alt

Για το λεύκωμα «Οδυσσέας Ελύτης – Ο Ναυτίλος του Αιώνα» (επιμέλεια-σύνθεση Ιουλίτα Ηλιοπούλου, εκδ. Ίκαρος).

Της Τέσυς Μπάιλα

Ένα εξαιρετικό λεύκωμα, αφιέρωμα στον Οδυσσέα Ελύτη και στο έργο του, κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ίκαρος σε επιμέλεια και σύνθεση της Ιουλίτας Ηλιοπούλου. Για την ιστορία, το λεύκωμα κυκλοφόρησε για πρώτη φορά το 2011 με αφορμή τα εκατό χρόνια από τη γέννηση του Οδυσσέα Ελύτη, αποτελώντας μια σημαντική επετειακή ελεγεία και ταυτόχρονα πηγή γνώσης του έργου του. Εξακολουθεί ωστόσο να ανατυπώνεται και να κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Ίκαρος αποτελώντας μια μοναδική περιήγηση στον κόσμο, τον μικρό και τον μέγα, του μεγάλου νομπελίστα ποιητή. Μια περιήγηση άκρως κατατοπιστική, τόσο για τον αμύητο αναγνώστη του Οδυσσέα Ελύτη όσο και για όλους όσοι γνωρίζουν το τεράστιας σημασίας έργο του και επιθυμούν να το διατηρήσουν συγκεντρωμένο σε ένα μοναδικής αισθητικής, ποιότητας και αξίας έργο.

Ο σύγχρονος αναγνώστης αυτού του βιβλίου θα έχει την ευκαιρία να μυηθεί σε όλα τα σύμβολα της ελυτικής ποίησης, το απόλυτο φως και τη θεά φύση, τον κυρίαρχο ηλιοκεντρισμό του και τη θαλασσοκράτειρα σκέψη του, το σαπφικό κληροδότημα, τη μουσική των εικόνων του.

Το λεύκωμα είναι χωρισμένο σε έντεκα μέρη μαζί με το χρονολόγιο ολόκληρου του εικοστού αιώνα, το οποίο δεν παρουσιάζει μόνο τη ζωή και το έργο του ποιητή αλλά και τους μεγάλους ιστορικούς, πολιτικούς, διπλωματικούς και πολιτιστικούς σταθμούς της περιόδου. Οι ενότητες που ακολουθούν περιλαμβάνουν πληροφορίες και οπτικό υλικό τόσο από το ποιητικό του έργο όσο και από το ζωγραφικό και το φωτογραφικό, τα βιβλία του, το Άξιον Εστί αλλά κυρίως τη σχέση του και τις επιδράσεις που δέχτηκε από τα πολιτισμικά ρεύματα της εποχής. Κάθε ενότητα επιγράφεται από έναν κατατοπιστικό στίχο του Ελύτη και περιλαμβάνει σημαντικά αποσπάσματα από τα κορυφαία έργα του ποιητή. Με αυτά τα αποσπάσματα μπορεί ο αναγνώστης να ακολουθήσει την πορεία των κορυφαίων δημιουργών του πνεύματος. Να περιηγηθεί στην τέχνη του εικοστού αιώνα, να συνομιλήσει με τους δημιουργούς της και παράλληλα να προσδιορίσει την κεφαλαιώδη αισθητική λειτουργία της τέχνης στο σύνολο του έργου του Οδυσσέα Ελύτη, να δοκιμάσει τη μεταφυσική έννοια της διαφάνειας και του φωτός και να αναζητήσει τις προσλαμβάνουσες εκείνες που σηματοδότησαν την εξελικτική πορεία του Οδυσσέα Ελύτη μέσα στον ποιητικό χωροχρόνο.

altΠαράλληλα ο σύγχρονος αναγνώστης αυτού του βιβλίου, θα έχει την ευκαιρία να μυηθεί σε όλα τα σύμβολα της ελυτικής ποίησης, το απόλυτο φως και τη θεά φύση, τον κυρίαρχο ηλιοκεντρισμό του και τη θαλασσοκράτειρα σκέψη του, το σαπφικό κληροδότημα, τη μουσική των εικόνων του και κυρίως την «ανάγκη του να μετατραπεί σε εικόνα» κάθε του σκέψη.

Σε αυτό το λεύκωμα εμπεριέχεται ολόκληρος, με κάθε στοιχείο της διανοητικής του σκέψης και της τέχνης του να έχει την ακριβή του θέση σε ένα ενιαίο σύνολο, όπου όλα συγκλίνουν στη διαρκή λάμψη του κορυφαίου Έλληνα ποιητή.

«Ο ποιητής δείχνει και η ορατότητα μεγαλώνει, εντείνεται, λαμπικάρει, τόσο περισσότερο όσο το κάθε στοιχείο βρίσκει την ακριβή του θέση μέσα σε ένα σύνολο, που κάνει τα επίπεδα να συγκλίνουν και να καταλήγουν στη μία και διαρκή λάμψη», είχε γράψει ο Οδυσσέας Ελύτης. Ξαναδιαβάζοντάς τον κανείς σήμερα αντιλαμβάνεται πόσο διαχρονικός και απόλυτα προφητικός είναι ο λόγος του. Κατανοεί τις αγωνίες και τις θέσεις του για το μέλλον μέσα από τη συνειδησιακή φόρτιση του ίδιου για όλα όσα βλέπει γύρω του και ενίοτε «η συνείδησή του δεν μπορεί να αποδεχτεί». Κυρίως όμως αντιλαμβάνεται ότι σε αυτό το λεύκωμα εμπεριέχεται ολόκληρος, με κάθε στοιχείο της διανοητικής του σκέψης και της τέχνης του να έχει την ακριβή του θέση σε ένα ενιαίο σύνολο, όπου όλα συγκλίνουν στη διαρκή λάμψη του κορυφαίου Έλληνα ποιητή.

Αυτό που κάνει πολύτιμο όμως αυτό το βιβλίο δεν είναι μόνο ότι μπορεί να αποτελέσει το καλύτερο εφαλτήριο για τη γνωριμία του αναγνώστη με το έργο του νομπελίστα ποιητή, ούτε ότι λειτουργεί ως μια κιβωτός διάσωσης ενός από τα σημαντικότερα πνευματικά έργα της ελληνικής διανόησης του εικοστού αιώνα. Κάτι τέτοιο, άλλωστε, θα σήμαινε ότι το έργο είναι νεκρό και γι’ αυτό γίνεται μια στείρα, ενδεχομένως, προσπάθεια να διασωθεί η μνήμη του στο λεύκωμα. Αντιθέτως, το βιβλίο αυτό είναι η διάτορη απόδειξη της ζωντάνιας του ελυτικού έργου. Η σαφέστατη καταδήλωση της ουσιαστικής αντοχής του στον χρόνο και μάλιστα σε μια εξαιρετικής αισθητικής έκδοση.

* Η ΤΕΣΥ ΜΠΑΪΛΑ είναι συγγραφέας. 
Τελευταίο της βιβλίο, το μυθιστόρημα «Τις νυχτες έπαιζε με τις σκιές» (εκδ. Ψυχογιός).

 Στην κεντρική εικόνα λεπτομέρεια από το κολάζ του Οδυσσέα Ελύτη Η προσφορά (1967).


alt

Ο ναυτίλος του αιώνα
Οδυσσέας Ελύτης
Επιμ. Ιουλίτα Ηλιοπούλου
Ίκαρος 2011
Σελ. 400, τιμή εκδότη €49,77

alt

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ ΟΔΥΣΣΕΑ ΕΛΥΤΗ 


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Ο Μπόρχες του Νάσου Βαγενά

Ο Μπόρχες του Νάσου Βαγενά

Για την ανθολογία κειμένων του Νάσου Βαγενά «Η λογοτεχνία στο τετράγωνο – Σημειώσεις για τη γραφή του Χόρχε Λουίς Μπόρχες» (εκδ. Πόλις).

Του Νίκου Ξένιου

...
Ο Κώστας Παπαγεωργίου με τα λόγια των άλλων

Ο Κώστας Παπαγεωργίου με τα λόγια των άλλων

Για τον συγκεντρωτικό τόμο «Για τον Κώστα Γ. Παπαγεωργίου – Κριτικά κείμενα» (ανθολ. Θεόδωρος Βάσσης, εκδ. Αιγαίον).

Της Άλκηστης Σουλογιάννη

Η λογοτεχνική παραγω...

Βλαντιμίρ Ναμπόκοφ, ο συγγραφέας ως αναγνώστης

Βλαντιμίρ Ναμπόκοφ, ο συγγραφέας ως αναγνώστης

Για το βιβλίο του Βλαντίμιρ Ναμπόκοφ «Μαθήματα για τη ρωσική λογοτεχνία» (μτφρ. Ανδρέας Παππάς, εκδ. Πατάκη).

Του Φώτη Καραμπεσίνη

...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Δίνοντας φωνή και παρηγόρια στους παρίες

Δίνοντας φωνή και παρηγόρια στους παρίες

Για το βραβευμένο μυθιστόρημα του Νίκου Χρυσού «Καινούργια μέρα» (εκδ. Καστανιώτη).

Του Νικόλα Ευαντινού
Φωτογραφία © Jean Gaumy/Magnum Photos

Ο Walter Benjamin αναλύοντας τη φύση και τη λειτουργία του μυθιστορήματος, σε σ...


Emmanuel Levinas: «Πάουλ Τσέλαν: Από το Είναι στο Άλλο»

Emmanuel Levinas: «Πάουλ Τσέλαν: Από το Είναι στο Άλλο»

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Emmanuel Levinas «Πάουλ Τσέλαν: Από το Είναι στο Άλλο» σε μετάφραση και επίμετρο του Θωμά Συμεωνίδη, το οποίο κυκλοφορεί το επόμενο διάστημα από τις εκδόσεις Σαιξπηρικόν.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...
Φεστιβάλ Αθηνών & Επιδαύρου με... προφυλάξεις

Φεστιβάλ Αθηνών & Επιδαύρου με... προφυλάξεις

Λόγω της πανδημίας του COVID-19 και των σχετικών μέτρων που έχουν ληφθεί από την Πολιτεία, το Φεστιβάλ Αθηνών & Επιδαύρου, ως διοργανώτρια αρχή, έχει μεριμνήσει για την εφαρμογή ειδικών μέτρων στους χώρους των φετινών εκδηλώσεών του, ώστε να διασφαλιστεί η υγεία όλων όσοι θα παρευρεθούν σε αυτές (θεατές, καλλιτέ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

Emmanuel Levinas: «Πάουλ Τσέλαν: Από το Είναι στο Άλλο»

Emmanuel Levinas: «Πάουλ Τσέλαν: Από το Είναι στο Άλλο»

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Emmanuel Levinas «Πάουλ Τσέλαν: Από το Είναι στο Άλλο» σε μετάφραση και επίμετρο του Θωμά Συμεωνίδη, το οποίο κυκλοφορεί το επόμενο διάστημα από τις εκδόσεις Σαιξπηρικόν.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...
Θάνος M. Βερέμης: «21 ερωτήσεις & απαντήσεις για το '21»

Θάνος M. Βερέμης: «21 ερωτήσεις & απαντήσεις για το '21»

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Θάνου M. Βερέμη «21 ερωτήσεις & απαντήσεις για το '21», που κυκλοφορεί στις 2 Ιουλίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ...

Γρηγόρης Αζαριάδης: «Παραπλάνηση»

Γρηγόρης Αζαριάδης: «Παραπλάνηση»

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Γρηγόρη Αζαριάδη «Παραπλάνηση», που κυκλοφορεί στις 2 Ιουλίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Μια Σκιά

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

30 Ιουνίου 2020 ΕΛΛΗΝΕΣ

π. Χαράλαμπος: «Είμαστε κάτι πέρα από τις σκέψεις και τα συναισθήματα»

Συνέντευξη με τον π. Χαράλαμπο Παπαδόπουλο με αφορμή το βιβλίο του «Εμπιστοσύνη – Η ελευθερία από την ανάγκη να ελέγχεις τα πάντα» (εκδ. Αρμός). Της Στε

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

30 Ιουνίου 2020 ΕΛΛΗΝΕΣ

π. Χαράλαμπος: «Είμαστε κάτι πέρα από τις σκέψεις και τα συναισθήματα»

Συνέντευξη με τον π. Χαράλαμπο Παπαδόπουλο με αφορμή το βιβλίο του «Εμπιστοσύνη – Η ελευθερία από την ανάγκη να ελέγχεις τα πάντα» (εκδ. Αρμός). Της Στε

ΦΑΚΕΛΟΙ

ΞΕΧΩΡΙΣΑΜΕ

ΝΑ ΑΛΛΟ ΕΝΑ