ploio kentriki

Για το μυθιστόρημα της Katherine Anne Porter «Το πλοίο των τρελών» (μτφρ. Έφη Τσιρώνη, εκδ. Κλειδάριθμος).

Του Διονύση Μαρίνου

H πρώτη σκηνή της ταινίας «Το πλοίο φεύγει» [“La Nave Va”, 1983] του Φεντερίκο Φελίνι μάς μεταφέρει αυτομάτως στον Ιούλιο του 1914, με το κρουαζιερόπλοιο «Gloria N.» να έχει μόλις αναχωρήσει από το λιμάνι της Νάπολης. Η εναρκτήρια ακολουθία είναι σε σέπια αποχρώσεις, σαν να πρόκειται για φιλμ εποχής. Κανένας άλλος ήχος δεν σχίζει τη σιωπή της θάλασσας, πλην του γρατζουνίσματος του προβολέα. Σταδιακά, η σέπια ξεθωριάζει για να εμβαπτιστεί η οθόνη σε μια λιτανεία χρωμάτων. Ακολουθούν οι διάλογοι και το έργο ξεκινάει.

Αντίστοιχης κινηματογραφικής δύναμης είναι και η αρχή στο ογκώδες μυθιστόρημα της Κάθριν Αν Πόρτερ Το πλοίο των τρελών (μτφρ. Έφη Τσιρώνη, εκδ. Κλειδάριθμος). Γραμμένο σε διάστημα είκοσι χρόνων (ξεκίνησε να γράφεται το 1941, ολοκληρώθηκε το 1961 και εκδόθηκε την ίδια χρονιά), αυτό το μυθιστόρημα είναι το magnum opus της αμερικανίδας δημοσιογράφου και δοκιμιογράφου που ως εκείνη τη στιγμή ήταν γνωστή για τις επιτυχημένες απόπειρες της στη μικρή φόρμα. Ενδύθηκε, δε, με την αχλή του μύθου, καθώς αυτές οι δύο δεκαετίες συγγραφής του αποτέλεσαν εξαιρετικό «υλικό» για λογής εικασίες. Το αποτέλεσμα, ωστόσο, δικαίωσε την Πόρτερ. Το πλοίο των τρελών ανήκει στη χορεία των κλασικών βιβλίων της αμερικανικής λογοτεχνίας, ενώ η ίδια έλαβε το 1965 το Βραβείο Πούλιτζερ και την επόμενη χρονιά το National Book Award (φευ, για τη συλλογή διηγημάτων της The Collected Stories).

Ο διάκοσμος του πλοίου, η ίδια η θωριά του, δημιουργούν ένα κλειστό κύκλωμα αναφορών, ένα μικροκλίμα μέσα στο οποίο οι επιβάτες, ολότελα στεγανοποιημένοι και απρόσβλητοι από τον υπόλοιπο κόσμο, αντιδρούν και φέρονται με διαφορετικό τρόπο. Κατ’ ουσίαν: αφήνουν ελεύθερο τον εαυτό τους να δείξει αυτό που πραγματικά είναι. Μέσα σ’ αυτή την ιδιάζουσα κατάσταση ανασύρονται πάθη, εξεγείρονται συνειδήσεις, βγαίνουν στην επιφάνεια κρυμμένες επιθυμίες και ανομολόγητοι φόβοι, ενώ πυροδοτούνται ίντριγκες και αναπτύσσονται κουτσομπολιά.

Υπάρχουν πολλά επιμέρους στοιχεία που μετατρέπουν αυτομάτως το βιβλίο σε κλασικό ανάγνωσμα. Είναι η επιλογή του χρόνου: Αύγουστος του 1931, μια εποχή εξόχως ενδιαφέρουσα. Ο κόσμος βρίσκεται σε αναταραχή. Τα οικονομικά προβλήματα σωρεύονται επικίνδυνα, οι απεργίες είναι συχνό φαινόμενο, ενώ στο βάθος του ορίζοντα έρχεται πλησίστιο το μαύρο σύννεφο του φασισμού να πυκνώσει τις γραμμές του και να σβήσει κάθε ελπίδα φωτός. Είναι, επίσης, η επιλογή του τόπου: στην πραγματικότητα έχουμε μια συνθήκη «εν πλω», που μοιάζει –παραδόξως– με πνιγηρή στατικότητα. Τα πάντα σ’ αυτό το βιβλίο συμβαίνουν πάνω σε ένα πλοίο. Εν προκειμένω: στο υπερωκεάνιο «S.A. Βέρα» υπό γερμανική σημαία.

Το βλέπουμε καθώς αναχωρεί από το λιμάνι της Βερακρούζ του Μεξικού με τελικό προορισμό το λιμάνι του Μπρεμερχάφεν της Γερμανίας. Ένα ταξίδι που κρατάει περίπου δεκαπέντε ημέρες, όμως, ο χρόνος αποκτά μια υδραργυρική διάσταση. Κάποιες φορές μοιάζει να κινείται με ληθαργικό ρυθμό κι άλλες να τρέχει με την ταχύτητα μιας ευκίνητης κυματοσυρμής. Ο διάκοσμος του πλοίου, η ίδια η θωριά του, δημιουργούν ένα κλειστό κύκλωμα αναφορών, ένα μικροκλίμα μέσα στο οποίο οι επιβάτες, ολότελα στεγανοποιημένοι και απρόσβλητοι από τον υπόλοιπο κόσμο, αντιδρούν και φέρονται με διαφορετικό τρόπο. Κατ’ ουσίαν: αφήνουν ελεύθερο τον εαυτό τους να δείξει αυτό που πραγματικά είναι. Μέσα σ’ αυτή την ιδιάζουσα κατάσταση ανασύρονται πάθη, εξεγείρονται συνειδήσεις, βγαίνουν στην επιφάνεια κρυμμένες επιθυμίες και ανομολόγητοι φόβοι, ενώ πυροδοτούνται ίντριγκες και αναπτύσσονται κουτσομπολιά.

Η Πόρτερ αποφάσισε να δημιουργήσει μια τοιχογραφία γνωρίζοντας εκ των προτέρων πώς πρέπει να την αναπτύξει για να μην χαθεί καμία περιοχή της. Το αποτέλεσμα τη δικαιώνει. Το πλήθος των σελίδων είναι απότοκο αυτής της απόφασης να απλώσει σε βάθος όλους τους ήρωες.

Μια πλειάδα προσώπων παρελαύνει από το μυθιστόρημα. Είναι ένας ολόκληρος χορός ετερόκλιτων φυσιογνωμιών που όλες μαζί, όμως, διαμορφώνουν την κλειστή κοινωνία του πλοίου. Από τον άκαμπτο καπετάνιο Τίλε που συμπεριφέρεται σαν μικρός θεός έως τα δίδυμα παιδιά μιας ισπανίδας χορεύτριας που είναι σκέτοι διάβολοι και σκορπούν τρόμο στο πέρασμά τους. Υπάρχουν χαρακτήρες που αναπτύσσονται σε δεύτερο πλάνο κι άλλοι που παίρνουν πάνω τους μεγάλο μέρος της πλοκής.

Η Πόρτερ εξυφαίνει έναν καμβά μεγάλης διάστασης προσέχοντας το πρώτο πλάνο, αλλά και τις σκιάσεις του βάθους. Σαν να λέμε: ενδιαφέρεται για τους βασικούς ήρωες προσφέροντάς μια λεπτομερειακή κατάδυση στη φύση τους, αλλά δεν αφήνει τους δευτεραγωνιστές να χαθούν στην αφάνεια του ρόλου τους. Κι αυτό είναι από τα χαρακτηριστικά της συγγραφικής προσπάθειάς της: η Πόρτερ αποφάσισε να δημιουργήσει μια τοιχογραφία γνωρίζοντας εκ των προτέρων πώς πρέπει να την αναπτύξει για να μην χαθεί καμία περιοχή της. Το αποτέλεσμα τη δικαιώνει. Το πλήθος των σελίδων είναι απότοκο αυτής της απόφασης να απλώσει σε βάθος όλους τους ήρωες.

porter with typewriter and kitten

Η Katherine Anne Porter, το πραγματικό όνομα της οποίας ήταν Callie Russel Porter, γεννήθηκε στο Τέξας. Η μητέρα της πέθανε το 1892, και την ανατροφή των παιδιών ανέλαβε η γιαγιά Catherine Anne Porter (το όνομα της οποίας θα υιοθετήσει αργότερα η Callie). Μετά το θάνατο και της γιαγιάς, η οικογένεια άρχισε να περιπλανιέται σε διάφορες πόλεις του Τέξας και της Λουϊζιάνα. Σε ηλικία 16 ετών, η Callie εγκαταλείπει το σπίτι της για να παντρευτεί το γιο ενός πλούσιου Τεξανού. Ο σύζυγός της αποδεικνύεται μέθυσος και βάναυσος. Τον εγκαταλείπει το 1914 και φεύγει για το Σικάγο, όπου εργάζεται ως κομπάρσος σε κινηματογραφικές παραγωγές. Το 1920 φεύγει για το Μεξικό, για να εργαστεί σε ένα περιοδικό. Είναι πλέον πολιτικοποιημένη και, κατά τη διάρκεια της παραμονής της στο Μεξικό, σχετίζεται με τους εκεί αριστερούς κύκλους και γνωρίζεται με το ζωγράφο Ντιέγκο Ριβέρα. Την περίοδο 1920-1930 ζει μεταξύ Μεξικού και Νέας Υόρκης και αρχίζει να δημοσιεύσει πεζά της σε περιοδικά.
Ο θρίαμβος έρχεται το 1962, με το μοναδικό της μυθιστόρημα, The Ship of Fools. Μπορεί να μην είναι το καλύτερό της έργο (ιδίως αν συγκριθεί με τη συγκεντρωτική έκδοση "The Collected Stories of Katherine Anne Porter", του 1965), όμως το βιβλίο αυτό θα της προσφέρει για πρώτη φορά, στα 72 της χρόνια, μια κάποια οικονομική άνεση: εκείνη τη χρονιά, είναι το μυθιστόρημα με τις μεγαλύτερες πωλήσεις στην Αμερική, ενώ η πώληση των δικαιωμάτων για την κινηματογραφική μεταφορά του θα αποφέρει επίσης ένα διόλου ευκαταφρόνητο ποσό.
Το 1966, το "Collected Stories" κερδίζει το βραβείο Pulitzer αλλά και το National Book Award. Το 1977, κυκλοφορεί το "The Never-Ending Wrong" με θέμα την πολύκροτη υπόθεση Σάκκο και Βαντσέττι - για την καταδίκη και εκτέλεση των οποίων είχε και η ίδια (όπως και πολλοί άλλοι άνθρωποι των γραμμάτων) διαμαρτυρηθεί πενήντα χρόνια νωρίτερα. Η Katherine Anne Porter πέθανε το 1980 και ενταφιάστηκε στο κοιμητήριο της γενέτειράς της, στο Τέξας, δίπλα στον τάφο της γιαγιά της.

 

 

Ξεχωρίζει, φυσικά, το εκκεντρικό ζευγάρι των αμερικανών καλλιτεχνών (η Τζέιν και ο Ντέιβιντ) που ως το τέλος δεν βρίσκουν τον τρόπο να συνυπάρξουν ως ζευγάρι με αποτέλεσμα να γινόμαστε κοινωνοί πολλών μεταξύ τους επεισοδίων που κινούνται μεταξύ αγαπητικής έλξης και εχθρικής άπωσης. Δεν γίνεται να μην σου μείνει στο μυαλό η παρηκμασμένη Κοντέσα που έζησε πολλά χρόνια στην Κούβα ως πολιτική εξόριστη και τώρα απελαύνεται με προορισμό την Τενερίφη. Είναι βουτηγμένη στις ουσίες και την απάθεια. Έχει χάσει τα παιδιά της (δεν ξέρει καν πού βρίσκονται), την περιουσία της, την αυταξία της, αλλά παραμένει με κάποιο τρόπο θελκτική. Είναι μια θλιμμένη και θλιβερή ηγερία που μπλέκεται –περίπου– ερωτικά με τον γιατρό του πλοίου, τον ευθυτενή Δρ. Σούμαν. Ιδιαίτερη μνεία πρέπει να γίνει στον εβραίο βιοτέχνη Λέβενταλ που καταλήγει να τρώει μόνος βιώνοντας ήδη ένα πρώτο πογκρόμ (ήπιο σε σχέση με ό,τι θα επακολουθήσει τα κατοπινά χρόνια) και στον Φράιταγκ που έχει παντρευτεί Εβραία και ως εκ τούτου αντιμετωπίζεται ως μιαρό στοιχείο για τους ίδιους λόγους.

Τη γερμανική ευταξία του καραβιού διαλύει η ομάδα των ισπανών μουσικών και χορευτών, μια κομπανία θαρθουέλα που μετατρέπει το πλοίο σε άντρο παρανομίας. Είναι φωνακλάδες, σαματατζήδες, κλέφτες σαν κίσσες, οι γυναίκες είναι ουσιαστικά πόρνες και η έκλυτη φύση τους, αυτό το διονυσιακό στοιχείο που φέρουν, αλλάζει έντονα τις ισορροπίες επάνω στο πλοίο.

Ομοίως και η ομάδα των κουβανών φοιτητών που είναι παιγνιώδεις, πολιτικοποιημένοι και αντιστρατεύονται την τετράγωνη γερμανική λογική με κάθε τρόπο. Στο δεύτερο κατάστρωμα, μακριά από τα βλέμματα των προνομιούχων που βρίσκονται στην πρώτη θέση, στοιβάζονται εκατοντάδες ψυχές, εργάτες στις φυτείες ζαχαροκάλαμου της Κούβας, οι οποίες έχουν απελαθεί και οδεύουν σε διάφορα σημεία της Ισπανίας.

Το ταξίδι δεν είναι ανέφελο. Πώς θα μπορούσε άλλωστε. Συμβαίνουν διάφορα περιστατικά – άλλοτε ευχάριστα κι άλλοτε παράξενα και βίαια. Μπορεί το καθένα ξεχωριστά να μην είναι ικανό να αλλάξει τους κανόνες όπως έχουν επιβληθεί από τον καπετάνιο, όλα μαζί όμως διαταράσσουν τις ισορροπίες και διαμορφώνουν μια νέα κατάσταση εντελώς τρικυμιώδη (κυριολεκτικά και μεταφορικά).

Όπως αναφέρθηκε και στην αρχή, σταδιακά αποκαλύπτονται προθέσεις, ερωτικά (και άλλα) πάθη, φανερώνονται χαρακτήρες και συμπεριφορές. Ο κλειστός χώρος του πλοίου γίνεται μια σκηνή θεάτρου όπου ο καθένας αναλαμβάνει να παίξει έναν ρόλο με τα πιο έντονα χρώματα στο παίξιμό του. Η Πόρτερ κινεί τα νήματα επιδέξια. Παλαντζάρει τη δράση με το ρυθμό των κυμάτων: άλλοτε υπάρχει μπουνάτσα κι άλλοτε τρικυμία. Υπάρχουν, δε, φορές που η μια κατάσταση εισδύει στην άλλη από τη μια στιγμή στην άλλη μεταφέροντας ή αφαιρώντας φορτίο και δυναμική.

Έχουμε να κάνουμε με το ανάπτυγμα μιας κοινωνίας σε σμίκρυνση και υπό συνθήκες. Πρόθεση απόλυτα δηλωτική της εποχής στην οποία αναφέρεται η Πόρτερ. Όλοι τούτοι οι τρελοί που ανέβηκαν στο Βέρα είναι ένα επιμέρους κομμάτι της τρελής εποχής στην οποία γαλουχήθηκαν και του τρελού συνόλου στο οποίο ανήκουν. Πολύ καλή η μετάφραση της Έφης Τσιρώνη που έπρεπε να διαχειριστεί έναν μεγάλο όγκο λέξεων με πολλαπλές συνδηλώσεις.

* Ο ΔΙΟΝΥΣΗΣ ΜΑΡΙΝΟΣ είναι δημοσιογράφος και συγγραφέας. Τελευταίο βιβλίο του, η ποιητική συλλογή «Ποτέ πια εμείς» (εκδ. Μελάνι).

Στην κεντρική εικόνα: Η Simone Signoret και ο Oskar Werner στην ομώνυμη κινηματογραφική μεταφορά του βιβλίου το 1965, σε σκηνοθεσία του Stanley Kramer.


Το πλοίο των τρελών
Katherine Anne Porter
Μτφρ. Έφη Τσιρώνη
Κλειδάριθμος 2020
Σελ. 640, τιμή εκδότη €18,80 


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Πρωινά στα Πριγκηπόνησα, της Ντεφνέ Σουμάν

Πρωινά στα Πριγκηπόνησα, της Ντεφνέ Σουμάν

Για το μυθιστόρημα της Defne Suman «Πρωινά στα Πριγκηπόνησα» (μτφρ. Στέλλα Βρετού, εκδ. Κλειδάριθμος).

Της Λεύκης Σαραντινού

Ποιος καταλληλότερος να γράψει ένα βιβλίο που η ιστορία του να διαδραματίζεται στα Πριγκηπόνησα, κ...

Δυσφορεί η νύχτα, του/της Μαριέκε Λούκας Ρίνεβελντ

Δυσφορεί η νύχτα, του/της Μαριέκε Λούκας Ρίνεβελντ

Για το βραβευμένο με International Booker μυθιστόρημα του/της Marieke Lucas Rijneveld «Δυσφορεί η νύχτα» (μτφρ. Άγγελος Αγγελίδης – Μαρία Αγγελίδου, εκδ. Ίκαρος).

Του Διονύση Μαρίνου

Μόλις 29 ετών. Με «πληθυντική» σεξουαλική ταυτότητα πο...

Το γυάλινο ξενοδοχείο, της Έμιλι Μάντελ

Το γυάλινο ξενοδοχείο, της Έμιλι Μάντελ

Για το μυθιστόρημα της Emily St. John Mandel «Το γυάλινο ξενοδοχείο» (μτφρ. Βάσια Τζανακάρη, εκδ. Ίκαρος).

Της Χριστίνας Μουκούλη

Πόσο εύκολο είναι να αλλάξει κανείς ολοκληρωτικά τη ζωή του; Να μεταπηδήσει από μια οικονομική κατάσταση σε μια άλλη ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Πλαγκτόν - Οι ιστορίες, του Βασίλη Αμανατίδη

Πλαγκτόν - Οι ιστορίες, του Βασίλη Αμανατίδη

Για τον συγκεντρωτικό τόμο με τα πεζά κείμενα του Βασίλη Αμανατίδη «Πλαγκτόν – Οι ιστορίες» (εκδ. Νεφέλη). Κεντρική εικόνα: Κεφάλι μέδουσας από την έκθεση του M.E.T. © «Από την Ασσυρία στην Ιβηρική στην αυγή της Κλασικής Εποχής» (Σεπτέμβριος 2014 – Ιανουάριος 2015).

Του Κωνσταντίνου Μα...

Μια ιστορία για κότες με έμπνευση, θάρρος και άποψη

Μια ιστορία για κότες με έμπνευση, θάρρος και άποψη

Η Book Press προτείνει ένα βιβλίο για παιδιά ή για εφήβους.

Της Ελένης Κορόβηλα

Αυτή την εβδομάδα η εικονογραφημένη ιστορία για παιδιά «Για να ενωθούμε, θ’ ανακατευτούμε – Μια ιστορία για κότες» του Λωράν Καρντόν που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ίκαρος.

 Λίγα λ...

Το μέτρο και τα σταθμά, της Ελισάβετ Κοτζιά

Το μέτρο και τα σταθμά, της Ελισάβετ Κοτζιά

Μετά την κριτική ανάγνωση της μελέτης της Ελισάβετ Κοτζιά «Ελληνική πεζογραφία 1974-2010 − Το μέτρο και τα σταθμά» (εκδ. Πόλις), ο δρ φιλολογίας, κριτικός και συγγραφέας Γιώργος Ν. Περαντωνάκης απε...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

Στη σκοτεινή πλευρά του φεγγαριού, της Έλενας Χουζούρη (προδημοσίευση)

Στη σκοτεινή πλευρά του φεγγαριού, της Έλενας Χουζούρη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Έλενας Χουζούρη «Στη σκοτεινή πλευρά του φεγγαριού – Μια παλιά ιστορία», το οποίο κυκλοφορεί στις 20 Μαΐου από τις εκδόσεις Πατάκη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ι ...

Σύγχρονα κάτοπτρα της ελληνικότητας, της Αλεξάνδρας Δεληγιώργη (προδημοσίευση)

Σύγχρονα κάτοπτρα της ελληνικότητας, της Αλεξάνδρας Δεληγιώργη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο της Αλεξάνδρας Δεληγιώργη «Σύγχρονα κάτοπτρα της ελληνικότητας – Ιδέες και Ιδεολογήματα στον 20ο αιώνα», το οποίο κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Αρμός.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

«…επιχειρώντας, έτσι, μια συνοπτικ...

Ώρες κοινής ανησυχίας, της Μαίρης Κόντζογλου (προδημοσίευση)

Ώρες κοινής ανησυχίας, της Μαίρης Κόντζογλου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση ενός διηγήματος από τη συλλογή διηγημάτων της Μαίρης Κόντζογλου «Ώρες κοινής ανησυχίας», η οποία θα κυκλοφορήσει στις 13 Μαΐου, από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΧΑΡΩΠΑ ΤΑ ΔΥΟ ΜΟΥ ΧΕΡΙΑ

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Οκτώ καλά αστυνομικά μυθιστορήματα

Οκτώ καλά αστυνομικά μυθιστορήματα

Επιλογή οκτώ μεταφρασμένων αστυνομικών μυθιστορημάτων από τις πρόσφατες κυκλοφορίες.

Της Χίλντας Παπαδημητρίου

...

Τσερνομπίλ: 35 χρόνια μετά, οκτώ βιβλία

Τσερνομπίλ: 35 χρόνια μετά, οκτώ βιβλία

Ήταν Σάββατο του Λαζάρου 26 Απριλίου 1986 όταν σημειώθηκε το μεγαλύτερο, μέχρι τότε, πυρηνικό δυστύχημα στην ιστορία. Μια σειρά εκρήξεων προκάλεσε την καταστροφή του αντιδραστήρα 4 του Πυρηνικού Σταθμού Παραγωγής Ενέργειας στο Τσερνομπίλ της τότε Σοβιετικής Ένωσης και σημερινής Ουκρανίας. Τριάντε πέντε χρόνια μετά, ...

Κακοποίηση: Βιβλία για παιδιά κι εφήβους που μιλούν ανοιχτά

Κακοποίηση: Βιβλία για παιδιά κι εφήβους που μιλούν ανοιχτά

Πώς μιλάμε στα παιδιά για τη σεξουαλική κακοποίηση; Για τη βία που βιώνουν συνομίλικοί τους, για τα τραύματα, την οδυνηρή και μοναχική πορεία των θυμάτων μέχρι που ορισμένα, λίγα, παιδιά καταφέρνουν να βρουν το κουράγιο και τα λόγια για να μιλήσουν; Πώς αποτυπώνουν οι συγγραφείς βιβλίων για παιδιά και για εφήβους τη...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

22 Απριλίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Αυτά είναι τα έξι βιβλία που διεκδικούν το International Booker Prize 2021

Ανακοινώθηκαν τα έξι βιβλία μεταφρασμένης πεζογραφίας στα αγγλικά, τα οποία διεκδικούν το International Booker Prize 2021. Δείτε ποια βιβλία έχουν μεταφραστεί στα

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

11 Δεκεμβρίου 2020 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2020

Να επιλέξεις τα «καλύτερα» λογοτεχνικά βιβλία από μια χρονιά τόσο πλούσια σε καλούς τίτλους όπως η χρονιά που κλείνει δεν είναι εύκολη υπόθεση. Το αποτολμήσαμε, όπως άλ

ΦΑΚΕΛΟΙ