anaptigma vatraxou 02

Για τη νουβέλα της Ρούλας Γεωργακοπούλου «Ανάπτυγμα βατράχου» (εκδ. Στερέωμα). Κεντρική εικόνα: Πίνακας της © Romina Bassu.

Της Διώνης Δημητριάδου

«Το δείπνο με τους ναυτικούς είναι άσκηση συντονισμού, πνευματισμού και ετοιμότητας» θα πει η Ρούλα Γεωργακοπούλου, και θα μας οδηγήσει ως συνδαιτυμόνες κι εμάς, με την ευφάνταστη γραφή της (γνώριμη και αναγνωρίσιμη σε ό,τι επιχειρεί) σε ένα χείμαρρο συνευρέσεων σε χώρο υπερβατικό, όσο μπορεί να ξεπερνά την πραγματικότητα η βύθιση στον ύπνο· χώρος ενδιάμεσος, ευρηματικός, αποκαλυπτικός για όσα υποφώσκουν και δεν τολμούν να αναδυθούν στην επιφάνεια της συνείδησης. Σ’ αυτό το «δείπνο» (σωστά δείπνο και όχι γεύμα, καθώς βραδινό το σκηνικό του ύπνου) χωρούν πολλοί, όπως ο Ίψεν με τον Γιον Γκάμπριελ Μπόρκμαν του, ο Ανδρέας Καρκαβίτσας με τον μπαρμπα-Καληώρα του, ναυτικοί που φόρτωναν παστές ρέγκες κάπου στη Νορβηγική θάλασσα, Υδραίοι καραβοκύρηδες, μέχρι και ο Βρε, ο παράξενος βάτραχος (ή μήπως παπαγάλος, όπως θα επιθυμούσε;) που αφήνει παντού στο σπίτι τα ίχνη του πηδώντας από 'δω και από 'κει. Μορφές που μεταλλάσσονται κατά το δοκούν – ποιος θα ελέγξει άλλωστε τη δύναμη των υποσυνείδητων, εν ύπνω, μεταμορφώσεων; Ταυτόχρονα, μεταπηδήσεις εν είδει αναπτύγματος βατράχου, από θέμα σε θέμα, μικρές ψηφίδες που συγκροτούν εν τέλει μια έξοχη τοιχογραφία, λες και κάθε εναλλαγή βρίσκεται εκεί για να δώσει υπόσταση στις προηγούμενες.

...μεταπηδήσεις εν είδει αναπτύγματος βατράχου, από θέμα σε θέμα, μικρές ψηφίδες που συγκροτούν εν τέλει μια έξοχη τοιχογραφία, λες και κάθε εναλλαγή βρίσκεται εκεί για να δώσει υπόσταση στις προηγούμενες.

Δεν αιφνιδιάζει η γραφή της Γεωργακοπούλου, ίσα ίσα διαβάζοντας επιβεβαιώνεις τις παλαιότερες συγγραφικές της καταθέσεις· παντού και πάντοτε ο κυρίαρχος συνειρμικός τρόπος, μοναδική απόδειξη για τη βαθύτερη σύνδεση όσων ορατών απαιτούν ερμηνεία και όσων αφανών διεκδικούν μια ανάδυση. Γιατί, όσο κι αν φαίνονται άσχετα ως προς τη θεματική τους, η ανασκαφή αρχαιολόγων και η εξόρυξη ορυκτών των μεταλλωρύχων, εδώ σ’ αυτή τη γραφή βρίσκουν τη θέση τους υποβοηθώντας την αρχική ιδέα: όσο περισσότερα γίνεται να έρθουν στην επιφάνεια, να δώσουν ώθηση στην αποκάλυψη εαυτού. Κι αν ρεαλιστικές εικόνες είναι απαραίτητη αρωγή στις υπερβατικές υπερρεαλιστικές, ας γίνει κι έτσι, όλα θα συνυπάρξουν. Δυο κόσμοι αντιθετικοί (ή μήπως αλληλοσυμπληρούμενοι;): αυτός των ερωτήσεων, με τη γήινη, ρεαλιστική του απατηλή βεβαιότητα, και αυτός των απαντήσεων, με την εμφάνισή του (αν καταστεί εφικτή) μόνον όταν η συνείδηση υπνώττει.

stereoma georgakopoulou anaptygma vatraxouΛογοτεχνικές συνδέσεις, καθόλου τυχαίες, έρχονται καταιγιστικά, εισχωρώντας η μία μέσα στην άλλη για να συνδεθεί ο σαιξπηρικός Γιόρικ και το υπαρξιακό ερώτημα «to be or not to be», με την απορία του Σωκράτη στον πλατωνικό Κρίτωνα – τόσο αθώα να τον ρωτάει μέσα στους αιώνες, κι ας ξέρει τον λόγο της άφιξής του: «Τί τηνικάδε ἀφῖξαι, ὦ Κρίτων;» Κι όλα να αναδύουν βαθιά από μέσα τους κάτι από τις καφκικές συνυπάρξεις του απτού με το αφανές, κάτι ομοίως από τα ηδονικά μυρωδικά του καβαφικού κόσμου. Αναφορές ποικίλες που, όπως θα πει στο επιλογικό «Στοιχεία ταυτότητας» η Γεωργακοπούλου: «στο δικό μου το μυαλό είναι μοχλοί του ονείρου και της πραγματικότητας». Έτσι, όμως, όπως με την άδεια (ή το ευεργετικό θράσος άραγε;) της λογοτεχνίας όλα δένουν φυσιολογικά, γιατί να μη δούμε και γεωγραφικές παρεμβάσεις, γιατί να μη συνδεθούν (όλα τα νερά άλλωστε ένα είναι) η βόρεια νορβηγική θάλασσα με την υδραίικη μεσογειακή, και οι βόρειοι ψαράδες και παραμυθάδες με τους δικούς μας καραβοκύρηδες και τα δικά τους παραμύθια;

Μια γραφή που αυτοαθωώνεται, «μια που η τύχη μας ήταν να σωθούμε», όπως θα πει παίρνοντας τα λόγια του ναυτικού που κακοπάθησε κι όμως επέζησε· η θάλασσα έχει τη δική της δικαιοσύνη. Κι έτσι το νήμα οδηγεί και δένει τις θάλασσες μεταξύ τους, τα πρόσωπα σ’ αυτό το παράδοξο μπάρκο, τις γραφές των άλλων με αυτή εδώ (φυσική συνέχεια), αφού εν τέλει όλα ένα είναι. Αρκεί να είσαι σε θέση να το εννοήσεις. Εδώ ο Βρε αναλαμβάνει να καθοδηγήσει τη συγγραφική ματιά καθώς και την αναγνωστική προσοχή, ώστε να φανούν τα ράμματα, οι ραφές, οι συνδέσεις, με το ευφυές τέλος να επαναλαμβάνει την απορία ως γενεσιουργό δύναμη και αφετηρία των πάντων: «τάχα τίνος είναι τούτο το κεφάλι; ακούστηκε μακριά, πέρα απ’ το σκάμμα η φωνή του Γιόρικ». Μα, φυσικά, όλα εκκινούν και όλα καταλήγουν στο ίδιο σημείο, την απορία, την ερώτηση, είτε εν εγρηγόρσει είτε εν υπνώσει.

Προσεγμένη η έκδοση από το Στερέωμα, με την εικόνα του εξωφύλλου (Romina Bassu) να υπογραμμίζει εύστοχα τη χαλάρωση του ύπνου σε αντίστιξη με τη ζωηρή κίνηση στο ανάπτυγμα βατράχου του τίτλου.


* Η ΔΙΩΝΗ ΔΗΜΗΤΡΙΑΔΟΥ είναι συγγραφέας. Το νέο της βιβλίο, η ποιητική συλλογή «Παλίμψηστη του Λύκου μου μορφή» κυκλοφορεί από τις εκδόσεις ΑΩ.

Αποσπάσματα από το βιβλίο

«Πολλά ήταν τα βράδια που άκουγα και ξανάκουγα τέτοιες τερατολογίες μα ούτε μια φορά δεν τις πίστεψα, γι’ αυτό το λόγο επεδίωκα να τις ακούω και να τις ξανακούω μήπως και προλάβω ανάμεσα σε δυο ριπές κάτι που να μοιάζει με αλήθεια, πριν να τη ρουφήξει στη δίνη του το παλιό πλεούμενο που βογκούσε και παραδινόταν στις καταστάσεις. Δεν βαριέστε… Ό,τι γίνει στη θάλασσα γρήγορα λησμονιέται, λέει κάποιος κάνοντας ταυτόχρονα σήμα στο τσούρμο να γυρίσουν απότομα τη μαΐστρα, ν’ αλλάξουν ρότα, κι όλοι μαζί να προσαράξουν τα μάτια τους κατευθείαν απάνω στον αριστερό μου ώμο. Μμμ! Ωραίος ο παπαγάλος σας! Μιλάει;» (σ. 15)

«Κανονικά θα ’πρεπε να τα ’χα παρατήσει προ πολλού, να ’χα πάει να βουτήξω όλη ένα κεφάλι, ένθα ουκ έστι πόνος, ου λύπη, ου στεναγμός, ου Βρε, ου Μπόρκμαν, ου τίποτα. Ν’ αφήσω τη δουλειά να την τελειώσουν μόνα τους τα νωχελικά κύματα Δέλτα· κι εμένα να με δει το σκυλόψαρο –το μοβόρικο ψάρι–, να ’ρθει μπρος στο γυαλί της περικεφαλαίας μου, θέλοντας να γνωρίσει το νέο θεριό που συνεμπήκε στα νερά του». (σ. 29)

Ακολουθήστε την boopress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Να θυμηθώ να παραγγείλω» του Στέλιου Μάινα (κριτική)

«Να θυμηθώ να παραγγείλω» του Στέλιου Μάινα (κριτική)

Για το μυθιστόρημα του Στέλιου Μάινα «Να θυμηθώ να παραγγείλω» (εκδ. Μεταίχμιο).

Του Μάνου Κοντολέων

Γνωστός ηθοποιός ο Στέλιος Μάινας, πριν από δώδεκα χρόνια είχε κάνει μια πρώτη εμφάνιση και στο χώρο της πεζογραφίας με μια συλλογή διηγημάτων – ...

«Ο κήπος των ψυχών» του Βασίλη Τσιαμπούση (κριτική)

«Ο κήπος των ψυχών» του Βασίλη Τσιαμπούση (κριτική)

Για τη νουβέλα του Βασίλη Τσιαμπούση «Ο κήπος των ψυχών» (εκδ. Εστία).

Του Ευάγγελου Αυδίκου

Υπάρχουν πολλές επιστημονικές μελέτες για τον εμφύλιο πόλεμο Σ’ αυτή την κατεύθυνση είναι καθοριστική η συνδρομή της Προφορικής Ιστορίας, που γιγαντώθηκε ως πεδίο έρευνας, κινούμενη στη ορ...

«Τα πρωτοβρόχια» του Σπύρου Κιοσσέ (κριτική)

«Τα πρωτοβρόχια» του Σπύρου Κιοσσέ (κριτική)

Για τη νουβέλα του Σπύρου Κιοσσέ «Τα πρωτοβρόχια – Μικρή ιστορία ενηλικίωσης» (εκδ. Μεταίχμιο).

Του Παναγιώτη Χατζημωυσιάδη

Ποια στιγμή σηματοδοτεί την πορεία προς την ενηλικίωση; Μέσα από ποιες διαδικασίες δρομολογείται; Ποιες ενδότερες δυνάμεις ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Χάνα Κεντ: «Με γοήτευσε η ιδέα μιας αγάπης που ήταν πέρα από τον χρόνο»

Χάνα Κεντ: «Με γοήτευσε η ιδέα μιας αγάπης που ήταν πέρα από τον χρόνο»

Η Αυστραλή Χάνα Κέντ (Hannah Kent), συγγραφέας του εξαιρετικού «Έθιμα ταφής», μιλάει για το νέο της μυθιστόρημα με τίτλο «Λατρεία» (εκδ. Ίκαρος), το οποίο περιγράφει τη βαθιά αγάπη μεταξύ δυο νεαρών μεταναστριών τον 19ο αιώνα.

Επιμέλεια: Book Press

...
Τριάντα χρόνια Καφέ Φίλιον – Το μεγάλο χωνευτήρι της Αθήνας

Τριάντα χρόνια Καφέ Φίλιον – Το μεγάλο χωνευτήρι της Αθήνας

Το Καφέ Φίλιον, το στέκι πολιτικών, καλλιτεχνών, διανοούμενων, ηθοποιών, αλλά και κάθε λογής αθηναίων, κλείνει φέτος 30 χρόνια παρουσίας στην πόλη μας, και το γιορτάζει. Ακολουθεί το Δελτίο Τύπου που εξέδωσαν οι ιδιοκτήτριες του καφενείου ενόψει της επετείου, καθώς και απόσπασμα από το διήγημα του Κ.Β. Κατσουλάρη «Φ...

Σε μυθιστόρημα εμπνευσμένο από τον πατέρα του Νετανιάχου το Πούλιτζερ λογοτεχνίας για το 2021

Σε μυθιστόρημα εμπνευσμένο από τον πατέρα του Νετανιάχου το Πούλιτζερ λογοτεχνίας για το 2021

Ο συγγραφέας Τζόσουα Κοέν (Joshua Cohen) τιμήθηκε με το φετινό Βραβείο Pulitzer στην κατηγορία της μυθοπλασίας, για το μυθιστόρημά του με τίτλο «The Netanyahus», ένα σατιρικό μυθιστόρημα εμπνευσμένο από τη ζωή του πατέρα του πρώην Ισραηλινού πρωθυπουργού Μπενιαμίν Νετανιάχου. Δείτε επίσης τα υπόλοιπα βραβεία Pulitze...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Ονειρεύομαι πίνακες» του Σόλωνα Παπαγεωργίου (προδημοσίευση)

«Ονειρεύομαι πίνακες» του Σόλωνα Παπαγεωργίου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη συλλογή διηγημάτων του Σόλωνα Παπαγεωργίου «Ονειρεύομαι πίνακες», η οποία θα κυκλοφορήσει τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Στίξις.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ονειρεύομαι πίνακες

...
«Ο ταχυδρόμος του Νερούδα» του Αντόνιο Σκάρμετα (προδημοσίευση)

«Ο ταχυδρόμος του Νερούδα» του Αντόνιο Σκάρμετα (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Antonio Skármeta «Ο ταχυδρόμος του Νερούδα» (μτφρ. Αγγελική Βασιλάκου), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 11 Μαΐου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Μεγαλωμένος ανάμε...

«Μια τελευταία επιστολή αγάπης» της Ελιάνας Χουρμουζιάδου (προδημοσίευση)

«Μια τελευταία επιστολή αγάπης» της Ελιάνας Χουρμουζιάδου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Ελιάνας Χουρμουζιάδου «Μια τελευταία επιστολή αγάπης», που θα κυκλοφορήσει στις 11 Μαΐου από τις εκδόσεις Πατάκη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Θα σου πω τι θυμάμαι από τη συνέχεια. Περπατήσαμε αργά στην ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

«Σταυροδρόμια», «Σάγκι Μπέιν», «Η υπόσχεση»: Τρία σπουδαία σύγχρονα μυθιστορήματα

«Σταυροδρόμια», «Σάγκι Μπέιν», «Η υπόσχεση»: Τρία σπουδαία σύγχρονα μυθιστορήματα

Το μυθιστόρημα, ακόμη και την τρίτη δεκαετία του 21ου αιώνα, παραμένει το μεγάλο χωνευτήρι της πεζογραφικής φόρμας, ένας αφηγηματικός κόσμος ευρύχωρος και δεκτικός, που έχει τη μοναδική δύναμη να κινεί μεγάλους όγκους αφηγηματικού υλικού και να τους κατανέμει ομαλά μέσα στη διάρκεια μίας ή και πολλών δεκαετιών. ...

Έξι αστυνομικά μυθιστορήματα και ένα δοκίμιο του Όργουελ

Έξι αστυνομικά μυθιστορήματα και ένα δοκίμιο του Όργουελ

Έξι προσφατα αστυνομικά μυθιστορήματα και ένα δοκίμιο του George Orwell. Κλασικό και σύγχρονο βρετανικό, σκανδιναβικό αλλά και μια αυτοέκδοση ελληνικού αστυνομικού μυθιστορήματος μεταξύ των προτάσεων. Κεντρική εικόνα: Εικονογράφηση του Λιθουανού © Karolis Strautniekas.

Της Χίλντας Παπαδημητρίου ...

Πόλεμος στην Ουκρανία: Οκτώ βιβλία για το «πώς φτάσαμε ως εδώ»

Πόλεμος στην Ουκρανία: Οκτώ βιβλία για το «πώς φτάσαμε ως εδώ»

Οκτώ βιβλία που μας βοηθούν να καταλάβουμε, ακόμη και σε καταστάσεις κρίσιμες και τραγικές όπως αυτές που ζούμε σήμερα, «Πώς φτάσαμε ως εδώ». Τα έξι είναι βιβλία ιστορίας, έρευνας και γεωπολιτικής και τα δύο είναι λογοτεχνικά έργα Ουκρανών συγγραφέων. Στην κεντρική εικόνα: Από διαδήλωση στο Βερολίνο την περασμένη Κυ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

14 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Τα βιβλία του χειμώνα: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται (ανανεωμένο)

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών και δοκιμίων από 34 εκδοτικούς οίκους. Επιμέλεια: Κώστας Αγορα

ΦΑΚΕΛΟΙ