valtinos kentriki

Για το σώμα συνεντεύξεων του Θανάση Βαλτινού «Όπως ο Έρωτας – Επιλογή συνεντεύξεων 1972-2018» (επίμετρο - επιμέλεια: Κωστής Δανόπουλος, εκδ. Εστία) και για το σώμα μελετών του Δημήτρη Παϊβανά «Περί πόθου και πάθους στην πεζογραφία του Βαλτινού» (εκδ. Εστία).

Του Γιώργου Ν. Περαντωνάκη

Σώματα συνεντεύξεων δεν έχουμε πολλά στην Ελλάδα. Κι όμως, έχω την αίσθηση ότι είναι ένα προσφιλές είδος δημοσιογραφικού λόγου, αφού ο αναγνώστης θέλει να μάθει από πρώτο χέρι τις σκέψεις και τη ζωή του καλλιτέχνη. Κι αφού η συνέντευξη είναι ένα είδος αυτοβιογραφίας, ένα σώμα 48 τέτοιων κειμένων, που καλύπτουν σχεδόν μισό αιώνα, δείχνει πολλά για το ποιος είναι και το πώς σκέφτεται, σταθερά ή εξελισσόμενα, ο συγγραφέας και σεναριογράφος Θανάσης Βαλτινός.

Η αλήθεια είναι ότι η συνέντευξη δεν είναι ένα αυθόρμητο είδος λόγου. Είναι η προσχεδιασμένη, λιγότερο ή περισσότερο, προσπάθεια του δημιουργού να προβάλει τον εαυτό του, να προωθήσει το έργο του και να χτίσει το προφίλ του ακόμα και ως διανοούμενου, όταν οι ερωτήσεις τον αντιμετωπίζουν ως δημόσιο πρόσωπο με «πολιτικό» λόγο. Επομένως, πρόκειται για μια δήλωση προθέσεων, ωραιοποίηση τρόπων ζωής, παροχή πληροφοριών αλλά και χειραγώγηση της σκέψης των μελετητών… Είναι, λοιπόν, μια «τεχνολογία του εαυτού» (βλ. το άρθρο των Anneleen Masschelein, Christophe Meurée, David Martens & Stéphanie Vanasten στο Poetics Today το 2014).

Έτσι, όταν τα ξέρεις όλα αυτά, διαβάζοντας τις συνεντεύξεις εν προκειμένω του Θανάση Βαλτινού, μπορεί να αγανακτήσεις. Αφενός γιατί βλέπεις την απόσταση από το έργο του, βεβαίως όχι πάντα σκόπιμη, κι αφετέρου γιατί αναγνωρίζεις αοριστίες, υπεκφυγές, εξωραϊσμούς, αδυναμίες του λογοτέχνη να εκφράσει το θεωρητικό πλαίσιο της δουλειάς του (κι ίσως δεν είναι απαραίτητο να το κάνει, αφού συχνά ο δημιουργός δεν λειτουργεί συνειδητά), αλλά και κοινοτοπίες, στερεότυπες διατυπώσεις κ.λ.π.

Ο Θανάσης Βαλτινός, δηλαδή, μιλώντας για συγκεκριμένα μυθιστορήματα και διηγήματα ή αναλύοντας γενικά την τέχνη της λογοτεχνίας, αυτοβιογραφείται, αποκαλύπτει το εργαστήριο της γραφής, εξηγεί πώς σκέφτεται και διαμορφώνει το πλαίσιο πρόσληψης των κειμένων του.

Αλλά ταυτόχρονα μπορεί και να ξαναδείς ουσιαστικά –όπως είναι ο στόχος ενός τέτοιου βιβλίου– την πορεία της σκέψης του παράλληλα με την εξέλιξη του έργου του, από το Συναξάρι Ανδρέα Κορδοπάτη (1972) ως το Ημερόλογιο της Αλοννήσου (2017). Έτσι, δουλεύει το μυαλό σε μια παραλληλία ανάμεσα στο ζευγάρι της πληροφορητικότητας και της λογοτεχνικότητας κάθε βιβλίου και την προθετικότητα του δημιουργού. Ο Θανάσης Βαλτινός, δηλαδή, μιλώντας για συγκεκριμένα μυθιστορήματα και διηγήματα ή αναλύοντας γενικά την τέχνη της λογοτεχνίας, αυτοβιογραφείται, αποκαλύπτει το εργαστήριο της γραφής, εξηγεί πώς σκέφτεται και διαμορφώνει το πλαίσιο πρόσληψης των κειμένων του.

Προσπερνώντας τα σχόλια του πεζογράφου για κάθε λογοτεχνικό έργο ξεχωριστά, μπορούμε να σταθούμε σε ευρύτερα θέματα και μοτίβα, που απασχολούν τον ίδιο και την κριτική. Το βασικότερο φυσικά είναι η Ιστορία και πώς αυτή μετατρέπεται σε λογοτεχνία. Ο Θανάσης Βαλτινός πιστεύει ότι η Ιστορία, είτε πρόκειται για τα εθνικά γεγονότα, είτε για την καθημερινότητα, μετασχηματίζεται όταν ο συγγραφέας φορτίζεται από αυτήν και έχει την ανάγκη να γράψει πρώτα για τη δική του προσωπική ιστορία. Κι ανάλογα τον ενδιαφέρει πώς το βαρύ χέρι της πλήττει τους απλούς ανθρώπους που τη ζουν τραγικά.

valtinos ex


Μέσα σ’ αυτήν, πρωτεύουσα θέση έχει ο Εμφύλιος: αφενός στην Κάθοδο των εννέα κι αφετέρου στην Ορθοκωστά οι ποικίλες μικροϊστορίες των ανθρώπων, αριστερών και δεξιών, αναδεικνύουν τη βία που υφίστανται και τις συνθήκες που τους έχουν καθορίσει. Όλοι, πιστεύει ο Θανάσης Βαλτινός, υπήρξαν θύτες και θύματα, σε έναν διχασμό που κρατάει έως σήμερα. Κι επιπλέον, οι ιδεολογικές τοποθετήσεις, που είχαν εγκαθιδρύσει μια αριστερή ματιά, αναθεωρούνται ήδη από τους ιστοριογράφους, κάτι στο οποίο συντέλεσε και ο ίδιος, όπως επισημαίνει. Έτσι, θεωρεί ένα μέρος της αριστερής κριτικής, που του επιτέθηκε για την Ορθοκωστά, ιδεολογικά εγκλωβισμένη («νεοζντανοφική»), που κρίνει και καταδικάζει με εξωλογοτεχνικά κριτήρια. Ο ίδιος, μάλιστα, χωρίς να είναι κομματικός, δηλώνει αριστερός, αφού δίνει στη λέξη τη σημασία της ελευθεροφροσύνης και της συνέπειας σε αξίες· από την άλλη, όμως, πιστεύει ότι η Αριστερά των τελευταίων σαράντα χρόνων δεν είναι άμοιρη ευθυνών για την κοινωνική κατάρρευση με τη συμμετοχή της στους θεσμούς, έστω κι αν δεν κυβερνούσε πάντα.

Η λογοτεχνία ως γλωσσικό παιχνίδι

Κι αν η Ιστορία είναι το θέμα, η γλώσσα είναι η μορφή. Σε πολλές συνεντεύξεις του ο πεζογράφος μιλά για τη λογοτεχνία ως γλωσσικό παιχνίδι, ως ανάδειξη του αυθεντικού λαϊκού λόγου, ως μεταφορά μιας χυμώδους προφορικότητας. Αυτή όμως η γλώσσα χάνεται, καθώς έχουμε αποκοπεί από τις εξωαστικές ρίζες μας, που αποτελούν τη μήτρα του λαϊκού ανθρώπου. Πρόκειται για τον γνήσιο φορέα μιας παράδοσης, τον οποίο ο συγγραφέας πιστεύει, ένα σύνολο απλών ανθρώπων, που αφηγούνται με λιτότητα και δεξιοτεχνία ιστορίες, ζουν την καθημερινότητα, φεύγουν μετανάστες, πλάθουν τα δημοτικά τραγούδια…

valtinos 7
  Στο κέντρο ο Θανάσης Βαλτινός με τον Στρατή Τσίρκα στο Quartier Latin, στις 10 Ιανουαρίου 1972. Αριστερά του Θανάση Βαλτινού η Αλεξάνδρα Κωνσταντινίδη-Τσουκαλά.

Μορφή, όμως, είναι και η ανορθόδοξη δομή, πειραματική (όπως ο πεζογράφος την ονομάζει το 1972), αγραμμική, που στηρίζεται εν πολλοίς στα τεκμήρια, σε ένα διακειμενικό κολλάζ, πιο κοντά στην «ουδέτερη» δημοσιογραφική γλώσσα. Αυτή η έντεχνη απουσία του συγγραφέα, καθώς τα ένθετα κειμενικά ντοκουμέντα μιλούν από μόνα τους, κινητοποιεί τον αναγνώστη, τον οποίο ο Θανάσης Βαλτινός επιθυμεί ενεργό και δραστήριο, έστω κι αν σήμερα τέτοιοι αναγνώστες περιορίζονται σε αριθμό.

Πέρα από τις σκέψεις του για τα έργα του, ο λογοτέχνης ρωτήθηκε πολλές φορές για τη γενικότερη πνευματική κίνηση. Πιστεύει και δεν πιστεύει στη σύγχρονη πεζογραφία, σταδιακά αξιολογεί θετικά το πρόσημό της, ακόμα και των νεότερών του συγγραφέων, αλλά καταλογίζει ευθύνες –για τη μειωμένη προβολή της στο εξωτερικό– τόσο στη μικρή μας γλώσσα, όσο και στην ανεπάρκεια μιας ελλιπώς τεχνοκρατικής πολιτικής εκ μέρους των κυβερνώντων. Δεν παρακολουθεί συστηματικά την ποίηση, θεωρεί το διήγημα δύσκολη τέχνη λόγω της πυκνότητάς του, πιστεύει στη δημιουργική γραφή (δίδαξε άλλωστε) ως κέρδος χρόνου, ώστε ο επίδοξος λογοτέχνης να αποκτήσει εφόδια, που αλλιώς θα αποκτούσε με πολύ διάβασμα και προσπάθεια. Ξεκινά επιφυλακτικός για την κριτική της δεκαετίας του ’70 και φτάνει στην αποδοχή των κριτικών κειμένων του 21ου αιώνα, ενώ ανάλογα ήταν αρνητικός για τα Κρατικά βραβεία, επειδή δεν εμπιστευόταν τους κριτές και τη φιλοσοφία της εκάστοτε βράβευσης.

Όσο άρτια ο Κωστής Δανόπουλος επιμελείται τις συνεντεύξεις του Θανάση Βαλτινού, τόσο εύστοχα ο Δημήτρης Παϊβανάς παρακολουθεί χρόνια τώρα το έργο του και το ερμηνεύει σε βάθος, με όπλο τη θεωρία αλλά και την κριτική του ματιά.

paivanas ex


Εφτά δοκίμια στον ανά χείρας τόμο μελετούν δυο συλλογές διηγημάτων και τέσσερα μυθιστορήματα του Βαλτινού, με σκοπό να εξαγάγουν συμπεράσματα για την ποιητική και πολιτική τους. Με χρήση (και με κατάχρηση ενίοτε) της θεωρίας, ο καθηγητής ερευνά το υβριδικό Τρία ελληνικά μονόπρακτα, για να αναδείξει το δίπολο της ελευθερίας και της καταστολής μέσα από την παρωδιακή μετουσίωση των κειμενικών ειδών. Στα διηγήματα, αναγνωρίζει τον ρόλο της νοσταλγίας, που ανατρέχει στο παρελθόν μέσω της μνήμης και συνθέτει το μέλλον μέσω της επινοητικής της δύναμης. Έτσι, μια πανταχού παρούσα επιθυμία συνδέει τον άνθρωπο με τους άλλους αλλά και με την πολιτιστική δημιουργία. Ανάλογα οι προσωπικές επιλογές του ατόμου γίνονται έξεις, ερωτικές και θανατηφόρες, φιλόδοξες όσο και δεσμευτικές, μορφές υπέρβασης αλλά και καθήλωσης.

Ο Δημήτρης Παϊβανάς αφιερώνει πολλές σελίδες στο Ημερόλογιο της Αλοννήσου, ώστε να χαρτογραφήσει ένα βιβλίο που συνδυάζει κείμενο και ήχο, γραπτή λογοτεχνία και καταγραφή σε ψηφιακό δίσκο ήχων και φωνών. Στα Φτερά μπεκάτσας ένας διάλογος ζευγαριού που βρίσκεται στα πρόθυρα του χωρισμού επανακαθορίζει τα όρια των φύλων και των κοινωνικών γενών, τις σχέσεις εξουσίας και τη θέση του έρωτα μέσα σ’ αυτές. Τέλος, Ο τελευταίος Βαρλάμης, μια νουβέλα που διαβάστηκε στην Ακαδημία όταν ο συγγραφέας έγινε δεκτός στις τάξεις της, είναι ένα μυθοπλαστικό κείμενο που μιμείται τον επιστημονικό λόγο, τη φιλολογία και την ιστορία, για να αναπλάσει από ένα δημοτικό τραγούδι μια ολόκληρη οικογενειακή σάγκα.

Το έργο του Θανάση Βαλτινού, οι προθέσεις του όπως εκφράζονται σε πλείστες συνεντεύξεις του, η κατεύθυνση που δίνει με τα λόγια του στην ερμηνεία των βιβλίων του, αλλά και μελέτες όπως αυτή του Δημήτρη Παϊβανά, εγκαθιδρύουν εδραία την παρουσία του συγγραφέα στο τώρα και στο αύριο. Η μετάπλαση της Ιστορίας, ο χειρισμός του έρωτα, η καθημερινότητα και ο απλός άνθρωπος κ.ά. είναι πεδία πάνω στα οποία ο υποψιασμένος αναγνώστης βρίσκει το ρευστό τοπίο, ώστε να χτίσει την ανάγνωσή του και να ξανακαταλάβει την ελληνική ιδιοσυγκρασία.

* Ο ΓΙΩΡΓΟΣ Ν. ΠΕΡΑΝΤΩΝΑΚΗΣ είναι διδάκτορας Νεοελληνικής Φιλολογίας, κριτικός βιβλίου και συγγραφέας. Τελευταίο του βιβλίο, το μυθιστόρημα «Πυθαγόρας» (εκδ. Καστανιώτη).


Απόσπασμα από το βιβλίο

Δήμητρα Ρουμπούλα [μιλώντας για την Ορθοκωστά (Έθνος, 14.6.1994)]: Το ευρύτερο κοινό δεν σας ενδιαφέρει;

Θανάσης Βαλτινός: Πάρα πολύ. Αλλά δεν ήταν λόγος αυτός να αναστείλω τη δική μου πρόθεση να εκδώσω το βιβλίο. Σε καμιά περίπτωση δεν ήθελα να πολιτικολογήσω, και μάλιστα με αυτή τη φθηνή εκδοχή. Το βιβλίο είναι ένα μαρτυρολόγιο του ελληνικού λαού. Υπήρχαν άνθρωποι. Έλληνες μάρτυρες, κάποια φορά και θύτες, και οι ρόλοι αντιστρέφονταν συχνά. Αυτό είναι το βιβλίο.

[…]

Δήμητρα Ρουμπούλα: Όταν γράφατε, τι σας ενδιέφερε περισσότερο, η λογοτεχνική πλευρά ή το θέμα;

Θανάσης Βαλτινός: Κυρίως με ενδιέφερε να λειτουργήσουν όλα αυτά ως αξίες λογοτεχνικές, ως αξίες γλώσσας. Το βιβλίο λειτουργεί πρωτίστως ποιητικά και δευτερευόντως ιστορικά. Με απασχολούσε η ποιητική αξιοποίηση και όχι η ιστορική αποτίμηση.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Κακοποίηση: Βιβλία για παιδιά κι εφήβους που μιλούν ανοιχτά

Κακοποίηση: Βιβλία για παιδιά κι εφήβους που μιλούν ανοιχτά

Πώς μιλάμε στα παιδιά για τη σεξουαλική κακοποίηση; Για τη βία που βιώνουν συνομίλικοί τους, για τα τραύματα, την οδυνηρή και μοναχική πορεία των θυμάτων μέχρι που ορισμένα, λίγα, παιδιά καταφέρνουν να βρουν το κουράγιο και τα λόγια για να μιλήσουν; Πώς αποτυπώνουν οι συγγραφείς βιβλίων για παιδιά και για εφήβους τη...

Βιβλία για το Ολοκαύτωμα: Μαρτυρίες, στρατοπεδική λογοτεχνία, ιστορικές μελέτες

Βιβλία για το Ολοκαύτωμα: Μαρτυρίες, στρατοπεδική λογοτεχνία, ιστορικές μελέτες

Επιλογή από τα δεκάδες σημαντικά βιβλία για το Ολοκαύτωμα που έχουν κυκλοφορήσει τις τελευταίες δεκαετίες στη χώρα μας. Μαρτυρίες, στρατοπεδική λογοτεχνία, ιστορικές μελέτες. Για να κρατηθεί η μνήμη ζωντανή, για να μην ξεχαστεί ποτέ η φρίκη των γκέτο και των στρατοπέδων. Στην εικόνα, φωτογραφία από τ...

Βιβλίο, το καλύτερο δώρο κι αυτές τις Γιορτές

Βιβλίο, το καλύτερο δώρο κι αυτές τις Γιορτές

Η πιο απροσδόκητη χρονιά φτάνει στο τέλος της. Για τους περισσότερους από εμάς δύσκολα φαντάζεται κανείς άλλη χρονιά που να έκρυβε μια τόσο μεγάλη έκπληξη για όλη την ανθρωπότητα. Δοκιμαστήκαμε και δοκιμαζόμαστε ψυχολογικά, συναισθηματικά, ηθικά, μετράμε απώλειες ανθρώπων δικών μας και αγνώστων που τους νιώθουμε όμω...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Σπουδαία κορίτσια και οι ιστορίες τους: Βιβλία για παιδιά και εφήβους

Σπουδαία κορίτσια και οι ιστορίες τους: Βιβλία για παιδιά και εφήβους

Εικονογραφημένες ιστορίες, μυθιστορήματα, μίνι βιογραφίες σπουδαίων γυναικών ή νεότερων κοριτσιών που μέσα από την προσωπική τους διαδρομή στην επιστήμη, την τέχνη, τον ακτιβισμό ή με το ηθικό παράδειγμά τους καθώς διεκδικούν τα δικαιώματά τους αποτελούν πρότυπα. Τα βιβλία με θέμα τις ζωές γυναικών που απευθύνονται ...

Πώς μας αφορά σήμερα η Γιορτή της Γυναίκας;

Πώς μας αφορά σήμερα η Γιορτή της Γυναίκας;

Δέκα χρόνια μεσολάβησαν από τη συγγραφή του παλιότερου άρθρου μου για την Ημέρα της Γυναίκας. Τι μεσολάβησε; Τι άλλαξε; 

Της Εύας Στάμου

Στα δέκα χρόνια που μεσολάβησαν από τη συγγραφή του παλιότερου άρθρου μου με τον τίτλο ...

Μαίρη, μια Μυθοπλασία, της Μέρι Γουόλστονκραφτ – Ζώντας στο δρόμο του φεμινισμού

Μαίρη, μια Μυθοπλασία, της Μέρι Γουόλστονκραφτ – Ζώντας στο δρόμο του φεμινισμού

Για τη νουβέλα της Mary Wollstonecraft, μητέρας του φεμινισμού, «Μαίρη, Μια Μυθοπλασία» που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Χίμαιρα σε μετάφραση Θωμά Μαστακούρη. 

Της Χριστίνας Μουκούλη

Όλοι γνωρίζουμε (ή νομίζου...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

Δημοσιογραφία, του Μάικλ Σούντσαν (προδημοσίευση)

Δημοσιογραφία, του Μάικλ Σούντσαν (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Michael Schudson «Δημοσιογραφία» (μτφρ. Δημήτρης Αθηνάκης), το οποίο κυκλοφορεί στις 8 Μαρτίου από τις εκδόσεις Παπαδόπουλος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ποια δημοσιογραφία έχει τη μεγαλύτερη σημασ...

Ό,τι καλύτερο μου έχει συμβεί, του Βαγγέλη Ραπτόπουλου (προδημοσίευση)

Ό,τι καλύτερο μου έχει συμβεί, του Βαγγέλη Ραπτόπουλου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το αυτοβιογραφικό βιβλίο του Βαγγέλη Ραπτόπουλου «Ό,τι καλύτερο μου έχει συμβεί – Τριάντα έξι σύντομα κείμενα για ό,τι καλύτερο μου έχει συμβεί, από την οικογένεια και τους φίλους μου ως το πάθος με το γράψιμο. Μια επιλεκτική αυτοβιογραφία». Κυκλοφορεί τις επόμενες μέρες από τις ε...

Αμφίβια τέρατα, του Κώστα Πούλου (προδημοσίευση)

Αμφίβια τέρατα, του Κώστα Πούλου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση δύο ιστοριών από τη συλλογή διηγημάτων του Κώστα Πούλου «Αμφίβια τέρατα – Ιστορίες στον δρόμο για τη λίμνη», που θα κυκλοφορήσει στις 10 Μαρτίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΣΕ ΑΣΗΜΕΝΙΟ ΠΛΑΙΣΙΟ

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Κακοποίηση: Βιβλία για παιδιά κι εφήβους που μιλούν ανοιχτά

Κακοποίηση: Βιβλία για παιδιά κι εφήβους που μιλούν ανοιχτά

Πώς μιλάμε στα παιδιά για τη σεξουαλική κακοποίηση; Για τη βία που βιώνουν συνομίλικοί τους, για τα τραύματα, την οδυνηρή και μοναχική πορεία των θυμάτων μέχρι που ορισμένα, λίγα, παιδιά καταφέρνουν να βρουν το κουράγιο και τα λόγια για να μιλήσουν; Πώς αποτυπώνουν οι συγγραφείς βιβλίων για παιδιά και για εφήβους τη...

Βιβλία για το Ολοκαύτωμα: Μαρτυρίες, στρατοπεδική λογοτεχνία, ιστορικές μελέτες

Βιβλία για το Ολοκαύτωμα: Μαρτυρίες, στρατοπεδική λογοτεχνία, ιστορικές μελέτες

Επιλογή από τα δεκάδες σημαντικά βιβλία για το Ολοκαύτωμα που έχουν κυκλοφορήσει τις τελευταίες δεκαετίες στη χώρα μας. Μαρτυρίες, στρατοπεδική λογοτεχνία, ιστορικές μελέτες. Για να κρατηθεί η μνήμη ζωντανή, για να μην ξεχαστεί ποτέ η φρίκη των γκέτο και των στρατοπέδων. Στην εικόνα, φωτογραφία από τ...

Βιβλίο, το καλύτερο δώρο κι αυτές τις Γιορτές

Βιβλίο, το καλύτερο δώρο κι αυτές τις Γιορτές

Η πιο απροσδόκητη χρονιά φτάνει στο τέλος της. Για τους περισσότερους από εμάς δύσκολα φαντάζεται κανείς άλλη χρονιά που να έκρυβε μια τόσο μεγάλη έκπληξη για όλη την ανθρωπότητα. Δοκιμαστήκαμε και δοκιμαζόμαστε ψυχολογικά, συναισθηματικά, ηθικά, μετράμε απώλειες ανθρώπων δικών μας και αγνώστων που τους νιώθουμε όμω...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

12 Φεβρουαρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Βιβλία που θεμελίωσαν τον πολιτισμό μας: 10 διαλέξεις στο Ίδρυμα Θεοχαράκη

Οι συγγραφείς Σώτη Τριανταφύλλου και Κώστας Κατσουλάρης παρουσιάζουν θεμελιώδη βιβλία του πολιτισμού μας σε μια σειρά 10 διαλέξεων μέσω πλατφόρμας τηλεδιάσκεψης, στο πλ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

11 Δεκεμβρίου 2020 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2020

Να επιλέξεις τα «καλύτερα» λογοτεχνικά βιβλία από μια χρονιά τόσο πλούσια σε καλούς τίτλους όπως η χρονιά που κλείνει δεν είναι εύκολη υπόθεση. Το αποτολμήσαμε, όπως άλ

ΦΑΚΕΛΟΙ