nautis2

Του Κώστα Αγοραστού

Μια ιστορία ενηλικίωσης. Πέρασμα από την εφηβική αθωότητα στον κόσμο των ενηλίκων με τρόπο σκληρό και δύσκολο. Η αγάπη για τη θάλασσα. Για τα ταξίδια. Η ανακάλυψη. Του κόσμου. Του άλλου. Του σώματος. Η επιστροφή. Αυτά είναι κάποια από τα θέματα του βιβλίου του Θεόδωρου Γρηγοριάδη Ο Ναύτης (πρώτη έκδοση, Κέδρος 1993), το οποίο επανεκδόθηκε πρόσφατα από τις εκδόσεις Πατάκη.

Ναύτης στη στεριά

Η ιστορία του νεαρού αφηγητή ξεκινά από τα μαθητικά του χρόνια σε κάποιο χωριό λίγο έξω από τη Δράμα. «Ακόμα δεν είχα δει μια αληθινή θάλασσα και όμως νόμιζα ότι ζούσα απέναντί της. Στη θάλασσα της νύχτας και της φαντασίας μου». Ο απέραντος κάμπος τα βράδια μεταμορφώνεται σε θάλασσα στα μάτια του μικρού παιδιού και το ταξιδεύει μακριά από το ασφυκτικό περιβάλλον του σπιτιού του. Οι γονείς του, ο πρόσφυγας παππούς, οι ανύπαντρες θείες και ο παράξενος θείος είναι οι κοντινοί του άνθρωποι μαζί με τους οποίους μεγαλώνει. Ο μικρός είναι επιμελής μαθητής και ο αγαπημένος του δασκάλου του, ο οποίος με τον καιρό τον παίρνει υπό την προστασία του και γίνεται μέντοράς του.

«Ακόμα δεν είχα δει μια αληθινή θάλασσα και όμως νόμιζα ότι ζούσα απέναντί της. Στη θάλασσα της νύχτας και της φαντασίας μου»

Οι ισορροπίες ανατρέπονται όταν έρχεται στο χωριό η Ξένη. Μια γυναίκα, η οποία δουλεύει ως εποχική εργάτρια στα χωράφια της οικογένειας. Η Ξένη θα γίνει το ερωτικό απωθημένο του θείου του αφηγητή και η αφορμή να αποκαλυφθούν κρυμμένα μυστικά και ανομολόγητα πάθη.

«Ύστερα μεγάλωσαν οι θάλασσες και απλώθηκαν»

Καθώς τα χρόνια περνούν ο αφηγητής μας κληρώνεται να υπηρετήσει τη θητεία του στο ναυτικό σώμα και μάλιστα επάνω σε πολεμικό πλοίο. Τρία χρόνια στις θάλασσες και στα λιμάνια ανδρώνεται. Αλλάζει οπτική. Βλέπει και νιώθει τη θάλασσα σε όλο της το μεγαλείο. Ξεχνάει πρόσκαιρα τη θάλασσα του κάμπου και τους δικούς του. Τις θείες του, που εν τω μεταξύ παντρεύτηκαν, το θείο του που δεν άντεξε το βάρος των τύψεων, τον καθηγητή του που στράφηκε στην προάσπιση των συμφερόντων του τόπου τους. Γιατί μαζί με τον ήρωα, εκείνα τα χρόνια αλλάζει ραγδαία και το φυσικό τοπίο της περιοχής του. Ο απέραντος κάμπος με τα χωράφια και τις σοδειές, που συντηρούσαν ολόκληρη σχεδόν την τοπική κοινωνία, αποξηραίνεται με σκοπό την εκμετάλλευση της τύρφης και την κατασκευή εργοστασίων λιγνίτη.

Τίποτα δεν θα είναι το ίδιο πια όταν ο ήρωας θα αποστρευτεί και θα γυρίσει στο χωριό του μαζί με μια μυστηριώδη κοπέλα. Θραύσματα από μυστικά του παρελθόντος θα ενωθούν, άνθρωποι και συναισθήματα θα λάβουν τις πραγματικές τους διαστάσεις. Τα σώματα θα λυθούν και θα επέλθει η προσωπική γαλήνη του ήρωα αντικρίζοντας τη θάλασσα.

«Η θάλασσα ζαλίζει γλυκά, η στεριά σε εξοντώνει»

Ο Γρηγοριάδης με αυτό το μυθιστόρημα, που έγραψε πριν από 20 χρόνια, μας συστήνει έναν ήρωα εν εξελίξει. Από τα χρόνια της επαρχίας και τη «ρομαντική» και λυρική θέαση της ζωής του μέχρι τα μεγάλα ταξίδια του και την στέρεη ματιά πάνω σε πρόσωπα και καταστάσεις, ο ήρωας ολοκληρώνεται αποκαλύπτοντάς μας, με έναν λοξό τρόπο, μια μοναχική προσωπικότητα. «Δε θυμάμαι να βούλιαξα σε καμιά αγκαλιά. Ακόμα και στην έντονη συγκίνηση κρατούσα τις αποστάσεις. Μια στάση εσωτερική, άσχημη για νέο άνθρωπο, θα διαπίστωνα αργότερα, στα χρόνια της απομόνωσης, να μην μπορείς να μοιραστείς την ίδια κατάσταση με τους άλλους». Η γραφή ακολουθεί και σκιαγραφεί τον ψυχισμό του ήρωα με λεπταίσθητο τρόπο αποδίδοντας έναν συγκερασμό παιδικής αθωότητας και νεανικής σκληρότητας.

Οι ήρωες του βιβλίου ζούνε παράλληλες ζωές, βιώνουν παράλληλες σιωπές και αισθάνονται παράλληλες ενοχές

Σε αντίθεση με αυτό που ίσως πιστεύουν πολλοί, οι άνθρωποι της επαρχίας βιώνουν έντονη μοναξιά και δυσκολεύονται ακόμη περισσότερο να την εκφράσουν. Οι ήρωες του βιβλίου ζουν παράλληλες ζωές, βιώνουν παράλληλες σιωπές και σβήνουν τις ενοχές τους στην απεραντοσύνη του κάμπου και των χωραφιών. «Δεν έφταιγαν αυτοί που δεν έρχονταν κοντά μου, αλλά εγώ. Ούτε ήταν δικό τους το φταίξιμο που εγώ δεν πήγαινα κοντά τους. Πάλι εγώ έφταιγα. Κατά τη διάρκεια της θητείας μου καταλάβαινα πόσο άδειες μέρες θα επακολουθούσαν αν εξακολουθούσα να είμαι ο παρατηρητής της ζωής των άλλων».

«Χρόνια ολόκληρα πίστευα ότι ζούσα απέναντι σε μια θάλασσα»

Το μυθιστόρημα του Γρηγοριάδη ξεκινά και καταλήγει με την παραπάνω φράση. Ο ήρωάς του κάνει έναν πλήρη κύκλο ζωής και εμπειριών για να βρεθεί ξανά απέναντι στην, αληθινή αυτή τη φορά, θάλασσα. Και ενώ η αρχή είναι ονειρική και μυστηριώδης αγγίζοντας τα όρια του μαγικού ρεαλισμού, στο τέλος όλα, για κάποιον λόγο, εξηγούνται. Οι συμπτώσεις πολλές, οι συναντήσεις των ηρώων μοιραίες, τα γεγονότα δραματικά. Η πλοκή έρχεται και «κουμπώνει» για να λύσει όποια απορία τυχόν δημιουργήθηκε, αποδυναμώνοντας όμως τον μύθο και την αχλή που δημιουργήθηκε τόσο πετυχημένα. Η επιτυχία του μυθιστορήματος του Γρηγοριάδη δεν συνίσταται τόσο στην ιστορία, που διαβάζεται με αμείωτο ενδιαφέρον, όσο κυρίως στη σκιαγράφηση ενός ήρωα μοναχικού, που αναζητά τη γαλήνη μακριά από τα τρέχοντα, στην περιπέτεια της γραφής.

alt
Ο ναύτης
Θεόδωρος Γρηγοριάδης
Εκδόσεις Πατάκη 2013
Τιμή € 17,90, σελ.416

alt

 

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ ΘΕΟΔΩΡΟΥ ΓΡΗΓΟΡΙΑΔΗ 

 

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Αυτός που έτρωγε όλο το γλυκό του» του Τηλέμαχου Τσαρδάκα (κριτική) – ανατρέχοντας σε κοινές παραστάσεις του ελληνικού συλλογικού ασυνείδητου

«Αυτός που έτρωγε όλο το γλυκό του» του Τηλέμαχου Τσαρδάκα (κριτική) – ανατρέχοντας σε κοινές παραστάσεις του ελληνικού συλλογικού ασυνείδητου

Για τη συλλογή διηγημάτων του Τηλέμαχου Τσαρδάκα «Αυτός που έτρωγε όλο το γλυκό του» (εκδ. Σοκόλη).

Γράφει ο Νίκος Ξένιος

H συλλογή διηγημάτων του Τηλέμαχου Τσαρδάκα ...

«Η μνήμη του πάγου» της Ιωάννας Μπουραζοπούλου – Η βαλκανική ιστορία και γεωγραφία με νέο βλέμμα

«Η μνήμη του πάγου» της Ιωάννας Μπουραζοπούλου – Η βαλκανική ιστορία και γεωγραφία με νέο βλέμμα

Για το μυθιστόρημα της Ιωάννας Μπουραζοπούλου «Η μνήμη του πάγου» (εκδ. Καστανιώτη).

Γράφει ο Γιώργος Ν. Περαντωνάκης

Τώρα που ολοκληρώθηκε ευδοκίμως η τριλογία «Ο Δράκος της Πρέσπας» της Ιωάννας Μπουραζοπούλου, μπορούμε να θέσουμε γενικότερα...

«Τέλεση» του Φώτη Δούσου (κριτική) – Μεταξύ προσώπου και προσωπείου

«Τέλεση» του Φώτη Δούσου (κριτική) – Μεταξύ προσώπου και προσωπείου

Για το μυθιστόρημα του Φώτη Δούσου «Τέλεση» (εκδ. Νήσος).

Γράφει ο Γιώργος Ν. Περαντωνάκης

Το πρώτο βιβλίο του Φώτη Δούσου ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Maniac» του Μπενχαμίν Λαμπατούτ (κριτική) – η αργή πλην βέβαιη ήττα του ανθρώπου από τις μανίες του

«Maniac» του Μπενχαμίν Λαμπατούτ (κριτική) – η αργή πλην βέβαιη ήττα του ανθρώπου από τις μανίες του

Για το βιβλίο του Μπενχαμίν Λαμπατούτ [Benjamín Labatut] «Maniac» (μτφρ. Αγγελική Βασιλάκου, εκδ. Δώμα). Στην κεντρική εικόνα, ο φυσικός Τζον Φον Νόυμαν. 

Γράφει ο Φώτης Καραμπεσίνης

Αυτό το βιβλίο ιστορεί τη μήνι του Προμηθέα....

«Τhe Dreamers», «Παγώνια» και «Μάλο Μόμε» (κριτική): Τρία δυνατά ελληνικά έργα

«Τhe Dreamers», «Παγώνια» και «Μάλο Μόμε» (κριτική): Τρία δυνατά ελληνικά έργα

Μέσα στην πληθώρα των ελληνικών έργων που ανεβαίνουν για βραχύ διάστημα στις αθηναϊκές σκηνές ξεχώρισαν τα έργα «The Dreamers» σε σκηνοθεσία Πέρη Μιχαηλίδη, «Παγώνια» σε σκηνοθεσία Τάσου Πυργιέρη και «Μάλο Μόμε σε σκηνοθεσία Νάντιας Δαλκυριάδου. Κεντρική εικόνα: από την παράσταση «The Dreamers».  

...
Η Λαμπρινή Λαδά σε ένα διαδραστικό workshop στη ΒιβλιοΠρόταση στο Μαρούσι

Η Λαμπρινή Λαδά σε ένα διαδραστικό workshop στη ΒιβλιοΠρόταση στο Μαρούσι

Διαδραστικό workshop με τη Λαμπρινή Λαδά, στη ΒιβλιοΠρόταση, το Σάββατο 9 Μαρτίου, την επομένη της Παγκόσμιας Ημέρας της Γυναίκας.

Επιμέλεια: Book Press

Η ομάδα της ΒιβλιοΠρότασης, διοργανώνει το Σάββατο 9 Μαρτίου και ώρα 12:00, ένα διαδραστι...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Μέσα στο δίχτυ» της Άιρις Μέρντοχ (προδημοσίευση)

«Μέσα στο δίχτυ» της Άιρις Μέρντοχ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Άιρις Μέρντοχ [Iris Murdoch] «Μέσα στο δίχτυ» (μτφρ. Έφη Τσιρώνη), το οποίο κυκλοφορεί στις 6 Μαρτίου από τις εκδόσεις Διόπτρα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Όταν είδα τον Φιν να με περιμένει στη γωνία το...

«Η τέχνη της μέθης» του Λοράν ντε Σουτέρ (προδημοσίευση)

«Η τέχνη της μέθης» του Λοράν ντε Σουτέρ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από βιβλίο του βραβευμένου Βέλγου δοκιμιογράφου και καθηγητή Νομικής Λοράν ντε Σουτέρ [Laurent de Sutter] «Η τέχνη της μέθης» (μτφρ. Ζωή Καραμπέκιου), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 6 Μαρτίου από τις εκδόσεις Το Μέλλον.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...
«Depeche mode» του Σέρχι Ζαντάν (προδημοσίευση)

«Depeche mode» του Σέρχι Ζαντάν (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Σέρχι Ζαντάν [Serhiy Zhadan] «Depeche mode» (μτφρ. Δημήτρης Τριανταφυλλίδης), το οποίο κυκλοφορεί στις 21 Φεβρουαρίου από τις εκδόσεις Διόπτρα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Καθισμένος εδώ,...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Ντόνα Ταρτ – Ένα συγγραφικό φαινόμενο του 21ου αιώνα

Ντόνα Ταρτ – Ένα συγγραφικό φαινόμενο του 21ου αιώνα

Ελάχιστοι συγγραφείς στις μέρες μας έχουν την απήχηση ενός «ποπ σταρ» όσο η Ντόνα Ταρτ [Donna Tartt]. Γύρω από το όνομά της σωρεύονται φήμες και «τρελές» ειδήσεις. Ωστόσο τα βιβλία της διαβάζονται με πάθος, πυροδοτούν πάντα συζητήσεις και αποτελούν σημαντική συνεισφορά στη σύγχρονη αμερικανική λογοτεχνία. Kεντρική ε...

«Μικρές εισαγωγές» σε μεγάλες θεματικές από τις εκδόσεις Οξύ – 5 βιβλία που μας κάνουν σοφότερους

«Μικρές εισαγωγές» σε μεγάλες θεματικές από τις εκδόσεις Οξύ – 5 βιβλία που μας κάνουν σοφότερους

«Τρέλα», «Αντίληψη», «Αισθητική», «Πληροφορία», «Χιούμορ»: Πέντε βιβλία της άκρως επιτυχημένης σειράς του Oxford University Press κυκλοφορούν στα ελληνικά από τις εκδόσεις Οξύ και μας βοηθούν να κατανοήσουμε βασικές πτυχές της ανθρώπινης νόησης και συμπεριφοράς. Η επιμέλεια της σειράς είναι του Θάνου Καραγιαννό...

Δύο χρόνια από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία: Είναι η Ευρώπη σε πόλεμο; – Τα βιβλία που δίνουν τις απαντήσεις

Δύο χρόνια από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία: Είναι η Ευρώπη σε πόλεμο; – Τα βιβλία που δίνουν τις απαντήσεις

«Είμαστε εξαιρετικά τυχεροί που ζούμε στην Ευρώπη» μας έλεγε σε πρόσφατη συνέντευξή του για την Book Press, o ευρωπαϊστής ιστορικός Τίμοθι Γκάρτον Ας. Δύο χρόνια μετά από την έναρξη του πολέμου της Ρωσίας στην Ουκρανία ανατρέχουμε στα άρθρα που γράψαμε για βιβλία που διαβάσαμε και προτείναμε όλο αυτό το διάστημα. Το...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

02 Απριλίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα μεγαλύτερα μυθιστορήματα όλων των εποχών: 20 έργα-ποταμοί από την παγκόσμια λογοτεχνία

Πολύτομα λογοτεχνικά έργα, μυθιστορήματα-ποταμοί, βιβλία που η ανάγνωσή τους μοιάζει με άθλο. Έργα-ορόσημα της παγκόσμιας πεζογραφίας, επικές αφηγήσεις από την Άπω Ανατ

ΦΑΚΕΛΟΙ

ΞΕΧΩΡΙΣΑΜΕ

ΝΑ ΑΛΛΟ ΕΝΑ