evaristo atwood

Για το μυθιστόρημα της Bernardine Evaristo «Κορίτσι, γυναίκα, άλλο» (μτφρ. Ρένα Χατχούτ, εκδ. Gutenberg).

Του Γιώργου Ν. Περαντωνάκη

Σύμφωνα με την εφημερίδα The Guardian, τέσσερις στους δέκα Βρετανούς πιστεύουν ότι ο πολυπολιτισμός στη χώρα έχει υπονομεύσει τη βρετανική κουλτούρα. Από τους λευκούς Αγγλοσάξονες έως τους μαύρους απογόνους σκλάβων κι από τη χριστιανική Ευρώπη μέχρι τους μουσουλμάνους μετανάστες, από τα αριστοκρατικά στρώματα του Λονδίνου έως τις φτωχές εργατοσυνοικίες του Μάντσεστερ κι από την ελίτ του Σίτυ μέχρι τους περιθωριακούς εφήβους των προαστίων, πόσες διαφορετικές τάσεις διασταυρώνονται και συγκρούονται στην πολυπολιτισμική Βρετανία! Σ’ αυτό το κοινωνικό πεδίο, που, ενώ υπάρχει και ανανεώνεται για αιώνες, δεν έχει καταφέρει να διατρήσει απόλυτα τους ταξικούς και φυλετικούς διαχωρισμούς, είναι ακόμα αναμενόμενο ο ρατσισμός και η ενδοκοινωνική έχθρα να λανθάνει σε πολλές ορατές κι αόρατες πτυχές της ζωής.

Ποια είναι η Αφροαγγλίδα Μπερναρντίν Εβαρίστο

Η Μπερναρντίν Εβαρίστο, κόρη λευκής Αγγλίδας και μαύρου Νιγηριανού, γεννήθηκε το 1959 στο Λονδίνο όπου ζει ακόμα και σήμερα. Διδάσκει δημιουργική γραφή και έχει γράψει εννέα βιβλία τα οποία έχουν κερδίσει, ή προταθεί για, διάφορα βραβεία. Είναι η πρώτη μαύρη γυναίκα που κερδίζει Booker. Ως μιγάς εκφράζει αυτόν τον υβριδικό πολιτισμό, που γεννήθηκε κι ακμάζει σε κοινωνίες όπως η αγγλική, αλλά συνάμα ως «Αφροαγγλίδα» βιώνει τις ανισότητες, όσο υπάρχουν ακόμα νοοτροπίες και κανόνες περί αποδεκτού μέσου όρου και απειλητικού περιθωρίου.

Στην ουσία δεν υπάρχει μια κεντρική πρωταγωνίστρια, αλλά πολλές γυναικείες περσόνες, που σε ένα πολυδύναμο πλέγμα αλληλοσυμπληρώνονται και όλες μαζί συστήνουν τον μυθιστορηματικό κόσμο. Έτσι, η Μπερναρντίν Εβαρίστο κατορθώνει να συστοιχίσει την κοινωνική με τη μυθοπλαστική πραγματικότητα σε ένα πολυπρόσωπο και πολυτασικό μαγνητικό πεδίο.

Το βιβλίο της εκφάζει αυτή τη δυναμική κατάσταση, όπου χρώματα δέρματος, θρησκείες, σεξουαλικές προτιμήσεις, ατομικές συμπεριφορές κ.λπ. συναντώνται σε ένα άλλοτε ήρεμο κι άλλοτε εκρηκτικό μίγμα. Κέντρο της βέβαια συνήθως είναι οι μαύρες γυναίκες, μερικές από τις οποίες είναι ομοφυλόφιλες, κι από τη δική τους οπτική γωνία παρουσιάζει την αγγλική πραγματικότητα. Στην ουσία δεν υπάρχει μια κεντρική πρωταγωνίστρια, αλλά πολλές γυναικείες περσόνες, που σε ένα πολυδύναμο πλέγμα αλληλοσυμπληρώνονται και όλες μαζί συστήνουν τον μυθιστορηματικό κόσμο. Έτσι, η Μπερναρντίν Εβαρίστο κατορθώνει να συστοιχίσει την κοινωνική με τη μυθοπλαστική πραγματικότητα σε ένα πολυπρόσωπο και πολυτασικό μαγνητικό πεδίο.

girl woman other kentriki

Η Άμα Μπόνσου, που είναι χρόνια αντισυμβατική σκηνοθέτης, ανεβάζει τη μεγαλειώδη παράστασή της «Η τελευταία Αμαζόνα της Δαχομέης». Είναι μαύρη κι ομοφυλόφιλη, πολιτικοποιημένη και φεμινίστρια, όπως και η φίλη της Ντομινίκ. Βεβαίως, τώρα που έχει σε ένα μέρος καταξιωθεί φαίνεται κατεστημένο και ειδικά στην κόρη της τη Γιαζ φαντάζει πλέον ξεπερασμένη φεμινίστρια, καθώς η 19χρονη δηλώνει ευρύτερα ανθρωπίστρια. Οι φίλες της τελευταίας που είναι Σομαλές, Αιγύπτιες, λευκές, η Αφροαμερικάνα Τζένγκα, η Νιγηριανή Κάρολ, η αντιδραστική έφηβη ΛαΤίσα, που βρέθηκε με τρία παιδιά στην πλάτη, η Σίρλεϊ, που είναι μαύρη καθηγήτρια σε ένα σχολείο και βιώνει η ίδια τον ρατσισμό των συναδέλφων της, η Μέγκαν που αλλάζει το όνομά της σε Μόργκαν, καθώς υιοθετεί μια ουδετερόφυλη ταυτότητα, ασπαζόμενη τις θεωρίες περί φύλου, αυτοκαθορισμού της έμφυλης συνείδησης και σεξουαλικότητας. Όλες αυτές και μια πλειάδα άλλες παρουσιάζουν μέσω της γυναικείας ματιάς τον πολυπολιτισμικό κόσμο του Λονδίνου.

Κοινωνικά δικαιώματα, εργασία, διαφυλικές και διαφυλετικές σχέσεις, φεμινισμός, πολιτική, Brexit, διεθνείς σχέσεις, μετανάστευση, εφηβική παραβατικότητα, ταυτότητες, πατρίδα, υβριδισμός, αποδοχή του ξένου, σεξουαλικός προσανατολισμός, λεσβίες και γκέι, σπουδές φύλου, ακτιβισμός, φιλίες και κουτσομπολιά… σχηματίζουν ένα πελώριο πολιτισμικό χαλί.

Απ’ την πρώτη ηρωίδα η συγγραφέας καταθέτει τα αντικομφορμιστικά της χαρτιά. Σε όλο το μήκος και πλάτος ακολουθεί μια γραμμή, που θα μπορούσαν πολλοί να τη χαρακτηρίσουν politically correct και κοινωνικά trendy: αντιρατσιστικά μηνύματα και καταγγελία των έμφυλων διακρίσεων με μπόλικη δόση προστασίας των ατόμων με διαφορετικό σεξουαλικό προσανατολισμό από τους ετεροφυλόφιλους. Κοινωνικά δικαιώματα, εργασία, διαφυλικές και διαφυλετικές σχέσεις, φεμινισμός, πολιτική, Brexit, διεθνείς σχέσεις, μετανάστευση, εφηβική παραβατικότητα, ταυτότητες, πατρίδα, υβριδισμός, αποδοχή του ξένου, σεξουαλικός προσανατολισμός, λεσβίες και γκέι, σπουδές φύλου, ακτιβισμός, φιλίες και κουτσομπολιά… σχηματίζουν ένα πελώριο πολιτισμικό χαλί. Σ’ αυτό φαίνεται η βρετανική κοινωνία, τόσο άμεσα, τόσο οικεία που πείθει και εντάσσει τον αναγνώστη μέσα σ’ αυτήν, χωρίς ο τελευταίος να ξενίζεται για την άλλη χώρα που καλείται να γνωρίσει.

Πολυεστιακό και πολυπρισματικό, ένα κείμενο που τρέχει...

Bernardine Evaristo

Κόρη λευκής Αγγλίδας και Νιγηριανού, η Εβαρίστο γεννήθηκε το 1959 στο Λονδίνο όπου ζει και σήμερα. Διδάσκει δημιουργική γραφή και έχει γράψει εννέα βιβλία τα οποία έχουν κερδίσει, ή προταθεί για, διάφορα βραβεία. Είναι η πρώτη μαύρη γυναίκα που τιμήθηκε με το Βραβείο Μπούκερ.

 

 

Το βιβλίο είναι γραμμένο έξυπνα. Πρώτ’ απ’ όλα είναι πολυεστιακό, αφού περιδιαβαίνει μέσα από την οπτική γωνία πολυάριθμων γυναικών τα βιώματά τους από μια πολυφυλετική κοινωνία, όπως είναι η βρετανική, η οποία όμως είναι εξίσου ρατσιστική όχι μόνο προς τους μαύρους, αλλά και προς τις γυναίκες, τους ομοφυλόφιλους, τις λεσβίες και άλλες ομάδες. Κι απ’ την άλλη, οι παράγραφοι είναι πολύ μικρές, σχεδόν ίσες με μια πρόταση. Αυτό κάνει το κείμενο να τρέχει στην ανάγνωση, να περνά γρήγορα στον αναγνώστη, ο οποίος ελαύνει σχετικά ραγδαία το υπερεξακοσιασελίδο σώμα του.

Σταδιακά, η πρωταγωνίστρια του ενός κεφαλαίου περνά σε φιλική συμμετοχή σε ένα άλλο, κι έτσι τα δώδεκα πρόσωπα διαπλέκονται σε ένα δίκτυο, σε ένα πλέγμα συνδέσεων, συνάψεων, διασταυρώσεων κ.λπ., αλλά πάνω απ’ όλα σε ένα ευρύ πεδίο γυναικείων οπτικών και στάσεων. Στο τέλος, ξαναγυρίζουμε στην παράσταση της Άμα Μπόνσου. Ο κύκλος ολοκληρώνεται, δείχνοντας πως όλα περιλαμβάνονται σε ένα κοινό πλαίσιο, όπου το σύμβολο της Αμαζόνας παραπέμπει πάλι στις επαναστατημένες γυναίκες. Η Bernardine Evaristo επιχειρεί να αναδείξει (και το πετυχαίνει άριστα) τον τρόπο με τον οποίο οι γυναίκες στις ποικίλες εκδοχές τους, παθητικές – επιθετικές, συνειδητοποιημένες ή μη, ετεροφυλόφιλες – ομοφυλόφιλες, εξαρτημένες – ανεξάρτητες, μαχητικές ή μη κ.λπ. λειτουργούν μέσα στο συμβατικό κοινωνικό πλαίσιο και γοργά κατακτούν την αυτοσυνειδησία τους αλλά και επιβάλλουν τη δική τους φωνή.

Μοναδικό μυθιστόρημα που επάξια κέρδισε το βραβείο Booker, πολυπρισματικό, που ωστόσο σχετικά μονοφωνικά προβάλλει την έμφυλη και φυλετική καταπίεση. Ωστόσο, σε μια ακόμα ανδροκρατούμενη εποχή τέτοιες φεμινιστικές και αντιρατσιστικές φωνές χρειάζονται για να φανούν όλες οι κοινωνικές αδικίες.

* Ο ΓΙΩΡΓΟΣ Ν. ΠΕΡΑΝΤΩΝΑΚΗΣ είναι διδάκτορας Νεοελληνικής Φιλολογίας, κριτικός βιβλίου και συγγραφέας. Τελευταίο του βιβλίο, το μυθιστόρημα «Πυθαγόρας» (εκδ. Καστανιώτη).

Στην κεντρική εικόνα, η συγγραφέας με την Μάργκαρετ Άτγουντ, με την οποία μοιράστηκε το περσινό Μπούκερ. Στην εικόνα στο κέντρο: Εικονογράφηση της © Hanna Barczyk για την Boston Globe. 


evaristo gutenbergΚορίτσι, γυναίκα, άλλο
Bernardine Evaristo
Μτφρ. Ρένα Χατχούτ
Gutenberg 2020
Σελ. 648, τιμή εκδότη €18,00 


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Καιρός, της Τζένυ Όφιλ

Καιρός, της Τζένυ Όφιλ

Για το μυθιστόρημα της Jenny Offill «Καιρός» (μτφρ. Κατερίνα Σχινά, εκδ. Στερέωμα).

Του Διονύση Μαρίνου

Υποσημειώσεις ενός κόσμου που ακόμη δεν έχει αναδυθεί και ουδείς γνωρίζει αν αυτό θα συμβεί κάποτε ή αν πρέπει να συμβεί. Η πρώτη σκέψη που μου ήρθε...

Αβεσσαλώμ, Αβεσσαλώμ!, του Ουίλιαμ Φώκνερ

Αβεσσαλώμ, Αβεσσαλώμ!, του Ουίλιαμ Φώκνερ

Για το μυθιστόρημα του William Faulkner «Αβεσσαλώμ, Αβεσσαλώμ!» (μτφρ. Μαργαρίτα Ζαχαριάδου, εκδ. Gutenberg). 

Του Μιχάλη Μακρόπουλου

Οι αρχαίες τραγωδίες είναι έργα με λιανό κορμί. Βλέπεις τον σκελετό κάτω από τους λεπτούς και σκληρούς μυς να πετ...

Άντα ή Πάθος, του Βλαντιμίρ Ναμπόκοφ

Άντα ή Πάθος, του Βλαντιμίρ Ναμπόκοφ

Για το μυθιστόρημα του Vladimir Nabokov «Άντα ή πάθος – Ένα οικογενειακό χρονικό» (μτφρ. Μυρτώ Αναγνωστοπούλου, εκδ. Πατάκη). Κεντρική εικόνα: Ο πίνακας του Meredith Frampton «Portrait of a Young Woman» (1935).

Του Φώτη Καραμπεσίνη

Παρεξηγημένη έν...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Η βιογραφία της Άνγκελα Μέρκελ κυκλοφορεί στα ελληνικά

Η βιογραφία της Άνγκελα Μέρκελ κυκλοφορεί στα ελληνικά

«Η Καγκελάριος» είναι μια καθηλωτική πολιτική βιογραφία και ταυτόχρονα μια προσωπική ανθρώπινη ιστορία ενός αουτσάιντερ: μιας χημικού, κόρης πάστορα, η οποία μεγάλωσε στην Ανατολική Γερμανία και κατάφερε να γίνει η άτυπη ηγέτιδα της Δύσης. Στα ελληνικά θα κυκλοφορήσει από τις Εκδόσεις Ψυχογιός στις 21 Οκτωβρίου...

Προσωπικότητες στο Ελληνικό Ίδρυμα Πολιτισμού: Στέλιος Ράμφος

Προσωπικότητες στο Ελληνικό Ίδρυμα Πολιτισμού: Στέλιος Ράμφος

Το Ελληνικό Ίδρυμα Πολιτισμού στις «Προσωπικότητες» Σεπτεμβρίου 2021 παρουσιάζει τον Στέλιο Ράμφο.

Επιμέλεια: Book Press

Στέλιος Ράμφος: κορυφαίος στοχαστής, πολυγραφότατος συγγραφέας και από τους πλέον επιδραστικούς σύγχρονους φιλοσόφους.

...
Τι θα δούμε φέτος στη Στέγη Ιδρύματος Ωνάση

Τι θα δούμε φέτος στη Στέγη Ιδρύματος Ωνάση

Θέατρο, χορός, σινεμά, instalations, προβολές, λογοτεχνία, κοινωνικός προβληματισμός και «μια υπόσχεση ευτυχίας που δεν έρχεται αλλά είναι ωραίο να την περιμένεις σαν να φτάνει», όπως σημείωσε η Αφροδίτη Παναγιωτάκου, Διευθύντρια Πολιτισμού του Ιδρύματος Ωνάση στην παρουσίαση του προγράμματος της Στέγης για το 2021-...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

Γιοζεφίνε η αοιδός, του Φραντς Κάφκα (προδημοσίευση)

Γιοζεφίνε η αοιδός, του Φραντς Κάφκα (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση ενός διηγήματος από την ανθολογία του Franz Kafka «Γιοζεφίνε η αοιδός και άλλα διηγήματα» (μτφρ. Μαργαρίτα Ζαχαριάδου, επίμετρο: Κατερίνα Καρακάση) που κυκλοφορεί στις 6 Αυγούστου από τις εκδόσεις Κίχλη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Στὴ συναγωγή μας... ...

Σάγκι Μπέιν, του Ντάγκλας Στιούαρτ (προδημοσίευση)

Σάγκι Μπέιν, του Ντάγκλας Στιούαρτ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βραβευμένο με Booker 2020 μυθιστόρημα του Douglas Stuart «Σάγκι Μπέιν» (μτφρ. Σταυρούλα Αργυροπούλου), που κυκλοφορεί στις 30 Ιουνίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Η Άγκνες αναδύθηκε έγκαιρα α...

Χίλιοι διάβολοι, του Φρανκ Γκολντάμερ (προδημοσίευση)

Χίλιοι διάβολοι, του Φρανκ Γκολντάμερ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Frank Goldammer «Χίλιοι διάβολοι» (μτφρ. Γιώτα Λαγουδάκου), που κυκλοφορεί την 1 Ιουλίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ο Χέλερ μπήκε στο εστιατόριο από την ανοιχτή πόρτα στη...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

Είκοσι χρόνια συμπληρώνονται σήμερα από τα γεγονότα που μας εισήγαγαν στον 21ο αιώνα. Ήταν η μεγαλύτερη και πιο σοκαριστική αλληλουχία τρομοκρατικών ενεργειών που έγινε ποτέ, με μερικά λεπτά διαφορά: οι επιθέσεις στους Δίδυμους Πύργους στη Νέα Υόρκη, και στο Πεντάγωνο στην Ουάσιγκτον, την 11η Σεπτεμβρίου του 2001. Α...

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Οι περισσότεροι από τα τίτλους που παρουσιάζονται εδώ έφτασαν στα χέρια μας πολύ πρόσφατα. Πρόκειται για ενδιαφέροντα βιβλία που στην πλειονότητά τους πέρασαν «κάτω από τα ραντάρ» των βιβλιοπροτάσεων για το καλοκαίρι. Ιδού μερικά από τα καλύτερα. 

Ε...

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα βιβλία ιστορίας, εθνολογίας, σύγχρονων οικονομικών και κοινωνικών ζητημάτων για τους εναπομείναντες στην πόλη αλλά και για όσους ακόμη αναζητούν βιβλία για τις διακοπές τους που να αξίζουν το βάρος τους.

Του Γιώργου Σιακαντάρη

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

14 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Τα βιβλία του χειμώνα: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται (ανανεωμένο)

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών και δοκιμίων από 34 εκδοτικούς οίκους. Επιμέλεια: Κώστας Αγορα

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

11 Δεκεμβρίου 2020 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2020

Να επιλέξεις τα «καλύτερα» λογοτεχνικά βιβλία από μια χρονιά τόσο πλούσια σε καλούς τίτλους όπως η χρονιά που κλείνει δεν είναι εύκολη υπόθεση. Το αποτολμήσαμε, όπως άλ

ΦΑΚΕΛΟΙ