pseftes

Μεταφραστές και επιμελητές αποκαλύπτουν τις διαδρομές μέσα από τις οποίες προσέγγισαν τη γλώσσα, το ύφος ή και την οικονομία ενός βιβλίου και μοιράζονται μαζί μας μυστικά του εργαστηρίου τους. Φιλοξενούμενος, ο συγγραφέας και μεταφραστής Νίκος Α. Μάντης για τη μετάφραση των διηγημάτων του Μπάρι Χάνα [Barry Hannah] «Ψεύτες του νερού και άλλες ιστορίες» (εκδ. Καστανιώτη).

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Κατά τη διάρκεια της μετάφρασης συναντήσατε δυσκολίες που δεν τις περιμένατε;

Κυρίως συνάντησα δυσκολίες που τις περίμενα, κι αυτές είναι η εντελώς ιδιόμορφη πρόζα του Χάνα, ένα μίγμα από ντοπιολαλιές, τοπικές και εθνικές αργκό, καθώς και το προσωπικό, εξαρθρωμένο του ύφος, γεμάτο αλλαγές ρυθμού και συνεχείς σουρεαλιστικούς συνειρμούς, στους οποίους σκόνταφτα ξανά και ξανά, ψάχνοντας αφενός την κυριολεκτική σημασία τους (κάτι που ποτέ δεν είναι δεδομένο, ούτως ή άλλως) και αφετέρου το σκοπούμενο νόημά τους. Εκείνο που ίσως δεν περίμενα, ήταν η έκταση όλων των ανωτέρω. Γενικά είναι πάντα δύσκολο να πρέπει να συντονιστείς με το ρυθμό μιας ιδιοφυΐας.

Συμβουλευτήκατε παλαιότερες μεταφράσεις του κειμένου στα ελληνικά ή αποδόσεις του σε άλλη γλώσσα;

Δεν είχα αυτή την πολυτέλεια με τα ελληνικά, δεδομένου ότι πρώτη φορά μεταφραζόταν στη γλώσσα μας. Όσο για μεταφράσεις σε άλλες γλώσσες, δεν θα μου ήταν ιδιαίτερα χρήσιμες, μιας και τα αγγλικά είναι η μόνη ξένη γλώσσα που κατέχω σε σχετικά ικανοποιητικό βαθμό.

Κάθε καλή λογοτεχνική μετάφραση επιβάλλει την πιστή αποτύπωση του ιδιαίτερου κόσμου του μεταφραζόμενου συγγραφέα.

Πώς τοποθετείστε στο δίλημμα «πιστή μετάφραση / καλή μετάφραση»;

Νομίζω ότι σε κάποιο βαθμό είναι ψευτοδίλημμα, δεδομένου ότι κάθε καλή λογοτεχνική μετάφραση επιβάλλει την πιστή αποτύπωση του ιδιαίτερου κόσμου του μεταφραζόμενου συγγραφέα. Τώρα, όσον αφορά αμιγώς γλωσσικά θέματα, ιδιωματισμούς και τα λοιπά, φυσικά συνιστάται η χρήση της αναλογίας, προς αποφυγή λεκτικών ατοπημάτων του τύπου «κάθε σύννεφο έχει μια ασημένια γραμμή».

Προτιμάτε να μεταφράζετε κείμενα συγγραφέων που έχετε μεταφράσει βιβλία τους ή να γνωρίζετε νέους συγγραφικούς κόσμους;

Και τα δύο έχουν τη χάρη τους. Η πρώτη φορά φέρει πάντα το ευπρόσδεκτο στοιχείο της έκπληξης, της ανάγκης για προσαρμογή σε έναν καινούργιο κόσμο. Λίγο όπως ένας ρόλος στο θέατρο. Αντιστοίχως, η μεταφραστική επιστροφή σε κάποια συγγραφέα, για να είναι ευχάριστη, προϋποθέτει ότι αγάπησες την πρώτη σου επαφή με το έργο της. Προτιμώ λοιπόν, σε περίπτωση που επιστρέφω, αυτό να γίνεται με συγγραφείς τα βιβλία των οποίων θαυμάζω.

kastaniotis hannah pseftes tou nerou

Κατά τη διάρκεια της μετάφρασης η χρονική απόσταση που σας χωρίζει με τον/τη συγγραφέα αισθανθήκατε ότι ήταν ανασταλτικός παράγοντας για τη μετάφραση ή λειτούργησε με τρόπο απελευθερωτικό για το μεταφρασμένο κείμενο;

Όχι, καθόλου, και το λέω με μεγάλη βεβαιότητα. Στη λογοτεχνία έτσι κι αλλιώς οι χρονικές ή άλλες αποστάσεις εκμηδενίζονται όταν υπάρχει ποιότητα. Για να μην πούμε ότι η αίσθηση της απόστασης (με την έννοια της αισθητικής αποξένωσης) είναι πιο πιθανή σε έργα επικαιρικά ή του συρμού, που μεταφράζονται περισσότερο προς χάριν του εμπορίου. Τα «παλιά» έργα έχουν πάντα ικανούς λόγους για τους οποίους βρίσκονται κοντά μας. Αυτό βέβαια δεν ξέρω αν μας απελευθερώνει ακριβώς, ή αν μας φορτώνει με ένα ακόμα μεγαλύτερο αίσθημα ευθύνης.


Ο Νίκος Α. Μάντης, γεννήθηκε στην Αθήνα, όπου ζει και εργάζεται. Σπούδασε νομικά και ασχολήθηκε με το θέατρο. Το βιβλίο Το μάτι του άνθους ήταν η πρώτη του ποιητική συλλογή και ακολούθησε η συλλογή διηγημάτων Ψευδώνυμο (2006), καθώς και δύο μυθιστορήματα, Το χιόνι του καλοκαιριού (2010) και Άγρια Ακρόπολη (2013), όλα από τις εκδόσεις Καστανιώτη. Έχει τιμηθεί με το βραβείο μυθιστορήματος της Ακαδημίας Αθηνών (Ίδρυμα Κώστα και Ελένης Ουράνη) για το βιβλίο του Οι τυφλοί, έχει αποσπάσει δύο φορές το βραβείο μυθιστορήματος του ηλεκτρονικού περιοδικού «Ο Αναγνώστης», για τα βιβλία Οι τυφλοί και Άγρια Ακρόπολη, και έχει διακριθεί με το The Athens Prize for Literature του περιοδικού (δε)κατα για το μυθιστόρημα Πέτρα Ψαλίδι Χαρτί.

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Παναγιώτης Κεχαγιάς: «Με τον Φόκνερ ένιωθα σαν ζογκλέρ με καμιά δεκαριά αναμμένους πυρσούς στον αέρα»

Παναγιώτης Κεχαγιάς: «Με τον Φόκνερ ένιωθα σαν ζογκλέρ με καμιά δεκαριά αναμμένους πυρσούς στον αέρα»

Μεταφραστές και επιμελητές αποκαλύπτουν τις διαδρομές μέσα από τις οποίες προσέγγισαν τη γλώσσα, το ύφος ή και την οικονομία ενός βιβλίου και μοιράζονται μαζί μας μυστικά του εργαστηρίου τους. Φιλοξενούμενος, ο συγγραφέας και μεταφραστής Παναγιώτης Κεχαγιάς για τη μετάφραση του μυθιστορήματος του Ουίλιαμ Φόκνερ [Wil...

Τόνια Κοβαλένκο: «Τα 149 χρόνια που με χώριζαν από τον κορυφαίο Χάρντυ ξυπνούσαν συχνά μέσα μου ένα δέος»

Τόνια Κοβαλένκο: «Τα 149 χρόνια που με χώριζαν από τον κορυφαίο Χάρντυ ξυπνούσαν συχνά μέσα μου ένα δέος»

Μεταφραστές και επιμελητές αποκαλύπτουν τις διαδρομές μέσα από τις οποίες προσέγγισαν τη γλώσσα, το ύφος ή και την οικονομία ενός βιβλίου και μοιράζονται μαζί μας μυστικά του εργαστηρίου τους. Φιλοξενούμενη, η μεταφράστρια Τόνια Κοβαλένκο για τη μετάφραση του μυθιστορήματος του Τόμας Χάρντυ [Thomas Hardy] «Μακριά απ...

Μιχάλης Δελέγκος: «Και τα τρία βιβλία της Ντόνα Ταρτ μου άφησαν ανεξίτηλες εντυπώσεις»

Μιχάλης Δελέγκος: «Και τα τρία βιβλία της Ντόνα Ταρτ μου άφησαν ανεξίτηλες εντυπώσεις»

Μεταφραστές και επιμελητές αποκαλύπτουν τις διαδρομές μέσα από τις οποίες προσέγγισαν τη γλώσσα, το ύφος ή και την οικονομία ενός βιβλίου και μοιράζονται μαζί μας μυστικά του εργαστηρίου τους. Φιλοξενούμενος, ο μεταφράστής Μιχάλης Δελέγκος για τη μετάφραση των τριών μυθιστορημάτων της Ντόνα Ταρτ [Donna Tartt] «Η μυσ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Νέος φορέας για το βιβλίο: «Μέσα στον επόμενο μήνα η λειτουργία του» είπε μεταξύ άλλων ο υφυπουργός Πολιτισμού Χρίστος Δήμας στην 20ή ΔΕΒΘ

Νέος φορέας για το βιβλίο: «Μέσα στον επόμενο μήνα η λειτουργία του» είπε μεταξύ άλλων ο υφυπουργός Πολιτισμού Χρίστος Δήμας στην 20ή ΔΕΒΘ

Για το έντυπο βιβλίο στην εποχή της τεχνητής νοημοσύνης, τις προοπτικές της αγοράς βιβλίου, τον νέο νόμο για το βιβλίο, καθώς και τις ευκαιρίες και τις προοπτικές του κλάδου μίλησε ο υφυπουργός Πολιτισμού Χρίστος Δήμας.

Επιμέλεια: Book Press

...

ΔΕΒΘ 2024: Μέρα 2η – Ο λόγος στις γυναίκες: Εκδότριες από την Ελλάδα και τη Σάρζα, στερεότυπα και νέα γενιά

ΔΕΒΘ 2024: Μέρα 2η – Ο λόγος στις γυναίκες: Εκδότριες από την Ελλάδα και τη Σάρζα, στερεότυπα και νέα γενιά

Πώς δουλεύουν οι εκδοτικοί οίκοι που έχουν στο τιμόνι τους γυναίκες; Πόσο επιδραστικοί είναι; Ποια είναι η εμπειρία εκδοτριών σε ένα εμιράτο; Μια σημαντική συζήτηση που ξεχώρισε κατά την 2η μέρα της Διεθνούς Έκθεσης Βιβλίου Θεσσαλονίκης, ενώ λίγο αργότερα με αφορμή τον συλλογικό τόμο με εμπειρίες έφηβων και νέων γυν...

ΔΕΒΘ 2024: Μέρα 2η – Τεχνητή Νοημοσύνη: Μια σχέση γονιού παιδιού ή κίνδυνος ενόψει;

ΔΕΒΘ 2024: Μέρα 2η – Τεχνητή Νοημοσύνη: Μια σχέση γονιού παιδιού ή κίνδυνος ενόψει;

Δύο σημαντικές συζητήσεις έγιναν κατά τη διάρκεια της 2ης ημέρας της 20ής ΔΕΒΘ για το κυρίαρχο ζήτημα της εποχής μας, την Τεχνητή Νοημοσύνη.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

Μια από τις βασικές θεματικές της 20ής ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής» του Μουράτ Εσέρ (προδημοσίευση)

«Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής» του Μουράτ Εσέρ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη μελέτη του Μουράτ Εσέρ [Murat Eser] «Ο ελληνικός Εμφύλιος πόλεμος 1946-1949 μέσα από τον τουρκικό Τύπο της εποχής», η οποία κυκλοφορεί αυτές τις μέρες από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Εφημερίδα...

«Ο Αλγόριθμος» του Κυριάκου Κεντρωτή (προδημοσίευση)

«Ο Αλγόριθμος» του Κυριάκου Κεντρωτή (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη συλλογή διηγημάτων του Κυριάκου Κεντρωτή «Ο Αλγόριθμος – Ιστορίες σαν παραμύθια», η οποία θα κυκλοφορήσει τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

«Ο ξεχασμένος ήρωας»

...
«Μαύρο πέπλο» της Μαρίας Φώσκολου (προδημοσίευση)

«Μαύρο πέπλο» της Μαρίας Φώσκολου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το νέο μυθιστόρημα της Μαρίας Φώσκολου «Μαύρο πέπλο», το οποίο θα κυκλοφορήσει τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Book Press

Η μεταλλική γεύση του αίματος παρέμενε ακόμη νωπή επάνω στα διψασμένα χείλη μ...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τι διαβάζουμε τώρα; 12 βιβλία λογοτεχνίας που βγήκαν πρόσφατα και ξεχωρίζουν

Τι διαβάζουμε τώρα; 12 βιβλία λογοτεχνίας που βγήκαν πρόσφατα και ξεχωρίζουν

Εαρινά αναγνώσματα από όλο τον κόσμο. Νομπελίστες, αναγνωρισμένοι συγγραφείς, αλλά και νέα ταλέντα ξεχωρίζουν και τραβούν την προσοχή. Στην κεντρική εικόνα, οι Αμπντουλραζάκ Γκούρνα, Κάρα Χόφμαν, Ντέιβιντ Μίτσελ.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος 

Από την...

Από τον κβαντικό υπολογιστή στην παραγωγική Τεχνητή Νοημοσύνη: 3 βιβλία για ένα μέλλον που είναι ήδη εδώ

Από τον κβαντικό υπολογιστή στην παραγωγική Τεχνητή Νοημοσύνη: 3 βιβλία για ένα μέλλον που είναι ήδη εδώ

Η επιστήμη προχωράει με ραγδαίoυς ρυθμούς. Η 4η βιομηχανική επανάσταση θα στηριχθεί στην κβαντική υπεροχή και την Τεχνητή Νοημοσύνη. Για να ξέρουμε πώς θα είναι το μέλλον μας επιλέγουμε τρία βιβλία που εξηγούν λεπτομέρως όλα όσα θα συμβούν. Kεντρική εικόνα: @ Wikipedia.

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος ...

Από το Βυζάντιο έως το Brexit: 12 ιστορικά βιβλία που κυκλοφόρησαν πρόσφατα

Από το Βυζάντιο έως το Brexit: 12 ιστορικά βιβλία που κυκλοφόρησαν πρόσφατα

Από το Βυζάντιο έως τον Βενιζέλο κι από τη μάχη του Στάλιγκραντ έως τη σημερινή μορφή της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Επιλέγουμε δώδεκα ιστορικά βιβλία που ανοίγουν διάλογο ανάμεσα στο χθες και το σήμερα. Στην κεντρική εικόνα, φωτογραφία από το εξώφυλλο του βιβλίου του Μενέλαου Χαραλαμπίδη «Οι δωσίλογοι» (εκδ. Αλεξάνδρεια).&...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ