dynami geografias greece turkey

Για το βιβλίο του Τιμ Μάρσαλ «Η δύναμη της γεωγραφίας – Το μέλλον του κόσμου σε 10 χάρτες» (μτφρ. Σπυρίδωνας Κατσούλας) που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Διόπτρα. Στην κεντρική εικόνα, στιγμιότυπο από την κρίση των Ιμίων το 1996. Ο Τιμ Μάρσαλ αφιερώνει 70 περιεκτικές σελίδες στις ελληνοτουρκικές σχέσεις. 

Του Κ.Β. Κατσουλάρη

Το βιβλίο αυτό αποτελεί τη συνέχεια ενός άλλου, που διαβάστηκε και συζητήθηκε πολύ τη χρονιά που πέρασε, το Αιχμάλωτοι της γεωγραφίας. Κι όπως λέγαμε χαρακτηριστικά, «η ανάγνωσή του δεν μας άνοιξε απλώς ένα «παράθυρο στον κόσμο»,/ αλλά «πολλά». Ε, λοιπόν, ακόμη περισσότερα παράθυρα στον κόσμο μας ανοίγει τούτο το νεότερο βιβλίο με τίτλο Η δύναμη της γεωγραφίας. Συγγραφέας και των δύο, ο διορατικός και οξυδερκής Βρετανός δημοσιογράφος, Τιμ Μάρσαλ.

Όπως είναι φανερό από τον τίτλο των δύο βιβλίων, η λέξη κλειδί είναι η γεωγραφία. Όπως και στο πρώτο βιβλίο, έτσι κι εδώ, «οι εύφορες πεδιάδες ή τα απόκρημνα βουνά, τα ποτάμια ή τα φυσικά λιμάνια, δεν είναι απλώς στοιχεία του ανάγλυφου του χάρτη: Είναι όπλα ή αδυναμίες πάνω στα οποία παλιότερα στηρίχτηκαν αυτοκρατορίες και αργότερα τα σύγχρονα κράτη».

Στο Ηνωμένο Βασίλειο, στο Ιράν, στην Αυστραλία και στο Σαχέλ, και βέβαια, στην Ελλάδα και στην Τουρκία, εστιάζει τούτο το δεύτερο βιβλίο.

Όπως και το προηγούμενο βιβλίο, έτσι και τούτο, είναι χωρισμένο σε δέκα κεφάλαια κάθε ένα από τα οποία μελετά ένα κράτος ή μια περιοχή. Η Ρωσία, η Κίνα, οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Αρκτική ήταν οι βασικές περιοχές ανάλυσης στο «Αιχμάλωτοι της Γεωγραφίας». Στο Ηνωμένο Βασίλειο, στο Ιράν, στην Αυστραλία και στο Σαχέλ, και βέβαια, στην Ελλάδα και στην Τουρκία, εστιάζει τούτο το δεύτερο βιβλίο.

Και πράγματι: Στη Δύναμη της Γεωγραφίας, διαβάζουμε μέσα σε τριάντα τρεις σελίδες μια ευσύνοπτη και περιεκτική ιστορία της σύγχρονης Ελλάδας, μαζί με μια σαφή και μετρημένη ανάλυση των γεωπολιτικών ζητημάτων που διακυβεύονται σήμερα, κυρίως στις σχέσεις μας με τον εξ ανατολών γείτονα και την περίπλοκη σκακιέρα της νοτιοανατολικής μεσογείου.

dynami geografias china

Γέφυρες πολλών χιλιομέτρων ενώνουν «νησιά» της Κίνας στον Ινδικό Ωκεανό, μέρος του γεωπολιτικού παιχνδιού στην περιοχή.

Αυστραλία, Κίνα, Ινδικός Ωκεανός

Ένα βιβλίο γεωπολιτικής ανάλυσης που θέλει να είναι συντονισμένο με τα τεκταινόμενα στον κόσμο μας σήμερα, δεν θα μπορούσε να αγνοήσει την Αυστραλία. Το πρόσφατο Σύμφωνο Ασφαλείας ανάμεσα στις Ηνωμένες Πολιτείες, στη Μεγάλη Βρετανία και την Αυστραλία τάραξε τα νερά και έστρεψε τη γεωπολιτική πυξίδα προς τον Ινδικό και τον Ειρηνικό ωκεανό – και βέβαια προς την Κίνα. Η οποία, παρά τις περί του αντιθέτου δηλώσεις της, γίνεται όλο και πιο επιθετική, σε μια περιοχή απ’ όπου διέρχεται το μεγαλύτερο μέρος του παγκόσμιου εμπορίου. Έτσι, αν αναρωτιόσασταν τι μανία έχει πιάσει την Κίνα και σωρεύει εκατομμύρια τόνους μπετόν πάνω σε κοραλλιογενή νησάκια στη μέση του πουθενά, μετατρέποντάς τα σε δυνάμει στρατιωτικές βάσεις, ο Τιμ Μάρσαλ θα σας βοηθήσει να το κατανοήσετε καλύτερα.

Η Αυστραλία βρίσκεται φύσει και θέσει στο κέντρο του στρατηγικού μπρα-ντε-φερ που εξελίσσεται στη Νότια Σινική Θάλασσα. Είναι άλλωστε μέλος ενός επίζηλου και ολιγομελούς κλαμπ: του πιο αποτελεσματικού δικτύου συλλογής πληροφοριών στον πλανήτη, Τα Πέντε Μάτια, μαζί με τις Ηνωμένες Πολιτείας, το Ηνωμένο Βασίλειο, τη Νέα Ζηλανδία και τον Καναδά.

Ελλάδα και Τουρκία

Θέλω να σταθώ λίγο περισσότερο στις περίπου εβδομήντα σελίδες που αφιερώνει ο Βρετανός δημοσιογράφος στην ανάλυση της γεωγραφίας, της ιστορίας και της γεωπολιτικής θέσης της Ελλάδας και της Τουρκίας. Όχι τόσο γιατί μας πληροφορεί για πλευρές του θέματος που δεν τις έχουμε υπόψη μας. Με τόση πολυλογία περί των ελληνοτουρκικών εδώ και δεκαετίες τα έχουμε πει και σκεφτεί σχεδόν όλα. Αυτό που γοητεύει περισσότερο είναι η «γωνία θέασης» του Τιμ Μάρσαλ, ο πραγματισμός του: ο τρόπος που κατανοεί την γεωπολιτική σαν μια σκακιέρα που πέρα από τα συναισθήματα και τις επιθυμίες, βασικός παίκτης είναι οι ανάγκες, τα ζωτικά συμφέροντα.

Αυτό που γοητεύει περισσότερο είναι η «γωνία θέασης» του Τιμ Μάρσαλ, ο πραγματισμός του: ο τρόπος που κατανοεί την γεωπολιτική σαν μια σκακιέρα που πέρα από τα συναισθήματα και τις επιθυμίες, βασικός παίκτης είναι οι ανάγκες, τα ζωτικά συμφέροντα.

Κι ο ασφαλέστερος τρόπος για να εννοήσει κανείς αντικειμενικά και χωρίς παρωπίδες αυτά τα ζωτικά συμφέροντα είναι να διαβάσει προσεκτικά τον χάρτη. Έννοιες παράξενες και τρομακτικές, όπως για παράδειγμα η περίφημη «Γαλάζια πατρίδα», στην οποία τόσο αρέσει στην τουρκική πλευρά να αναφέρεται, γίνονται περισσότερο κατανοητές.

dioptra marshall dynami geografiasΣαχέλ και… Διάστημα

Κατά τα λοιπά, αν δεν ξέρετε τι είναι το Σαχέλ, που εμφανίστηκε στο δημοσιογραφικό και πολιτικό λεξιλόγιο τις τελευταίες ημέρες, στα απόνερα της εξοπλιστικής και αμυντικής συμφωνίας μας με τη Γαλλία, ο Τιμ Μάρσαλ θα σας πάρει από το χεράκι και θα σας οδηγήσει σε μια ζώνη κρατών κάτω ακριβώς από τη μεγαλύτερη έρημο στον κόσμο, τη Σαχάρα, πάνω ακριβώς από τα πυκνότερα τροπικά δάση του κόσμου.
Είναι μια περιοχή στην οποία βασιλεύει ο τρόμος και η αταξία, όπου το φανατικό ισλάμ έχει απλώσει τα δίχτυα του, κι όπου η φίλη και σύμμαχος Γαλλία εξακολουθεί να έχει πολλά συμφέροντα.
Τέλος, όπως το Αιχμάλωτοι της Γεωγραφίας κλείνει με ένα πολύ ενδιαφέρον κεφάλαιο για μία no mans land του πλανήτη μας, την Αρκτική, ετούτο το βιβλίο κλείνει με ένα νέο πεδίο περίπλοκων γεωπολιτικών ανταγωνισμών: Το διάστημα.

Ιράν, Ισπανία, Αιθιοπία και Σαουδική Αραβία

Όπως σημείωσα και νωρίτερα, ο Μάρσαλ αρδεύεται από τη συγκυρία και την επικαιρότητα, και νοιάζεται να τη φωτίσει. Σε αυτό το πνεύμα, στο βιβλίο του περιλαμβάνεται ένα εκτενές κεφάλαιο για το μυστήριο που ακούει στο όνομα Ιράν, καθώς κι ένα κεφάλαιο για την Ισπανία, κυρίως λόγω των σημαντικών θεμάτων που προέκυψαν από την τελευταία, αποτυχημένη απόπειρα απόσχισης της Καταλονίας. Δικό της κεφάλαιο έχει επίσης η κομβικότερη από πολλές απόψεις χώρα της μαύρης Αφρικής, η Αιθιοπία, όπως και η Σαουδική Αραβία.

Η Δύναμη της Γεωγραφίας, μαζί με το δίδυμό του, Αιχμάλωτοι της Γεωγραφίας, είναι δύο βιβλία που μπορούν να μας κάνουν σοφότερους, όχι όμως ξερόλες. Το βρετανικό φλέγμα και ο πραγματισμός του Τιμ Μάρσαλ εγγυούνται γι’ αυτό. Και τα δύο κυκλοφορούν σε προσεκτική μετάφραση του Σπυρίδωνα Κατσούλα, με την επιμέλεια και τη φροντίδα των εκδόσεων Διόπτρα.

politeia link more

Ακολουθήστε την boopress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Μακιαβέλλι: Η τέχνη τού να διδάσκεις στους ανθρώπους τι πρέπει να φοβούνται» του Πατρίκ Μπουσρόν (κριτική)

«Μακιαβέλλι: Η τέχνη τού να διδάσκεις στους ανθρώπους τι πρέπει να φοβούνται» του Πατρίκ Μπουσρόν (κριτική)

Για το βιβλίο του Patrick Boucheron «Μακιαβέλλι: Η τέχνη τού να διδάσκεις στους ανθρώπους τι πρέπει να φοβούνται» (μτφρ. Μήνα Πατεράκη-Γαρέφη, εκδ. Πατάκη).

Του Γιώργου Σιακαντάρη

Γνωρίζουμε πραγματικά ποιος και τι ήταν ο Μακιαβέλλι...

«Ο καρπός της ασθενείας μου» του Νικήτα Σινιόσογλου (κριτική)

«Ο καρπός της ασθενείας μου» του Νικήτα Σινιόσογλου (κριτική)

Για το δοκίμιο του Νικήτα Σινιόσογλου «Ο καρπός της ασθενείας μου – Δοκίμιο με σάρκα και οστά» (εκδ. Κίχλη). Κεντρική εικόνα: Πίνακας, λάδι σε καμβά (2016) © Clive Head.

Της Ιωάννας Κυριακίδου

Ο Νικήτας Σινιόσογλου είναι ένας αλλόκοτος συγγρα...

«Ο δρόμος προς την ανελευθερία: Ρωσία, Ευρώπη, Αμερική» του Τίμοθι Σνάιντερ (κριτική)

«Ο δρόμος προς την ανελευθερία: Ρωσία, Ευρώπη, Αμερική» του Τίμοθι Σνάιντερ (κριτική)

Για το βιβλίο του Timothy Snyder «Ο δρόμος προς την ανελευθερία: Ρωσία, Ευρώπη, Αμερική» (μτφρ. Ανδρέας Παππάς, εκδ. Παπαδόπουλος. Βιβλίο «που κυκλοφόρησε το 2018 και που διαβάζεται σαν να γράφτηκε σήμερα».

Του Γιώργου Σιακαντάρη

Ο πολύγλωσσος και...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Μπέρδεμα στο Χάρλεμ» του Κόλσον Γουάιτχεντ (κριτική)

«Μπέρδεμα στο Χάρλεμ» του Κόλσον Γουάιτχεντ (κριτική)

Για το μυθιστόρημα του Colson Whitehead «Μπέρδεμα στο Χάρλεμ» (μτφρ. Μυρσίνη Γκανά, εκδ. Ίκαρος).

Του Νίκου Ξένιου

“You move it to the left,
Yeah, and you go for yourself. ...

«Θέτις και Αηδών» της Φοίβης Γιαννίση (κριτική)

«Θέτις και Αηδών» της Φοίβης Γιαννίση (κριτική)

Για την ποιητική σύνθεση της Φοίβης Γιαννίση «Θέτις και Αηδών – Χιμαιρικό ποίημα» (εκδ. Καστανιώτη).

Του Διογένη Σακκά

Η ποιητική συλλογή ...

Αλεξάνδρα Δεληγιώργη: «Την τύχη των βιβλίων σήμερα την επικαθορίζει η δύναμη των εκδοτών»

Αλεξάνδρα Δεληγιώργη: «Την τύχη των βιβλίων σήμερα την επικαθορίζει η δύναμη των εκδοτών»

Μια συζήτηση με την Αλεξάνδρα Δεληγιώργη με αφορμή την επανακυκλοφορία του βιβλίου της «Το κόκκινο της φωτιάς – Μικρό εγχειρίδιο λογοτεχνίας» (εκδ. Αρμός).

Του Κ.Β. Κατσουλάρη

«Μικρό εγχειρίδιο λογοτεχνίας», είναι ο υπότιτλος του βιβλ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Ο πατέρας δεν μιλούσε γι' αυτά» του Γιάννη Καρκανέβατου (προδημοσίευση)

«Ο πατέρας δεν μιλούσε γι' αυτά» του Γιάννη Καρκανέβατου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Γιάννη Καρκανέβατου «Ο πατέρας δεν μιλούσε γι' αυτά», που θα κυκλοφορήσει τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Εστία.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Μέχρι κάποια ηλικία η μνήμη θυμίζει πατάρι· στοιβάζεις ό,...

«Το γεγονός» της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

«Το γεγονός» της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το αυτοβιογραφικό μυθιστόρημα της Annie Ernaux «Το γεγονός» (μτφρ. Ρίτα Κολαΐτη), στο οποίο βασίστηκε η ομώνυμη –βραβευμένη με τον Χρυσό Λέοντα στο Φεστιβάλ της Βενετίας πέρσι– ταινία. Το βιβλίο θα κυκλοφορήσει στις 26 Μαΐου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας...

«Ονειρεύομαι πίνακες» του Σόλωνα Παπαγεωργίου (προδημοσίευση)

«Ονειρεύομαι πίνακες» του Σόλωνα Παπαγεωργίου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη συλλογή διηγημάτων του Σόλωνα Παπαγεωργίου «Ονειρεύομαι πίνακες», η οποία θα κυκλοφορήσει τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Στίξις.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ονειρεύομαι πίνακες

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

«Σταυροδρόμια», «Σάγκι Μπέιν», «Η υπόσχεση»: Τρία σπουδαία σύγχρονα μυθιστορήματα

«Σταυροδρόμια», «Σάγκι Μπέιν», «Η υπόσχεση»: Τρία σπουδαία σύγχρονα μυθιστορήματα

Το μυθιστόρημα, ακόμη και την τρίτη δεκαετία του 21ου αιώνα, παραμένει το μεγάλο χωνευτήρι της πεζογραφικής φόρμας, ένας αφηγηματικός κόσμος ευρύχωρος και δεκτικός, που έχει τη μοναδική δύναμη να κινεί μεγάλους όγκους αφηγηματικού υλικού και να τους κατανέμει ομαλά μέσα στη διάρκεια μίας ή και πολλών δεκαετιών. ...

Έξι αστυνομικά μυθιστορήματα και ένα δοκίμιο του Όργουελ

Έξι αστυνομικά μυθιστορήματα και ένα δοκίμιο του Όργουελ

Έξι προσφατα αστυνομικά μυθιστορήματα και ένα δοκίμιο του George Orwell. Κλασικό και σύγχρονο βρετανικό, σκανδιναβικό αλλά και μια αυτοέκδοση ελληνικού αστυνομικού μυθιστορήματος μεταξύ των προτάσεων. Κεντρική εικόνα: Εικονογράφηση του Λιθουανού © Karolis Strautniekas.

Της Χίλντας Παπαδημητρίου ...

Πόλεμος στην Ουκρανία: Οκτώ βιβλία για το «πώς φτάσαμε ως εδώ»

Πόλεμος στην Ουκρανία: Οκτώ βιβλία για το «πώς φτάσαμε ως εδώ»

Οκτώ βιβλία που μας βοηθούν να καταλάβουμε, ακόμη και σε καταστάσεις κρίσιμες και τραγικές όπως αυτές που ζούμε σήμερα, «Πώς φτάσαμε ως εδώ». Τα έξι είναι βιβλία ιστορίας, έρευνας και γεωπολιτικής και τα δύο είναι λογοτεχνικά έργα Ουκρανών συγγραφέων. Στην κεντρική εικόνα: Από διαδήλωση στο Βερολίνο την περασμένη Κυ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

14 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Τα βιβλία του χειμώνα: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται (ανανεωμένο)

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών και δοκιμίων από 34 εκδοτικούς οίκους. Επιμέλεια: Κώστας Αγορα

ΦΑΚΕΛΟΙ