alt

Για το λεύκωμα «Οδυσσέας Ελύτης – Ο Ναυτίλος του Αιώνα» (επιμέλεια-σύνθεση Ιουλίτα Ηλιοπούλου, εκδ. Ίκαρος).

Της Τέσυς Μπάιλα

Ένα εξαιρετικό λεύκωμα, αφιέρωμα στον Οδυσσέα Ελύτη και στο έργο του, κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ίκαρος σε επιμέλεια και σύνθεση της Ιουλίτας Ηλιοπούλου. Για την ιστορία, το λεύκωμα κυκλοφόρησε για πρώτη φορά το 2011 με αφορμή τα εκατό χρόνια από τη γέννηση του Οδυσσέα Ελύτη, αποτελώντας μια σημαντική επετειακή ελεγεία και ταυτόχρονα πηγή γνώσης του έργου του. Εξακολουθεί ωστόσο να ανατυπώνεται και να κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ίκαρος αποτελώντας μια μοναδική περιήγηση στον κόσμο, τον μικρό και τον μέγα, του μεγάλου νομπελίστα ποιητή. Μια περιήγηση άκρως κατατοπιστική, τόσο για τον αμύητο αναγνώστη του Οδυσσέα Ελύτη όσο και για όλους όσοι γνωρίζουν το τεράστιας σημασίας έργο του και επιθυμούν να το διατηρήσουν συγκεντρωμένο σε ένα μοναδικής αισθητικής, ποιότητας και αξίας έργο.

Ο σύγχρονος αναγνώστης αυτού του βιβλίου θα έχει την ευκαιρία να μυηθεί σε όλα τα σύμβολα της ελυτικής ποίησης, το απόλυτο φως και τη θεά φύση, τον κυρίαρχο ηλιοκεντρισμό του και τη θαλασσοκράτειρα σκέψη του, το σαπφικό κληροδότημα, τη μουσική των εικόνων του.

Το λεύκωμα είναι χωρισμένο σε έντεκα μέρη μαζί με το χρονολόγιο ολόκληρου του εικοστού αιώνα, το οποίο δεν παρουσιάζει μόνο τη ζωή και το έργο του ποιητή αλλά και τους μεγάλους ιστορικούς, πολιτικούς, διπλωματικούς και πολιτιστικούς σταθμούς της περιόδου. Οι ενότητες που ακολουθούν περιλαμβάνουν πληροφορίες και οπτικό υλικό τόσο από το ποιητικό του έργο όσο και από το ζωγραφικό και το φωτογραφικό, τα βιβλία του, το Άξιον Εστί αλλά κυρίως τη σχέση του και τις επιδράσεις που δέχτηκε από τα πολιτισμικά ρεύματα της εποχής. Κάθε ενότητα επιγράφεται από έναν κατατοπιστικό στίχο του Ελύτη και περιλαμβάνει σημαντικά αποσπάσματα από τα κορυφαία έργα του ποιητή. Με αυτά τα αποσπάσματα μπορεί ο αναγνώστης να ακολουθήσει την πορεία των κορυφαίων δημιουργών του πνεύματος. Να περιηγηθεί στην τέχνη του εικοστού αιώνα, να συνομιλήσει με τους δημιουργούς της και παράλληλα να προσδιορίσει την κεφαλαιώδη αισθητική λειτουργία της τέχνης στο σύνολο του έργου του Οδυσσέα Ελύτη, να δοκιμάσει τη μεταφυσική έννοια της διαφάνειας και του φωτός και να αναζητήσει τις προσλαμβάνουσες εκείνες που σηματοδότησαν την εξελικτική πορεία του Οδυσσέα Ελύτη μέσα στον ποιητικό χωροχρόνο.

altΠαράλληλα ο σύγχρονος αναγνώστης αυτού του βιβλίου, θα έχει την ευκαιρία να μυηθεί σε όλα τα σύμβολα της ελυτικής ποίησης, το απόλυτο φως και τη θεά φύση, τον κυρίαρχο ηλιοκεντρισμό του και τη θαλασσοκράτειρα σκέψη του, το σαπφικό κληροδότημα, τη μουσική των εικόνων του και κυρίως την «ανάγκη του να μετατραπεί σε εικόνα» κάθε του σκέψη.

Σε αυτό το λεύκωμα εμπεριέχεται ολόκληρος, με κάθε στοιχείο της διανοητικής του σκέψης και της τέχνης του να έχει την ακριβή του θέση σε ένα ενιαίο σύνολο, όπου όλα συγκλίνουν στη διαρκή λάμψη του κορυφαίου Έλληνα ποιητή.

«Ο ποιητής δείχνει και η ορατότητα μεγαλώνει, εντείνεται, λαμπικάρει, τόσο περισσότερο όσο το κάθε στοιχείο βρίσκει την ακριβή του θέση μέσα σε ένα σύνολο, που κάνει τα επίπεδα να συγκλίνουν και να καταλήγουν στη μία και διαρκή λάμψη», είχε γράψει ο Οδυσσέας Ελύτης. Ξαναδιαβάζοντάς τον κανείς σήμερα αντιλαμβάνεται πόσο διαχρονικός και απόλυτα προφητικός είναι ο λόγος του. Κατανοεί τις αγωνίες και τις θέσεις του για το μέλλον μέσα από τη συνειδησιακή φόρτιση του ίδιου για όλα όσα βλέπει γύρω του και ενίοτε «η συνείδησή του δεν μπορεί να αποδεχτεί». Κυρίως όμως αντιλαμβάνεται ότι σε αυτό το λεύκωμα εμπεριέχεται ολόκληρος, με κάθε στοιχείο της διανοητικής του σκέψης και της τέχνης του να έχει την ακριβή του θέση σε ένα ενιαίο σύνολο, όπου όλα συγκλίνουν στη διαρκή λάμψη του κορυφαίου Έλληνα ποιητή.

Αυτό που κάνει πολύτιμο όμως αυτό το βιβλίο δεν είναι μόνο ότι μπορεί να αποτελέσει το καλύτερο εφαλτήριο για τη γνωριμία του αναγνώστη με το έργο του νομπελίστα ποιητή, ούτε ότι λειτουργεί ως μια κιβωτός διάσωσης ενός από τα σημαντικότερα πνευματικά έργα της ελληνικής διανόησης του εικοστού αιώνα. Κάτι τέτοιο, άλλωστε, θα σήμαινε ότι το έργο είναι νεκρό και γι’ αυτό γίνεται μια στείρα, ενδεχομένως, προσπάθεια να διασωθεί η μνήμη του στο λεύκωμα. Αντιθέτως, το βιβλίο αυτό είναι η διάτορη απόδειξη της ζωντάνιας του ελυτικού έργου. Η σαφέστατη καταδήλωση της ουσιαστικής αντοχής του στον χρόνο και μάλιστα σε μια εξαιρετικής αισθητικής έκδοση.

* Η ΤΕΣΥ ΜΠΑΪΛΑ είναι συγγραφέας. 
Τελευταίο της βιβλίο, το μυθιστόρημα «Τις νυχτες έπαιζε με τις σκιές» (εκδ. Ψυχογιός).

 Στην κεντρική εικόνα λεπτομέρεια από το κολάζ του Οδυσσέα Ελύτη Η προσφορά (1967).


alt

Ο ναυτίλος του αιώνα
Οδυσσέας Ελύτης
Επιμ. Ιουλίτα Ηλιοπούλου
Ίκαρος 2011
Σελ. 400, τιμή εκδότη €49,77

alt

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ ΟΔΥΣΣΕΑ ΕΛΥΤΗ 


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Γράφοντας για την Αρχιτεκτονική, του Τάση Παπαϊωάννου - Το κτήριο και το κείμενο

Γράφοντας για την Αρχιτεκτονική, του Τάση Παπαϊωάννου - Το κτήριο και το κείμενο

Για το βιβλίο του Τάση Παπαϊωάννου «Γράφοντας για την Αρχιτεκτονική – Οδοιπορικό σε χτίσματα και χαλάσματα» (εκδ. Το Ροδακιό). Κεντρική εικόνα: Μακέτα σχεδίου (Α΄ βραβείο σε διαγωνισμό το 1989 για το «Μουσείο Εθνικής Αντίστασης και Μνημείο Ηλέκτρας Αποστόλου» στο Ν. Ηράκλειο) που δεν υλοποιήθηκε ποτέ. [Αρχιτέκτ...

Σοφοκλής [Ο θηβαϊκός κύκλος], σε μετάφραση Δημήτρη Καλοκύρη

Σοφοκλής [Ο θηβαϊκός κύκλος], σε μετάφραση Δημήτρη Καλοκύρη

Για τη μετάφραση των τριών τραγωδιών του Σοφοκλή «Ο Οιδίποδας τύραννος, Ο Οιδίποδας στον Κολωνό, Αντιγόνη» (μτφρ. Δημήτρης Καλοκύρης, εκδ. Πατάκη). Κεντρική εικόνα: Πένυ Παπουτσή (Ισμήνη), Μάνος Κατράκης (Οιδίπους), Αγνή Μουζενίδου (Αντιγόνη) από την παράσταση του Εθνικού Θεάτρου «Οιδίπους τύραννος» (1973) (σκην. Τά...

Το κύμα μέσα στο μυαλό, της Ούρσουλα Λε Γκεν

Το κύμα μέσα στο μυαλό, της Ούρσουλα Λε Γκεν

Για το βιβλίο της Ursula K. Le Guin «Το κύμα μέσα στο μυαλό - Κείμενα για τη γραφή, την ανάγνωση και τη φαντασία» (μτφρ. Βικτώρια Αρδίτη & Νίκος Κούρκουλος, εκδ. Στάσει Εκπίπτοντες).

Του Φώτη Καραμπεσίνη

Ας μιλήσουμε λίγο για τη φαντασία, τη δ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Μαρία Κάλλας: Τα βιβλία για τη μελαγχολική ντίβα

Μαρία Κάλλας: Τα βιβλία για τη μελαγχολική ντίβα

Μια μέρα σαν σήμερα, 16 Σεπτεμβρίου 1977, πέθανε στο Παρίσι από καρδιακή προσβολή στα 54 της χρόνια η «θεία» Μαρία Κάλλας. 

Της Ελένης Κορόβηλα

Η μεγαλύτερη ντίβα της όπερας, η Μαρία Κάλλας, γεννήθηκε στη Νέα Υόρκη στις 2 Δεκεμβρίου 1923. Η κόρη τ...

Τάβι Βάρτια: «Ήθελα να γράψω μια δυνατή ιστορία αγάπης και επιβίωσης»

Τάβι Βάρτια: «Ήθελα να γράψω μια δυνατή ιστορία αγάπης και επιβίωσης»

Συνέντευξη με τον Φινλανδό σκηνοθέτη, σεναριογράφο και συγγραφέα Taavi Vartia, με αφορμή το μυθιστόρημά του «Κλεμμένη νύφη» (μτφρ. Όικαρινεν-Βασιλοπούλου Γιάννα, εκδ. Βακχικόν)

Της Ελένης Κορόβηλα

Ο Τάβι Βάρτια είναι γνωστό...

Κάποια κορίτσια, κάποια καπέλα και ο Χίτλερ, της Τρούντι Κάντερ

Κάποια κορίτσια, κάποια καπέλα και ο Χίτλερ, της Τρούντι Κάντερ

Για το μυθιστόρημα της Trudi Kanter «Κάποια κορίτσια, κάποια καπέλα και ο Χίτλερ» (μτφρ. Ιωάννα Ηλιάδη, εκδ. Κλειδάριθμος).

Της Λεύκης Σαραντινού

Οι πρωτογενείς και άμεσες μαρτυρίες γύρω από ιστορικά γεγονότα έχουν πάντα γι...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

Γιοζεφίνε η αοιδός, του Φραντς Κάφκα (προδημοσίευση)

Γιοζεφίνε η αοιδός, του Φραντς Κάφκα (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση ενός διηγήματος από την ανθολογία του Franz Kafka «Γιοζεφίνε η αοιδός και άλλα διηγήματα» (μτφρ. Μαργαρίτα Ζαχαριάδου, επίμετρο: Κατερίνα Καρακάση) που κυκλοφορεί στις 6 Αυγούστου από τις εκδόσεις Κίχλη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Στὴ συναγωγή μας... ...

Σάγκι Μπέιν, του Ντάγκλας Στιούαρτ (προδημοσίευση)

Σάγκι Μπέιν, του Ντάγκλας Στιούαρτ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βραβευμένο με Booker 2020 μυθιστόρημα του Douglas Stuart «Σάγκι Μπέιν» (μτφρ. Σταυρούλα Αργυροπούλου), που κυκλοφορεί στις 30 Ιουνίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Η Άγκνες αναδύθηκε έγκαιρα α...

Χίλιοι διάβολοι, του Φρανκ Γκολντάμερ (προδημοσίευση)

Χίλιοι διάβολοι, του Φρανκ Γκολντάμερ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Frank Goldammer «Χίλιοι διάβολοι» (μτφρ. Γιώτα Λαγουδάκου), που κυκλοφορεί την 1 Ιουλίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ο Χέλερ μπήκε στο εστιατόριο από την ανοιχτή πόρτα στη...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

Είκοσι χρόνια συμπληρώνονται σήμερα από τα γεγονότα που μας εισήγαγαν στον 21ο αιώνα. Ήταν η μεγαλύτερη και πιο σοκαριστική αλληλουχία τρομοκρατικών ενεργειών που έγινε ποτέ, με μερικά λεπτά διαφορά: οι επιθέσεις στους Δίδυμους Πύργους στη Νέα Υόρκη, και στο Πεντάγωνο στην Ουάσιγκτον, την 11η Σεπτεμβρίου του 2001. Α...

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Οι περισσότεροι από τα τίτλους που παρουσιάζονται εδώ έφτασαν στα χέρια μας πολύ πρόσφατα. Πρόκειται για ενδιαφέροντα βιβλία που στην πλειονότητά τους πέρασαν «κάτω από τα ραντάρ» των βιβλιοπροτάσεων για το καλοκαίρι. Ιδού μερικά από τα καλύτερα. 

Ε...

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα βιβλία ιστορίας, εθνολογίας, σύγχρονων οικονομικών και κοινωνικών ζητημάτων για τους εναπομείναντες στην πόλη αλλά και για όσους ακόμη αναζητούν βιβλία για τις διακοπές τους που να αξίζουν το βάρος τους.

Του Γιώργου Σιακαντάρη

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

14 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Τα βιβλία του χειμώνα: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών και δοκιμίων από 31 εκδοτικούς οίκους. Επιμέλεια: Κώστας Αγορα

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

11 Δεκεμβρίου 2020 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2020

Να επιλέξεις τα «καλύτερα» λογοτεχνικά βιβλία από μια χρονιά τόσο πλούσια σε καλούς τίτλους όπως η χρονιά που κλείνει δεν είναι εύκολη υπόθεση. Το αποτολμήσαμε, όπως άλ

ΦΑΚΕΛΟΙ