«Ο παππούς στο τζάκι και άλλες ιστορίες» του Δημήτρη Τερζή (κριτική) – Η συμφιλίωση με την ιδέα του θανάτου 

Για τη συλλογή διηγημάτων του Δημήτρη Τερζή «Ο παππούς στο τζάκι και άλλες ιστορίες» (εκδ. Πόλις). Στην κεντρική εικόνα, το έργο του Edward Hopper «Morning Sun» (1952).

Γράφει η Χριστίνα Μουκούλη

«Πώς είναι το τέλος και τι υπάρχει μετά;» Αναμφίβολα, δεν υπάρχει άνθρωπος που να μην τον έχει απασχολήσει αυτό το θέμα. Κάποιοι αποφεύγουν να το συζητούν, και κάνουν σαν να μην υφίσταται. Άλλοι και μόνο στην ιδέα ότι θα έρθει αυτή η ώρα, τους πιάνει τρόμος. Κι άλλοι αποφασίζουν να μιλήσουν γι’ αυτό, να αναμετρηθούν μαζί του και να ξορκίσουν τον φόβο. Άραγε, με πόσους τρόπους μπορεί κανείς να μιλήσει για τον θάνατο; Με πόσους τρόπους μπορεί να αντιδράσει στην ιδέα του επερχόμενου τέλους; Ο συγγραφέας της συλλογής θεωρεί ότι υπάρχουν αρκετοί.

Ο καθένας και οι αντιδράσεις του

Πικροδάφνη, είναι ο τίτλος του πρώτου διηγήματος της συλλογής. Μια μητέρα μόνη σε ένα άδειο εξοχικό, τέλος καλοκαιριού. Με μειωμένες αντοχές και εμφανή σημάδια από τη φθορά του χρόνου στο σώμα της. Γράφει ένα γράμμα στον γιο της που ζει στο εξωτερικό, και τον περιμένει να γυρίσει. Ίσως ο θάνατος να έρθει πριν από τον γιο της. Ο μόνος τρόπος για να γλυκάνει τη μοναξιά της είναι με τις όμορφες αναμνήσεις της.

Στο διήγημα που έχει δώσει και τον τίτλο στη συλλογή, ένας παππούς, ή μάλλον το πνεύμα του, παρακολουθεί τα παιδιά και τα εγγόνια του να τοποθετούν με ευλάβεια την τεφροδόχο του πάνω στο τζάκι. Όλη η οικογένεια είναι συγκεντρωμένη, τηρώντας άπαντες τους κανόνες καθωσπρεπισμού. Όταν ο γάτος με ένα σάλτο του γκρεμίζει και σπάει την τεφροδόχο και η τέφρα σκορπίζεται στον χώρο, ο παππούς είναι ο πρώτος που βάζει τα γέλια με την κωμική κατάσταση που επικρατεί.

Δημήτρης Τερζής

O Δημήτρης Τερζής γεννήθηκε το 1974 στον Πύργο Ηλείας. Ασχολείται με τη δημοσιογραφία από το 1998 και έχει εργαστεί σε διάφορες εφημερίδες, ραδιοφωνικούς σταθμούς και περιοδικά. Από το 2013 ανήκει στο δυναμικό της Εφημερίδας των Συντακτών και ασχολείται με το πολιτικό-ερευνητικό ρεπορτάζ. Έχει εκδώσει τις συλλογές διηγημάτων Το τέλος μιας τέλειας μέρας (Ιβίσκος, 2013) και Θερισμός (Ιωλκός, 2017), καθώς επίσης και το μυθιστόρημα Η καρδιά του ελέφαντα (Ιωλκός, 2019).

Ένας φαντάρος πηγαίνει για μικρό διάστημα στον Έβρο και ενώ αδημονεί να επιστρέψει στην Αθήνα, δεν διστάζει να μπει στη ναρκοθετημένη περιοχή για να σώσει ένα παιδί που τρέχει να ξεφύγει από τη σύλληψη. (Το τέλος που περίμενα).

Η Γιαννούλα του Κοσμά, σκηνοθετεί τον θάνατό της, θεωρώντας ότι είναι ο μόνος τρόπος για να λυθούν οι διαφορές με την αδερφή της. (Για ποιον χτυπά η καμπάνα).

Ο θάνατος αποτελεί στοιχείο της καθημερινότητας, είναι πάντα παρών και τελικά, είναι εκείνος που δίνει νόημα στη ζωή, είναι εκείνος που μπορεί να τη φωτίσει και να την κάνει σημαντική.

Ένας βηματοδότης, προϊόν εξελιγμένης τεχνολογίας, αποκτά φωνή. Βασικός σκοπός του είναι η διατήρηση της ζωής του ανθρώπου, στον οποίο τον έχουν εγκαταστήσει. Περιγράφει τις προσπάθειες που καταβάλει για να συνεχίσει να λειτουργεί μια καρδιά, που είναι έτοιμη να καταρρεύσει. Γιατί, για το συγκεκριμένο μηχάνημα, και όχι μόνο, «η ζωή είναι το παν. Ο θάνατος είναι ένα λάθος, μια παρέκκλιση». (Παλμός).

Ο θάνατος της γάτας της, γίνεται για την Κλειώ η αφορμή για να εκραγεί ο πόνος και η συσσωρευμένη λύπη της από τις αλλεπάλληλες ματαιώσεις της ζωής της. (Κυψέλη).

Μόνο αντίδοτο η θέληση για ζωή

Όλοι οι ήρωες της συλλογής ζουν σε μέρη μικρά, απομονωμένα, απόμερα. Σε μέρη που δεν έχει πολύ κόσμο, πράγμα που τονίζει περισσότερο τη μοναξιά τους. Είναι άνθρωποι που έχασαν κάποιο δικό τους και καλούνται να διαχειριστούν αυτή την απώλεια, άνθρωποι που ξέρουν ότι πλησιάζει ο δικός τους θάνατος, άλλοι που τον εύχονται ή τον προκαλούν οι ίδιοι. Μπορεί επίσης ο θάνατος που πλησιάζει να είναι συλλογικός, προδιαγεγραμμένος κι αναπόφευκτος, όπως στο Την τελευταία νύχτα του κόσμου, ή τελικά με κάποιο τρόπο να αποφεύγεται, όπως στο Εκείνο που καίγεται.

Ο παππούς στο τζάκι και άλλες ιστορίεςΤα περισσότερα από τα κείμενα της συλλογής, κατά δήλωση του συγγραφέα, γράφτηκαν την περίοδο του εγκλεισμού, τότε που ήταν δύσκολο και να πενθήσει κανείς. Αν και το θέμα είναι από μόνο του πολύ βαρύ, διαβάζοντας το βιβλίο δεν θλίβεσαι, δεν κάνεις μαύρες σκέψεις. Ο συγγραφέας προσπαθεί και καταφέρνει να ελαφρύνει τη βαριά ατμόσφαιρα, και, με χιούμορ, ειρωνεία και κάποιον σαρκασμό, καταδεικνύει ότι το σημαντικό δεν είναι ότι θα πεθάνει κανείς, αυτό ισχύει για όλους. Το σημαντικό είναι να ζήσει τον χρόνο που του απομένει. Και πάντα υπάρχει χρόνος, όσο λίγος κι αν είναι. Ο θάνατος αποτελεί στοιχείο της καθημερινότητας, είναι πάντα παρών και τελικά, είναι εκείνος που δίνει νόημα στη ζωή, είναι εκείνος που μπορεί να τη φωτίσει και να την κάνει σημαντική. Κι ο καθένας, ανάλογα με τον χαρακτήρα, την ηλικία ή τα βιώματά του, τον αντιμετωπίζει διαφορετικά.

Στη συλλογή είναι εμφανής η αγάπη του συγγραφέα για την ποίηση και τη μουσική, καθώς στίχοι από ένα τραγούδι ή ένα ποίημα προηγούνται κάθε διηγήματος. Η συλλογή κλείνει με ένα κείμενο πιο θεωρητικό, που εμβαθύνει στα συναισθήματα που συνδέονται με το επίμαχο θέμα, στο φόβο και στην άρνηση κατανόησης, γιατί «κατανόηση σημαίνει επίγνωση και η επίγνωση γεννάει ευθύνη». Μιλάει για τα όνειρα, που είναι το αντίδοτο στους φόβους, και για τον πανικό που σε κατακλύζει όταν νιώθεις ότι σου τελειώνει ο χρόνος που δεν ζεις. Για το πόσο ωραίο θα ήταν αν υπήρχε μια μηχανή που θα ρύθμιζε τα όνειρά σου χωρίς να συνδέονται με τους φόβους σου και θα σε έκανε να πιστέψεις ότι μπορείς να αγαπήσεις και να αγαπηθείς αληθινά. Στοιχείο που συνιστά και την πεμπτουσία της ζωής.


* Η ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΜΟΥΚΟΥΛΗ είναι εκπαιδευτικός.

Απόσπασμα από το βιβλίο

«Κράτησα μια συμβουλή για το τέλος. (Τι παππούς θα ‘μουν άλλωστε, αν δεν μπορούσα να συμβουλεύω;) ο χρόνος που έχετε, μοιάζει μ’ ένα παγωτό χωνάκι. Απολαυστικό και ηδονικό σε κάθε πέρασμα της γλώσσας. Ωστόσο, μέχρι να καταλάβετε ότι έχει αρχίσει να λιώνει και πρέπει να επισπεύσετε την κατανάλωσή του, έχετε ήδη λερωθεί. Φροντίστε, τουλάχιστον, να ‘χετε πάντα μια χαρτοπετσέτα δίπλα!»

politeia link more

 

 

 

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Παλμίτα» της Αντιγόνης Ζόγκα (κριτική) – Γυναίκες που διψούν για ζωή και αναγεννιούνται

«Παλμίτα» της Αντιγόνης Ζόγκα (κριτική) – Γυναίκες που διψούν για ζωή και αναγεννιούνται

Για το μυθιστόρημα της Αντιγόνης Ζόγκα «Παλμίτα» (εκδ. Ψυχογιός). Κεντρική εικόνα: από την ταινία του Τάκη Κανελλόπουλου «Παρένθεση». 

Γράφει η Χριστίνα Μουκούλη

«Μερικές φορές πρέπει να καείς για να ξαναγεννηθείς.» Όπ...

«Τσιγάρο βαρ;» του Σπύρου Κιοσσέ και «Κακό ανήλιο» του Κωνσταντίνου Δομηνίκ (κριτική) – Λόγια απλά και μετρημένα

«Τσιγάρο βαρ;» του Σπύρου Κιοσσέ και «Κακό ανήλιο» του Κωνσταντίνου Δομηνίκ (κριτική) – Λόγια απλά και μετρημένα

Για τη συλλογή διηγημάτων του Σπύρου Κιοσσέ «Τσιγάρο βαρ;» (εκδ. Μεταίχμιο) και του Κωνσταντίνου Δομηνίκ «Κακό ανήλιο» (εκδ. Ίκαρος). Oι διαφορετικές όψεις της ελληνικής επαρχίας. Κεντρική εικόνα: © Frederic Boissonnas.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

...
«Τρότζαν» του Θανάση Χειμωνά (κριτική) – Αντιμεσσιανισμός σε ένα «τέλειο» μέλλον!

«Τρότζαν» του Θανάση Χειμωνά (κριτική) – Αντιμεσσιανισμός σε ένα «τέλειο» μέλλον!

Για το μυθιστόρημα του Θανάση Χειμωνά «Τρότζαν» (εκδ. Πατάκη). Κεντρική εικόνα: Ο Θανάσης Χειμωνάς με τη βοήθεια της Α.Ι. το 2073.

Γράφει ο Γιώργος Ν. Περαντωνάκης

Τα τελευταία χρόνια αυξάνονται τα κείμενα επιστημονικής φαντασίας που φαντάζονται ένα μέ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Παρουσίαση βιβλίου: H Αμερικανίδα Kάρα Χόφμαν και «Οι κράχτες» της απόψε στο Πατάρι του Gutenberg

Παρουσίαση βιβλίου: H Αμερικανίδα Kάρα Χόφμαν και «Οι κράχτες» της απόψε στο Πατάρι του Gutenberg

H Αμερικανίδα συγγραφέας Cara Hoffman θα βρεθεί σήμερα (7.30 μ.μ.) στο Πατάρι του βιβλιοπωλείου των εκδόσεων Gutenberg (Διδότου 37) και θα συνομιλήσει με τον μεταφραστή του βιβλίου της «Οι Κράχτες» (εκδ. Gutenberg), Παναγιώτη Κεχαγιά, με αφορμή την πρόσφατη έκδοσή του. 

Επιμέλεια: Book Press ...

5 λεπτά με την Νάγια Δαλακούρα

5 λεπτά με την Νάγια Δαλακούρα

Πέντε λεπτά με έναν συγγραφέα. Σήμερα, με την Νάγια Δαλακούρα με αφορμή το νέο της μυθιστόρημα «Ο χορός του ανέμου» που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος. Κεντρική εικόνα: © Αντώνης Κεκιδάκης. 

Επιμέλεια: Book Press

Κάποιοι λέν...

20η Διεθνής Έκθεση Βιβλίου Θεσσαλονίκης: Φιλόδοξο και φέτος το Επαγγελματικό Διεθνές Πρόγραμμα

20η Διεθνής Έκθεση Βιβλίου Θεσσαλονίκης: Φιλόδοξο και φέτος το Επαγγελματικό Διεθνές Πρόγραμμα

Το επαγγελματικό πρόγραμμα της 20ή Δ.Ε.Β.Θ. περιλαμβάνει διεθνείς αγορές βιβλίου, audio books, τεχνητή νοημοσύνη και λογοτεχνικούς πράκτορες από 30 χώρες στο «Κέντρο Δικαιωμάτων Διάλογος / Dialogue Rights Centre».

Επιμέλεια: Book Press

Το επαγγε...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Μαργαρίτα Ιορδανίδη» του Μιχάλη Μακρόπουλου (προδημοσίευση)

«Μαργαρίτα Ιορδανίδη» του Μιχάλη Μακρόπουλου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη νουβέλα του Μιχάλη Μακρόπουλου «Μαργαρίτα Ιορδανίδη», η οποία θα κυκλοφορήσει στις 19 Απριλίου από τις εκδόσεις Κίχλη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Εἶχαν πιάσει γιὰ τὰ καλὰ οἱ ζέστες, καὶ τὴν ἑπόμενη Κυριακὴ κανόνισαν ν...

«Ο θάνατος έρχεται στάζοντας βροχή» του Αντρές Μοντέρο (προδημοσίευση)

«Ο θάνατος έρχεται στάζοντας βροχή» του Αντρές Μοντέρο (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Αντρές Μοντέρο [Andrés Montero] «Ο θάνατος έρχεται στάζοντας βροχή» (μτφρ. Μαρία Παλαιολόγου), το οποίο κυκλοφορεί στις 17 Απριλίου από τις εκδόσεις Διόπτρα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Η μονομαχ...

«Σχολείο για την αγάπη» της Ολίβια Μάνινγκ (προδημοσίευση)

«Σχολείο για την αγάπη» της Ολίβια Μάνινγκ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Ολίβια Μάνινγκ [Olivia Manning] «Σχολείο για την αγάπη» (μτφρ. Φωτεινή Πίπη), το οποίο κυκλοφορεί στις 23 Απριλίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Όταν έφτασαν στην κορυφή του λό...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Παγκόσμια Ημέρα Βιβλίου 2024: «Με ένα βιβλίο πετάω!» ξανά... – 12 βιβλία για το μεγάλο ταξίδι της ανάγνωσης

Παγκόσμια Ημέρα Βιβλίου 2024: «Με ένα βιβλίο πετάω!» ξανά... – 12 βιβλία για το μεγάλο ταξίδι της ανάγνωσης

Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Βιβλίου (23 Απριλίου) επιλέγουμε 12 βιβλία που μας βάζουν στα ενδότερα της λογοτεχνίας και μας συνοδεύουν στο ταξίδι της ανάγνωσης.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

Στις 23 Απριλίου γιορτάζουν τα βιβλ...

Δεν είναι «έγκλημα πάθους» είναι γυναικοκτονία: 5 μελέτες για την έμφυλη βία

Δεν είναι «έγκλημα πάθους» είναι γυναικοκτονία: 5 μελέτες για την έμφυλη βία

Πέντε μελέτες αναδεικνύουν τις νομικές και κοινωνικές διαστάσεις των γυναικοκτονιών και συμβάλλουν στην κατανόηση των αιτίων που προκαλούν την πιο ακραία μορφή έμφυλης βίας. Επειδή οι γυναικτοκτονίες δεν είναι «εγκλήματα πάθους» αλλά ανθρωποκτονίες με πολύ συγκεκριμένα χαρακτηριστικά.

Γράφει η Φανή Χ...

Επιστήμη, φιλοσοφία, τέχνες, βιογραφίες, λογοτεχνία: Οι εκδόσεις Ροπή μέσα από 5 βιβλία τους

Επιστήμη, φιλοσοφία, τέχνες, βιογραφίες, λογοτεχνία: Οι εκδόσεις Ροπή μέσα από 5 βιβλία τους

Με έδρα τη Θεσσαλονίκη, οι εκδόσεις Ροπή επιδιώκουν μέσω των βιβλίων τους την αλληλεπίδραση των θετικών επιστημών με άλλα γνωστικά πεδία, δίχως διάθεση να απευθύνονται μόνο σε ειδικούς και «γνώστες». 

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ