pente erotiseis sotiropoulou2

Μεταφραστές και επιμελητές αποκαλύπτουν τις διαδρομές μέσα από τις οποίες προσέγγισαν τη γλώσσα, το ύφος ή και την οικονομία ενός βιβλίου και μοιράζονται μαζί μας μυστικά του εργαστηρίου τους. Φιλοξενούμενη, η μεταφράστρια Χριστίνα Σωτηροπούλου για τη μετάφραση του μυθιστορήματος του Τζ.Μ. Κουτσί [J. M. Coetzee] «Ο Πολωνός» (εκδ. Διόπτρα).

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Κατά τη διάρκεια της μετάφρασης συναντήσατε δυσκολίες που δεν τις περιμένατε; 

Μετά από είκοσι δύο χρόνια στον χώρο της μετάφρασης, έχω καταλήξει στο εξής συμπέρασμα: η μετάφραση των βιβλίων των σπουδαίων συγγραφέων όπως ο Κουτσί δεν είναι δύσκολη: είναι απαιτητική. Είναι πολύ δυσκολότερο να μεταφράζεις μέτριους συγγραφείς ή καλούς συγγραφείς που έχουν μια άτυχη στιγμή μέσα σε ένα βιβλίο. Οι σπουδαίοι συγγραφείς ακριβολογούν, η κάθε λέξη είναι προϊόν σκέψης και αποτελεί συνειδητή επιλογή. Ο μεταφραστής υπηρετεί τον συγγραφέα έχοντας κατά νου ότι δεν θα βρεθεί ποτέ στη δύσκολη θέση να μαντέψει τι θέλει να πει ή να διαφωνήσει με τις επιλογές του. Τα κείμενα αυτά αποτελούν καλοδεχούμενη πρόκληση για εμάς τους μεταφραστές και είναι ένας από τους λόγους που αγαπάμε τη δουλειά μας.

Συμβουλευτήκατε παλαιότερες μεταφράσεις του κειμένου στα ελληνικά ή αποδόσεις του σε άλλη γλώσσα;

Όχι, εξάλλου το βιβλίο δεν είχε κυκλοφορήσει ακόμη όταν το μετέφραζα. Μου έχει συμβεί στο παρελθόν να συμβουλευτώ τη γαλλική έκδοση βιβλίου για να επιβεβαιώσω κάποιες μεταφραστικές επιλογές μου σε σημεία που μπορούσαν να ερμηνευτούν με διάφορους τρόπους.

Οι μεταφραστές οφείλουμε να παράγουμε πιστές και καλές μεταφράσεις ώστε να έχουν πρόσβαση στο βιβλίο όσο το δυνατόν περισσότεροι αναγνώστες σε ισότιμες λογοτεχνικές συνθήκες.

Πώς τοποθετείστε στο δίλημμα «πιστή μετάφραση / καλή μετάφραση»;

Υποθέτω ότι για τους περισσότερους αναγνώστες που δεν έχουν ασχοληθεί επαγγελματικά με τη μετάφραση, η «πιστή μετάφραση» παραπέμπει στην κατά λέξη μετάφραση. Αλλά η πιστή μετάφραση είναι πιστή προς το πνεύμα του συγγραφέα, απαιτεί συντονισμό του μεταφραστή με τον συγγραφέα, όχι μόνο σε επίπεδο γλώσσας, ρυθμού, αισθητικής, αλλά και σε σχέση με τις επιλογές που καλείται να κάνει ο μεταφραστής για κάθε λέξη, για κάθε πρόταση. Η ερώτηση που θέτω κάθε φορά είναι: πώς θα έγραφε ο συγγραφέας το βιβλίο αν ήξερε ελληνικά; Επομένως, το δίλημμα κατά την ταπεινή μου άποψη, δεν υφίσταται. Οι μεταφραστές οφείλουμε να παράγουμε πιστές και καλές μεταφράσεις ώστε να έχουν πρόσβαση στο βιβλίο όσο το δυνατόν περισσότεροι αναγνώστες σε ισότιμες λογοτεχνικές συνθήκες.

Προτιμάτε να μεταφράζετε κείμενα συγγραφέων που έχετε μεταφράσει βιβλία τους ή να γνωρίζετε νέους συγγραφικούς κόσμους;

Και τα δύο. Ενθουσιάζομαι σαν μικρό παιδί όταν φτάνει στα χέρια μου βιβλίο πρωτοεμφανιζόμενου συγγραφέα και διαπιστώνω ότι έχει όλες τις προδιαγραφές για μια σημαντική λογοτεχνική πορεία. Και φυσικά, τα καινούρια βιβλία συγγραφέων που έχουμε «συναντηθεί» μεταφραστικά στο παρελθόν είναι πάντα καλοδεχούμενα. Είναι σαν να ξανασυναντάς έναν παλιό φίλο, θες να ακούσεις αυτά που έχει να σου πει και να διακρίνεις τυχόν αλλαγές (στη συντριπτική πλειοψηφία τους, προς το καλύτερο).

dioptra coetzee polonos

Κατά τη διάρκεια της μετάφρασης επιδιώξατε επαφή με τον συγγραφέα; Αν ναι, σε τι σας βοήθησε;

Όχι, σε πολύ σπάνιες περιπτώσεις επικοινωνώ με τους συγγραφείς των βιβλίων που μεταφράζω – κυρίως όταν προκύπτει κάποιο ζήτημα, αν π.χ. εντοπίσω ένα πραγματολογικό λάθος που ξέφυγε από τον επιμελητή του πρωτοτύπου. Φυσικά, θα ήταν τιμή μου να μιλήσω με τον Τζ. Μ. Κουτσί, ειδικά έχοντας διαβάσει το βιβλίο με τις επιστολές που αντάλλασσε με τον Πολ Όστερ (Here and Now: Letters, 2008-2011). Το συνιστώ ανεπιφύλακτα σε όποιον θέλει να γνωρίσει καλύτερα τον τρόπο σκέψης (και το ευφυέστατο χιούμορ) αυτών των δύο σπουδαίων συγγραφέων έξω από το πλαίσιο του λογοτεχνικού τους έργου.


Συνοπτικό βιογραφικό

Η Χριστίνα Σωτηροπούλου γεννήθηκε στην Αθήνα και πέρασε την παιδική της ηλικία στο Ηράκλειο Κρήτης. Τελείωσε το λύκειο στην Ελληνογαλλική Σχολή Άγιος Ιωσήφ, σπούδασε μετάφραση και έκανε μεταπτυχιακό στην υπολογιστική γλωσσολογία. Από το 2002 εργάζεται ως μεταφράστρια και γράφει σενάρια για τον κινηματογράφο και τη διαφήμιση. Έχει εκδώσει δύο μυθιστορήματα. 

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Παναγιώτης Κεχαγιάς: «Με τον Φόκνερ ένιωθα σαν ζογκλέρ με καμιά δεκαριά αναμμένους πυρσούς στον αέρα»

Παναγιώτης Κεχαγιάς: «Με τον Φόκνερ ένιωθα σαν ζογκλέρ με καμιά δεκαριά αναμμένους πυρσούς στον αέρα»

Μεταφραστές και επιμελητές αποκαλύπτουν τις διαδρομές μέσα από τις οποίες προσέγγισαν τη γλώσσα, το ύφος ή και την οικονομία ενός βιβλίου και μοιράζονται μαζί μας μυστικά του εργαστηρίου τους. Φιλοξενούμενος, ο συγγραφέας και μεταφραστής Παναγιώτης Κεχαγιάς για τη μετάφραση του μυθιστορήματος του Ουίλιαμ Φόκνερ [Wil...

Νίκος Α. Μάντης: «Είναι πάντα δύσκολο να πρέπει να συντονιστείς με το ρυθμό μιας ιδιοφυΐας»

Νίκος Α. Μάντης: «Είναι πάντα δύσκολο να πρέπει να συντονιστείς με το ρυθμό μιας ιδιοφυΐας»

Μεταφραστές και επιμελητές αποκαλύπτουν τις διαδρομές μέσα από τις οποίες προσέγγισαν τη γλώσσα, το ύφος ή και την οικονομία ενός βιβλίου και μοιράζονται μαζί μας μυστικά του εργαστηρίου τους. Φιλοξενούμενος, ο συγγραφέας και μεταφραστής Νίκος Α. Μάντης για τη μετάφραση των διηγημάτων του Μπάρι Χάνα [Barry Hannah] «...

Τόνια Κοβαλένκο: «Τα 149 χρόνια που με χώριζαν από τον κορυφαίο Χάρντυ ξυπνούσαν συχνά μέσα μου ένα δέος»

Τόνια Κοβαλένκο: «Τα 149 χρόνια που με χώριζαν από τον κορυφαίο Χάρντυ ξυπνούσαν συχνά μέσα μου ένα δέος»

Μεταφραστές και επιμελητές αποκαλύπτουν τις διαδρομές μέσα από τις οποίες προσέγγισαν τη γλώσσα, το ύφος ή και την οικονομία ενός βιβλίου και μοιράζονται μαζί μας μυστικά του εργαστηρίου τους. Φιλοξενούμενη, η μεταφράστρια Τόνια Κοβαλένκο για τη μετάφραση του μυθιστορήματος του Τόμας Χάρντυ [Thomas Hardy] «Μακριά απ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Τo «100 χρόνια μοναξιά» του Γκαμπριέλ Γκαρσία Μάρκες έγινε σειρά

Τo «100 χρόνια μοναξιά» του Γκαμπριέλ Γκαρσία Μάρκες έγινε σειρά

Η πλατφόρμα έδωσε στη δημοσιότητα το teaser trailer του σίριαλ 16 επεισοδίων που προσπαθεί να οπτικοποιήσει το εμβληματικό μυθιστόρημα «100 χρόνια μοναξιά» του νομπελίστα Κολομβιανού συγγραφέα. Κεντρική εικόνα: © Netflix. 

Επιμέλεια: Book Press

...
Στο Κέντρο Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος: Η Άννα Κοκκίνου διαβάζει τον «Μοσκώβ-Σελήμ» του Γεωργίου Βιζυηνού

Στο Κέντρο Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος: Η Άννα Κοκκίνου διαβάζει τον «Μοσκώβ-Σελήμ» του Γεωργίου Βιζυηνού

Την Κυριακή 28 Απριλίου στις 20:00 στον Φάρο του ΚΠΙΣΝ θα πραγματοποιηθεί η τελευταία ανάγνωση της επιτυχημένης σειράς «Παραβάσεις / Αναγνώσεις», του θεατρικού αναλόγιου που επιμελείται η σκηνοθέτης Σύλβια Λιούλιου. Αυτή τη φορά, η Άννα Κοκκίνου συνεργάζεται με τον Νίκο Βελιώτη και διαβάζει τον «Μοσκώβ-Σελήμ» τ...

Μια βραδιά για τον Νίκο Γκάτσο στην Καλαμάτα

Μια βραδιά για τον Νίκο Γκάτσο στην Καλαμάτα

Καλεσμένοι στη βραδιά μιλούν για το έργο του κορυφαίου στιχουργού, ενώ θα ακουστούν και τραγούδια σε ποίηση Νίκου Γκάτσου με τη Μαρία Κρασοπούλου και τον Νικόλα Παλαιολόγο.

Επιμέλεια: Book Press

Ο Δήμος Καλαμάτας και ο Τομέας Λόγου και Γραμμάτων της Κ.Ε. «ΦΑΡΙΣ», διοργανώνουν...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Μαργαρίτα Ιορδανίδη» του Μιχάλη Μακρόπουλου (προδημοσίευση)

«Μαργαρίτα Ιορδανίδη» του Μιχάλη Μακρόπουλου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από τη νουβέλα του Μιχάλη Μακρόπουλου «Μαργαρίτα Ιορδανίδη», η οποία θα κυκλοφορήσει στις 19 Απριλίου από τις εκδόσεις Κίχλη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Εἶχαν πιάσει γιὰ τὰ καλὰ οἱ ζέστες, καὶ τὴν ἑπόμενη Κυριακὴ κανόνισαν ν...

«Ο θάνατος έρχεται στάζοντας βροχή» του Αντρές Μοντέρο (προδημοσίευση)

«Ο θάνατος έρχεται στάζοντας βροχή» του Αντρές Μοντέρο (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Αντρές Μοντέρο [Andrés Montero] «Ο θάνατος έρχεται στάζοντας βροχή» (μτφρ. Μαρία Παλαιολόγου), το οποίο κυκλοφορεί στις 17 Απριλίου από τις εκδόσεις Διόπτρα.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Η μονομαχ...

«Σχολείο για την αγάπη» της Ολίβια Μάνινγκ (προδημοσίευση)

«Σχολείο για την αγάπη» της Ολίβια Μάνινγκ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Ολίβια Μάνινγκ [Olivia Manning] «Σχολείο για την αγάπη» (μτφρ. Φωτεινή Πίπη), το οποίο κυκλοφορεί στις 23 Απριλίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Όταν έφτασαν στην κορυφή του λό...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Δεν είναι «έγκλημα πάθους» είναι γυναικοκτονία: 5 μελέτες για την έμφυλη βία

Δεν είναι «έγκλημα πάθους» είναι γυναικοκτονία: 5 μελέτες για την έμφυλη βία

Πέντε μελέτες αναδεικνύουν τις νομικές και κοινωνικές διαστάσεις των γυναικοκτονιών και συμβάλλουν στην κατανόηση των αιτίων που προκαλούν την πιο ακραία μορφή έμφυλης βίας. Επειδή οι γυναικτοκτονίες δεν είναι «εγκλήματα πάθους» αλλά ανθρωποκτονίες με πολύ συγκεκριμένα χαρακτηριστικά.

Γράφει η Φανή Χ...

Επιστήμη, φιλοσοφία, τέχνες, βιογραφίες, λογοτεχνία: Οι εκδόσεις Ροπή μέσα από 5 βιβλία τους

Επιστήμη, φιλοσοφία, τέχνες, βιογραφίες, λογοτεχνία: Οι εκδόσεις Ροπή μέσα από 5 βιβλία τους

Με έδρα τη Θεσσαλονίκη, οι εκδόσεις Ροπή επιδιώκουν μέσω των βιβλίων τους την αλληλεπίδραση των θετικών επιστημών με άλλα γνωστικά πεδία, δίχως διάθεση να απευθύνονται μόνο σε ειδικούς και «γνώστες». 

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

...
Aπό τον Γκάμπορ Μάτε έως τον Όσσο: 5 βιβλία για μια πιο υγιή και ισορροπημένη ζωή

Aπό τον Γκάμπορ Μάτε έως τον Όσσο: 5 βιβλία για μια πιο υγιή και ισορροπημένη ζωή

Πέντε βιβλία που κυκλοφόρησαν πρόσφατα μάς δείχνουν τον δρόμο για μια πιο υγιή και ισορροπημένη ζωή, μέσα από δεδομένα που προέκυψαν από σημαντικές επιστημονικές έρευνες των τελευταίων ετών και από πολύτιμα αποστάγματα πνευματικής εμβάθυνσης. 

Γράφει η Ελεάνα Κολοβού 

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ