voula

Της Εύας Στάμου

Ο αποκλεισμός της Βούλας Παπαχρήστου από τους Ολυμπιακούς του Λονδίνου θέτει κάποια σοβαρά ζητήματα που υπερβαίνουν το συγκεκριμένο συμβάν.

Δεν γνωρίζω αν η τιμωρία που υπέστη η αθλήτρια για την ρατσιστική ιδεολογία της (όπως αυτή πιστοποιείται από μία σειρά σχολίων της στα social media), είναι δίκαιη ή άδικη, ασυνήθιστα αυστηρή, ή ο κανόνας – και ο λόγος που δεν το γνωρίζω είναι απλά ότι δεν θεωρώ ότι είμαι νομικά επαρκώς καταρτισμένη ως προς την ισχύουσα αθλητική δεοντολογία, και τα σχετικά άρθρα του κώδικα της Διεθνούς Ολυμπιακής Επιτροπής.

Αφήνω λοιπόν αυτή την απόφαση σε άλλους πιο ειδικούς σε θέματα αθλητικής δεοντολογίας, που ελπίζω ότι με συγκεκριμένα στοιχεία θα υποστηρίξουν τη γνώμη τους. Αυτό που γνωρίζω είναι ότι η αθλήτρια έσφαλε προβάλλοντας μισαλλόδοξες ιδέες, που αντίκεινται στα ιδεώδη του λειτουργήματός της, και στα πλαίσια αυτού του λειτουργήματος έπρεπε με κάποιο τρόπο να τιμωρηθεί.

Μα ήταν ρατσιστικό το ανέκδοτο που αναπαρήγαγε η νεαρή γυναίκα στο tweet της, ή απλά κακόγουστο; Το χιούμορ, είτε υπό την μορφή ερασιτεχνικών ανέκδοτων είτε υπό την μορφή επαγγελματικού stand up comedy, ενέχει συχνά ένα βαθμό ρατσισμού, εφόσον, για να προκληθεί γέλιο, στοχοποιούνται ομάδες ανθρώπων με βάση κάποια εξωτερικά χαρακτηριστικά ή συμπεριφορές, γεγονός που τους μετατρέπει αυτόματα σε στερεότυπα και καρικατούρες, καθώς τους απογυμνώνει από την μοναδικότητά τους.

Οι φαλακροί, οι υπέρβαροι, οι πεθερές, οι ξανθιές, ο Πόντιοι, οι Ιρλανδοί, οι μαύροι κ.ο.κ. είναι μερικά μόνο παραδείγματα για τις κατηγορίες-κλισέ που συχνά πρωταγωνιστούν σε τέτοιου είδους ανέκδοτα. Ο καλός κωμικός αντιλαμβάνεται πώς να μην ξεπερνά το μέτρο, δείχνοντας εμμονή με μία συγκεκριμένη κοινωνική ομάδα, και γνωρίζει πως αν θέλει να γίνει το χιούμορ του αποδεκτό, θα πρέπει να το στρέψει καταρχήν προς τον ίδιο του τον εαυτό. Ο Ισραηλίτης κωμικός που κάνει αστεία με τα έθιμα της Εβραϊκής κοινότητάς του, ή ο Γάλλος που ειρωνεύεται τις ερωτικές επιδόσεις ή τις γαστριμαργικές συνήθειες των συμπατριωτών του, είναι δυο καλά παραδείγματα.

Τι γίνεται με τα ανέκδοτα που κυκλοφορούν στο ίντερνετ; Μας καθιστά η αναπαραγωγή κάποιου κακεντρεχούς ή πικάντικου αστείου, αναίσθητους, σεξιστές, ρατσιστές ή φασίστες; Πολλά εξαρτώνται από τον κοινωνικό και επαγγελματικό μας ρόλο και το τι αντιπροσωπεύει ή συμβολίζει η θέση μας μέσα σε μία συγκεκριμένη κοινότητα.

Ας αναρωτηθούμε για την εντύπωση που θα έκανε ένας χειρουργός αν πόσταρε ανέκδοτα για εγχειρήσεις ή άλλα ‘ευτράπελα’ με βαριά ασθενείς στον χώρο του νοσοκομείου. Ή ο ψυχολόγος που θα δημοσίευε ανέκδοτα για ‘τρελούς’. Ή ο ιερέας που θα αστειευόταν στο φέισμπουκ για το μυστήριο της εξομολόγησης.

Κι ο αθλητής που υποτίθεται ότι υπηρετεί τα ιδεώδη του Ολυμπισμού, της ευγενούς άμιλλας, και της αμερόληπτης κρίσης όλων πέρα από χρήμα, φυλή, φύλο, έθνος, ή θρησκεία, τι εντύπωση προκαλεί όταν εκφράζεται χυδαία και μειωτικά εναντίον ατόμων με βάση τη φυλή τους, το φύλο, το έθνος, ή το χρώμα τους;  Όταν βλέπει τους υπόλοιπους αθλητές όχι ως ισότιμους συναγωνιστές, αλλά ως ‘Βρωμόμαυρους’ ή ‘Βρωμότουρκους’, ως μισητούς και βιολογικά ή πνευματικά ‘κατώτερους’ αντιπάλους, που πρέπει να συντριβούν;

Είναι αναμφισβήτητα θλιβερό να συνειδητοποιούμε ακόμη μία φορά ότι ζούμε σε μία κοινωνία που αντιμετωπίζει ταλαντούχους αθλητές ως λαμπερά προϊόντα με ημερομηνία λήξης κι όχι ως ολοκληρωμένες προσωπικότητες που αξίζει να αποκτήσουν παιδεία, ήθος και  κουλτούρα (για να μην μιλήσουμε για βασικές γνώσεις συντακτικού και ορθογραφίας) αν οι ίδιοι δεν έχουν την τύχη να προέρχονται από ένα οικογενειακό περιβάλλον που τα ευνοεί. Η έλλειψη καλλιέργειας και όχι το νεαρόν της ηλικίας είναι αυτό που κάνει κάποια άτομα από τον χώρο του αθλητισμού να στρέφονται προς ιδεολογίες που εκθειάζουν την σωματική ρώμη, την πειθαρχία, την τυφλή υπακοή στους κανόνες, την επικράτηση του ισχυρότερου, ακόμα κι αν η ιδεολογία αυτή συνδέεται με ρατσιστικές ή εγκληματικές συμπεριφορές.

Στο ίντερνετ διαβάζουμε ότι η Βούλα είναι νέα και αθώα, η Βούλα είναι καλή αθλήτρια, η Βούλα είναι αγωνίστρια, η Βούλα είναι όμορφη. Διαβάζουμε ακόμα ότι η Βούλα είναι ρατσίστρια, αφελής, αγράμματη, ανορθόγραφη, ότι η Βούλα θαυμάζει τον Κασιδιάρη. Το μόνο σίγουρο είναι ότι η Βούλα αυτή τη στιγμή είναι το παράδειγμα που ‘δημιούργησε’ η Ελληνική Ολυμπιακή Επιτροπή για να υπενθυμίσει στον κόσμο τις βασικές αρχές της ορθής αθλητικής συμπεριφοράς. Απ’ ό,τι φαίνεται όχι μόνο κάποιοι αθλητές αλλά και μεγάλο μέρος του κοινωνικού συνόλου χρειάζεται ‘εκπαίδευση’ για να κατανοήσει τι αποτελεί θεμιτή ή αθέμιτη συμπεριφορά ατόμων που έχουν δημόσια παρουσία. Επιχειρήματα που χαρακτηρίζονται από λογικές πλάνες και έλλειψη συνάφειας, όπως:  ‘γιατί να τιμωρηθεί ειδικά η συγκεκριμένη αθλήτρια την στιγμή που στο παρελθόν Ολυμπιονίκες έχουν όχι μόνο επιδοθεί σε ρατσιστικά σχόλια αλλά και αμαυρώσει τα Ολυμπιακά ιδεώδη χρησιμοποιώντας αναβολικά’, ή, ακόμα χειρότερα: ‘το θέμα είναι τι θα κάνουμε με την Τρόικα κι όχι οι αφελείς δηλώσεις της Παπαχρήστου’, έχουν ως αποτέλεσμα να υποτιμάται η βαρύτητα του συμβάντος και να αποφεύγεται η ουσιαστική συζήτηση.

Δηλώσεις ή συμπεριφορές που πριν από μία ή δύο Ολυμπιάδες δεν προκαλούσαν έντονη αντίδραση τόσο από τους επίσημους φορείς όσο και από τα ΜΜΕ, βρίσκονται σήμερα στο επίκεντρο του ενδιαφέροντος, εγείροντας σοβαρές αντιπαραθέσεις. Το γεγονός αυτό αντί να μας τρομάζει και να μας οδηγεί σε συνομωσιολογίες θα πρέπει να το εκλάβουμε ως ένδειξη ότι η κοινωνία αλλάζει, ευαισθητοποιείται, κι αναρωτιέται για το αν και πού πρέπει να μπαίνουν κάποια όρια, δηλωτικά του σεβασμού ανάμεσα προς όλες τις εθνικές και κοινωνικές ομάδες.

 

Ακολουθήστε την boopress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Παράδοση και αυθεντία – Σκέψεις για την αξιολόγηση της τέχνης

Παράδοση και αυθεντία – Σκέψεις για την αξιολόγηση της τέχνης

Επισημάνσεις για τη σχέση παράδοσης, πρωτοποριακών κινημάτων και των καλλιτεχνών σήμερα. Κεντρική εικόνα: [από αριστερά:] Ford Madox Ford, James Joyce, Ezra Pound, και ο δικηγόρος του Joyce John Quinn, φωτογραφημένοι το 1922, έξω από το ατελιέ του Pound στο νούμερο 70 της Notre Dame-des-Champs στο Mon...

Ιστορίες από την «Πολιτεία» των βιβλίων: Ο Διονύσης Μαρίνος θυμάται...

Ιστορίες από την «Πολιτεία» των βιβλίων: Ο Διονύσης Μαρίνος θυμάται...

Ένα πορτρέτο του βιβλιοπωλείου «Πολιτεία» πολυπρισματικό, φιλοτεχνημένο από τις αφηγήσεις και τις ιστορίες συγγραφέων και μεταφραστών. Σήμερα, ο δημοσιογράφος και συγγραφέας Διονύσης Μαρίνος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Η σχέση όλω...

Ιστορίες από την «Πολιτεία» των βιβλίων: Ο Θάνος Κάππας θυμάται...

Ιστορίες από την «Πολιτεία» των βιβλίων: Ο Θάνος Κάππας θυμάται...

Ένα πορτρέτο του βιβλιοπωλείου «Πολιτεία» πολυπρισματικό, φιλοτεχνημένο από τις αφηγήσεις και τις ιστορίες συγγραφέων και μεταφραστών. Σήμερα, ο πεζογράφος Θάνος Κάππας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Η σχέση όλων μας με την ανάγνωση ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Αγία οικογένεια» του Αντώνη Ε. Χαριστού (κριτική)

«Αγία οικογένεια» του Αντώνη Ε. Χαριστού (κριτική)

Για το μυθιστόρημα του Αντώνη Ε. Χαριστού «Αγία οικογένεια» (εκδ. Γράφημα).

Της Λεύκης Σαραντινού

Ο πάντοτε ειρωνικός και καυστικός λογοτέχνης Αντώνης Χαριστός καταθέτει ένα ακόμη ερεθιστικό μυθιστόρημα. Πρόκειται για ένα βιβλίο το οποίο φέρνει στο φως...

Τέσπα (διήγημα)

Τέσπα (διήγημα)

Δεν θα πάρουμε το οικογενειακό σήμερα. Ασ’ το μωρέ. Να χαρούμε λίγο το καινούργιο. Πότε θα το χαρούμε αν όχι τώρα το καλοκαίρι που πάμε και κάπου μαζί. Έστω θάλασσα. Εντάξει, σκόνη, άμμος, αλμύρα, θα μου πεις, τα τρώει τα καθίσματα η αλμύρα. Το χρώμα να δεις τι του κάνει. Αλλά, τέσπα.

Της Κατερίνας Γ...

30 από τα καλύτερα αντιπολεμικά βιβλία όλων των εποχών

30 από τα καλύτερα αντιπολεμικά βιβλία όλων των εποχών

Η ιστοσελίδα Short List δημοσίευσε πρόσφατα μια περιεκτική λίστα με τριάντα από τα σπουδαιότερα αντιπολεμικά βιβλία όλων των εποχών. Είκοσι οκτώ μυθιστορήματα, μία μαρτυρία-χρονικό από τον Τζορτζ Όργουελ, καθώς και ένα θεατρικό έργο του Ουίλιαμ Σαίξπηρ, που μας φανερώνουν τον παραλογισμό του πολέμου. Στην κεντρική ε...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Άλμπατρος» της Αν Κλιβς (προδημοσίευση)

«Άλμπατρος» της Αν Κλιβς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Ann Cleeves «Άλμπατρος» (μτφρ. Παλμύρα Ισμυρίδου), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 4 Ιουλίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Κεφάλαιο 3

...
«Το μόνο της ζωής τους ταξίδι» του Ηλία Μαγκλίνη (προδημοσίευση)

«Το μόνο της ζωής τους ταξίδι» του Ηλία Μαγκλίνη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το αυτοβιογραφικό αφήγημα του Ηλία Μαγκλίνη «Το μόνο της ζωής τους ταξίδι – Μικρά Ασία. Οδοιπορικό σε πόλεμο και σε ειρήνη», που θα κυκλοφορήσει στις 23 Ιουνίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Άκουσέ με.

Σε όλη μας τη ...

«Το φυλαχτό» των Στίβεν Κινγκ & Πίτερ Στράουµπ (προδημοσίευση)

«Το φυλαχτό» των Στίβεν Κινγκ & Πίτερ Στράουµπ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα των Stephen King & Peter Straub «Το φυλαχτό» (μτφρ. Μιχάλης Μακρόπουλος), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 8 Ιουνίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

2

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

30 από τα καλύτερα αντιπολεμικά βιβλία όλων των εποχών

30 από τα καλύτερα αντιπολεμικά βιβλία όλων των εποχών

Η ιστοσελίδα Short List δημοσίευσε πρόσφατα μια περιεκτική λίστα με τριάντα από τα σπουδαιότερα αντιπολεμικά βιβλία όλων των εποχών. Είκοσι οκτώ μυθιστορήματα, μία μαρτυρία-χρονικό από τον Τζορτζ Όργουελ, καθώς και ένα θεατρικό έργο του Ουίλιαμ Σαίξπηρ, που μας φανερώνουν τον παραλογισμό του πολέμου. Στην κεντρική ε...

10 σημαντικά βιβλία για άντρες, γραμμένα από γυναίκες

10 σημαντικά βιβλία για άντρες, γραμμένα από γυναίκες

Μια λίστα με 10 σημαντικά μυθιστορήματα γραμμένα από γυναίκες συγγραφείς στα αγγλικά δημοσιεύτηκε στην επίσημη ιστοσελίδα του Women’s Prize for Fiction. Τα δέκα βιβλία αναδείχθηκαν μέσω ψηφοφορίας στην οποία συμμετείχαν 20.000 αναγνώστες. Και τα 10 έχουν μεταφραστεί στη γλώσσα μας. Στη φωτογραφία, η Μέρι Σέλεϊ.

...
40 καλά λογοτεχνικά βιβλία για το καλοκαίρι (και για κάθε εποχή)

40 καλά λογοτεχνικά βιβλία για το καλοκαίρι (και για κάθε εποχή)

Σαράντα λογοτεχνικά βιβλία, ελληνικά και μεταφρασμένα, επιλέξαμε για τους αναγνώστες της bookpress.gr από τα πολλά καλά βιβλία που έφτασαν στα χέρια μας τους προηγούμενους μήνες. Δείτε τα και διαλέξτε το δικό σας αγαπημένο βιβλίο του καλοκαιριού.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός, Κ.Β. Κατσουλάρης...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

25 Ιουλίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

40 καλά λογοτεχνικά βιβλία για το καλοκαίρι (και για κάθε εποχή)

Σαράντα λογοτεχνικά βιβλία, ελληνικά και μεταφρασμένα, επιλέξαμε για τους αναγνώστες της bookpress.gr από τα πολλά καλά βιβλία που έφτασαν στα χέρια μας τους προηγούμεν

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

14 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Τα βιβλία του χειμώνα: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται (ανανεωμένο)

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών και δοκιμίων από 34 εκδοτικούς οίκους. Επιμέλεια: Κώστας Αγορα

ΦΑΚΕΛΟΙ