apolauseis kapouhs kentriki

Για το μυθιστόρημα του Σπύρου Κακατσάκη «Απολαύσεις της Καπούης» (εκδ. Καλειδοσκόπιο).

Γράφει ο Γιώργος Ν. Περαντωνάκης

Αν η πλοκή του μυθιστορήματος χαρακτηρίζεται από στιβαρότητα και λελογισμένη πολυπλοκότητα, αν η γλώσσα του ρέει ομαλά και συστήνει λογοτεχνικό ύφος, αν ο κόσμος που το έργο (ανα)πλάθει εμβαθύνει στο άτομο ή στην κοινωνία, τότε έχουμε το τρίπτυχο που χρειαζόμαστε για να καταξιώσουμε ένα βιβλίο. Να το καταξιώσουμε, ακόμα κι αν προέρχεται από έναν άγνωστο συγγραφέα που εκδίδει το δεύτερο βιβλίο του σε έναν εκδοτικό οίκο, ο οποίος ειδικεύεται σε κείμενα παιδικής και εφηβικής λογοτεχνίας. Μιλώ για τις Απολαύσεις της Καπούης του Σπύρου Κακατσάκη, που αξίζει πολλά όσο κι αν βάζει ενίοτε τρικλοποδιά στον εαυτό του.

kalidoskopio kakatsakis apolauseis kapouhs

Δυο πλεξούδες συμπλέκονται εναλλάξ μέσα στις σελίδες του βιβλίου, η μία από τις οποίες προχωρά προς τα μπροστά κοιτώντας πίσω κι η άλλη προχωρά προς τα πίσω κοιτώντας μπροστά! Στη μία βρισκόμαστε στο 2022, όταν ο εικοσιπεντάχρονος Απόστολος, φίλος και σχεδόν εραστής της Μάγιας, βιώνει μια Προβολή στο μέλλον, η οποία τον αναστατώνει, καθώς του φανερώνει φάσεις από τη ζωή του που δεν θέλει να ζήσει. Στην άλλη, ανατρέχουμε στο 1996, όταν η Δέσποινα ζει στη Λήμνο αλλά στα δεκαοχτώ της εξαφανίζεται, παίρνοντας το πλοίο για άγνωστο προορισμό και σβήνοντας τα ίχνη της από όλους. Μικρές αναδρομές αναδεικνύουν τον ατίθασο χαρακτήρα της αλλά και τις πολλαπλές συγκρούσεις της με τη στρίγγλα μάνα της Μάρω. Έκτοτε, όμως, ουδεμία είδηση ακούγεται, όσο κι αν η φίλη της Ελισάβετ ψάχνει να βρει τι έχει γίνει.

Ο Σπύρος Κακατσάκης στήνει πολύ καλά το παιχνίδι της αφήγησης. Δύο πορείες που κάποια στιγμή θα διασταυρωθούν –είμαστε ως αναγνώστες σίγουροι γι’ αυτό–, ειδικά αν προσέξουμε σχετικά νωρίς ότι ο Απόστολος της πρώτης αφήγησης γεννήθηκε το 1997, έναν χρόνο μετά την εξαφάνιση της Δέσποινας. Και καθώς τα δύο μυστήρια μένουν ανοικτά στο φιλοπερίεργο βλέμμα μας, οι δόσεις νέων πληροφοριών φτάνουν ως εμάς με το σταγονόμετρο, βήμα βήμα, ώστε να συντηρείται η αναγνωστική αγωνία μας αλλά και να προχωρά με σοφό τέμπο κάθε ιστορία. Στην ουσία τα δύο μυστήρια δεν αλληλοτροφοδοτούνται, αλλά το καθένα ξεχωριστά εμπλουτίζεται με νέα δεδομένα, που άλλοτε φωτίζουν κι άλλοτε συσκοτίζουν την τελική λύση.

Κι εκεί που ως κριτικός και ως αναγνώστης χαίρομαι το άκρως ερεθιστικό κατασκεύασμα, μπαίνει στο μυαλό μου το σαράκι της αμφιβολίας για το αν πρόκειται όντως για ένα βαθύ ανάγνωσμα ή ένα καλογραμμένο μπεστ-σέλερ.

Κι εκεί που ως κριτικός και ως αναγνώστης χαίρομαι το άκρως ερεθιστικό κατασκεύασμα, μπαίνει στο μυαλό μου το σαράκι της αμφιβολίας για το αν πρόκειται όντως για ένα βαθύ ανάγνωσμα ή ένα καλογραμμένο μπεστ-σέλερ. Εκεί διχάζομαι για το αν ο συγγραφέας επιχειρεί να φτιάξει ένα μυθιστόρημα προσωπικών αναζητήσεων και συγκρούσεων με τη μοίρα ή ένα ευπώλητο, όπου το τέλος κάθε κεφαλαίου σταματά στο κρίσιμο σημείο, τα μυστήρια υπερτερούν των εσωτερικών κραδασμών, οι συνταρακτικές αποκαλύψεις –μερικές από αυτές ακραίες και υπερβολικές– παραπέμπουν οριακά σε μια εύπεπτη κινηματογραφική ταινία ή μια καλοσχεδιασμένη σαπουνόπερα. Και σ’ αυτό το σημείο της αμφιταλάντευσης, πέφτω μέσα στο βιβλίο πάνω στο όνομα του Χαρούκι Μουρακάμι, που υποβάλλει τη σκέψη ότι αυτή η ισορροπία ανάμεσα στο μπεστσελερίστικο και το «ποιοτικό», όπως και στην περίπτωση του πολλαπλώς αγαπώμενου και πολλαπλώς μισούμενου Ιάπωνα συγγραφέα, είναι εγγενής και στο έργο του Σπ. Κακατσάκη.

Το δίλημμα, στο οποίο περιέρχεται ο αναγνώστης (δυνατό μυθιστόρημα ή καλογραμμένο ευπώλητο;), παίρνει μια τελική τροπή. Πολύ προσωπικά και πολύ ενστικτωδώς κρίνοντας, πιστεύω ότι, όπως και στον Μουρακάμι, τα σημεία που επιδιώκουν την εύκολη χειραγώγηση του αναγνώστη είναι λιγότερα από τα άλλα κι επομένως η δυναμική του βιβλίου κλίνει προς το πρώτο μέρος της πλάστιγγας. Η γερή δομή, ο σοφά υπολογισμένος ρυθμός, η σε πολλά σημεία υποβλητική ατμόσφαιρα, η έμφαση στην ψυχολογία των προσώπων έστω και με εξωτερική οπτική γωνία, όπως στην περίπτωση της εξαφανισμένης Δέσποινας, το μυστήριο ως δέλεαρ για την ανάγνωση, τα παιχνίδια της μοίρας και η ποδηγέτηση του ανθρώπου από τους άλλους, όπως και άλλα παρόμοια, αξίζει να προσεχθούν και να αξιολογηθούν στο πλαίσιο όχι μόνο μιας συναρπαστικής ιστορίας αλλά και μιας ανθρωπολογικής ερμηνείας.

 Ο ΓΙΩΡΓΟΣ Ν. ΠΕΡΑΝΤΩΝΑΚΗΣ είναι διδάκτορας Νεοελληνικής Φιλολογίας, κριτικός βιβλίου και συγγραφέας. Τελευταίο του βιβλίο, το μυθιστόρημα «Πυθαγόρας» (εκδ. Καστανιώτη). 


Απόσπασμα από το βιβλίο:

«Ακριβώς τη στιγμή που ο εγκέφαλος είχε αποσπαστεί από τον κίνδυνο και είχε χαλαρώσει, εκεί που η εγρήγορση αποκοιμιόταν μέσα μου και είχα άλλα να σκέπτομαι, τα ενδιαφέροντα, τα ερωτικά για την εξέλιξη της σχέσης μου με τη Μάγια, τότε χτύπησε η παράσταση της Προβολής. Για να επιβεβαιώσει το απόφθεγμα του Πατέρα: Το κακό σε βρίσκει όταν χαλαρώνεις.

“Είσαι καλά;” αναρωτήθηκε η Μάγια, διαβάζοντας τη μεταβολή στην ψυχολογία μου.

Στην αρχή ντράπηκα να της μιλήσω. Να της πω τι; Ότι βλέπω να συμβαίνουν απεικονίσεις της Προβολής;»

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Κλουαζονέ» της Λίνας Βαλετοπούλου (κριτική) – Επιστροφή στα χρόνια της αθωότητας και γυναικεία χειραφέτηση

«Κλουαζονέ» της Λίνας Βαλετοπούλου (κριτική) – Επιστροφή στα χρόνια της αθωότητας και γυναικεία χειραφέτηση

Για το βιβλίο της Λίνα Βαλετοπούλου «Κλουαζονέ» (εκδ.Βακχικόν). Κεντρική εικόνα: από την ταινία του Παντελή Βούλγαρη «Το τελευταίο σημείωμα». 

Γράφει η Κατερίνα Ι. Παπαδημητρίου

Η Λίνα Βαλετοπούλου, μετά την τελευ...

«Κακό ανήλιο», του Κωνσταντίνου Δομηνίκ (κριτική) – Δώδεκα ιστορίες υπερφυσικού και λαογραφικού τρόμου

«Κακό ανήλιο», του Κωνσταντίνου Δομηνίκ (κριτική) – Δώδεκα ιστορίες υπερφυσικού και λαογραφικού τρόμου

Για τη συλλογή διηγημάτων του Κωνσταντίνου Δομηνίκ «Κακό ανήλιο» (εκδ. Ίκαρος). Κεντρική εικόνα από τη Μόρνα, το εγκαταλελειμμένο από το 1967 χωριό στους πρόποδες του Ολύμπου.

Γράφει ο Κώστας Δρουγαλάς

Το ...

«Ψεύτης παράδεισος» της Θεοφανώς Καλογιάννη (κριτική) – Από την καρδιά και το στόμα ενός σκύλου

«Ψεύτης παράδεισος» της Θεοφανώς Καλογιάννη (κριτική) – Από την καρδιά και το στόμα ενός σκύλου

Για τη νουβέλα της Θεοφανώς Καλογιάννη «Ψεύτης παράδεισος» (εκδ. Εστία). Κεντρική εικόνα: © Wikipedia.

 Γράφει η Χριστίνα Μουκούλη

«Οι ιστορίες πρέπει να πηγαίνουν από στόμα σε στόμα και η ζωή να έχει συνέχεια» λέ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Λογοτεχνικό Βραβείο Δουβλίνου 2024: Νικητής ο Μίρτσεα Καρταρέσκου

Λογοτεχνικό Βραβείο Δουβλίνου 2024: Νικητής ο Μίρτσεα Καρταρέσκου

Ο Ρουμάνος συγγραφέας Μίρτσεα Καρταρέσκου [Μircea Cartarescu] έλαβε το βραβείο για το μυθιστόρημά του «Solenoid» που είναι εν μέρει αυτοβιογραφικό και μάς μεταφέρει στην κομμουνιστική Ρουμανία των τελών του ‘70. Στα ελληνικά τον έχουμε γνωρίσει με το μυθιστόρημα «Νοσταλγία» (μτφρ. Βίκτορ Ιβάνοβιτς, εκδ. Καστανιώτη)....

ΔΕΒΘ 2024: Γυναίκες, φύλο και φεμινισμοί – Τι είδαμε, τι καταλάβαμε

ΔΕΒΘ 2024: Γυναίκες, φύλο και φεμινισμοί – Τι είδαμε, τι καταλάβαμε

Ένα από τα αφιερώματα της φετινής ΔΕΒΘ ήταν αυτό στις «Γυναίκες», μια ευρεία θεματική που ξεδιπλώθηκε μέσα από συζητήσεις για συγγραφείς, εκδότριες και μεταφράστριες, για τη γυναίκα σαν λογοτεχνικό ήρωα, αλλά και τη γυναικεία γραφή. Οι εκδηλώσεις ήταν διάχυτες στο πρόγραμμα, αρκετές συνέπιπταν η μία με την άλλη, αλλ...

Μιχάλης Αλμπάτης: «Δεν θα έγραφα ποτέ ένα δεύτερο ‘’Και οι νεκροί ας θάψουν τους νεκρούς τους’’»

Μιχάλης Αλμπάτης: «Δεν θα έγραφα ποτέ ένα δεύτερο ‘’Και οι νεκροί ας θάψουν τους νεκρούς τους’’»

Από την απόλυτη επιτυχία στη συνειδητοποίηση. Ο Μιχάλης Αλμπάτης μάς μίλησε για το νέο του βιβλίο «Η κατάλυση του χρόνου» (εκδ. Νήσος), αλλά και πώς βίωσε το απίστευτο «γκελ» που έκανε το προηγούμενο μυθιστόρημά του.

Συνέντευξη στον Διονύση Μαρίνο

...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Γραφή κοφτερή σαν μαχαίρι» της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

«Γραφή κοφτερή σαν μαχαίρι» της Ανί Ερνό (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο της βραβευμένης με Νόμπελ λογοτεχνίας Ανί Ερνό [Annie Ernaux] «Γραφή κοφτερή σαν μαχαίρι (μτφρ. Ρίτα Κολαΐτη), μια συνομιλία, μέσω μέιλ, της Ερνό με τον Φρεντερίκ Ιβ Ζανέ [Frederic-Yves Jeannet]. Το βιβλίο θα κυκλοφορήσει στις 28 Μαΐου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμ...

«Μελέτη περίπτωσης» του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ (προδημοσίευση)

«Μελέτη περίπτωσης» του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Γκρέαμ Μακρέι Μπερνέτ [Graeme Macrae Burnet] «Μελέτη περίπτωσης» (μτφρ. Χίλντα Παπαδημητρίου), το οποίο κυκλοφορεί στις 28 Μαΐου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Στην αρχή, καθώς ...

«Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής» του Μουράτ Εσέρ (προδημοσίευση)

«Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής» του Μουράτ Εσέρ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη μελέτη του Μουράτ Εσέρ [Murat Eser] «Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής», η οποία κυκλοφορεί αυτές τις μέρες από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Εφημερίδα...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Γκόγκολ, Γκόρκι, Τολστόι, Χάμσουν: Τέσσερα κλασικά λογοτεχνικά έργα από τις εκδόσεις Νίκας

Γκόγκολ, Γκόρκι, Τολστόι, Χάμσουν: Τέσσερα κλασικά λογοτεχνικά έργα από τις εκδόσεις Νίκας

Για τα βιβλία των Κνουτ Χάμσουν [Knout Hamsun] «Η πείνα» (μτφρ. Βασίλη Δασκαλάκη), Νικολάι Γκόγκολ [Νikolai Gogol] «Το παλτό» (μτφρ. Κώστας Μιλτιάδης), Μαξίμ Γκόρκι [Maxim Gorky] «Τα ρημάδια της ζωής» (μτφρ. Κοραλία Μακρή) και Λέον Τολστόι [Leon Tolstoy] «Η σονάτα του Κρόιτσερ» (μτφρ. Κοραλία Μακρή). 

...
Τι διαβάζουμε τώρα; 12 βιβλία λογοτεχνίας που βγήκαν πρόσφατα και ξεχωρίζουν

Τι διαβάζουμε τώρα; 12 βιβλία λογοτεχνίας που βγήκαν πρόσφατα και ξεχωρίζουν

Εαρινά αναγνώσματα από όλο τον κόσμο. Νομπελίστες, αναγνωρισμένοι συγγραφείς, αλλά και νέα ταλέντα ξεχωρίζουν και τραβούν την προσοχή. Στην κεντρική εικόνα, οι Αμπντουλραζάκ Γκούρνα, Κάρα Χόφμαν, Ντέιβιντ Μίτσελ.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος 

Από την...

Από τον κβαντικό υπολογιστή στην παραγωγική Τεχνητή Νοημοσύνη: 3 βιβλία για ένα μέλλον που είναι ήδη εδώ

Από τον κβαντικό υπολογιστή στην παραγωγική Τεχνητή Νοημοσύνη: 3 βιβλία για ένα μέλλον που είναι ήδη εδώ

Η επιστήμη προχωράει με ραγδαίoυς ρυθμούς. Η 4η βιομηχανική επανάσταση θα στηριχθεί στην κβαντική υπεροχή και την Τεχνητή Νοημοσύνη. Για να ξέρουμε πώς θα είναι το μέλλον μας επιλέγουμε τρία βιβλία που εξηγούν λεπτομέρως όλα όσα θα συμβούν. Kεντρική εικόνα: @ Wikipedia.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ