01 Ta oneira tis kamilas ki alles istories gia ti siria Papandreou bookpress 6

Για το λεύκωμα της Ελένης Παπανδρέου «Τα όνειρα της καμήλας και άλλες ιστορίες για τη Συρία» (εκδ. Ιωλκός). Κεντρική εικόνα: Φωτογραφία της Ελένης Παπανδρέου από την έκδοση. 

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

Στο Τσάι στη Σαχάρα (μτφρ. Νίκος Α. Μάντης, εκδ. Μεταίχμιο), ο Πολ Μπόουλς, διά στόματος της Κιτ, μιας εκ των βασικών ηρώων του μυθιστορήματος, εξηγεί τη διαφορά ανάμεσα στον τουρίστα και τον ταξιδιώτη.

Ο πρώτος ορίζει το χρόνο της αναχώρησης και της επιστροφής του από το ταξίδι με ακρίβεια λεπτολόγου. Δεν παρεκκλίνει του προγράμματος. Σε αντίθεση με τον δεύτερο που φεύγει δίχως να γνωρίζει πότε κι αν θα επιστρέψει.

Για τους ρέκτες, το ταξίδι είναι μια μορφή μέθης. Ο άλλος τόπος δημιουργεί μια ζωντανή οντότητα που περιβάλλεται από το ανόθευτο βλέμμα που καταγράφει εικόνες, τις λοιπές αισθήσεις που συναρμόζουν εμπειρίες και λέξεις που χρησιμοποιούνται ως μεταφορείς εντυπώσεων.

01 Ta oneira tis kamilas ki alles istories gia ti siria Papandreou bookpress 5

Για να παραφράσουμε τον Κωστή Παπαγιώργη: «Το βλέμμα είναι το πλαγκτόν της ταξιδιάρικης ψυχής». Υπό αυτό το πρίσμα, το βιβλίο της Ελένης Παπανδρέου Τα όνειρα της καμήλας και άλλες ιστορίες για τη Συρία (εκδ. Ιωλκός) ξεφεύγει από τη χορεία των λευκωμάτων (καίτοι έχει όλα τα στοιχεία για να «τακτοποιηθεί» σ΄ αυτή την κατηγορία αναγνωσμάτων).

Ο συνδυασμός των ασπρόμαυρων φωτογραφιών της με εντυπώσεις που θα γεννούσαν οι λήψεις, θα μπορούσαν κάλλιστα να συμβάλλουν στην τυπική οριοθέτηση του βιβλίου, ωστόσο είναι φανερό πως εμπρόθετα η Ελένη Πανανδρέου χρησιμοποιεί τις λήψεις ως έναυσμα.

Η άλλη Συρία

Ο τόπος είναι η Συρία, όχι όμως τη μαρτυρική όψη που της έχει προκαλέσει ο δεκαετής πόλεμος ανάμεσα στο καθεστώς του Μπασάρ αλ Άσαντ, τις πολυάριθμες οργανώσεις που δρουν στην περιοχή, αλλά και τη δραστήρια συμμετοχή τζιχαντιστικών οργανώσεων.

01 Ta oneira tis kamilas ki alles istories gia ti siria Papandreou bookpress 4

Μπορεί να μην είναι στρεβλωμένη η εικόνα που λαμβάνουμε από τη συγκεκριμένη χώρα, ωστόσο η άποψη ενός μέσου δυτικού πολίτη, συχνά, περιορίζεται στα προφανή: κατεστραμμένες πόλεις, ρημαγμένα τοπία, χιλιάδες πρόσφυγες που φεύγουν από τη χώρα με κάθε τρόπο. Ένα ταξίδι προς την ελευθερία.

Πίσω από το διαρκές ρήμαγμα του πολέμου, υπάρχει πάντα μια άλλη Συρία που κουβαλάει την αρχέγονη ιστορία της. Που είναι δεμένη με την τραχύτητα των εδαφών της και τις πλέριες ανοιχτωσιές που χρειάζεται να τις διασχίσεις με μια καμήλα.

Πίσω από όλο αυτό το διαρκές ρήμαγμα, υπάρχει πάντα μια άλλη Συρία που κουβαλάει την αρχέγονη ιστορία της. Που είναι δεμένη με την τραχύτητα των εδαφών της και τις πλέριες ανοιχτωσιές που χρειάζεται να τις διασχίσεις με μια καμήλα.

Η Ελένη Παπανδρέου με τις φωτογραφίες της μάς δίνει την ευκαιρία να μελετήσουμε (έστω και μακρόθεν) τις κρυφές πτυχές αυτής της χώρας, την άγρια ομορφιά της, αλλά και την ανεπιτήδευτη χάρη των ανθρώπων της που συνωθούνται στις αγορές, τα παζάρια, τα καφενεία και τους τόπους λατρείας.

01 Ta oneira tis kamilas ki alles istories gia ti siria Papandreou bookpress 7

Ωστόσο, και πάλι η μετά-αφήγηση του ταξιδιού που πραγματοποίησε στη Συρία θα ήταν μερική και περιοριστική αν αποτυπωνόταν μόνο σε φωτογραφίες, δίχως τη διήθηση τους στις λέξεις, τις ιστορίες και τους μύθους που γεννούν.

Αν και ποιήτρια, η Ελένη Παπανδρέου επέλεξε να διηγηθεί ιστορίες που γεννήθηκαν μέσα της τη στιγμή που αποτύπωνε τοπία, ανθρώπους, ακίνητους ουρανούς, ερείπια ναών ή όψεις της καθημερινότητας. 

Η δύναμη του παραμυθιού 

Η παραμυθητική δύναμη των ιστοριών που συνοδεύουν τις φωτογραφίες είναι κάτι παραπάνω από πρόδηλη. Κουβαλούν κάτι από την παράδοση της Ανατολής που μας έχει προσφέρει θαυμαστές ιστορίες σαν τις Χίλιες και μία νύχτες, αλλά και από μπορχεσιανές αντανακλάσεις στον καθρέφτη του τοπίου (εσωτερικού και εξωτερικού).

01 Ta oneira tis kamilas ki alles istories gia ti siria Papandreou bookpress 2

Ιστορίες για μια κολόνα, μια καμήλα, έναν παραμυθά, την απώλεια μιας ολόκληρης οικογένειας. Ενέλει για τη ζωή την ίδια. Έχεις την αίσθηση πως η Παπανδρέου συνομιλεί με την Μαργκερίτ Γιουρσενάρ και το βιβλίο της Ιστορίες της Ανατολής (μτφρ. Γιάννης Στρίγκος, εκδ. Πατάκη).

Ως εκ τούτου, η αφήγηση δεν σκοπεί να είναι φολκλόρ, χρονογραφική ή αμιγώς ταξιδιωτική. Είναι περισσότερο ποιητική, εσωτερική, ιμπρεσιονιστική. Οι ιστορίες του βιβλίου δεν περιορίζονται από τις φωτογραφίες.

Όπως κι εκείνες δεν χρειάζεται να είναι απόλυτα συνδεδεμένες με τις λέξεις που έπονται ή ακολουθούν. Η μεταξύ τους σχέση είναι περισσότερο υπόγεια και λιγότερο προφανής. Θα έλεγε κανείς πως αμφότερα τα μέρη που συγκροτούν αυτό το βιβλίο σε προτρέπουν να κάνεις τους δικούς σου συνειρμούς και να συνταιριάξεις λέξεις και εικόνες όπως εσύ θέλεις.

Πέραν της λογικής

Άλλωστε, η έννοια των παραμυθιών αυτή ακριβώς είναι: να μπορείς να λάβεις από αυτά το μήνυμα που εσύ θέλεις, Να μπορείς να αφεθείς στη μαγγανεία του απροσπέλαστου από τη λογική πράγματος που μας περιβάλλει. Ειδικά όταν βρίσκεσαι σε τόσο μυστηριακούς τόπους όπως η Συρία.

Αυτό το βιβλίο διαβάζεται με την απλόχωρη λογική του ταξιδιώτη-αναγνώστη που στο τέλος δεν ξέρει αν μπορεί να επιστρέψει εκεί από όπου ξεκίνησε. Ίσως, βέβαια, να μην χρειάζεται να το ξέρει.

 Αυτό το βιβλίο διαβάζεται με την απλόχωρη λογική του ταξιδιώτη-αναγνώστη που στο τέλος δεν ξέρει αν μπορεί να επιστρέψει εκεί από όπου ξεκίνησε. Ίσως, βέβαια, να μην χρειάζεται να το ξέρει.

iolkos papandreou ta oneira ths kamhlasΦτάνει να έχει συχνά το συγκεκριμένο βιβλίο δίπλα του, να το ξεφυλλίζει ενίοτε, σε ώρες βαριές σαν αυτές που γνωρίζει να «φτιάχνει» η πνιγηρή πραγματικότητα, και τότε να ανασυνθέτει το δικό του ταξίδι ξανά και ξανά.

Εντέλει, αυτή ενδέχεται να είναι και η σημαντικότερη συνεισφορά του συγκεκριμένου βιβλίου: να έχεις στο σπίτι σου ένα βιβλίο-πόρτα (μαγική, φυσικά) για το διαρκές ταξίδι. Ως γνωστόν: ο άνθρωπος μπορεί να κάνει τα πιο μακρινά ταξίδια του μέσα σε ένα δωμάτιο.


Ο ΔΙΟΝΥΣΗΣ ΜΑΡΙΝΟΣ είναι δημοσιογράφος και συγγραφέας. Το νέο του μυθιστόρημα «Σαν Νορμάλ» θα κυκλοφορήσει στις 12 Μαρτίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο. 

 

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

«Άγρια σιωπή» της Ρέινορ Γουίν (κριτική) – Η δύναμη της φύσης και της ανθρώπινης αντοχής

«Άγρια σιωπή» της Ρέινορ Γουίν (κριτική) – Η δύναμη της φύσης και της ανθρώπινης αντοχής

Για το νέο βιβλίο της συγγραφέα του πολυδιαβασμένου «Το μονοπάτι του αλατιού,   Ρέινορ Γουίν [Raynor Winn] «Άγρια σιωπή» (μτφρ. Γωγώ Αρβανίτη, εκδ. Κλειδάριθμος). Κεντρική εικόνα: H Ρέινορ Γουίν και ο σύζυγός της, Μοθ © BBC Radio 4. 

Γράφει ο ...

«Βασανιστήρια στην ΕΣΑ» του Δημήτρη Σερεμέτη (κριτική) – Το αναγκαίο «σκούντημα στη μνήμη»

«Βασανιστήρια στην ΕΣΑ» του Δημήτρη Σερεμέτη (κριτική) – Το αναγκαίο «σκούντημα στη μνήμη»

Για το βιβλίο του Δημήτρη Σερεμέτη «Βασανιστήρια στην ΕΣΑ. Ένα σενάριο (χωρίς πλατεϊτσα στην Κοκκινιά)» (εκδ. Πόλις). Κεντρική εικόνα: © Ert News/Nάσος Μπράτσος. 

Γράφει ο Γιώργος Σιακαντάρης 

Ο συγγραφέας, σ...

«Άθλημα ή αθλιότης» του Δημήτρη Κόκορη (κριτική) – Αρχίζει το ματς, στη λογοτεχνία

«Άθλημα ή αθλιότης» του Δημήτρη Κόκορη (κριτική) – Αρχίζει το ματς, στη λογοτεχνία

Για το βιβλίο του Δημήτρη Κόκορη «Άθλημα ή αθλιότης;» (εκδ. Πεδίο). Κεντρική εικόνα: από την ταινία του Παντελή Βούλγαρη «Φανέλα με το εννιά» που βασίστηκε στο ομώνυμο μυθιστόρημα του Μένη Κουμανταρέα.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος 

...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

«Καταθέσεις Πολιτισμού» – «Ιστορίες από μάρμαρο και ξερολιθιά στα αλώνια του χρόνου» με τον Μανόλη Κορρέ

«Καταθέσεις Πολιτισμού» – «Ιστορίες από μάρμαρο και ξερολιθιά στα αλώνια του χρόνου» με τον Μανόλη Κορρέ

Συνεχίζεται ο επιτυχημένος φετινός κύκλος εκδηλώσεων «Καταθέσεις Πολιτισμού» με συζητήσεις για σύγχρονη τέχνη, ιστορία και αρχαιολογία, από το Κέντρο Πολιτισμού, Έρευνας και Τεκμηρίωσης της Τράπεζας της Ελλάδος. Επόμενη εκδήλωση στις 24 Απριλίου με καλέσμένο τον ομότιμο καθηγητή Αρχιτεκτονικής ΕΜΠ Μανόλη Κορρέ....

Μεγάλη εκδήλωση για τον Κ.Π. Καβάφη στη Σορβόννη

Μεγάλη εκδήλωση για τον Κ.Π. Καβάφη στη Σορβόννη

Εκδήλωση με θέμα τη ζωή και το έργο του Κ.Π. Καβάφη, διοργάνωσε το Ελληνικό Ίδρυμα Πολιτισμού (ΕΙΠ) στο Παρίσι. Φωτογραφίες © Polyvios Anemoyannis / Hans Lucas.

Επιμέλεια: Book Press

Κατάμεστο το Αμφιθέατρο Richelieu του πανεπιστημίου της Σορβόννη...

«Η κασέτα» της Λούλας Αναγνωστάκη και «PAVLOV, ή δύο δευτερόλεπτα πριν από το έγκλημα», του Γουστάβο Οτ (κριτική) – Δύο σημαντικές παραστάσεις στο θέατρο «Σταθμός»

«Η κασέτα» της Λούλας Αναγνωστάκη και «PAVLOV, ή δύο δευτερόλεπτα πριν από το έγκλημα», του Γουστάβο Οτ (κριτική) – Δύο σημαντικές παραστάσεις στο θέατρο «Σταθμός»

Για τις παραστάσεις «Η κασέτα» της Λούλας Αναγνωστάκη σε σκηνοθεσία Μάνου Καρατζογιάννη και «PAVLOV, ή δύο δευτερόλεπτα πριν από το έγκλημα» του Γουστάβο Οτ σε σκηνοθεσία Δημήτρη Αποστολόπουλου, που ανεβαίνουν στη σκηνή του θεάτρου «Σταθμός». Κεντρική εικόνα: Από την παράσταση «Η κασέτα» © Αγγ. Παπαδόπουλος.&nb...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Μαργαρίτα Ιορδανίδη» του Μιχάλη Μακρόπουλου (προδημοσίευση)

«Μαργαρίτα Ιορδανίδη» του Μιχάλη Μακρόπουλου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη νουβέλα του Μιχάλη Μακρόπουλου «Μαργαρίτα Ιορδανίδη», η οποία θα κυκλοφορήσει στις 19 Απριλίου από τις εκδόσεις Κίχλη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Εἶχαν πιάσει γιὰ τὰ καλὰ οἱ ζέστες, καὶ τὴν ἑπόμενη Κυριακὴ κανόνισαν ν...

«Ο θάνατος έρχεται στάζοντας βροχή» του Αντρές Μοντέρο (προδημοσίευση)

«Ο θάνατος έρχεται στάζοντας βροχή» του Αντρές Μοντέρο (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Αντρές Μοντέρο [Andrés Montero] «Ο θάνατος έρχεται στάζοντας βροχή» (μτφρ. Μαρία Παλαιολόγου), το οποίο κυκλοφορεί στις 17 Απριλίου από τις εκδόσεις Διόπτρα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Η μονομαχ...

«Σχολείο για την αγάπη» της Ολίβια Μάνινγκ (προδημοσίευση)

«Σχολείο για την αγάπη» της Ολίβια Μάνινγκ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Ολίβια Μάνινγκ [Olivia Manning] «Σχολείο για την αγάπη» (μτφρ. Φωτεινή Πίπη), το οποίο κυκλοφορεί στις 23 Απριλίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Όταν έφτασαν στην κορυφή του λό...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Παγκόσμια Ημέρα Βιβλίου 2024: «Με ένα βιβλίο πετάω!» ξανά... – 12 βιβλία για το μεγάλο ταξίδι της ανάγνωσης

Παγκόσμια Ημέρα Βιβλίου 2024: «Με ένα βιβλίο πετάω!» ξανά... – 12 βιβλία για το μεγάλο ταξίδι της ανάγνωσης

Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Βιβλίου (23 Απριλίου) επιλέγουμε 12 βιβλία που μας βάζουν στα ενδότερα της λογοτεχνίας και μας συνοδεύουν στο ταξίδι της ανάγνωσης.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

Στις 23 Απριλίου γιορτάζουν τα βιβλ...

Δεν είναι «έγκλημα πάθους» είναι γυναικοκτονία: 5 μελέτες για την έμφυλη βία

Δεν είναι «έγκλημα πάθους» είναι γυναικοκτονία: 5 μελέτες για την έμφυλη βία

Πέντε μελέτες αναδεικνύουν τις νομικές και κοινωνικές διαστάσεις των γυναικοκτονιών και συμβάλλουν στην κατανόηση των αιτίων που προκαλούν την πιο ακραία μορφή έμφυλης βίας. Επειδή οι γυναικτοκτονίες δεν είναι «εγκλήματα πάθους» αλλά ανθρωποκτονίες με πολύ συγκεκριμένα χαρακτηριστικά.

Γράφει η Φανή Χ...

Επιστήμη, φιλοσοφία, τέχνες, βιογραφίες, λογοτεχνία: Οι εκδόσεις Ροπή μέσα από 5 βιβλία τους

Επιστήμη, φιλοσοφία, τέχνες, βιογραφίες, λογοτεχνία: Οι εκδόσεις Ροπή μέσα από 5 βιβλία τους

Με έδρα τη Θεσσαλονίκη, οι εκδόσεις Ροπή επιδιώκουν μέσω των βιβλίων τους την αλληλεπίδραση των θετικών επιστημών με άλλα γνωστικά πεδία, δίχως διάθεση να απευθύνονται μόνο σε ειδικούς και «γνώστες». 

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ