lykos dioni kentriki

Για την ποιητική συλλογή της Διώνης Δημητριάδου «Παλίμψηστη του Λύκου μου μορφή» (εκδ. ΑΩ). Κεντρική εικόνα: Γκραβούρα του 1589 του Ολλανδού Hendrick Goltzius, στην οποία εικονίζεται ο Λυκάων να μεταμορφώνεται σε λύκο.

Της Δέσποινας Καϊτατζή-Χουλιούμη

Η Διώνη Δημητριάδου στην τρίτη ποιητική συλλογή της με τίτλο Παλίμψηστη του Λύκου μου μορφή στοχάζεται και πάλι τα δύσκολα και δισεπίλυτα της ζωής, την ασχήμια και την αγριότητα του μέσα και του γύρω μας, εστιάζοντας κυρίως στο σκοτεινό του ψυχισμού μας και στη μοναξιά και την αγριότητα του κόσμου του σύγχρονου ανθρώπου μπροστά στην οποία η αγριότητα της ζούγκλας ωχριά. Το καλαίσθητο εξώφυλλο κοσμείται από το «Head of a girl», του Leonardo da Vinci, για κάποιους το «πιο όμορφο σχέδιο στον κόσμο», σε αντιπαράθεση αλλά και αντίστιξη με την ανθρώπινη ασχήμια.

Ο Λύκος αρχετυπική έννοια του κακού από τη μυθολογία μέχρι σήμερα, με κάποιες λογοτεχνικές προσπάθειες, ειδικά στην παιδική λογοτεχνία, ανατροπής του στερεότυπου του κακού λύκου. Στη μυθολογία υπάρχει και το αρχέτυπο της Λύκαινας Λούπα που θήλασε τους Ρωμύλο & Ρώμο, τους ιδρυτές της Ρώμης και του πολιτισμού της, που ίσως δεν θα επιβίωναν χωρίς τη φροντίδα της.

Το ύφος της Δημητριάδου χαρακτηρίζεται από καθαρότητα, από ήθος και πρόθεση ενδοσκοπικής καταβύθισης, από κοινωνική ευαισθησία και βαθιά έγνοια για το συλλογικό καλό, ανησυχία και αδιέξοδο – ύφος στοχαστικό με πλούσιο διακείμενο. Ο λόγος λιτός κι απέριττος, με εικονοπλασία και μεταφορές, πεζόμορφος ή σε ελεύθερο στίχο και ρυθμό που πηγάζει από τη δημοτική ποίηση και αγγίζει τον αναγνώστη. Λόγος με ποιητική πύκνωση που εκφέρεται με αιχμηρότητα και αυστηρή ευθυκρισία προς τον εαυτό και τον Άλλον.

Ο λόγος λιτός κι απέριττος, με εικονοπλασία και μεταφορές, πεζόμορφος ή σε ελεύθερο στίχο και ρυθμό που πηγάζει από τη δημοτική ποίηση και αγγίζει τον αναγνώστη. Λόγος με ποιητική πύκνωση που εκφέρεται με αιχμηρότητα και αυστηρή ευθυκρισία προς τον εαυτό και τον Άλλον.

Στο κομβικό ποίημα «Παλίμψηστη του Λύκου μου μορφή», απ’ όπου και το τίτλος της συλλογής, η ποιήτρια αναζητά τον άνθρωπο ανάμεσα στον θεό και το θηρίο και προσπαθεί να μας υποψιάσει για το ανάπηρο και λειψό από ήθος ποίημα και τον ενδεχόμενο κίνδυνο δίχως λόγο και ήθος να οδηγηθούμε στον πολιτισμικό θάνατο και στην αυτοκαταστροφή.

Η συλλογή αποτελείται από τριάντα τρία ποιήματα (κάποια με επιμέρους ποιήματα), μεταξύ των οποίων τα εννιά είναι πεζόμορφα περάσματα του Λύκου που λειτουργούν ως πόρτες στις ενδοψυχικές αναζητήσεις και ως γέφυρες ενοτήτων, ενώ τα τρία αποτελούν ρήσεις προφητείας, τα οποία έχουν για τίτλο την αρίθμησή τους.

Dioni dimitriadou
Γεννήθηκε στη Θεσσαλονίκη. Σπούδασε Iστορία-Aρχαιολογία στο ΕΚΠΑ και δίδαξε σε δημόσια λύκεια ως φιλόλογος. Γράφει ποιήματα αλλά και πεζά (λογοτεχνικά και δοκιμιακά), κάνει επιμέλειες εκδόσεων και δημοσιεύει άρθρα κριτικής λογοτεχνίας. Έχει εκδώσει οκτώ βιβλία (πεζογραφίας, ποίησης και δοκιμιογραφίας) και έχει συμμετάσχει σε συλλογικές εκδόσεις, ενώ ποιήματά της και πεζά έχουν δημοσιευθεί σε λογοτεχνικά περιοδικά. Συντονίζει τη Λέσχη Ανάγνωσης της Δημοτικής Βιβλιοθήκης της Αγίας Παρασκευής. Διατηρεί στο διαδίκτυο το λογοτεχνικό ιστολόγιο (blog) «Με ανοιχτά βιβλία».
 

Ο Λύκος της Δημητριάδου ως άλλος λυκάνθρωπος, Λύκος της στέπας παλεύει ν’ αποκτήσει αυτογνωσία, να πετύχει ισορροπία ανάμεσα στο προσωπικό και το διαπροσωπικό, καθώς και τον περιβάλλοντα κόσμο, ανάμεσα στο πνευματικό και την ανθρώπινη εγγύτητα, ωστόσο τα εννιά περάσματα καταδεικνύουν και καταγράφουν την ατέρμονη μοναξιά και απελπισία του, την ανελέητη αγριότητα όχι μόνο του ανθρώπου και του τόπου του, αλλά ακόμη και του ίδιου του θεού του. Ο Λύκος άλλοτε μένει άναυδος, άλλοτε φοβάται και θυμώνει απεκδύοντας τον Λυκάνθρωπο μέσα μας και γύρω μας.

Οι τρεις προφητείας ρήσεις: «Στάλα νερό δεν προνοήσαμε / σε άδεια πιθάρια θα μας θάψουν» (σ. 16), «για όλο το αίμα που θα πνίξει / όσους λαθέψανε γυρεύοντας αναίτια τη φυγή» (σ. 36) και «Τρισέρημος / μονήρης εν τω βίω / αποσυνάγωγος των θλίψεων / ο μόνος εν ζωή αμαρτωλός» (σ. 57), σκιαγραφούν τη δυστοπία της ανθρώπινης πραγματικότητας.

Η συλλογή περιέχει ποιήματα ποιητικής που αγγίζουν ζωτικά θέματα, τίθενται ερωτήματα και δίνουν το στίγμα της θεώρησης της ποιήτριας όπως στο ποίημα «Σπαρμένο νάρκες το τοπίο», που παραθέτουμε στο τέλος.

Όλα τα ποιήματα φέρουν τίτλο εκτός από το τελευταίο που είναι άτιτλο, πριν από το οποίο παρεμβάλλεται μια κενή σελίδα. Εύλογο το ερώτημα γιατί να παρεμβάλλεται η κενή σελίδα. Ενδέχεται να παραπέμπει στη σιωπή των αμνών, να συμβολίζει την ποιητική σιωπή ίσως ή μάλλον το κενό. Το δε τελευταίο ποίημα λες και αφορά σε έναν εκτός συλλογής επιλογικό διάλογο του Λύκου με το ποιητικό υποκείμενο, όπου το ερώτημα του ποιητικού υποκειμένου εκφράζει αμυντικό θυμό και κάποια αντίσταση.

Σκιαγραφεί το σκοτεινό στον ανθρώπινο ψυχισμό και στον κόσμο του με πολύ ζοφερά χρώματα, σε βαθμό που το χρώμα χάνεται. Η ποιητική συλλογή αφορά την ανάγκη έκφρασης της υπαρξιακής αγωνίας και της έγνοιας για τα ανθρώπινα...

Η Διώνη Δημητριάδου αφήνει στην άκρη τη λίμπιντο, το ένστικτο ζωής και εστιάζει σχεδόν αποκλειστικά στο ένστικτο θανάτου του ψυχισμού μας. Παράλληλα ανοίγει κάποια αναλαμπή με την αναφορά στην παιδική ηλικία και τα ποιήματα ποιητικής. Σκιαγραφεί το σκοτεινό στον ανθρώπινο ψυχισμό και στον κόσμο του με πολύ ζοφερά χρώματα, σε βαθμό που το χρώμα χάνεται. Η ποιητική συλλογή αφορά την ανάγκη έκφρασης της υπαρξιακής αγωνίας και της έγνοιας για τα ανθρώπινα του ποιητικού υποκειμένου και την ανάγκη ανάδρασης, την προσπάθεια αυτογνωσίας και αυτοσυνειδησίας, προσπάθεια αφύπνισης ίσως και αντίδρασης ή έστω αντίστασης απέναντι στον εσωτερικό λύκο μας. Τα αισθήματα ενοχής και συνευθύνης βαραίνουν όλους μας. Υπό αυτήν την έννοια το επιλογικό ποίημα μπορεί να εκληφθεί ως κάποια άμυνα και αντίσταση στον εσωτερικό μας Λύκο, καθώς όλα από εκεί ξεκινούν και μετά απλώνονται και στις κοινωνικές συλλογικότητες.

Χρειάζεται ψυχικό σθένος για ν’ αντέξει κανείς να ανασκαλέψει και να γράψει για εκφάνσεις του πραγματικού λύκου μέσα μας και γύρω μας. Το ψυχικό φορτίο που επωμίζεται η ποιήτρια πάει τους συνειρμούς μου στον ρωμαϊκό μύθο. Θα μπορούσαμε ίσως να υποθέσουμε ότι η ποίηση λειτουργεί ως πνευματική τροφός- ιχνηλάτης στην αναζήτηση ενόρασης του εαυτού και του κόσμου μας. Δηλαδή η ποίηση σε ρόλο πνευματικής τροφού, σε αντιστοιχία με τη Λύκαινα Λούπα-τροφό των Ρωμύλου & Ρώμου, μια ελάχιστη προσπάθεια, ένα ελάχιστο ταρακούνημα μπρος στον καθρέφτη μας, μια κάποια ελάχιστη αντίδραση, μια κάποια αντίσταση, ένα κάποιο φρένο στα ζοφερά... αιθεροβάμων θα μου πείτε, καθώς επικρατεί η άποψη πως η ποίηση δεν μπορεί να αλλάξει τίποτε... αλλά ποιος ξέρει... Θεωρούμε ότι η όποια ελάχιστη έστω αλλαγή θα μπορούσε να αρχίσει παλεύοντας πρωτίστως για την αλλαγή μέσα μας κι αυτό μπορεί να γίνει μέσα από τη γνώση, τη βιωμένη εμπειρία και τη μνήμη, μέσα από ψυχοθεραπευτικές διεργασίες αλλά και μέσα από το άγγιγμα και τα ελέη της ποίησης και της αναζήτησής της στη γραφή, στην ανάγνωση και στη ζωή.

* Η ΔΕΣΠΟΙΝΑ ΚΑΪΤΑΤΖΗ-ΧΟΥΛΙΟΥΜΗ είναι κλινικός ψυχολόγος (Msc) και μέλος της Εταιρείας Λογοτεχνών Θεσσαλονίκης (ΕΛΘ). Τελευταίο της βιβλίο, η ποιητική συλλογή «Όλα σιγούν εκκωφαντικά ηχούν ακατάληπτα» (εκδ. Ρώμη).


dioni exΠαλίμψηστη του Λύκου μου μορφή
ΔΙΩΝΗ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΥ
ΑΩ 2021
Σελ. 64, τιμή εκδότη €11,66

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΗΣ ΔΙΩΝΗΣ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΥ

 

 

 

 

 


ΣΠΑΡΜΕΝΟ ΝΑΡΚΕΣ ΤΟ ΤΟΠΙΟ

«Καθώς εισέρχεσαι στον χώρο τον ιερό
– μια που φωνές πολύ πιο πριν απ’ τη δική σου
καθαγιασμένο τον ορίσανε –
προσέχεις πολύ τα βήματά σου
μήπως βρεθούν επί πτωμάτων
κάποια απειλή κάτω απ’ το πέλμα
νιώθεις κρυφά να σε ταράζει
κι έτσι μετέωρος
αφήνεσαι στο τυχερό ή άτυχό σου βήμα
όσοι σε δουν δεν νιώθουν δεν νοούν
σε ναρκοπέδιο πως βρίσκεσαι
γι’ αυτό σε λοιδορούν για άτολμο
μα σου χρεώνουν και σκέψεις δολερές
γι’ αυτό καλύτερα λες
εδώ να σείομαι αθώος στην οδύνη μου
παρά να υπηρετώ αφεντάδες τάχα υψιπετείς
που ορέγονται να σπέρνουν νάρκες
αφήνοντας το ποίημα ατελές
όχι στον στίχο μα στο ήθος».

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Μετείκασμα» του Σωκράτη Καμπουρόπουλου (κριτική) – Ό,τι μένει από τις στιγμές της ζωής που χάνονται

«Μετείκασμα» του Σωκράτη Καμπουρόπουλου (κριτική) – Ό,τι μένει από τις στιγμές της ζωής που χάνονται

Για την ποιητική συλλογή του Σωκράτη Καμπουρόπουλου «Μετείκασμα» (εκδ. Θράκα). Κεντρική εικόνα: Αυτοπροσωπογραφία του ζωγράφου Τζόρτζιο Μοράντι.

Γράφει ο Μιχάλης Μακρόπουλος 

Ένα πρόσωπο σ’ ένα χώρο, ένα στιγμιότυ...

«Σας αρέσουν τα σονέτα;» του Νίκου Παπάνα (κριτική) – Το ποιητικό μυστήριο του έρωτα

«Σας αρέσουν τα σονέτα;» του Νίκου Παπάνα (κριτική) – Το ποιητικό μυστήριο του έρωτα

Για την ποιητική συλλογή του Νίκου Παπάνα «Σας αρέσουν τα σονέτα;» (εκδ. Ιωλκός). Κεντρική εικόνα: O πίνακας του Jean Pierre Saint-Ours «Η επανένωση του Έρωτα και της Ψυχής».

Γράφει η Ελένη Παπανδρέου

Ο Νίκος Παπάνας με την...

«Προτελευταία αλήθεια» του Κυριάκου Ευθυμίου (κριτική) – Εκταφές και Αναστάσεις

«Προτελευταία αλήθεια» του Κυριάκου Ευθυμίου (κριτική) – Εκταφές και Αναστάσεις

Για την ποιητική συλλογή του Κυριάκου Ευθυμίου «Προτελευταία αλήθεια» (εκδ. Σαιξπηρικόν). Κεντρική εικόνα: πίνακας της Berthe Morisot.  

Γράφει η Έλσα Κορνέτη  

Ο ποιητής διακατέχεται από ένα είδος πνευμ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Βιβλιοπαραγωγή 2023: 11.285 τίτλοι χώρεσαν (;) στους πάγκους και στις οθόνες μας

Βιβλιοπαραγωγή 2023: 11.285 τίτλοι χώρεσαν (;) στους πάγκους και στις οθόνες μας

Πόσα βιβλία εκδόθηκαν το 2023 και ποια κατηγορία προηγείται; Εξακολουθεί η λογοτεχνία να κρατάει τα σκήπτρα; Ποια είναι η μέση τιμή ενός βιβλίου και τι γίνεται με τις αυτοεκδόσεις; Τα στοιχεία που δημοσιοποίησε πρόσφατα ο ΟΣΔΕΛ από την osdelnet δίνουν πολλές απαντήσεις για τάσεις και παθολογίες στο χώρο του βιβλίου....

Διεθνής κατακραυγή: διώκεται από τις αρχές της Ινδίας η συγγραφέας Αρουντάτι Ρόι για δηλώσεις που έκανε το... 2010

Διεθνής κατακραυγή: διώκεται από τις αρχές της Ινδίας η συγγραφέας Αρουντάτι Ρόι για δηλώσεις που έκανε το... 2010

Η Αρουντάτι Ρόι [Arundhati Roy], συγγραφέας μεταξύ άλλων του βιβλίου «Ο θεός των μικρών πραγμάτων» (μτφρ. Μρία Αγγελίδου, εκδ. Ψυχογιός), που κέρδισε το Booker το 1997, είναι σφοδρή πολέμια της κυβέρνησης Μόντι. Πριν από 14 χρόνια είχε ταχθεί υπέρ της ανεξαρτησίας του Κασμίρ και τώρα, έπειτα από τόσα χρόνια, κινήθηκ...

«Ελευθέριος Βενιζέλος, ο ''Αρχηγός της Φυλής'', ο ''Λυτρωτής των Αλύτρωτων''» της Σοφίας Ηλιάδου-Τάχου (κριτική) – Νέα στοιχεία για τη δράση του Κρητικού πολιτικού

«Ελευθέριος Βενιζέλος, ο ''Αρχηγός της Φυλής'', ο ''Λυτρωτής των Αλύτρωτων''» της Σοφίας Ηλιάδου-Τάχου (κριτική) – Νέα στοιχεία για τη δράση του Κρητικού πολιτικού

Για το βιβλίο της Σοφίας Ηλιάδου-Τάχου «Ελευθέριος Βενιζέλος. Ο ''Αρχηγός της Φυλής'', ο ''Λυτρωτής των Αλυτρώτων''. Μέσα από τα αρχεία της Επιτροπής Εθνικής Αμύνης Κωνσταντινουπόλεως (1920-1922)» (εκδ. Gutenberg). 

Γράφει ο Σήφης Μπουζάκης

...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Συμπληγάδες αξιών» του Μηνά Στραβοπόδη (προδημοσίευση)

«Συμπληγάδες αξιών» του Μηνά Στραβοπόδη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Μηνά Στραβοπόδη «Συμπληγάδες αξιών» το οποίο κυκλοφορεί στις 21 Ιουνίου από τις εκδόσεις Αρμός.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ναι, το ξέρω! Δεν έπρεπε να σκοτώσω. Μα έπρεπε να σκοτώσω. Ξέρω, δεν είνα...

«Μικρές δοκιμές» του Αντώνη Μακρυδημήτρη (προδημοσίευση)

«Μικρές δοκιμές» του Αντώνη Μακρυδημήτρη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του ομότιμου καθηγητή ΕΚΠΑ Αντώνη Μακρυδημήτρη «Μικρές δοκιμές», το οποίο θα κυκλοφορήσει το επόμενο διάστημα από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Το μείζον πρόβλημα στην εποχή μας έχει ...

«Αποστολή στο Βερολίνο» του Λεν Ντέιτον (προδημοσίευση)

«Αποστολή στο Βερολίνο» του Λεν Ντέιτον (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το κατασκοπικό μυθιστόρημα του Λεν Ντέιτον [Len Deighton] «Αποστολή στο Βερολίνο» (μτφρ. Αντώνης Καλοκύρης), το οποίο κυκλοφορεί αυτές τις μέρες από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

«Μάλλον φέρνουν κ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Αδικημένη κουίρ λογοτεχνία: 8 βιβλία που δεν διαβάστηκαν όσο τους αξίζει

Υπάρχουν βιβλία που τυχαίνει να συμπίπτουν με πολυαναμενόμενες εκδόσεις, δεν μπαίνουν στο οπτικό πεδίο του κοινού ή πολλές φορές μένουν στη σκιά πολύ δημοφιλών τίτλων με παρόμοια θεματική. Το ίδιο συμβαίνει και με τα κουίρ βιβλία. Κάποια ακούγονται και διαβάζονται περισσότερο από άλλα. Σήμερα, λοιπόν, ημέρα εορτασμο...

Πατέρας και γιος: 5 σπουδαία μυθιστορήματα για μια δύσκολη σχέση

Πατέρας και γιος: 5 σπουδαία μυθιστορήματα για μια δύσκολη σχέση

Σύμμαχοι, ενίοτε κι αντίπαλοι. Αγαπημένοι, μα κάποιες φορές σε άλλο μήκος κύματος. Με αφορμή την Ημέρα του Πατέρα (16 Ιουνίου) επιλέξαμε πέντε βιβλία που βρίσκονται σε κυκλοφορία και αναδεικνύουν την πολυπλοκότητα και την ουσιαστική δύναμη που φέρει ο πατέρας ως ρόλος και ως υπόσταση. Κεντρική εικόνα: ο Φίλιπ Ροθ με...

10 κλασικά λογοτεχνικά έργα που έφεραν στο φως τη ΛΟΑΤΚΙ+ εμπειρία

10 κλασικά λογοτεχνικά έργα που έφεραν στο φως τη ΛΟΑΤΚΙ+ εμπειρία

Τα τελευταία χρόνια, η κουίρ λογοτεχνία έχει ανανεωθεί με σύγχρονους εκπροσώπους όπως ο Όσεαν Βουόνγκ ή η Κάρμεν Μαρία Ματσάδο. Εάν αναζητούσαμε, όμως, τις βάσεις ενός κουίρ λογοτεχνικού Κανόνα θα έπρεπε να πάμε πιο πίσω, σε κάποια βιβλία καθοριστικά για την ομοερωτική λογοτεχνία αλλά και για τη λογοτεχνία γενικότερ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ