες» του Κωνσταντίνου Βλαχογιάννη (προδημοσίευση)

Απόσπασμα από το λογοτεχνικό έργο του Κωνσταντίνου Βλαχογιάννη «Επικράτειες» που κυκλοφορεί στις 23 Μαΐου από τις εκδόσεις Περικείμενο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

[Κάθε μεμονωμένη επικράτεια]

Εγώ σωπ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τι διαβάζουμε τώρα; 12 βιβλία λογοτεχνίας που βγήκαν πρόσφατα και ξεχωρίζουν

Τι διαβάζουμε τώρα; 12 βιβλία λογοτεχνίας που βγήκαν πρόσφατα και ξεχωρίζουν

Εαρινά αναγνώσματα από όλο τον κόσμο. Νομπελίστες, αναγνωρισμένοι συγγραφείς, αλλά και νέα ταλέντα ξεχωρίζουν και τραβούν την προσοχή. Στην κεντρική εικόνα, οι Αμπντουλραζάκ Γκούρνα, Κάρα Χόφμαν, Ντέιβιντ Μίτσελ.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος 

Από την...

Από τον κβαντικό υπολογιστή στην παραγωγική Τεχνητή Νοημοσύνη: 3 βιβλία για ένα μέλλον που είναι ήδη εδώ

Από τον κβαντικό υπολογιστή στην παραγωγική Τεχνητή Νοημοσύνη: 3 βιβλία για ένα μέλλον που είναι ήδη εδώ

Η επιστήμη προχωράει με ραγδαίoυς ρυθμούς. Η 4η βιομηχανική επανάσταση θα στηριχθεί στην κβαντική υπεροχή και την Τεχνητή Νοημοσύνη. Για να ξέρουμε πώς θα είναι το μέλλον μας επιλέγουμε τρία βιβλία που εξηγούν λεπτομέρως όλα όσα θα συμβούν. Kεντρική εικόνα: @ Wikipedia.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος ...

Από το Βυζάντιο έως το Brexit: 12 ιστορικά βιβλία που κυκλοφόρησαν πρόσφατα

Από το Βυζάντιο έως το Brexit: 12 ιστορικά βιβλία που κυκλοφόρησαν πρόσφατα

Από το Βυζάντιο έως τον Βενιζέλο κι από τη μάχη του Στάλιγκραντ έως τη σημερινή μορφή της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Επιλέγουμε δώδεκα ιστορικά βιβλία που ανοίγουν διάλογο ανάμεσα στο χθες και το σήμερα. Στην κεντρική εικόνα, φωτογραφία από το εξώφυλλο του βιβλίου του Μενέλαου Χαραλαμπίδη «Οι δωσίλογοι» (εκδ. Αλεξάνδρεια).&...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ