baladeur

Για το βιβλίο του Πάτρικ Λη Φέρμορ «Μάνη» (μτφρ. Μιχάλης Μακρόπουλος, εκδ. Μεταίχμιο). Στην κεντρική εικόνα, σπάνια φωτογραφία του Πάτρικ Λη Φέρμορ που είχε παρουσιαστεί στην έκθεση του Μουσείου Μπενάκη, Joan Leigh Fermor «Φωτογράφος και αγαπημένη» το 2018.

Γράφει ο Κ.Β. Κατσουλάρης

Ο λόγος για έναν σπουδαίο Βρετανό συγγραφέα που γνώρισε την Ελλάδα σε βάθος και την αγάπησε με πάθος, κι αφιέρωσε στην πατρίδα μας ορισμένα από τα ομορφότερα βιβλία που έχουν γραφτεί γι’ αυτήν.

Πρόκειται για τον Πάτρικ Λη Φέρμορ, ή άλλως «Πάντυ» ή «Μιχάλη», κι αφορμή είναι η περσινή έκδοση σε νέα και άρτια μετάφραση ενός από τα διαμάντια του, του βιβλίου του για μια από τις πιο ιστορικές και ξεχωριστές περιοχές της Ελλάδας, τη Μάνη.

Ένα βιβλίο-απόσταγμα της σχέσης του με την Ελλάδα

Ο χαρακτηρισμός του Πάτρικ Λη Φέρμορ ως «ταξιδιωτικού συγγραφέα», για πολλούς του σημαντικότερου σε αυτό το λογοτεχνικό είδος, είναι ίσως παραπλανητικός, και θα πρέπει να εκληφθεί με την πλέον ευγενή και διασταλτική έννοια. Γιατί, ενώ όλα τα βιβλία του αντλούν το υλικό τους ευθέως από τα ταξίδια του, η προσέγγισή του ταιριάζει πιο πολύ με αυτήν του ανθρωπολόγου, του ιστορικού, του λόγιου, του φυσιοδίφη, ακόμη και του προσκυνητή.

Και παρότι τα ταξίδια του αφορούσαν αρχικά την κάθοδό του από τη γενέτειρά του, το Λονδίνο, προς την Κωνσταντινούπολη, με πολύμηνες στάσεις στα Βαλκάνια, και στη συνέχεια ταξίδεψε στην Καραϊβική και τις Άνδεις κι έγραψε βιβλία γι’ αυτούς τους τόπους, δεν θα ήταν υπερβολή να λέγαμε ότι το κέντρο του κόσμου του, κυριολεκτικά και μεταφορικά, υπήρξε η Ελλάδα.

Απόσταγμα αυτής της βαθιάς και πολυπλόκαμης σχέσης του με την ελληνική γη, την ελληνική γλώσσα, την ελληνική ιστορία και, πρωτίστως, με τους ανθρώπους του τόπου μας, είναι τούτο το βιβλίο που κρατάμε ξανά στη χέρια μας. Το βιβλίο του για τη Μάνη.

«Καρδαμύλη, η παλινόρθωση του Βυζαντίου»

Τι βιβλίο είναι όμως η Μάνη; Για ποιο πράγμα μας μιλάει; Σε ένα πρώτο επίπεδο είναι οπωσδήποτε μια περιήγηση, μια διαδρομή, από τόπο σε τόπο, που ξεκινάει από ένα μπαρμπέρικο στη Σπάρτη και ολοκληρώνεται μήνες μετά σε μια ταβέρνα στο Γύθειο. Αυτά, στο μακρινό 1956.

Κι όμως, η στόχευση είναι πολύ μεγαλύτερη, όπως σημειώνει κι ο ίδιος στον πρόλογο του βιβλίου, που στο μεγαλύτερο μέρος του γράφτηκε δυο χρόνια αργότερα, στα 1958, στο σπίτι του ζωγράφου Νίκου Χατζηκυριάκου-Γκίκα, στην Ύδρα.

Με τα λόγια του ίδιου του συγγραφέα: θέλησα «να μοιραστώ με τον αναγνώστη μια πολύ πλατύτερη έκταση ελληνικής γης, και στον χώρο και στον χρόνο».

Χαρακτηριστικό αυτής της προσέγγισης, που θυμίζει την πύκνωση και τη μεταφορική δύναμη της ποίησης, είναι το κεφάλαιο που επιγράφεται: «Καρδαμύλη, η παλινόρθωση του Βυζαντίου».

Για αρκετές σελίδες, η αφήγηση τραμπαλίζεται ανάμεσα στον φιλικό κι αρχαϊκό κόσμο του ψαρά και αποκαλυπτικές σκηνές και οραματικές εικόνες από την Άλωση της Πόλης.

Εκεί, ο συγγραφέας, καθώς συζητάει κουτσοπίνοντας με έναν ψαρά, με αφορμή το βυζαντινής προέλευσης επίθετό του αφήνεται σε μια υπέροχη παράκρουση και τον φαντάζεται ως άρχοντα του Βυζαντίου, «με χρυσά άμφια, αδαμαντοποίκιλτες ζώνες, πορφυρούς μανδύες».

Για αρκετές σελίδες, η αφήγηση τραμπαλίζεται ανάμεσα στον φιλικό κι αρχαϊκό κόσμο του ψαρά και αποκαλυπτικές σκηνές και οραματικές εικόνες από την Άλωση της Πόλης.

Η πρώτη του εντύπωση από την Καρδαμύλη, το παραθαλάσσιο χωριό της μεσσηνιακής Μάνης που θα γινόταν αργότερα δεύτερη πατρίδα του, είναι επίσης τυπική του ύφους του. Από τη γενική θέα, το μάτι γρήγορα εστιάζει σε ένα αντικείμενο, ένα πιθάρι, απ’ όπου ένα εντελώς νέο ταξίδι ξεκινά...

«Όλα γίνονται με απλότητα και χωρίς φασαρία»

Για τον Φέρμορ, καθετί είναι μια αφορμή για μια περιπέτεια στον χρόνο, στην ιστορία, στην τέχνη και στη γλώσσα.

Ο ασυνήθιστος στολισμός μιας εκκλησίας στην Αρεόπολη ή η απλοϊκή τοιχογραφία σε ένα ξωκκλήσι σε κάποιο χωριό, αλλά και μια λέξη ή ένα τοπωνύμιο, γίνονται αφορμές για θαυμαστές παρεκκλίσεις από την αφήγηση, στις οποίες ο συγγραφέας επιστρατεύει την εντυπωσιακή του ευρυμάθεια και την εξαιρετική του ικανότητα να συνδέει μεταξύ τους ακόμη και τα πιο απίθανα πράγματα. «Το καθετί στην Ελλάδα σε απορροφά και σε ανταμείβει», λέει. «Δεν υπάρχει βράχος ή ρυάκι δίχως μια μάχη ή έναν μύθο, ένα θαύμα ή μια ιστορία των χωρικών, μια δεισιδαιμονία· και τα λόγια και τα συμβάντα, σχεδόν όλα περίεργα ή αξιομνημόνευτα, πυκνώνουν γύρω από τη στράτα του ταξιδιώτη σε κάθε του βήμα».

Από την Έξω στη Μέσα Μάνη, στα Κακαβούλια, κι από το κάλος των Μαυρομιχαλέων έως τους μύθους για τις νεράιδες, από τα μοιρολόγια και τις μοιρολογίστρες μέχρι τα ξωτικά, τα παγανά και τους βρικόλακες, δεν υπάρχει πέτρα που να αφήνει όρθια ο συγγραφέας, δεν υπάρχει ίσκιος όπου δεν δοκιμάζει να ξαποστάσει, πηγή από την οποία δεν δροσίζεται.

Οι Έλληνες, λέει, είναι εκατό φορές πιο φιλόξενοι από τους άλλους λαούς. Κι όσο πιο απομονωμένοι είναι, τόσο πιο φιλόξενοι.

Οι περιγραφές των Πύργων στα χωριά της Μέσα Μάνης είναι μοναδικής ομορφιάς και αληθινά ντοκουμέντα, αφού πολλά από αυτά τα οικήματα είναι πλέον ερείπια ή έχουν εξαφανισθεί. Το κεφάλαιο για τις βεντέτες είναι επίσης συναρπαστικό και μας δίνει μια πειστική εξήγηση για την προέλευσή της. 

Πάνω απ’ όλο το βιβλίο πλανάται το φάντασμα του Ομήρου και της αρχαιότητας, τα οποία ο συγγραφέας ανακαλύπτει παντού και συνέχεια ξύνοντας την επιφάνεια εικόνων, θρύλων και εθίμων. Η αγάπη του για τους Έλληνες, για τους απλούς ανθρώπους, είναι ειλικρινής και ακλόνητη. Οι Έλληνες, λέει, είναι εκατό φορές πιο φιλόξενοι από τους άλλους λαούς. Κι όσο πιο απομονωμένοι είναι, τόσο πιο φιλόξενοι.

«Όλα γίνονται με απλότητα και χωρίς φασαρία» σημειώνει, «χάρη σε μια καλοσύνη τόσο πηγαία, που χαρίζει μεγαλοπρέπεια και αρχοντιά ως και στο πιο ετοιμόρροπο καλύβι».

«Μάνη» και Ρούμελη»: Δύο βιβλία αληθινό κεφάλαιο για τους Έλληνες

metaixmio mani 2Όπως τόνισα και νωρίτερα, παρότι ο Πάτρικ Λη Φέρμορ έχει γράψει σημαντικά και βραβευμένα βιβλία για τα ταξίδια του ανά την Ευρώπη και τον κόσμο, η εσωτερική πυξίδα του έδειχνε σταθερά και αταλάντευτα την Ελλάδα. Τούτο το έργο, η «Μάνη», μαζί με το δίδυμό του, τη «Ρούμελη», που κυκλοφόρησε οκτώ χρόνια μετά, το 1966, συναποτελούν την κιβωτό ενός ολόκληρου κόσμου, του ελληνικού κόσμου, που με την τεράστια ποικιλομορφία και τον αχανή χρονικό του ορίζοντα, έχει εν πολλοίς χαθεί ανεπιστρεπτί.

Από αυτήν την άποψη, είναι βιβλία πολύτιμα, αληθινό κεφάλαιο για εμάς τους Έλληνες. Κι είμαστε τυχεροί που και αυτά, όπως και τα άλλα βιβλία του Πάτρικ Λη Φέρμορ, εκδίδονται ξανά τα τελευταία χρόνια. Ειδικότερα τούτα τα δύο, η Μάνη και η Ρούμελη, ευτύχησαν στα χέρια του έμπειρου και ταλαντούχου συγγραφέα και μεταφραστή Μιχάλη Μακρόπουλου, ο οποίος με το μεράκι και την αγάπη του γι’ αυτά, τους εμφύσησε νέα ζωή, ανέδειξε τον μοναδικό πλούτο τους και την υποβλητική λογοτεχνική τους δύναμη.

Τόσο η Ρούμελη, όσο και η Μάνη, που θα βρίσκεται εντός των ημερών στα βιβλιοπωλεία, καθώς και όλα τα βιβλία του Πάτρικ Λη Φέρμορ, κυκλοφορούν με φροντίδα και επιμέλεια από τις εκδόσεις Μεταίχμιο. Δεν νοείται ελληνική βιβλιοθήκη χωρίς αυτά. 


Ο Κ.Β. ΚΑΤΣΟΥΛΑΡΗΣ είναι συγγραφέας. Τελευταίο του βιβλίο, η αποτύπωση μια σειρά συζητήσεων με τον Δημοσθένη Κούρτοβικ με τίτλο «Σκοντάφτοντας σε ανοιχτά σύνορα» (εκδ. Πατάκη).

politeia link more

 

 

 

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Η βιβλιοθήκη του Στάλιν» του Τζέφρι Ρόμπερτς – Η ιδιότυπη βιβλιοφιλία του «πατερούλη»

«Η βιβλιοθήκη του Στάλιν» του Τζέφρι Ρόμπερτς – Η ιδιότυπη βιβλιοφιλία του «πατερούλη»

Για το βιβλίο του Τζέφρι Ρόμπερτς [Geoffrey Roberts] «Η βιβλιοθήκη του Στάλιν – Ένας δικτάτορας και τα βιβλία του» (μτφρ. Βαγγέλης Τσίρμπας, εκδ. Gutenberg).

Γράφει ο Γιώργος Σιακαντάρης 

Ο Τζέφρι Ρόμπερτς, Βρεταν...

«Από τον βασιλιά Θάνατο στον βασιλιά Ήλιο» του The Trivialist (κριτική) – Όταν η Ιστορία της Ευρώπης γίνεται διασκεδαστική

«Από τον βασιλιά Θάνατο στον βασιλιά Ήλιο» του The Trivialist (κριτική) – Όταν η Ιστορία της Ευρώπης γίνεται διασκεδαστική

Για το βιβλίο «Από τον βασιλιά Θάνατο στον βασιλιά Ήλιο» του The Trivialist (εκδ. Διόπτρα). Κεντρική εικόνα: τμήμα από τον πίνακα του Τιτσιάνο «Η αρπαγή της Ευρώπης» (© Wikipedia). 

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

Είναι Γηρα...

«Οι δωσίλογοι» του Μενέλαου Χαραλαμπίδη – Ένοπλη, πολιτική και οικονομική συνεργασία στα χρόνια της Κατοχής (κριτική)

«Οι δωσίλογοι» του Μενέλαου Χαραλαμπίδη – Ένοπλη, πολιτική και οικονομική συνεργασία στα χρόνια της Κατοχής (κριτική)

Για τη μελέτη «Οι δωσίλογοι - Ένοπλη, πολιτική και οικονομική συνεργασία στα χρόνια της Κατοχής» του Μενέλαου Χαραλαμπίδη που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Αλεξάνδρεια. Κεντρική εικόνα: Ο τρίτος κατοχικός πρωθυπουργός, Ιωάννης Ράλλης (κέντρο),  περιστοιχισμένος από τον διοικητή των Ταγμάτων Ασφαλείας Βα...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Διαβάζοντας με τον Μάριο Κρητικόπουλο

Διαβάζοντας με τον Μάριο Κρητικόπουλο

Πρόσωπα από τον χώρο των τεχνών, των ιδέων και του πολιτισμού, αποκαλύπτουν τον δικό τους αναγνωστικό χαρακτήρα, τη μύχια σχέση τους με το βιβλίο και την ανάγνωση. Σήμερα, ο ηθοποιός Μάριος Κρητικόπουλος.

Επιμέλεια: Book Press 

...
H «Κάρι» του Στίβεν Κινγκ σε σπέσιαλ κινηματογραφική προβολή

H «Κάρι» του Στίβεν Κινγκ σε σπέσιαλ κινηματογραφική προβολή

Η προβολή της καλτ ταινίας του Μπράιαν Ντε Πάλμα, που στηρίζεται στο ομώνυμο μυθιστόρημα του «Βασιλιά» Στίβεν Κινγκ, θα γίνει στον κινηματογράφο Δαναό την Παρασκευή, 19 Απριλίου (9.45 μ.μ.)

Επιμέλεια: Book Press

Είναι από τα βιβλία που δεν ξεχνάς εύκολ...

Συγγραφείς μποϊκοτάρουν το PEN America για τη χλιαρή στάση του στον πόλεμο στη Γάζα – μεταξύ αυτών η Ναόμι Κλάιν

Συγγραφείς μποϊκοτάρουν το PEN America για τη χλιαρή στάση του στον πόλεμο στη Γάζα – μεταξύ αυτών η Ναόμι Κλάιν

Αρκετοί συγγραφείς και ποιητές ζήτησαν να αποσυρθούν οι υποψηφιότητές τους από βραβεία που αναμένεται να δώσει η PEN America το επόμενο διάστημα θεωρώντας πως δεν έχει πάρει θέση για όσα συμβαίνουν στη Γάζα. Κεντρική εικόνα: η συγγραφέας και ποιήτρια Camonghne Felix, η οποία είναι μεταξύ των διαμαρτυρόμενων.&nb...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Σχολείο για την αγάπη» της Ολίβια Μάνινγκ (προδημοσίευση)

«Σχολείο για την αγάπη» της Ολίβια Μάνινγκ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Ολίβια Μάνινγκ [Olivia Manning] «Σχολείο για την αγάπη» (μτφρ. Φωτεινή Πίπη), το οποίο κυκλοφορεί στις 23 Απριλίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Όταν έφτασαν στην κορυφή του λό...

«Κάτι σαν αγάπη» του Πολυχρόνη Κουτσάκη (προδημοσίευση)

«Κάτι σαν αγάπη» του Πολυχρόνη Κουτσάκη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το νέο αστυνομικό μυθιστόρημα του Πολυχρόνη Κουτσάκη «Κάτι σαν αγάπη – Μια υπόθεση για τον Γιώργο Δάντη», το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 22 Απριλίου από τις εκδόσεις Πατάκη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ιφιγένει...

«Επίνοια» του Κωνσταντίνου Γεωργάτου (προδημοσίευση)

«Επίνοια» του Κωνσταντίνου Γεωργάτου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Κωνσταντίνου Γεωργάτου «Επίνοια – Φιλοσοφικοί στοχασμοί», η οποία κυκλοφορεί τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Αν Έχεις

Αν έχεις υγεία, ζεις σε ε...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Επιστήμη, φιλοσοφία, τέχνες, βιογραφίες, λογοτεχνία: Οι εκδόσεις Ροπή μέσα από 5 βιβλία τους

Επιστήμη, φιλοσοφία, τέχνες, βιογραφίες, λογοτεχνία: Οι εκδόσεις Ροπή μέσα από 5 βιβλία τους

Με έδρα τη Θεσσαλονίκη, οι εκδόσεις Ροπή επιδιώκουν μέσω των βιβλίων τους την αλληλεπίδραση των θετικών επιστημών με άλλα γνωστικά πεδία, δίχως διάθεση να απευθύνονται μόνο σε ειδικούς και «γνώστες». 

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

...
Aπό τον Γκάμπορ Μάτε έως τον Όσσο: 5 βιβλία για μια πιο υγιή και ισορροπημένη ζωή

Aπό τον Γκάμπορ Μάτε έως τον Όσσο: 5 βιβλία για μια πιο υγιή και ισορροπημένη ζωή

Πέντε βιβλία που κυκλοφόρησαν πρόσφατα μάς δείχνουν τον δρόμο για μια πιο υγιή και ισορροπημένη ζωή, μέσα από δεδομένα που προέκυψαν από σημαντικές επιστημονικές έρευνες των τελευταίων ετών και από πολύτιμα αποστάγματα πνευματικής εμβάθυνσης. 

Γράφει η Ελεάνα Κολοβού 

...
Πέντε αριστουργήματα κλασικής πεζογραφίας που αναμένονται τις επόμενες μέρες

Πέντε αριστουργήματα κλασικής πεζογραφίας που αναμένονται τις επόμενες μέρες

Και τα πέντε έχουν χαρακτηριστεί αριστουργήματα τόσο στην εποχή τους και στις συνθήκες που γράφτηκαν όσο και με σημερινά κριτήρια. Θα βρίσκονται στα ράφια των βιβλιοπωλείων τις επόμενες μέρες.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Marquis De Sade «Οι Εκα...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ