tiroumenes analogies kentriki

Για τη συλλογή διηγημάτων της Πόπης Φιρτινίδου «Τηρούμενες αναλογίες» (Εκδόσεις των Συναδέλφων). Κεντρική εικόνα: Πίνακας από τον Αργυρό Ουμβέρτο (1884 - 1963) με τίτλο «Ο παππούς» (1912) / Εθνική Πινακοθήκη.

Γράφει ο Γιώργος Ν. Περαντωνάκης

Η ψυχολογία του ηλικιωμένου συνοψίζει όλες τις ήττες της ζωής, όχι τόσο επειδή θα πεθάνει σύντομα, όσο επειδή ζει την αδυναμία των γηρατειών μπροστά στην καχύποπτη ματιά των νεότερων. Ακόμα περισσότερο, επειδή ζει τη φθορά του σώματος και την ανημπόρια του παρόντος απέναντι σε ένα γεμάτο παρελθόν, το οποίο συχνά του κληροδοτεί μνήμες, οδύνες και τραύματα.

ekdoseis ton synadelfon firtinidou tiroumenes analogies

Μέσα σ’ αυτό το κλίμα οι ήρωές της εκ Βεροίας ορμωμένης Πόπης Φιρτινίδου εκκινούν, στην αρχή τουλάχιστον της μικρής αυτής συλλογής, από το σημείο της προχωρημένης ηλικίας τους και σκέφτονται, εναλλάξ θα έλεγα, το παρόν και το παρελθόν τους. Κι αν ποιότητα στη λογοτεχνία δεν είναι ούτε το ποιος γράφει, ούτε πού εκδίδει, ούτε ποιο θέμα χειρίζεται, αλλά ο μεστός τρόπος γραφής, τότε εδώ συναντάμε μια ισχυρή φωνή που ξέρει τι θέλει να πει αλλά και πώς. Κάθε αφηγητής στα έξι διηγήματα παράγει λογοτεχνία με το ύφος και τον τόνο της εξιστόρησής του, όσο κι αν κάπου κάπου η υπερβάλλουσα έκταση αποδυναμώνει την ένταση.

Ο πρώτος ηλικιωμένος βιώνει την (πιθανή) ντροπή της πιεστικής ουροδόχου κύστης του, την οποία δεν μπορεί να ανακουφίσει ούτε στο πάρκο ούτε στα γειτονικά μαγαζιά, κι έτσι νιώθει εκτεθειμένος στο φθίνον σώμα του αλλά και στις ματιές των άλλων. Στο δεύτερο διήγημα, ο ηλικιωμένος, συνταξιούχος φιλόλογος αλλά πάντα φιλόλογος, εντάσσει στην αφήγησή του τον διάλογο με τη νεοφερμένη οικιακή βοηθό, με αποτέλεσμα οι διασταυρούμενοι μονόλογοί τους να σκιαγραφούν ανάλογα τραυματικές ζωές. Μια μετανάστρια στο τρένο λυπάται τον ναρκομανή «που δεν θέλει να πουλήσει ντρόγκα στα παιδιά του κόσμου», ένας άστεγος νιώθει μέσα στο γιορτινό κλίμα παντού ξένος, αφού «Χριστούγεννα παντού, Χριστός πουθενά», ένας άλλος άστεγος, που φορά τα παλιά παπούτσια ενός μακαρίτη, κινείται ανάμεσα στο «καταφύγιο» (σαν να είναι άγριο ζώο), στο συσσίτιο και στο πάρκο, ώσπου επισκέπτεται κρυφά το σπίτι της πρώην γυναίκας του, και ούτω καθεξής.

Η διηγηματογράφος ξέρει να χειρίζεται πολύ καλά τον πλάγιο (εσωτερικό) μονόλογο, έναν ελεύθερο πλάγιο λόγο, ο οποίος αναδεικνύει ισορροπημένα τα γεγονότα που ζει ο εκάστοτε πρωταγωνιστής, τις σκέψεις και την ψυχολογία του, τη συνάντησή του με άλλους.

Η διηγηματογράφος ξέρει να χειρίζεται πολύ καλά τον πλάγιο (εσωτερικό) μονόλογο, έναν ελεύθερο πλάγιο λόγο, ο οποίος αναδεικνύει ισορροπημένα τα γεγονότα που ζει ο εκάστοτε πρωταγωνιστής, τις σκέψεις και την ψυχολογία του, τη συνάντησή του με άλλους κ.λπ. Ειδικά στη διασταύρωσή του με κάποιον άλλο (λ.χ. ο ηλικιωμένος φιλόλογος με την οικιακή βοηθό ή η μετανάστρια με τον ναρκομανή) οι αντιστίξεις και οι αναλογίες, όπως υποδεικνύει ο τίτλος, όχι μόνο αναδεικνύουν την οπτική γωνία του πρώτου αλλά και ορθώνουν μπροστά μας, γλαφυρά και σε βάθος, το είναι του άλλου, την τραυματισμένη ζωή του και τα κοινά σημεία με τις πληγές του καθενός.

Κι όλα αυτά δίνονται με μια γλώσσα σφιχτή, σφριγηλή, δυναμική μέσα στον προφορικό της τόνο, συνειρμική τόσο όσο, καθαρή, δουλεμένη αλλά και φυσική μέσα στη ροή της, απόλυτα συντονισμένη ανάμεσα στα εξωτερικά γεγονότα και τις επαναλαμβανόμενες σκέψεις των ηρώων, εκφραστική και κυμαινόμενη. Ο μικρόκοσμος των αστέγων ή των ηλικιωμένων τυλίγεται και ξετυλίγεται μ’ αυτήν την κατάλληλη γλώσσα κι ορθώνεται μπροστά μας ολόκορμος, παραστατικός κι εξόχως αληθινός. Έτσι, η Πόπη Φιρτινίδου καταφέρνει να πλάσει με κέντρο τους χαρακτήρες της ατμόσφαιρες και περιβάλλοντα, μικρόκοσμους από το περιθώριο της ζωής, τόσο ζωντανούς, τόσο ισχυρούς, που μένουν ανεξίτηλοι και λαγαροί.

 Ο ΓΙΩΡΓΟΣ Ν. ΠΕΡΑΝΤΩΝΑΚΗΣ είναι διδάκτορας Νεοελληνικής Φιλολογίας, κριτικός βιβλίου και συγγραφέας. Τελευταίο του βιβλίο, το μυθιστόρημα «Πυθαγόρας» (εκδ. Καστανιώτη).


Απόσπασμα από το βιβλίο:

«Και τώρα; Πού θα κατουρήσω; Τη βλέπω τη δουλειά, αυτό το γαμημένο χάπι θα με ξεφτιλίσει ξανά. Πρέπει να βρω μια γωνιά στο πάρκο σύντομα. Το σπίτι μού πέφτει μακριά, δεν προλαβαίνω να φτάσω. Η καφετέρια δίπλα στο σιντριβάνι με πήρε εδώ και καιρό είδηση που περνούσα ανάμεσα στα τραπέζια δήθεν πως κάποιον έψαχνα, και που μόλις διέσχιζα τη σάλα έστριβα κάτω τις σκάλες κατευθείαν για την τουαλέτα. Δεν ήθελε και πολύ μυαλό να προσέξουν ότι μετά φεύγω στη ζούλα από την άλλη πόρτα χωρίς να παραγγείλω τίποτα, κι ήρθε εκείνο το γομάρι, δυο μέτρα το μπόι του κι ένα μέτρο οι πλάτες του, και μου ξηγήθηκε πως μόνο στους πελάτες επιτρέπεται να κάνουν χρήση των χώρων υγιεινής της επιχείρησης».

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Το κόμμα του καλού θεού» του Τάκη Καμπύλη (κριτική) – Όταν στο παιχνίδι μπαίνουν οι μεγάλες δυνάμεις

«Το κόμμα του καλού θεού» του Τάκη Καμπύλη (κριτική) – Όταν στο παιχνίδι μπαίνουν οι μεγάλες δυνάμεις

Για το μυθιστόρημα του Τάκη Καμπύλη «Το κόμμα του καλού θεού» (εκδ. Καστανιώτη). Κεντρική εικόνα: Φωτογραφία © Λουκάς Βασιλικός

Γράφει ο Γιώργος Ν. Περαντωνάκης

Τον Απρίλιο του 2023 ο Τάκης Καμπύλης τελειώνει το τρίτο του μυθιστόρημα, πο...

«Μερκάντο» της Μαρίας Μαμαλίγκα (κριτική) – Mια ζωή εξαγορασμένη από τον θάνατο

«Μερκάντο» της Μαρίας Μαμαλίγκα (κριτική) – Mια ζωή εξαγορασμένη από τον θάνατο

Για το βιβλίο της Μαρίας Μαμαλίγκας «Μερκάντο» (εκδ. Εστία). Kεντρική εικόνα: λεπτομέρεια από το εξώφυλλο του βιβλίου.

Γράφει ο Μάνος Κοντολέων

Τη δική της πορεία έχει διανύσει η Μαρία Μαμαλίγκα στο χώρο της λογοτεχνία...

«Η πέτρα και το αυγό» του Κώστα Χατζηεμμανουήλ (κριτική) – Μια πινακοθήκη του ελληνισμού

«Η πέτρα και το αυγό» του Κώστα Χατζηεμμανουήλ (κριτική) – Μια πινακοθήκη του ελληνισμού

Για το βιβλίο του Κώστα Χατζηεμμανουήλ «Η πέτρα και το αυγό» (εκδ. Αρμός). Kεντρική εικόνα: Τσέτες του Τάγματος της Κυανής Σημαίας. 

Γράφει η Τασούλα Τσιλιμένη

Η πίστη μου στη δύναμη της φαντασίας είναι σε υπερθετικό β...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Γιώργος Αρβανίτης: «Το πιο δύσκολο είναι να πιστέψεις αληθινά σε αυτό που κάνεις και να υπερβείς τον εαυτό σου»

Γιώργος Αρβανίτης: «Το πιο δύσκολο είναι να πιστέψεις αληθινά σε αυτό που κάνεις και να υπερβείς τον εαυτό σου»

Ο Γιώργος Αρβανίτης μάς συστήθηκε πρόσφατα με το μυθιστόρημα «Ταξίδι στον πράσινο ήλιο – Η πιο βλαχομπαρόκ χρεοκοπία που έγινε ποτέ» που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Αρμός.

Επιμέλεια: Book Press

Τι απαντάτε σε όσους θα πουν: ακόμη ένας συγγραφέα...

Θεόδωρος Γρηγοριάδης: «Κλείνει ένας κύκλος αγάπης και γραφής ταυτόχρονα»

Θεόδωρος Γρηγοριάδης: «Κλείνει ένας κύκλος αγάπης και γραφής ταυτόχρονα»

Μια συζήτηση με τον συγγραφέα Θεόδωρο Γρηγοριάδη με αφορμή το πρόσφατο μυθιστόρημά του «Ελσίνκι» (εκδ. Πατάκη).

Συνέντευξη στον Κώστα Αγοραστό 

Ο Θεόδωρος Γρηγοριάδης είναι ένας τολμηρός και ταυτόχρονα χαμηλών τόνων συγγραφέας. Μέχρι στιγμής έχει ...

Συγγραφείς, εκδότες και βιβλιοθηκονόμοι υποδέχονται θετικά τις εξαγγελίες για την ενίσχυση της φιλαναγνωσίας στα γυμνάσια και λύκεια

Συγγραφείς, εκδότες και βιβλιοθηκονόμοι υποδέχονται θετικά τις εξαγγελίες για την ενίσχυση της φιλαναγνωσίας στα γυμνάσια και λύκεια

«Με ιδιαίτερη χαρά υποδεχόμαστε τις εξαγγελίες του ΥΠΑΙΘΑ για την ενίσχυση της φιλαναγνωσίας και τη διδασκαλία τουλάχιστον δύο ολόκληρων λογοτεχνικών έργων, από τη νέα σχολική χρονιά», σημειώνουν συγγραφείς, εκδότες και βιβλιοθηκονόμοι, με αφορμή πρόσφατες εξαγγελίες του ΥΠΑΙΘΑ.

Επιμέλεια: Book Press...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Ο λαγός έχει λεφτά» του Τζον Απντάικ (προδημοσίευση)

«Ο λαγός έχει λεφτά» του Τζον Απντάικ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση του επίμετρου του Γιώργου-Ίκαρου Μπαμπασάκη, από το μυθιστόρημα του Τζον Απντάικ [John Updike] «Ο λαγός έχει λεφτά» (μτφρ. Πάνος Τομαράς), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 12 Ιουλίου από τις εκδόσεις Οξύ.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Η Μεγάλη Αμερικανική βόλτα τε...

«Σκάβοντας εντός» του Χρήστου Β. Μασσαλά (προδημοσίευση)

«Σκάβοντας εντός» του Χρήστου Β. Μασσαλά (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του ομότιμου καθηγητή πανεπιστημίου Ιωαννίνων, 
Χρήστου Β. Μασσαλά «Σκάβοντας εντός», το οποίο θα κυκλοφορήσει το επόμενο διάστημα από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ξύπνησε μέσα μου η επιθ...

«Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» του Αλέξις Ραβέλο (προδημοσίευση)

«Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» του Αλέξις Ραβέλο (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το αστυνομικό μυθιστόρημα του Αλέξις Ραβέλο [Alexis Ravelo] «Οι σκληροί δεν διαβάζουν ποίηση» (μτφρ. Κρίτων Ηλιόπουλος), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 25 Ιουνίου από τις εκδόσεις Τόπος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

2ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

50 χρόνια από την εισβολή στην Κύπρο: 5 μυθιστορήματα που μιλούν για το ανεπούλωτο τραύμα

50 χρόνια από την εισβολή στην Κύπρο: 5 μυθιστορήματα που μιλούν για το ανεπούλωτο τραύμα

Στις 20 Ιουλίου συμπληρώνονται 50 χρόνια από τον Αττίλα Ι που αποτέλεσε την πρώτη πράξη της κυπριακής τραγωδίας. Επιλέγουμε πέντε μυθιστορήματα που εξετάζουν τα επίχειρα της Ιστορίας μέσα από το πρίσμα προσωπικών καταστροφών. Εικόνα στο κέντρο του άρθρου: © Doros Partasides. 

...
Ελληνικά και μεταφρασμένα αστυνομικά – 24 επιλογές για ένα καλοκαίρι γεμάτο μυστήριο

Ελληνικά και μεταφρασμένα αστυνομικά – 24 επιλογές για ένα καλοκαίρι γεμάτο μυστήριο

12 ελληνικά + 12 μεταφρασμένα μυθιστορήματα, αστυνομικά και ψυχολογικά θρίλερ, είναι η αναγνωστική μας πρόταση για ένα καλοκαίρι γεμάτο μυστήριο.

Γράφει η Χίλντα Παπαδημητρίου

Όπως φαίνεται και από τον κατάλογο που ακολουθεί με τις επιλογές της Χίλντας...

«Διαβάζοντας σε ανοιχτούς ορίζοντες» – 50 βιβλία λογοτεχνίας για το καλοκαίρι και για κάθε εποχή

«Διαβάζοντας σε ανοιχτούς ορίζοντες» – 50 βιβλία λογοτεχνίας για το καλοκαίρι και για κάθε εποχή

Μυθιστορήματα, νουβέλες και διηγήματα από την ελληνική και μεταφρασμένη πεζογραφία που κυκλοφόρησαν μέσα στο 2024: καλά βιβλία λογοτεχνίας που μας ανοίγουν ορίζοντες και μας κρατούν συντροφιά στις ημέρες των διακοπών του καλοκαιριού, αλλά και πριν και μετά από αυτές.

Επιλογή–κείμενα...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ