valtinos kentriki

Για το σώμα συνεντεύξεων του Θανάση Βαλτινού «Όπως ο Έρωτας – Επιλογή συνεντεύξεων 1972-2018» (επίμετρο - επιμέλεια: Κωστής Δανόπουλος, εκδ. Εστία) και για το σώμα μελετών του Δημήτρη Παϊβανά «Περί πόθου και πάθους στην πεζογραφία του Βαλτινού» (εκδ. Εστία).

Του Γιώργου Ν. Περαντωνάκη

Σώματα συνεντεύξεων δεν έχουμε πολλά στην Ελλάδα. Κι όμως, έχω την αίσθηση ότι είναι ένα προσφιλές είδος δημοσιογραφικού λόγου, αφού ο αναγνώστης θέλει να μάθει από πρώτο χέρι τις σκέψεις και τη ζωή του καλλιτέχνη. Κι αφού η συνέντευξη είναι ένα είδος αυτοβιογραφίας, ένα σώμα 48 τέτοιων κειμένων, που καλύπτουν σχεδόν μισό αιώνα, δείχνει πολλά για το ποιος είναι και το πώς σκέφτεται, σταθερά ή εξελισσόμενα, ο συγγραφέας και σεναριογράφος Θανάσης Βαλτινός.

Η αλήθεια είναι ότι η συνέντευξη δεν είναι ένα αυθόρμητο είδος λόγου. Είναι η προσχεδιασμένη, λιγότερο ή περισσότερο, προσπάθεια του δημιουργού να προβάλει τον εαυτό του, να προωθήσει το έργο του και να χτίσει το προφίλ του ακόμα και ως διανοούμενου, όταν οι ερωτήσεις τον αντιμετωπίζουν ως δημόσιο πρόσωπο με «πολιτικό» λόγο. Επομένως, πρόκειται για μια δήλωση προθέσεων, ωραιοποίηση τρόπων ζωής, παροχή πληροφοριών αλλά και χειραγώγηση της σκέψης των μελετητών… Είναι, λοιπόν, μια «τεχνολογία του εαυτού» (βλ. το άρθρο των Anneleen Masschelein, Christophe Meurée, David Martens & Stéphanie Vanasten στο Poetics Today το 2014).

Έτσι, όταν τα ξέρεις όλα αυτά, διαβάζοντας τις συνεντεύξεις εν προκειμένω του Θανάση Βαλτινού, μπορεί να αγανακτήσεις. Αφενός γιατί βλέπεις την απόσταση από το έργο του, βεβαίως όχι πάντα σκόπιμη, κι αφετέρου γιατί αναγνωρίζεις αοριστίες, υπεκφυγές, εξωραϊσμούς, αδυναμίες του λογοτέχνη να εκφράσει το θεωρητικό πλαίσιο της δουλειάς του (κι ίσως δεν είναι απαραίτητο να το κάνει, αφού συχνά ο δημιουργός δεν λειτουργεί συνειδητά), αλλά και κοινοτοπίες, στερεότυπες διατυπώσεις κ.λ.π.

Ο Θανάσης Βαλτινός, δηλαδή, μιλώντας για συγκεκριμένα μυθιστορήματα και διηγήματα ή αναλύοντας γενικά την τέχνη της λογοτεχνίας, αυτοβιογραφείται, αποκαλύπτει το εργαστήριο της γραφής, εξηγεί πώς σκέφτεται και διαμορφώνει το πλαίσιο πρόσληψης των κειμένων του.

Αλλά ταυτόχρονα μπορεί και να ξαναδείς ουσιαστικά –όπως είναι ο στόχος ενός τέτοιου βιβλίου– την πορεία της σκέψης του παράλληλα με την εξέλιξη του έργου του, από το Συναξάρι Ανδρέα Κορδοπάτη (1972) ως το Ημερόλογιο της Αλοννήσου (2017). Έτσι, δουλεύει το μυαλό σε μια παραλληλία ανάμεσα στο ζευγάρι της πληροφορητικότητας και της λογοτεχνικότητας κάθε βιβλίου και την προθετικότητα του δημιουργού. Ο Θανάσης Βαλτινός, δηλαδή, μιλώντας για συγκεκριμένα μυθιστορήματα και διηγήματα ή αναλύοντας γενικά την τέχνη της λογοτεχνίας, αυτοβιογραφείται, αποκαλύπτει το εργαστήριο της γραφής, εξηγεί πώς σκέφτεται και διαμορφώνει το πλαίσιο πρόσληψης των κειμένων του.

Προσπερνώντας τα σχόλια του πεζογράφου για κάθε λογοτεχνικό έργο ξεχωριστά, μπορούμε να σταθούμε σε ευρύτερα θέματα και μοτίβα, που απασχολούν τον ίδιο και την κριτική. Το βασικότερο φυσικά είναι η Ιστορία και πώς αυτή μετατρέπεται σε λογοτεχνία. Ο Θανάσης Βαλτινός πιστεύει ότι η Ιστορία, είτε πρόκειται για τα εθνικά γεγονότα, είτε για την καθημερινότητα, μετασχηματίζεται όταν ο συγγραφέας φορτίζεται από αυτήν και έχει την ανάγκη να γράψει πρώτα για τη δική του προσωπική ιστορία. Κι ανάλογα τον ενδιαφέρει πώς το βαρύ χέρι της πλήττει τους απλούς ανθρώπους που τη ζουν τραγικά.

valtinos ex


Μέσα σ’ αυτήν, πρωτεύουσα θέση έχει ο Εμφύλιος: αφενός στην Κάθοδο των εννέα κι αφετέρου στην Ορθοκωστά οι ποικίλες μικροϊστορίες των ανθρώπων, αριστερών και δεξιών, αναδεικνύουν τη βία που υφίστανται και τις συνθήκες που τους έχουν καθορίσει. Όλοι, πιστεύει ο Θανάσης Βαλτινός, υπήρξαν θύτες και θύματα, σε έναν διχασμό που κρατάει έως σήμερα. Κι επιπλέον, οι ιδεολογικές τοποθετήσεις, που είχαν εγκαθιδρύσει μια αριστερή ματιά, αναθεωρούνται ήδη από τους ιστοριογράφους, κάτι στο οποίο συντέλεσε και ο ίδιος, όπως επισημαίνει. Έτσι, θεωρεί ένα μέρος της αριστερής κριτικής, που του επιτέθηκε για την Ορθοκωστά, ιδεολογικά εγκλωβισμένη («νεοζντανοφική»), που κρίνει και καταδικάζει με εξωλογοτεχνικά κριτήρια. Ο ίδιος, μάλιστα, χωρίς να είναι κομματικός, δηλώνει αριστερός, αφού δίνει στη λέξη τη σημασία της ελευθεροφροσύνης και της συνέπειας σε αξίες· από την άλλη, όμως, πιστεύει ότι η Αριστερά των τελευταίων σαράντα χρόνων δεν είναι άμοιρη ευθυνών για την κοινωνική κατάρρευση με τη συμμετοχή της στους θεσμούς, έστω κι αν δεν κυβερνούσε πάντα.

Η λογοτεχνία ως γλωσσικό παιχνίδι

Κι αν η Ιστορία είναι το θέμα, η γλώσσα είναι η μορφή. Σε πολλές συνεντεύξεις του ο πεζογράφος μιλά για τη λογοτεχνία ως γλωσσικό παιχνίδι, ως ανάδειξη του αυθεντικού λαϊκού λόγου, ως μεταφορά μιας χυμώδους προφορικότητας. Αυτή όμως η γλώσσα χάνεται, καθώς έχουμε αποκοπεί από τις εξωαστικές ρίζες μας, που αποτελούν τη μήτρα του λαϊκού ανθρώπου. Πρόκειται για τον γνήσιο φορέα μιας παράδοσης, τον οποίο ο συγγραφέας πιστεύει, ένα σύνολο απλών ανθρώπων, που αφηγούνται με λιτότητα και δεξιοτεχνία ιστορίες, ζουν την καθημερινότητα, φεύγουν μετανάστες, πλάθουν τα δημοτικά τραγούδια…

valtinos 7
  Στο κέντρο ο Θανάσης Βαλτινός με τον Στρατή Τσίρκα στο Quartier Latin, στις 10 Ιανουαρίου 1972. Αριστερά του Θανάση Βαλτινού η Αλεξάνδρα Κωνσταντινίδη-Τσουκαλά.

Μορφή, όμως, είναι και η ανορθόδοξη δομή, πειραματική (όπως ο πεζογράφος την ονομάζει το 1972), αγραμμική, που στηρίζεται εν πολλοίς στα τεκμήρια, σε ένα διακειμενικό κολλάζ, πιο κοντά στην «ουδέτερη» δημοσιογραφική γλώσσα. Αυτή η έντεχνη απουσία του συγγραφέα, καθώς τα ένθετα κειμενικά ντοκουμέντα μιλούν από μόνα τους, κινητοποιεί τον αναγνώστη, τον οποίο ο Θανάσης Βαλτινός επιθυμεί ενεργό και δραστήριο, έστω κι αν σήμερα τέτοιοι αναγνώστες περιορίζονται σε αριθμό.

Πέρα από τις σκέψεις του για τα έργα του, ο λογοτέχνης ρωτήθηκε πολλές φορές για τη γενικότερη πνευματική κίνηση. Πιστεύει και δεν πιστεύει στη σύγχρονη πεζογραφία, σταδιακά αξιολογεί θετικά το πρόσημό της, ακόμα και των νεότερών του συγγραφέων, αλλά καταλογίζει ευθύνες –για τη μειωμένη προβολή της στο εξωτερικό– τόσο στη μικρή μας γλώσσα, όσο και στην ανεπάρκεια μιας ελλιπώς τεχνοκρατικής πολιτικής εκ μέρους των κυβερνώντων. Δεν παρακολουθεί συστηματικά την ποίηση, θεωρεί το διήγημα δύσκολη τέχνη λόγω της πυκνότητάς του, πιστεύει στη δημιουργική γραφή (δίδαξε άλλωστε) ως κέρδος χρόνου, ώστε ο επίδοξος λογοτέχνης να αποκτήσει εφόδια, που αλλιώς θα αποκτούσε με πολύ διάβασμα και προσπάθεια. Ξεκινά επιφυλακτικός για την κριτική της δεκαετίας του ’70 και φτάνει στην αποδοχή των κριτικών κειμένων του 21ου αιώνα, ενώ ανάλογα ήταν αρνητικός για τα Κρατικά βραβεία, επειδή δεν εμπιστευόταν τους κριτές και τη φιλοσοφία της εκάστοτε βράβευσης.

Όσο άρτια ο Κωστής Δανόπουλος επιμελείται τις συνεντεύξεις του Θανάση Βαλτινού, τόσο εύστοχα ο Δημήτρης Παϊβανάς παρακολουθεί χρόνια τώρα το έργο του και το ερμηνεύει σε βάθος, με όπλο τη θεωρία αλλά και την κριτική του ματιά.

paivanas ex


Εφτά δοκίμια στον ανά χείρας τόμο μελετούν δυο συλλογές διηγημάτων και τέσσερα μυθιστορήματα του Βαλτινού, με σκοπό να εξαγάγουν συμπεράσματα για την ποιητική και πολιτική τους. Με χρήση (και με κατάχρηση ενίοτε) της θεωρίας, ο καθηγητής ερευνά το υβριδικό Τρία ελληνικά μονόπρακτα, για να αναδείξει το δίπολο της ελευθερίας και της καταστολής μέσα από την παρωδιακή μετουσίωση των κειμενικών ειδών. Στα διηγήματα, αναγνωρίζει τον ρόλο της νοσταλγίας, που ανατρέχει στο παρελθόν μέσω της μνήμης και συνθέτει το μέλλον μέσω της επινοητικής της δύναμης. Έτσι, μια πανταχού παρούσα επιθυμία συνδέει τον άνθρωπο με τους άλλους αλλά και με την πολιτιστική δημιουργία. Ανάλογα οι προσωπικές επιλογές του ατόμου γίνονται έξεις, ερωτικές και θανατηφόρες, φιλόδοξες όσο και δεσμευτικές, μορφές υπέρβασης αλλά και καθήλωσης.

Ο Δημήτρης Παϊβανάς αφιερώνει πολλές σελίδες στο Ημερόλογιο της Αλοννήσου, ώστε να χαρτογραφήσει ένα βιβλίο που συνδυάζει κείμενο και ήχο, γραπτή λογοτεχνία και καταγραφή σε ψηφιακό δίσκο ήχων και φωνών. Στα Φτερά μπεκάτσας ένας διάλογος ζευγαριού που βρίσκεται στα πρόθυρα του χωρισμού επανακαθορίζει τα όρια των φύλων και των κοινωνικών γενών, τις σχέσεις εξουσίας και τη θέση του έρωτα μέσα σ’ αυτές. Τέλος, Ο τελευταίος Βαρλάμης, μια νουβέλα που διαβάστηκε στην Ακαδημία όταν ο συγγραφέας έγινε δεκτός στις τάξεις της, είναι ένα μυθοπλαστικό κείμενο που μιμείται τον επιστημονικό λόγο, τη φιλολογία και την ιστορία, για να αναπλάσει από ένα δημοτικό τραγούδι μια ολόκληρη οικογενειακή σάγκα.

Το έργο του Θανάση Βαλτινού, οι προθέσεις του όπως εκφράζονται σε πλείστες συνεντεύξεις του, η κατεύθυνση που δίνει με τα λόγια του στην ερμηνεία των βιβλίων του, αλλά και μελέτες όπως αυτή του Δημήτρη Παϊβανά, εγκαθιδρύουν εδραία την παρουσία του συγγραφέα στο τώρα και στο αύριο. Η μετάπλαση της Ιστορίας, ο χειρισμός του έρωτα, η καθημερινότητα και ο απλός άνθρωπος κ.ά. είναι πεδία πάνω στα οποία ο υποψιασμένος αναγνώστης βρίσκει το ρευστό τοπίο, ώστε να χτίσει την ανάγνωσή του και να ξανακαταλάβει την ελληνική ιδιοσυγκρασία.

* Ο ΓΙΩΡΓΟΣ Ν. ΠΕΡΑΝΤΩΝΑΚΗΣ είναι διδάκτορας Νεοελληνικής Φιλολογίας, κριτικός βιβλίου και συγγραφέας. Τελευταίο του βιβλίο, το μυθιστόρημα «Πυθαγόρας» (εκδ. Καστανιώτη).


Απόσπασμα από το βιβλίο

Δήμητρα Ρουμπούλα [μιλώντας για την Ορθοκωστά (Έθνος, 14.6.1994)]: Το ευρύτερο κοινό δεν σας ενδιαφέρει;

Θανάσης Βαλτινός: Πάρα πολύ. Αλλά δεν ήταν λόγος αυτός να αναστείλω τη δική μου πρόθεση να εκδώσω το βιβλίο. Σε καμιά περίπτωση δεν ήθελα να πολιτικολογήσω, και μάλιστα με αυτή τη φθηνή εκδοχή. Το βιβλίο είναι ένα μαρτυρολόγιο του ελληνικού λαού. Υπήρχαν άνθρωποι. Έλληνες μάρτυρες, κάποια φορά και θύτες, και οι ρόλοι αντιστρέφονταν συχνά. Αυτό είναι το βιβλίο.

[…]

Δήμητρα Ρουμπούλα: Όταν γράφατε, τι σας ενδιέφερε περισσότερο, η λογοτεχνική πλευρά ή το θέμα;

Θανάσης Βαλτινός: Κυρίως με ενδιέφερε να λειτουργήσουν όλα αυτά ως αξίες λογοτεχνικές, ως αξίες γλώσσας. Το βιβλίο λειτουργεί πρωτίστως ποιητικά και δευτερευόντως ιστορικά. Με απασχολούσε η ποιητική αξιοποίηση και όχι η ιστορική αποτίμηση.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Ευριπίδης: 35 μελέτες για τον μεγάλο τραγικό

Ευριπίδης: 35 μελέτες για τον μεγάλο τραγικό

Για τον συλλογικό τόμο «Ευριπίδης: 35 Μελέτες» σε επιμέλεια των Laura Κ. McClure και Wiley Blackwell, κυκλοφορεί από τις εκδόσεις University Studio Press. Τη μετάφραση έκανε ομάδα μεταφραστών υπό την επιμέλεια των καθηγητών του τμήματος φιλολογίας του Α.Π.Θ. Εβίνας Σιστάκου και Αντώνη Ρεγκάκου. Στην κεντρική ει...

Νίτσε και Ντοστογιέβσκη, του Πάολο Στελίνο

Νίτσε και Ντοστογιέβσκη, του Πάολο Στελίνο

Για το βιβλίο του Paollo Stellino «Νίτσε και Ντοστογιέβσκη - Στις παρυφές του μηδενισμού» (μτφρ. Γιώργος-Ίκαρος Μπαμπασάκης, εκδ. Γκοβόστη).

Του Μύρωνα Ζαχαράκη

Σύμφωνα με κάποιες μαρτυρίες, η οριστική κατάρρευση του Φρίντρ...

Ψηφιδωτό, προ πάντων, της Ανθούλας Δανιήλ

Ψηφιδωτό, προ πάντων, της Ανθούλας Δανιήλ

Για τη συλλογή κειμένων της Ανθούλας Δανιήλ «Ψηφιδωτό, προ πάντων» (εκδ. Νίκας). Φωτογραφία, στιγμιότυπο από την ομιλία της στον Πολιτιστικό Σύλλογο Παλαίχθων με θέμα «Ο πόλεμος του Μπάϊρον».

Του Γιώργου Βέη

...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Η βιογραφία της Άνγκελα Μέρκελ κυκλοφορεί στα ελληνικά

Η βιογραφία της Άνγκελα Μέρκελ κυκλοφορεί στα ελληνικά

«Η Καγκελάριος» είναι μια καθηλωτική πολιτική βιογραφία και ταυτόχρονα μια προσωπική ανθρώπινη ιστορία ενός αουτσάιντερ: μιας χημικού, κόρης πάστορα, η οποία μεγάλωσε στην Ανατολική Γερμανία και κατάφερε να γίνει η άτυπη ηγέτιδα της Δύσης. Στα ελληνικά θα κυκλοφορήσει από τις Εκδόσεις Ψυχογιός στις 21 Οκτωβρίου...

Προσωπικότητες στο Ελληνικό Ίδρυμα Πολιτισμού: Στέλιος Ράμφος

Προσωπικότητες στο Ελληνικό Ίδρυμα Πολιτισμού: Στέλιος Ράμφος

Το Ελληνικό Ίδρυμα Πολιτισμού στις «Προσωπικότητες» Σεπτεμβρίου 2021 παρουσιάζει τον Στέλιο Ράμφο.

Επιμέλεια: Book Press

Στέλιος Ράμφος: κορυφαίος στοχαστής, πολυγραφότατος συγγραφέας και από τους πλέον επιδραστικούς σύγχρονους φιλοσόφους.

...
Τι θα δούμε φέτος στη Στέγη Ιδρύματος Ωνάση

Τι θα δούμε φέτος στη Στέγη Ιδρύματος Ωνάση

Θέατρο, χορός, σινεμά, instalations, προβολές, λογοτεχνία, κοινωνικός προβληματισμός και «μια υπόσχεση ευτυχίας που δεν έρχεται αλλά είναι ωραίο να την περιμένεις σαν να φτάνει», όπως σημείωσε η Αφροδίτη Παναγιωτάκου, Διευθύντρια Πολιτισμού του Ιδρύματος Ωνάση στην παρουσίαση του προγράμματος της Στέγης για το 2021-...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

Γιοζεφίνε η αοιδός, του Φραντς Κάφκα (προδημοσίευση)

Γιοζεφίνε η αοιδός, του Φραντς Κάφκα (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση ενός διηγήματος από την ανθολογία του Franz Kafka «Γιοζεφίνε η αοιδός και άλλα διηγήματα» (μτφρ. Μαργαρίτα Ζαχαριάδου, επίμετρο: Κατερίνα Καρακάση) που κυκλοφορεί στις 6 Αυγούστου από τις εκδόσεις Κίχλη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Στὴ συναγωγή μας... ...

Σάγκι Μπέιν, του Ντάγκλας Στιούαρτ (προδημοσίευση)

Σάγκι Μπέιν, του Ντάγκλας Στιούαρτ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βραβευμένο με Booker 2020 μυθιστόρημα του Douglas Stuart «Σάγκι Μπέιν» (μτφρ. Σταυρούλα Αργυροπούλου), που κυκλοφορεί στις 30 Ιουνίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Η Άγκνες αναδύθηκε έγκαιρα α...

Χίλιοι διάβολοι, του Φρανκ Γκολντάμερ (προδημοσίευση)

Χίλιοι διάβολοι, του Φρανκ Γκολντάμερ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Frank Goldammer «Χίλιοι διάβολοι» (μτφρ. Γιώτα Λαγουδάκου), που κυκλοφορεί την 1 Ιουλίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ο Χέλερ μπήκε στο εστιατόριο από την ανοιχτή πόρτα στη...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

Είκοσι χρόνια συμπληρώνονται σήμερα από τα γεγονότα που μας εισήγαγαν στον 21ο αιώνα. Ήταν η μεγαλύτερη και πιο σοκαριστική αλληλουχία τρομοκρατικών ενεργειών που έγινε ποτέ, με μερικά λεπτά διαφορά: οι επιθέσεις στους Δίδυμους Πύργους στη Νέα Υόρκη, και στο Πεντάγωνο στην Ουάσιγκτον, την 11η Σεπτεμβρίου του 2001. Α...

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Οι περισσότεροι από τα τίτλους που παρουσιάζονται εδώ έφτασαν στα χέρια μας πολύ πρόσφατα. Πρόκειται για ενδιαφέροντα βιβλία που στην πλειονότητά τους πέρασαν «κάτω από τα ραντάρ» των βιβλιοπροτάσεων για το καλοκαίρι. Ιδού μερικά από τα καλύτερα. 

Ε...

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα βιβλία ιστορίας, εθνολογίας, σύγχρονων οικονομικών και κοινωνικών ζητημάτων για τους εναπομείναντες στην πόλη αλλά και για όσους ακόμη αναζητούν βιβλία για τις διακοπές τους που να αξίζουν το βάρος τους.

Του Γιώργου Σιακαντάρη

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

14 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Τα βιβλία του χειμώνα: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται (ανανεωμένο)

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών και δοκιμίων από 34 εκδοτικούς οίκους. Επιμέλεια: Κώστας Αγορα

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

11 Δεκεμβρίου 2020 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2020

Να επιλέξεις τα «καλύτερα» λογοτεχνικά βιβλία από μια χρονιά τόσο πλούσια σε καλούς τίτλους όπως η χρονιά που κλείνει δεν είναι εύκολη υπόθεση. Το αποτολμήσαμε, όπως άλ

ΦΑΚΕΛΟΙ