skotini pleura

Για το μυθιστόρημα της Έλενας Χουζούρη «Στη σκοτεινή πλευρά του φεγγαριού – Μια παλιά ιστορία» (εκδ. Πατάκη). Στην κεντρική εικόνα, αστυνομικοί μεταφέρουν νεκρό τον Μιχάλη Πρέκα, στην Καλογρέζα, την 1η Οκτωβρίου του 1987. 

Του Γιώργου Ν. Περαντωνάκη

Αριστερά, αναρχία και τρομοκρατία: σχέση, διαφοροποίηση ή μυστικός γάμος; Η Έλενα Χουζούρη ανατρέχει στο 1989, όταν η Νέα Δημοκρατία του Κων/νου Μητσοτάκη και η Κομμουνιστική Αριστερά του Χαρίλαου Φλωράκη συγκυβερνούν, και βάζει στο τέλος του Οκτωβρίου να δολοφονείται / σκοτώνεται / εκτελείται / πυροβολείται από την αστυνομία ο αναρχικός Μανόλης Π. (Μ.Π. από εδώ και στο εξής), με το παρατσούκλι «Άτακτος». Ο σαραντάχρονος δημοσιογράφος Δημήτρης Κ. το μαθαίνει πρώτος κι αρχίζει να ξεδιπλώνει τον μίτο που τον συνέδεε με τον εικοσιεφτάχρονο νεκρό, τον αδελφό του νεκρού Τάσο και τη γυναίκα του τελευταίου Άννα, αλλά και όλα τα αριστερ(ίστικ)α παρακλάδια του παρελθόντος.

Η υπόθεση –σύμφωνα με το σημείωμα της συγγραφέως– ανακλά την πραγματική εκτέλεση του αναρχικού Μιχάλη Πρέκα από τους αστυνομικούς το 1987 στην Καλογρέζα. Η Έλενα Χουζούρη κάνει δύο βασικές αλλαγές από την πραγματικότητα στη μυθοπλασία: η μία είναι ότι μεταφέρει το γεγονός από το 1987 στο 1989, για να συμπέσει με τον φόνο του Παύλου Μπακογιάννη από τη τρομοκρατική οργάνωση 17Ν. Η δεύτερη είναι ότι παρουσιάζει τον αναρχικό Μανόλη Π. να σκοτώνεται από τους αστυνομικούς, ενώ ήταν άοπλος.

Ο τρόπος με τον οποίο γράφεται το βιβλίο είναι ευρηματικός και αποτελεσματικός. Λειτουργεί μέσα σε ένα εικοσιτετράωρο, από τη στιγμή που σκοτώνεται το πρωί ο Μ.Π. μέχρι το βράδυ της ίδιας μέρας, ένα είδος κιρκαδικού μυθιστορήματος.

Ο τρόπος με τον οποίο γράφεται το βιβλίο είναι ευρηματικός και αποτελεσματικός. Λειτουργεί μέσα σε ένα εικοσιτετράωρο, από τη στιγμή που σκοτώνεται το πρωί ο Μ.Π. μέχρι το βράδυ της ίδιας μέρας, ένα είδος κιρκαδικού μυθιστορήματος. Και μέσα σ’ αυτό το διάστημα ο δημοσιογράφος θυμάται πολλά, τόσο από τις σπάνιες συναντήσεις του με τον Μ.Π. όσο και με τον Τάσο, με τον οποίο ήταν φίλοι. Η οπτική γωνία του αφηγητή και τα λόγια του Τάσου, όπως και μερικές εικόνες από τον Μ.Π., φέρνουν στο προσκήνιο δύο ερωτήματα, που δεν απαντιούνται ολοκληρωμένα μέχρι τέλους. Από τη μια, ποιος ήταν ο νεαρός Μ.Π. που εναντιώθηκε πρώτα στην οικογένειά του, έπειτα στο κράτος και γενικά σε ό,τι εκπροσωπούσε την εποχή εκείνη την εξουσία. Πώς από ένα κομμουνιστικό περιβάλλον (πατέρας δίπλα στον Βελουχιώτη, αδελφός συνδικαλιστής κι αγωνιστής), ένα περιβάλλον με ηθική και συντηρητικές αρχές, πώς έγινε αυτός κλέφτης κι ίσως τρομοκράτης;

chouzouri 03

Η Έλενα Χουζούρη έχει εκδώσει έξι ποιητικές συλλογές και µία συγκεντρωτική συλλογή των ποιηµάτων της (2011). Στην πεζογραφία εµφανίστηκε το 2004 µε το µυθιστόρηµα Σκοτεινός Βαρδάρης (νέα έκδοση, Εκδόσεις Πατάκη, 2019) και ακολούθησαν τα µυθιστορήµατά της Πατρίδα από βαµβάκι (Κέδρος, 2009), Δύο φορές αθώα (Κέδρος, 2013), Ο θείος Αβραάµ µένει πάντα εδώ (Εκδόσεις Πατάκη, 2016), Στη σκοτεινή πλευρά του φεγγαριού. Μια παλιά ιστορία (Εκδόσεις Πατάκη, 2021). Ως κριτικός της λογοτεχνίας έχει συνεργαστεί µε µεγάλες αθηναϊκές εφηµερίδες και γνωστά λογοτεχνικά περιοδικά, έντυπα και ηλεκτρονικά. Για πολλά χρόνια εργάστηκε ως δηµοσιογράφος στον τοµέα πολιτισµού και βιβλίου, στον ηµερήσιο και περιοδικό τύπο, στο ραδιόφωνο και στην τηλεόραση. Είναι µέλος της ΕΣΗΕΑ καθώς και της Εταιρείας Συγγραφέων, στο ΔΣ της οποίας έχει σήμερα τη θέση της Αντιπροέδρου. 

Το δεύτερο ερώτημα αφορά τις ευθύνες των δύο άλλων του τριγώνου: ο ίδιος ο Δημήτρης τον οποίο μάλλον εκτιμούσε εκ του μακρόθεν ο Μ.Π. και σεβόταν εξ αποστάσεως τι έκανε για να τον συμβουλεύσει, να τον βοηθήσει ή έστω να καταλάβει πού κινείται, πριν έλθει η αποφράδα μέρα; Τι είδους τραγικότητα χαρακτηρίζει τον αδελφό Τάσο, που νιώθει υπαίτιος γιατί, ενώ ήταν στην ουσία κηδεμόνας του μικρού, αφοσιώθηκε στο κόμμα και δεν ενδιαφέρθηκε ουσιαστικά για την πορεία του αδελφού του. Έχουμε στην ουσία μια αδελφική αντίθεση που γίνεται διαμάχη, στην οποία ο ένας προσπαθεί να καταλάβει τον άλλο, ο ένας που έχει φωνή ψάχνεται ενώ ο άλλος που δεν έχει φωνή δεν μπορεί να απαντήσει. Κι αυτή η διαμάχη, με τον Τάσο να είναι ο ηθικός και ο τίμιος και τον Μ.Π. να είναι ο ανήθικος κι ο αντικοινωνικός, φέρνει μπροστά μας τις ευθύνες του πρώτου κι όχι του δεύτερου. Ειδικά όταν ο ίδιος αποκαλύπτει ότι απατά τη γυναίκα του, ύψιστη «αμαρτία» για έναν ορθόδοξο κομμουνιστή.

Το ζητούμενο φαίνεται να μην επικεντρώνεται στο ποιος είναι ο νεκρός αναρχικός και πώς σκεφτόταν, αλλά πώς τον αντιμετώπιζαν όσο ζούσε και πώς στάθηκαν δίπλα ή απέναντί του οι δύο άλλοι. Στο τέλος όμως το κέντρο αυτό μετακινείται, αφού ο νεκρός... μιλά, μέσω ενός γράμματος που αφήνει παρακαταθήκη στον Δημήτρη. Παρόλο που το γράμμα μοιάζει ως προς το ύφος να μην αντιστοιχεί στην παιδεία και τη σχέση του μικρού με τη γραφή, υπάρχει για να αναδείξει και τη δική του πλευρά, να δείξει πώς βγήκε στη σκοτεινή πλευρά, πώς εγκολπώθηκε το μίσος, πώς η κοινωνία και ο αδελφός του τον ώθησαν, ακούσια φυσικά, να θεωρήσει τη βία όπλο κατά του συστήματος. Αν και δεν ήθελε ποτέ να σκοτώσει, το έκανε κι αυτό, αλλά πρώτιστο μέλημά του είναι να γίνουν πολλοί όσοι αντιδρούν και να διαλύσουν το σάπιο σύστημα που τους περιβάλλει.

* Ο ΓΙΩΡΓΟΣ Ν. ΠΕΡΑΝΤΩΝΑΚΗΣ είναι διδάκτορας Νεοελληνικής Φιλολογίας, κριτικός βιβλίου και συγγραφέας. Τελευταίο του βιβλίο, το μυθιστόρημα «Πυθαγόρας» (εκδ. Καστανιώτη).


chouzouri exΣτη σκοτεινή πλευρά του φεγγαριού
Μια παλιά ιστορία
ΈΛΕΝΑ ΧΟΥΖΟΥΡΗ
ΠΑΤΑΚΗΣ 2021
Σελ. 224, τιμή εκδότη €11,10

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΗΣ ΈΛΕΝΑΣ ΧΟΥΖΟΥΡΗ

Απόσπασμα από το βιβλίο

«Άκου φίλε,
Είναι ένα σκοτεινό σημείο που δεν μπορείς να το δεις. Το νιώθεις όμως γύρω σου, κοντά σου, μέσα σου. Περπατάει μαζί σου, κάθεται, ξαπλώνει, κάνει ό,τι κάνεις, στο τέλος παίρνει τη θέση σου. Είσαι εσύ ο ίδιος ΑΥΤΟ. Είναι το σκοτεινό σημείο στο οποίο αναγκάστηκες να χωθείς αφού όλα σε καταδιώκουν. Είναι το σκοτεινό σημείο από το οποίο μπορείς να βλέπεις πράγματα που μόνο λίγοι μπορούν να δουν. Αυτοί που είναι σαν κι εσένα. Δεν γινόταν διαφορετικά αφού ήθελες να μην μείνεις μόνο στα λόγια αλλά να προχωρήσεις και στις πράξεις».

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Αυτός που έτρωγε όλο το γλυκό του» του Τηλέμαχου Τσαρδάκα (κριτική) – ανατρέχοντας σε κοινές παραστάσεις του ελληνικού συλλογικού ασυνείδητου

«Αυτός που έτρωγε όλο το γλυκό του» του Τηλέμαχου Τσαρδάκα (κριτική) – ανατρέχοντας σε κοινές παραστάσεις του ελληνικού συλλογικού ασυνείδητου

Για τη συλλογή διηγημάτων του Τηλέμαχου Τσαρδάκα «Αυτός που έτρωγε όλο το γλυκό του» (εκδ. Σοκόλη).

Γράφει ο Νίκος Ξένιος

H συλλογή διηγημάτων του Τηλέμαχου Τσαρδάκα ...

«Η μνήμη του πάγου» της Ιωάννας Μπουραζοπούλου – Η βαλκανική ιστορία και γεωγραφία με νέο βλέμμα

«Η μνήμη του πάγου» της Ιωάννας Μπουραζοπούλου – Η βαλκανική ιστορία και γεωγραφία με νέο βλέμμα

Για το μυθιστόρημα της Ιωάννας Μπουραζοπούλου «Η μνήμη του πάγου» (εκδ. Καστανιώτη).

Γράφει ο Γιώργος Ν. Περαντωνάκης

Τώρα που ολοκληρώθηκε ευδοκίμως η τριλογία «Ο Δράκος της Πρέσπας» της Ιωάννας Μπουραζοπούλου, μπορούμε να θέσουμε γενικότερα...

«Τέλεση» του Φώτη Δούσου (κριτική) – Μεταξύ προσώπου και προσωπείου

«Τέλεση» του Φώτη Δούσου (κριτική) – Μεταξύ προσώπου και προσωπείου

Για το μυθιστόρημα του Φώτη Δούσου «Τέλεση» (εκδ. Νήσος).

Γράφει ο Γιώργος Ν. Περαντωνάκης

Το πρώτο βιβλίο του Φώτη Δούσου ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Εξ όνυχος τον λέοντα» – μια ιστορία με τον Μήτσο

«Εξ όνυχος τον λέοντα» – μια ιστορία με τον Μήτσο

Όταν κάποιος φεύγει από κοντά μας και μάλιστα τόσο ξαφνικά όσο ο Δημήτρης Φύσσας, συχνά προσπαθούμε να ανακαλέσουμε ένα περιστατικό που, με κάποιον μαγικό τρόπο, θα αποκάλυπτε τον άνθρωπο. Όμως αυτά που μας χαρακτηρίζουν, που φανερώνουν το ήθος μας ή την απουσία του, δεν είναι μονάχα τα όσα έχουμε κάνει αλλά και κάπ...

«Βίος και Πολιτεία»: Ο καθηγητής αρχιτεκτονικής και συγγραφέας Βασίλης Κολώνας, ζωντανά από το «υπόγειο»

«Βίος και Πολιτεία»: Ο καθηγητής αρχιτεκτονικής και συγγραφέας Βασίλης Κολώνας, ζωντανά από το «υπόγειο»

Στο 29ο επεισόδιο της σειράς ζωντανών συζητήσεων με ανθρώπους από το χώρο του βιβλίου στο Βιβλιοπωλείο της Πολιτείας, o Κώστας Κατσουλάρης θα συνομιλήσει με τον καθηγηγή αρχιτεκτονικής και συγγραφέα Βασίλη Κολώνα με αφορμή το τελευταίο του βιβλίο-μελέτη «Σμύρνη, 1870-1922 - Πόλη και αρχιτεκτονική, η συμβολή των Ελλή...

«Ρόδου μοσκοβόλημα» – ένα ποίημα του Κωστή Παλαμά (1859-1943)

«Ρόδου μοσκοβόλημα» – ένα ποίημα του Κωστή Παλαμά (1859-1943)

Το βράδυ, λίγο μετά τη δύση, ένα ποίημα. Απόψε, «Ρόδου μοσκοβόλημα» του Κωστή Παλαμά (1859-1943), γραμμένο το 1905, από την ενότητα «Η πολιτεία και η μοναξιά» (5ος τόμος, Άπαντα, Ίδρυμα Κωστή Παλαμά)

Επιμέλεια: Οράτιος

Κωστής Παλαμάς (1859-1943)

Ρόδου μοσκοβόλημα ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Μέσα στο δίχτυ» της Άιρις Μέρντοχ (προδημοσίευση)

«Μέσα στο δίχτυ» της Άιρις Μέρντοχ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Άιρις Μέρντοχ [Iris Murdoch] «Μέσα στο δίχτυ» (μτφρ. Έφη Τσιρώνη), το οποίο κυκλοφορεί στις 6 Μαρτίου από τις εκδόσεις Διόπτρα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Όταν είδα τον Φιν να με περιμένει στη γωνία το...

«Η τέχνη της μέθης» του Λοράν ντε Σουτέρ (προδημοσίευση)

«Η τέχνη της μέθης» του Λοράν ντε Σουτέρ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από βιβλίο του βραβευμένου Βέλγου δοκιμιογράφου και καθηγητή Νομικής Λοράν ντε Σουτέρ [Laurent de Sutter] «Η τέχνη της μέθης» (μτφρ. Ζωή Καραμπέκιου), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 6 Μαρτίου από τις εκδόσεις Το Μέλλον.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

...
«Depeche mode» του Σέρχι Ζαντάν (προδημοσίευση)

«Depeche mode» του Σέρχι Ζαντάν (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Σέρχι Ζαντάν [Serhiy Zhadan] «Depeche mode» (μτφρ. Δημήτρης Τριανταφυλλίδης), το οποίο κυκλοφορεί στις 21 Φεβρουαρίου από τις εκδόσεις Διόπτρα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Καθισμένος εδώ,...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

«Μικρές εισαγωγές» σε μεγάλες θεματικές από τις εκδόσεις Οξύ – 5 βιβλία που μας κάνουν σοφότερους

«Μικρές εισαγωγές» σε μεγάλες θεματικές από τις εκδόσεις Οξύ – 5 βιβλία που μας κάνουν σοφότερους

«Τρέλα», «Αντίληψη», «Αισθητική», «Πληροφορία», «Χιούμορ»: Πέντε βιβλία της άκρως επιτυχημένης σειράς του Oxford University Press κυκλοφορούν στα ελληνικά από τις εκδόσεις Οξύ και μας βοηθούν να κατανοήσουμε βασικές πτυχές της ανθρώπινης νόησης και συμπεριφοράς. Η επιμέλεια της σειράς είναι του Θάνου Καραγιαννό...

Δύο χρόνια από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία: Είναι η Ευρώπη σε πόλεμο; – Τα βιβλία που δίνουν τις απαντήσεις

Δύο χρόνια από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία: Είναι η Ευρώπη σε πόλεμο; – Τα βιβλία που δίνουν τις απαντήσεις

«Είμαστε εξαιρετικά τυχεροί που ζούμε στην Ευρώπη» μας έλεγε σε πρόσφατη συνέντευξή του για την Book Press, o ευρωπαϊστής ιστορικός Τίμοθι Γκάρτον Ας. Δύο χρόνια μετά από την έναρξη του πολέμου της Ρωσίας στην Ουκρανία ανατρέχουμε στα άρθρα που γράψαμε για βιβλία που διαβάσαμε και προτείναμε όλο αυτό το διάστημα. Το...

Φεβρουάριος: «Μήνας Μαύρης Ιστορίας» – 15 καλά μυθιστορήματα «μαύρης λογοτεχνίας» που κυκλοφόρησαν τον τελευταίο χρόνο

Φεβρουάριος: «Μήνας Μαύρης Ιστορίας» – 15 καλά μυθιστορήματα «μαύρης λογοτεχνίας» που κυκλοφόρησαν τον τελευταίο χρόνο

Με αφορμή το γεγονός ότι ο Φεβρουάριος έχει ανακυρηχθεί «Μήνας Μαύρης Ιστορίας» [Black History Month] γεγονός που έχει τις ρίζες του πίσω στο 1915, επιλέγουμε 15 καλά μυθιστορήματα που μιλούν ανοιχτά για τον ρατσισμό, τις φυλετικές διακρίσεις, τις αγωνίες και τα όνειρα των μαύρων.

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

02 Απριλίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα μεγαλύτερα μυθιστορήματα όλων των εποχών: 20 έργα-ποταμοί από την παγκόσμια λογοτεχνία

Πολύτομα λογοτεχνικά έργα, μυθιστορήματα-ποταμοί, βιβλία που η ανάγνωσή τους μοιάζει με άθλο. Έργα-ορόσημα της παγκόσμιας πεζογραφίας, επικές αφηγήσεις από την Άπω Ανατ

ΦΑΚΕΛΟΙ

ΞΕΧΩΡΙΣΑΜΕ

ΝΑ ΑΛΛΟ ΕΝΑ