Alexis Stamatis

Για το μυθιστόρημα του Αλέξη Σταμάτη «Το λευκό δωμάτιο» (εκδ. Καστανιώτη).

Της Λεύκης Σαραντινού

Μπορούν άραγε να δραπετεύσουν οι ήρωες από ένα βιβλίο ή ένα θεατρικό και να συνεχίσουν τις ζωές τους ανεξάρτητα από τη βούληση των νονών-δημιουργών τους;  Κι αν, ναι τι θα μπορούσαν να συζητούν μεταξύ τους χαρακτήρες από πολλά διαφορετικά έργα; Τι κοινό μπορεί να έχει η Έντα Γκάμπλερ από το ομώνυμο έργο του Ερρίκου Ίψεν με τη Μπλανς από το Λεωφορείον ο Πόθος του Τένεσι Ουίλιαμς; Μήπως οι χαρακτήρες οφείλουν να χρωστούν αιώνια ευγνωμοσύνη σε αυτούς που τους έδωσαν την υπόστασή τους; Έχουν εν τέλει την ελευθερία να κάνουν ό,τι θέλουν ή μήπως όχι; Κι αν ο συγγραφέας έκανε λάθος και δεν τα έφτιαξε όλα σωστά; Κι αν ο ίδιο ο χαρακτήρας είναι ένα λάθος από μόνος του, τι γίνεται τελικά;

– Δεν θα θέλατε να είστε έξω, ελεύθερος; ρώτησε η Έντα.

– Έξω πού; Ελεύθερος τελικά από τι;

– Έξω στον κόσμο, ελεύθερος από τον ρόλο. Να είχατε μια άλλη μοίρα. Όχι αυτόν τον θάνατο, δηλητηριασμένος στο πάτωμα μες στα αίματα.

– Με δεν ξέρω να υπάρχω αλλιώς, αγαπητή μου...

Την παραπάνω συνομιλία έχουν στο βιβλίο του Αλέξη Σταμάτη η ασυμβίβαστη, παθιασμένη και αιρετική Έντα Γκάμπλερ και ο μοιρολάτρης και ρεαλιστής Πρίγκιπας Άμλετ σχετικά με το αν πρέπει να εγκαταλείψουν ή όχι την Πανσιόν της Φλόρας, και τον ρόλο τους στο βιβλίο του νονού-δημιουργού τους. Η Έντα Γκάμπλερ είναι ο μοναδικός «απροσάρμοστος» χαρακτήρας στην ορεινή Πανσιόν της Φλόρας, μιας πανσιόν η οποία φιλοξενεί χαρακτήρες έργων. Η Έντα είναι επίσης εκείνη που κινεί την πλοκή του βιβλίου. Επιθυμεί διακαώς να ξεφύγει από την Πανσιόν και από τον ρόλο της στο έργο. Μπορεί όμως να τα καταφέρει;

Μια αλληγορία εγκλεισμού

Συγκάτοικός της και συμπρωταγωνίστρια είναι η Μπλανς, αλλά παρόντες στην Πανσιόν της Φλόρας και άλλοι γνωστοί χαρακτήρες λογοτεχνικών έργων που εμφανίζονται περιοδικά στις σελίδες του βιβλίου. Το δυνατότερο σημείο, το αποκορύφωμα της πλοκής και το απαύγασμα του νοήματος στο Λευκό Δωμάτιο είναι, χωρίς αμφιβολία, το γεύμα στο οποίο θα είναι συνδαιτυμόνες η Έντα, ο Φάουστ του Γκαίτε, ο Γιόζεφ Κ. από τη Δίκη του Κάφκα, η Αλίκη από τη Χώρα των Θαυμάτων, καθώς και ο πιο αινιγματικός απ' όλους τους χαρακτήρες, ο Άμλετ, ο οποίος θέλει να τον αποκαλούν Πρίγκιπα. Στη συζήτηση αυτή θα αποκαλυφθούν πολλά σχετικά με τις προθέσεις, τον ρόλο και τον χαρακτήρα των πρωταγωνιστών. Θα μπορέσει η Έντα να πείσει τους υπόλοιπους σχετικά με την ορθότητα της απόφασής της για απόδραση; Ιδού πως υποστηρίζει η ίδια την απόφασή της να φύγει:

«Αυτός ο κόσμος ήταν στερημένος από την ομορφιά, ήταν ένας κόσμος θλιβερός. Η φυγή της δεν είχε στόχο να σώσει μόνο τον εαυτό της. Θα ήταν ένα παράδειγμα για όλους. Για έναν άλλον κόσμο. Ποθούσε να βρει έναν τρόπο να τον αλλάξει, μια γλώσσα που να τον ανατρέψει, έναν τρόπο να επαναφέρει το υψηλό, το ωραίο, το σημαντικό. Ήθελε κάτι ανώτερο: νέες μορφές, νέες αρμονίες. Για ν' αρχίσει κάτι καινούργιο. Όχι άλλη επανάληψη. Όχι άλλα παλιά είδωλα».

Όλοι πάντως δείχνουν να φοβούνται τις συνέπειες της απόδρασης και ιδίως το μυστηριώδες Λευκό Δωμάτιο. Όλοι εκτός από την ίδια την Έντα. Το τι ακριβώς είναι αυτό το Λευκό Δωμάτιο ο αναγνώστης το μαθαίνει στο τέλος μέσα από ένα απροσδόκητο φινάλε.

kastaniotis stanatis lefko domatioΣυχνά-πυκνά ο συγγραφέας δανείζεται τα λόγια των πρωταγωνιστών του από τα ίδια τα λογοτεχνικά ή θεατρικά έργα στα οποία πρωταγωνιστούν. Κάθε χαρακτήρας παρουσιάζεται ολοκληρωμένα και μπορεί να μεταλλάξει τα καθεαυτό λογοτεχνικά χαρακτηριστικά του καθώς εξελίσσεται η υπόθεση. Έτσι, η Αλίκη αντιπροσωπεύει τη φαντασία, ο Άμλετ το αίνιγμα, η Φλόρα την ισορροπία, η Έντα την αντισυμβατικότητα, ο Γιόζεφ Κ την έκπληξη και η Μπλανς την παραίτηση. Ολόκληρη όμως την πλοκή του έργου τη διατρέχουν, σελίδα με σελίδα, οι έντονες ψυχολογικές μεταπτώσεις της Έντα.

Ο Αλέξης Σταμάτης κινείται με μαεστρία ανάμεσα σε πολλά αφηγηματικά είδη σε ένα βιβλίο που μπορεί να χαρακτηριστεί συγχρόνως θρίλερ, μυθιστόρημα αλληγορίας και μαγικού ρεαλισμού, θεατρικό, αλλά και παιχνίδι μεταξύ πολλών διαφορετικών λογοτεχνικών ειδών.

Εν ολίγοις, πρόκειται για ένα βιβλίο υβριδικό που βασίζεται σε μια πρωτότυπη αναγνωστική ιδέα, η οποία γεννήθηκε μέσα από την αγάπη του συγγραφέα για τη λογοτεχνία. Ένα πόνημα για όλους εκείνους τους χαρακτήρες που δεν αξιώθηκαν να ζήσουν αληθινά, παρά μονάχα στο μυαλό των δημιουργών τους και των αναγνωστών. Έναν γοητευτικό διάλογο μεταξύ ρεαλισμού και υπερρεαλισμού, μεταξύ φαντασίας και πραγματικότητας. Και μία αλληγορία εγκλεισμού στην εποχή της καραντίνας που διανύουμε.

Τέλος, αξίζει να σημειωθεί ότι τη υπόθεση του βιβλίου μεταφέρθηκε, σχεδόν συγχρόνως με την έκδοση του βιβλίου, και στο θέατρο, μία σπάνια και ευτυχή για τον ελληνικό εκδοτικό χώρο συγκυρία.


* Η ΛΕΥΚΗ ΣΑΡΑΝΤΙΝΟΥ είναι συγγραφέας, ιστορικός και καθηγήτρια μουσικής. Τελευταίο της βιβλίο, η μελέτη «Μύθοι που έγιναν ιστορία» (εκδ. Ενάλιος).

kastaniotis stanatis lefko domatio

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Απολαύσεις της Καπούης» του Σπύρου Κακατσάκη (κριτική) – Δυνατό μυθιστόρημα ή καλογραμμένο ευπώλητο;

«Απολαύσεις της Καπούης» του Σπύρου Κακατσάκη (κριτική) – Δυνατό μυθιστόρημα ή καλογραμμένο ευπώλητο;

Για το μυθιστόρημα του Σπύρου Κακατσάκη «Απολαύσεις της Καπούης» (εκδ. Καλειδοσκόπιο).

Γράφει ο Γιώργος Ν. Περαντωνάκης

Αν η πλοκή του μυθιστορήματος χαρακτηρίζεται από στιβαρότητα και λελογισμένη πολυπλοκότητα, αν η γλώσσα του ρέει ομαλά και συστήνει ...

«Κλουαζονέ» της Λίνας Βαλετοπούλου (κριτική) – Επιστροφή στα χρόνια της αθωότητας και γυναικεία χειραφέτηση

«Κλουαζονέ» της Λίνας Βαλετοπούλου (κριτική) – Επιστροφή στα χρόνια της αθωότητας και γυναικεία χειραφέτηση

Για το βιβλίο της Λίνα Βαλετοπούλου «Κλουαζονέ» (εκδ.Βακχικόν). Κεντρική εικόνα: από την ταινία του Παντελή Βούλγαρη «Το τελευταίο σημείωμα». 

Γράφει η Κατερίνα Ι. Παπαδημητρίου

Η Λίνα Βαλετοπούλου, μετά την τελευ...

«Κακό ανήλιο», του Κωνσταντίνου Δομηνίκ (κριτική) – Δώδεκα ιστορίες υπερφυσικού και λαογραφικού τρόμου

«Κακό ανήλιο», του Κωνσταντίνου Δομηνίκ (κριτική) – Δώδεκα ιστορίες υπερφυσικού και λαογραφικού τρόμου

Για τη συλλογή διηγημάτων του Κωνσταντίνου Δομηνίκ «Κακό ανήλιο» (εκδ. Ίκαρος). Κεντρική εικόνα από τη Μόρνα, το εγκαταλελειμμένο από το 1967 χωριό στους πρόποδες του Ολύμπου.

Γράφει ο Κώστας Δρουγαλάς

Το ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Βραβείο Dylan Thomas 2024: στον Κέιλεμπ Αζουμά Νέλσον το φετινό βραβείο

Βραβείο Dylan Thomas 2024: στον Κέιλεμπ Αζουμά Νέλσον το φετινό βραβείο

O Βρετανο-Γκανέζος συγγραφέας Caleb Azumah Nelson κέρδισε για δεύτερη συνεχόμενη φορά το Dylan Thomas Prize που είναι αφιερωμένο από το Πανεπιοστήμιο του Swansea στον Ντύλαν Τόμας. Credit: Caleb Azumah Nelson/Instagram

Επιμέλεια: Book Press

...
ΔΕΒΘ 2024: Η αυλαία πέφτει, νέα εποχή ξεκινά; – Ένας πρώτος απολογισμός

ΔΕΒΘ 2024: Η αυλαία πέφτει, νέα εποχή ξεκινά; – Ένας πρώτος απολογισμός

Τέσσερις μέρες γεμάτες βιβλία, εκδότες, συγγραφείς και αναγνώστες. Η 20ή Διεθνής Eκθεση Bιβλίου Θεσσαλονίκης ρίχνει σήμερα αυλαία και αυτός είναι ένας πρώτος απολογισμός. Σε κάθε περίπτωση, η φετινή Έκθεση είναι η τελευταία που διοργανώνεται από το Ελληνικό Ίδρυμα Πολιτισμού, εν αναμονή του νέου φορέα για το βι...

ΔΕΒΘ 2024: Μέρα 2η − Συζητήσεις για τη μετάφραση

ΔΕΒΘ 2024: Μέρα 2η − Συζητήσεις για τη μετάφραση

Συζητήσεις για τη μετάφραση και τα μεταφραστικά προγράμματα ως μέσο προώθησης των εθνικών λογοτεχνιών, ταυτότητα και διαπολιτισμική γέφυρα μεταξύ των χωρών, πραγματοποιήθηκαν την Παρασκευή σε διοργάνωση του Ελληνικού Ιδρύματος Πολιτισμού στο πλαίσιο της 20ής ΔΕΒΘ.

Επιμέλεια: Book Press

...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Μελέτη περίπτωσης» του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ (προδημοσίευση)

«Μελέτη περίπτωσης» του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ [Graeme Macrae Burnet] «Μελέτη περίπτωσης» (μτφρ. Χίλντα Παπαδημητρίου), το οποίο κυκλοφορεί στις 28 Μαΐου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Στην αρχή, καθώς ...

«Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής» του Μουράτ Εσέρ (προδημοσίευση)

«Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής» του Μουράτ Εσέρ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη μελέτη του Μουράτ Εσέρ [Murat Eser] «Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής», η οποία κυκλοφορεί αυτές τις μέρες από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Εφημερίδα...

«Επικράτειες» του Κωνσταντίνου Βλαχογιάννη (προδημοσίευση)

«Επικράτειες» του Κωνσταντίνου Βλαχογιάννη (προδημοσίευση)

Απόσπασμα από το λογοτεχνικό έργο του Κωνσταντίνου Βλαχογιάννη «Επικράτειες» που κυκλοφορεί στις 23 Μαΐου από τις εκδόσεις Περικείμενο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

[Κάθε μεμονωμένη επικράτεια]

Εγώ σωπ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τι διαβάζουμε τώρα; 12 βιβλία λογοτεχνίας που βγήκαν πρόσφατα και ξεχωρίζουν

Τι διαβάζουμε τώρα; 12 βιβλία λογοτεχνίας που βγήκαν πρόσφατα και ξεχωρίζουν

Εαρινά αναγνώσματα από όλο τον κόσμο. Νομπελίστες, αναγνωρισμένοι συγγραφείς, αλλά και νέα ταλέντα ξεχωρίζουν και τραβούν την προσοχή. Στην κεντρική εικόνα, οι Αμπντουλραζάκ Γκούρνα, Κάρα Χόφμαν, Ντέιβιντ Μίτσελ.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος 

Από την...

Από τον κβαντικό υπολογιστή στην παραγωγική Τεχνητή Νοημοσύνη: 3 βιβλία για ένα μέλλον που είναι ήδη εδώ

Από τον κβαντικό υπολογιστή στην παραγωγική Τεχνητή Νοημοσύνη: 3 βιβλία για ένα μέλλον που είναι ήδη εδώ

Η επιστήμη προχωράει με ραγδαίoυς ρυθμούς. Η 4η βιομηχανική επανάσταση θα στηριχθεί στην κβαντική υπεροχή και την Τεχνητή Νοημοσύνη. Για να ξέρουμε πώς θα είναι το μέλλον μας επιλέγουμε τρία βιβλία που εξηγούν λεπτομέρως όλα όσα θα συμβούν. Kεντρική εικόνα: @ Wikipedia.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος ...

Από το Βυζάντιο έως το Brexit: 12 ιστορικά βιβλία που κυκλοφόρησαν πρόσφατα

Από το Βυζάντιο έως το Brexit: 12 ιστορικά βιβλία που κυκλοφόρησαν πρόσφατα

Από το Βυζάντιο έως τον Βενιζέλο κι από τη μάχη του Στάλιγκραντ έως τη σημερινή μορφή της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Επιλέγουμε δώδεκα ιστορικά βιβλία που ανοίγουν διάλογο ανάμεσα στο χθες και το σήμερα. Στην κεντρική εικόνα, φωτογραφία από το εξώφυλλο του βιβλίου του Μενέλαου Χαραλαμπίδη «Οι δωσίλογοι» (εκδ. Αλεξάνδρεια).&...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ