Alexis Stamatis

Για το μυθιστόρημα του Αλέξη Σταμάτη «Το λευκό δωμάτιο» (εκδ. Καστανιώτη).

Της Λεύκης Σαραντινού

Μπορούν άραγε να δραπετεύσουν οι ήρωες από ένα βιβλίο ή ένα θεατρικό και να συνεχίσουν τις ζωές τους ανεξάρτητα από τη βούληση των νονών-δημιουργών τους;  Κι αν, ναι τι θα μπορούσαν να συζητούν μεταξύ τους χαρακτήρες από πολλά διαφορετικά έργα; Τι κοινό μπορεί να έχει η Έντα Γκάμπλερ από το ομώνυμο έργο του Ερρίκου Ίψεν με τη Μπλανς από το Λεωφορείον ο Πόθος του Τένεσι Ουίλιαμς; Μήπως οι χαρακτήρες οφείλουν να χρωστούν αιώνια ευγνωμοσύνη σε αυτούς που τους έδωσαν την υπόστασή τους; Έχουν εν τέλει την ελευθερία να κάνουν ό,τι θέλουν ή μήπως όχι; Κι αν ο συγγραφέας έκανε λάθος και δεν τα έφτιαξε όλα σωστά; Κι αν ο ίδιο ο χαρακτήρας είναι ένα λάθος από μόνος του, τι γίνεται τελικά;

– Δεν θα θέλατε να είστε έξω, ελεύθερος; ρώτησε η Έντα.

– Έξω πού; Ελεύθερος τελικά από τι;

– Έξω στον κόσμο, ελεύθερος από τον ρόλο. Να είχατε μια άλλη μοίρα. Όχι αυτόν τον θάνατο, δηλητηριασμένος στο πάτωμα μες στα αίματα.

– Με δεν ξέρω να υπάρχω αλλιώς, αγαπητή μου...

Την παραπάνω συνομιλία έχουν στο βιβλίο του Αλέξη Σταμάτη η ασυμβίβαστη, παθιασμένη και αιρετική Έντα Γκάμπλερ και ο μοιρολάτρης και ρεαλιστής Πρίγκιπας Άμλετ σχετικά με το αν πρέπει να εγκαταλείψουν ή όχι την Πανσιόν της Φλόρας, και τον ρόλο τους στο βιβλίο του νονού-δημιουργού τους. Η Έντα Γκάμπλερ είναι ο μοναδικός «απροσάρμοστος» χαρακτήρας στην ορεινή Πανσιόν της Φλόρας, μιας πανσιόν η οποία φιλοξενεί χαρακτήρες έργων. Η Έντα είναι επίσης εκείνη που κινεί την πλοκή του βιβλίου. Επιθυμεί διακαώς να ξεφύγει από την Πανσιόν και από τον ρόλο της στο έργο. Μπορεί όμως να τα καταφέρει;

Μια αλληγορία εγκλεισμού

Συγκάτοικός της και συμπρωταγωνίστρια είναι η Μπλανς, αλλά παρόντες στην Πανσιόν της Φλόρας και άλλοι γνωστοί χαρακτήρες λογοτεχνικών έργων που εμφανίζονται περιοδικά στις σελίδες του βιβλίου. Το δυνατότερο σημείο, το αποκορύφωμα της πλοκής και το απαύγασμα του νοήματος στο Λευκό Δωμάτιο είναι, χωρίς αμφιβολία, το γεύμα στο οποίο θα είναι συνδαιτυμόνες η Έντα, ο Φάουστ του Γκαίτε, ο Γιόζεφ Κ. από τη Δίκη του Κάφκα, η Αλίκη από τη Χώρα των Θαυμάτων, καθώς και ο πιο αινιγματικός απ' όλους τους χαρακτήρες, ο Άμλετ, ο οποίος θέλει να τον αποκαλούν Πρίγκιπα. Στη συζήτηση αυτή θα αποκαλυφθούν πολλά σχετικά με τις προθέσεις, τον ρόλο και τον χαρακτήρα των πρωταγωνιστών. Θα μπορέσει η Έντα να πείσει τους υπόλοιπους σχετικά με την ορθότητα της απόφασής της για απόδραση; Ιδού πως υποστηρίζει η ίδια την απόφασή της να φύγει:

«Αυτός ο κόσμος ήταν στερημένος από την ομορφιά, ήταν ένας κόσμος θλιβερός. Η φυγή της δεν είχε στόχο να σώσει μόνο τον εαυτό της. Θα ήταν ένα παράδειγμα για όλους. Για έναν άλλον κόσμο. Ποθούσε να βρει έναν τρόπο να τον αλλάξει, μια γλώσσα που να τον ανατρέψει, έναν τρόπο να επαναφέρει το υψηλό, το ωραίο, το σημαντικό. Ήθελε κάτι ανώτερο: νέες μορφές, νέες αρμονίες. Για ν' αρχίσει κάτι καινούργιο. Όχι άλλη επανάληψη. Όχι άλλα παλιά είδωλα».

Όλοι πάντως δείχνουν να φοβούνται τις συνέπειες της απόδρασης και ιδίως το μυστηριώδες Λευκό Δωμάτιο. Όλοι εκτός από την ίδια την Έντα. Το τι ακριβώς είναι αυτό το Λευκό Δωμάτιο ο αναγνώστης το μαθαίνει στο τέλος μέσα από ένα απροσδόκητο φινάλε.

kastaniotis stanatis lefko domatioΣυχνά-πυκνά ο συγγραφέας δανείζεται τα λόγια των πρωταγωνιστών του από τα ίδια τα λογοτεχνικά ή θεατρικά έργα στα οποία πρωταγωνιστούν. Κάθε χαρακτήρας παρουσιάζεται ολοκληρωμένα και μπορεί να μεταλλάξει τα καθεαυτό λογοτεχνικά χαρακτηριστικά του καθώς εξελίσσεται η υπόθεση. Έτσι, η Αλίκη αντιπροσωπεύει τη φαντασία, ο Άμλετ το αίνιγμα, η Φλόρα την ισορροπία, η Έντα την αντισυμβατικότητα, ο Γιόζεφ Κ την έκπληξη και η Μπλανς την παραίτηση. Ολόκληρη όμως την πλοκή του έργου τη διατρέχουν, σελίδα με σελίδα, οι έντονες ψυχολογικές μεταπτώσεις της Έντα.

Ο Αλέξης Σταμάτης κινείται με μαεστρία ανάμεσα σε πολλά αφηγηματικά είδη σε ένα βιβλίο που μπορεί να χαρακτηριστεί συγχρόνως θρίλερ, μυθιστόρημα αλληγορίας και μαγικού ρεαλισμού, θεατρικό, αλλά και παιχνίδι μεταξύ πολλών διαφορετικών λογοτεχνικών ειδών.

Εν ολίγοις, πρόκειται για ένα βιβλίο υβριδικό που βασίζεται σε μια πρωτότυπη αναγνωστική ιδέα, η οποία γεννήθηκε μέσα από την αγάπη του συγγραφέα για τη λογοτεχνία. Ένα πόνημα για όλους εκείνους τους χαρακτήρες που δεν αξιώθηκαν να ζήσουν αληθινά, παρά μονάχα στο μυαλό των δημιουργών τους και των αναγνωστών. Έναν γοητευτικό διάλογο μεταξύ ρεαλισμού και υπερρεαλισμού, μεταξύ φαντασίας και πραγματικότητας. Και μία αλληγορία εγκλεισμού στην εποχή της καραντίνας που διανύουμε.

Τέλος, αξίζει να σημειωθεί ότι τη υπόθεση του βιβλίου μεταφέρθηκε, σχεδόν συγχρόνως με την έκδοση του βιβλίου, και στο θέατρο, μία σπάνια και ευτυχή για τον ελληνικό εκδοτικό χώρο συγκυρία.


* Η ΛΕΥΚΗ ΣΑΡΑΝΤΙΝΟΥ είναι συγγραφέας, ιστορικός και καθηγήτρια μουσικής. Τελευταίο της βιβλίο, η μελέτη «Μύθοι που έγιναν ιστορία» (εκδ. Ενάλιος).

kastaniotis stanatis lefko domatio

Ακολουθήστε την boopress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Κλίμακα Μπόγκαρτ» της Μαρίας Φακίνου (κριτική) – Το κακό ως γόρδιος δεσμός

«Κλίμακα Μπόγκαρτ» της Μαρίας Φακίνου (κριτική) – Το κακό ως γόρδιος δεσμός

Για τη νουβέλα της Μαρίας Φακίνου «Κλίμακα Μπόγκαρτ» (εκδ. Αντίποδες).

Του Γιώργου Ν. Περαντωνάκη

Η ενοχή των απογόνων, και ειδικότερα της ακριβώς επόμενης γενιάς, είναι ένα ψυχολογικό ζήτημα που εμφανίζεται σε κάθε περίοδο της ιστορίας, όταν μεγάλα εγ...

«Άπνοια» του Νίκου Κουρμουλή (κριτική)

«Άπνοια» του Νίκου Κουρμουλή (κριτική)

Για τη συλλογή διηγημάτων του Νίκου Κουρμουλή «Άπνοια» (εκδ. Κείμενα). Κεντρική εικόνα: Ψηφιακή φωτογραφία © Γιάννης Γαλανάκης.

Του Νίκου Α. Μάντη

Μια διαδεδομένη «λαϊκή σοφία» θέλει τον χώρο της δημοσιογραφίας να μην μπλέκει εύκολα με εκείνον της...

«Ο παππούς δεν θα ψηφίσει φέτος» της Ασημένιας Σαράφη (κριτική)

«Ο παππούς δεν θα ψηφίσει φέτος» της Ασημένιας Σαράφη (κριτική)

Για το μυθιστόρημα της Ασημένιας Σαράφη «Ο παππούς δεν θα ψηφίσει φέτος», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος

Της Λεύκης Σαραντινού

«Ο Τσέχος παππούς μου, ή κατά κόσμον Νικόλαος Περιστέρης, δεν ήταν σε καμία περίπτωση Τσέχος, αλλά έτσι τον απο...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Κλίμακα Μπόγκαρτ» της Μαρίας Φακίνου (κριτική) – Το κακό ως γόρδιος δεσμός

«Κλίμακα Μπόγκαρτ» της Μαρίας Φακίνου (κριτική) – Το κακό ως γόρδιος δεσμός

Για τη νουβέλα της Μαρίας Φακίνου «Κλίμακα Μπόγκαρτ» (εκδ. Αντίποδες).

Του Γιώργου Ν. Περαντωνάκη

Η ενοχή των απογόνων, και ειδικότερα της ακριβώς επόμενης γενιάς, είναι ένα ψυχολογικό ζήτημα που εμφανίζεται σε κάθε περίοδο της ιστορίας, όταν μεγάλα εγ...

Στην Ανί Ερνό (Annie Ernaux) το Νόμπελ Λογοτεχνίας 2022

Στην Ανί Ερνό (Annie Ernaux) το Νόμπελ Λογοτεχνίας 2022

Το Νόμπελ Λογοτεχνίας 2022 θα απονεμηθεί, όπως ανακοίνωσε πριν από λίγο από τη Στοκχόλμη η Σουηδική Ακαδημία, στη Γαλλίδα συγγραφέα Annie Ernaux. Τα βιβλία της Ερνό κυκλοφορούν στη χώρα μας από τις εκδόσεις Μεταίχμιο, σε μετάφραση της Ρίτας Κολαΐτη.

Ένα χρόνο μετά τη βρά...

Συζήτηση με τον Εντουάρ Λουί στη Νομική περί πολιτικής και λογοτεχνίας

Συζήτηση με τον Εντουάρ Λουί στη Νομική περί πολιτικής και λογοτεχνίας

Ο Εντουάρ Λουί παρουσιάζει στην Αθήνα το καινούργιο του βιβλίο «Αλλαγή: μέθοδος» (μτφρ. Στέλα Ζουμπουλάκη), το οποίο μόλις κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Αντίποδες. 

Επιμέλεια: Book Press

...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Ανδρωμάχη» του Κώστα Ακρίβου (προδημοσίευση)

«Ανδρωμάχη» του Κώστα Ακρίβου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη νουβέλα του Κώστα Ακρίβου «Ανδρωμάχη» που θα κυκλοφορήσει στις 13 Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Δεν υπάρχει, λέω, τίποτα πιο σκληρό και άδικο από το να πρέπει να αγαπάς κάπο...

«Πλατωνικοί διάλογοι» του Χάρη Βλαβιανού (προδημοσίευση)

«Πλατωνικοί διάλογοι» του Χάρη Βλαβιανού (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το πεζογράφημα του Χάρη Βλαβιανού «Πλατωνικοί διάλογοι ή γιατί στο σπήλαιο κάνουν όλοι πάρτι», που θα κυκλοφορήσει μέσα Οκτωβρίου από τις εκδόσεις Πατάκη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΤΕΛΟΣ ΚΑΛΟ ΟΛΑ ΚΑΛΥΤΕΡΑ

...
«Μεταξύ μυθοπλασίας και πραγματικότητας» του Κώστα Καβανόζη (προδημοσίευση)

«Μεταξύ μυθοπλασίας και πραγματικότητας» του Κώστα Καβανόζη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη μελέτη του Κώστα Καβανόζη «Μεταξύ μυθοπλασίας και πραγματικότητας – Το μυθιστόρημα τεκμηρίων και η λογοτεχνικότητα του αναφορικού λόγου», που θα κυκλοφορήσει από τις εκδόσεις Πατάκη, τέλη Σεπτεμβρίου.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

«Ποιο ήταν το αρχικό ερέθισμα για το νέο σας βιβλίο;» – 16 Έλληνες συγγραφείς απαντούν

«Ποιο ήταν το αρχικό ερέθισμα για το νέο σας βιβλίο;» – 16 Έλληνες συγγραφείς απαντούν

Δεκαέξι συγγραφείς γράφουν για την πρώτη ιδέα, το θεμελιακό αίτημα, το αρχικό ερέθισμα του νέου τους βιβλίου.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Κώστας Ακρίβος: «Ανδρωμάχη» (Μεταίχμιο)

...

 Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών, δοκιμίων και μελετών. 

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Τρεις «γεμάτοι» μήνες μένουν μέχρι και το τέλος αυτής της χρονιάς και οι εκδοτικοί οίκοι β...

100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή: 15 βιβλία που ξεχωρίζουν

100 χρόνια από τη Μικρασιατική Καταστροφή: 15 βιβλία που ξεχωρίζουν

100 χρόνια συμπληρώνονται αυτές τις μέρες από τη Μικρασιατική Καταστροφή. Πολλές και ενδιαφέρουσες εκδόσεις έχουν εμπλουτίσει φέτος τη σχετική βιβλιογραφία. Επιλέξαμε 15 πρόσφατες ή και παλιότερες, που αφορούν βιβλία μη μυθοπλαστικά. Καλύπτουν, πιστεύουμε, μια σφαιρική θέαση των όσων προηγήθηκαν, των γεγονότων του Σ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

22 Σεπτεμβρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα βιβλία του φθινοπώρου: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών, δοκιμίων και μελετών.  Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

07 Ιανουαρίου 2022 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2021

Φέτος περιμέναμε την εκπνοή της χρονιάς πριν συντάξουμε την καθιερωμένη μας πια λίστα με τα καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία της χρονιάς. Ο λόγος είναι ότι τούτες τις Γιορτέ

ΦΑΚΕΛΟΙ