pente erotiseis tsironi

Μεταφραστές και επιμελητές αποκαλύπτουν τις διαδρομές μέσα από τις οποίες προσέγγισαν τη γλώσσα, το ύφος ή και την οικονομία ενός βιβλίου και μοιράζονται μαζί μας μυστικά του εργαστηρίου τους. Φιλοξενούμενη, η μεταφράστρια Έφη Τσιρώνη για τη μετάφραση του μυθιστορήματος της Άιρις Μέρντοχ [Iris Murdoch] «Η καμπάνα» (εκδ. Διόπτρα).

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Κατά τη διάρκεια της μετάφρασης συναντήσατε δυσκολίες που δεν τις περιμένατε; 

Είναι πάγια τακτική μου να προσεγγίζω τα προς μετάφραση κείμενα περιμένοντας μεγαλύτερες δυσκολίες απ’ όσες συνήθως ανακύπτουν τελικά – πιστεύω πως όσο κακός σύμβουλος είναι ο φόβος στη μετάφραση, άλλο τόσο καλός σύμμαχος είναι η σύνεση και η μετρημένη επιφυλακτικότητα. Όσο για την Καμπάνα συγκεκριμένα, την πρώτη μεταφραστική συνάντησή μου με την ιδιοφυή Άιρις Μέρντοχ, διαπίστωσα με θαυμασμό, αλλά και ανακούφιση, ότι οι όποιες δυσκολίες μπορούν να ξεπεραστούν με αρωγό το ίδιο το κείμενο. Χωρίς εκπτώσεις και απλουστεύσεις, τα κείμενα της Μέρντοχ έχουν την ιδιότητα να λύνουν τα προβλήματα που τα ίδια θέτουν χάρη στο μοναδικό ταλέντο της συγγραφέως τους να συνδυάζει ένα σπινθηροβόλο και ευρύ, κρυστάλλινης καθαρότητας πνεύμα με μια πραγματικά αριστοτεχνική πένα.

Συμβουλευτήκατε παλαιότερες μεταφράσεις του κειμένου στα ελληνικά ή αποδόσεις του σε άλλη γλώσσα;

Η Καμπάνα μεταφράζεται για πρώτη φορά στα ελληνικά, και ήταν μεγάλη χαρά και τιμή για μένα να αναλάβω τη μετάφρασή της. Όσο για το αν αναζήτησα αποδόσεις του βιβλίου σε άλλη γλώσσα, όχι, εκτός και αν υπολογίσει κανείς ως «άλλη γλώσσα» τα έξοχα, στιβαρά, και ομολογουμένως αρκετά σπάνια στις μέρες μας, αγγλικά της Μέρντοχ.

Οι συγγραφείς που γνωρίζεις μεταφραστικά είναι σαν παλιοί φίλοι, κάτι σαν το περιώνυμο «παλιό πουλόβερ». Νιώθεις άνετα μαζί τους [...] πάντοτε όμως έρχεται η στιγμή που λαχταράς την αλλαγή και το καινούριο. Η ευτυχέστερη συγκυρία προκύπτει όταν ανακαλύπτεις σ’ αυτό το καινούριο, και ειδικότερα στους νέους συγγραφείς, επιρροές και αποτυπώματα των παλιών, αγαπημένων σου φίλων.

Πώς τοποθετείστε στο δίλημμα «πιστή μετάφραση / καλή μετάφραση»;

Προτιμώ τον όρο «επιτυχημένη μετάφραση», και, για μένα, το μετάφρασμα είναι επιτυχημένο όταν κατορθώνει να μεταφέρει με σαφήνεια και γλαφυρότητα τη σημασιολογική, νοηματική και λογοτεχνική πρόθεση του πρωτοτύπου, δηλαδή του συγγραφέα.

Προτιμάτε να μεταφράζετε κείμενα συγγραφέων που έχετε μεταφράσει βιβλία τους ή να γνωρίζετε νέους συγγραφικούς κόσμους;

Οι συγγραφείς που γνωρίζεις μεταφραστικά είναι σαν παλιοί φίλοι, κάτι σαν το περιώνυμο «παλιό πουλόβερ». Νιώθεις άνετα μαζί τους, και χαλαρά, καμιά φορά σε επικίνδυνο σημείο, πάντοτε όμως έρχεται η στιγμή που λαχταράς την αλλαγή και το καινούριο. Η ευτυχέστερη συγκυρία προκύπτει όταν ανακαλύπτεις σ’ αυτό το καινούριο, και ειδικότερα στους νέους συγγραφείς, επιρροές και αποτυπώματα των παλιών, αγαπημένων σου φίλων.

dioptra murdoch kampana

Κατά τη διάρκεια της μετάφρασης η χρονική απόσταση που σας χωρίζει με τη συγγραφέα αισθανθήκατε ότι ήταν ανασταλτικός παράγοντας για τη μετάφραση ή λειτούργησε με τρόπο απελευθερωτικό για το μεταφρασμένο κείμενο;

Θεωρώ πως, εκτός των άλλων, η μετάφραση είναι, ή θα έπρεπε να είναι, μια μηχανή του χρόνου. Αν καταφέρεις να επιβιβαστείς σε αυτήν, χρησιμοποιώντας την έρευνα, τη λογική, αλλά και την ενσυναίσθηση, οι αποστάσεις εκμηδενίζονται, οι συγγραφείς, η πρόθεσή τους, και ο κόσμος στον οποίο έζησαν και δημιούργησαν αποκαλύπτονται, λύνοντάς σου τα χέρια και λειτουργώντας απελευθερωτικά για το μεταφρασμένο κείμενο. Θέλω να πιστεύω ότι στην περίπτωση της Καμπάνας είχα την καλή τύχη να προλάβω τη μεταφραστική χρονομηχανή – το αν τελικά τα κατάφερα, είναι κάτι που μένει στην κρίση των Ελλήνων αναγνωστών.

Ακολουθήστε την bookpress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Παναγιώτης Κεχαγιάς: «Με τον Φόκνερ ένιωθα σαν ζογκλέρ με καμιά δεκαριά αναμμένους πυρσούς στον αέρα»

Παναγιώτης Κεχαγιάς: «Με τον Φόκνερ ένιωθα σαν ζογκλέρ με καμιά δεκαριά αναμμένους πυρσούς στον αέρα»

Μεταφραστές και επιμελητές αποκαλύπτουν τις διαδρομές μέσα από τις οποίες προσέγγισαν τη γλώσσα, το ύφος ή και την οικονομία ενός βιβλίου και μοιράζονται μαζί μας μυστικά του εργαστηρίου τους. Φιλοξενούμενος, ο συγγραφέας και μεταφραστής Παναγιώτης Κεχαγιάς για τη μετάφραση του μυθιστορήματος του Ουίλιαμ Φόκνερ [Wil...

Νίκος Α. Μάντης: «Είναι πάντα δύσκολο να πρέπει να συντονιστείς με το ρυθμό μιας ιδιοφυΐας»

Νίκος Α. Μάντης: «Είναι πάντα δύσκολο να πρέπει να συντονιστείς με το ρυθμό μιας ιδιοφυΐας»

Μεταφραστές και επιμελητές αποκαλύπτουν τις διαδρομές μέσα από τις οποίες προσέγγισαν τη γλώσσα, το ύφος ή και την οικονομία ενός βιβλίου και μοιράζονται μαζί μας μυστικά του εργαστηρίου τους. Φιλοξενούμενος, ο συγγραφέας και μεταφραστής Νίκος Α. Μάντης για τη μετάφραση των διηγημάτων του Μπάρι Χάνα [Barry Hannah] «...

Τόνια Κοβαλένκο: «Τα 149 χρόνια που με χώριζαν από τον κορυφαίο Χάρντυ ξυπνούσαν συχνά μέσα μου ένα δέος»

Τόνια Κοβαλένκο: «Τα 149 χρόνια που με χώριζαν από τον κορυφαίο Χάρντυ ξυπνούσαν συχνά μέσα μου ένα δέος»

Μεταφραστές και επιμελητές αποκαλύπτουν τις διαδρομές μέσα από τις οποίες προσέγγισαν τη γλώσσα, το ύφος ή και την οικονομία ενός βιβλίου και μοιράζονται μαζί μας μυστικά του εργαστηρίου τους. Φιλοξενούμενη, η μεταφράστρια Τόνια Κοβαλένκο για τη μετάφραση του μυθιστορήματος του Τόμας Χάρντυ [Thomas Hardy] «Μακριά απ...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Διαβάζοντας με τον Μάριο Κρητικόπουλο

Διαβάζοντας με τον Μάριο Κρητικόπουλο

Πρόσωπα από τον χώρο των τεχνών, των ιδέων και του πολιτισμού, αποκαλύπτουν τον δικό τους αναγνωστικό χαρακτήρα, τη μύχια σχέση τους με το βιβλίο και την ανάγνωση. Σήμερα, ο ηθοποιός Μάριος Κρητικόπουλος.

Επιμέλεια: Book Press 

...
H «Κάρι» του Στίβεν Κινγκ σε σπέσιαλ κινηματογραφική προβολή

H «Κάρι» του Στίβεν Κινγκ σε σπέσιαλ κινηματογραφική προβολή

Η προβολή της καλτ ταινίας του Μπράιαν Ντε Πάλμα, που στηρίζεται στο ομώνυμο μυθιστόρημα του «Βασιλιά» Στίβεν Κινγκ, θα γίνει στον κινηματογράφο Δαναό την Παρασκευή, 19 Απριλίου (9.45 μ.μ.)

Επιμέλεια: Book Press

Είναι από τα βιβλία που δεν ξεχνάς εύκολ...

Συγγραφείς μποϊκοτάρουν το PEN America για τη χλιαρή στάση του στον πόλεμο στη Γάζα – μεταξύ αυτών η Ναόμι Κλάιν

Συγγραφείς μποϊκοτάρουν το PEN America για τη χλιαρή στάση του στον πόλεμο στη Γάζα – μεταξύ αυτών η Ναόμι Κλάιν

Αρκετοί συγγραφείς και ποιητές ζήτησαν να αποσυρθούν οι υποψηφιότητές τους από βραβεία που αναμένεται να δώσει η PEN America το επόμενο διάστημα θεωρώντας πως δεν έχει πάρει θέση για όσα συμβαίνουν στη Γάζα. Κεντρική εικόνα: η συγγραφέας και ποιήτρια Camonghne Felix, η οποία είναι μεταξύ των διαμαρτυρόμενων.&nb...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Σχολείο για την αγάπη» της Ολίβια Μάνινγκ (προδημοσίευση)

«Σχολείο για την αγάπη» της Ολίβια Μάνινγκ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Ολίβια Μάνινγκ [Olivia Manning] «Σχολείο για την αγάπη» (μτφρ. Φωτεινή Πίπη), το οποίο κυκλοφορεί στις 23 Απριλίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Όταν έφτασαν στην κορυφή του λό...

«Κάτι σαν αγάπη» του Πολυχρόνη Κουτσάκη (προδημοσίευση)

«Κάτι σαν αγάπη» του Πολυχρόνη Κουτσάκη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το νέο αστυνομικό μυθιστόρημα του Πολυχρόνη Κουτσάκη «Κάτι σαν αγάπη – Μια υπόθεση για τον Γιώργο Δάντη», το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 22 Απριλίου από τις εκδόσεις Πατάκη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ιφιγένει...

«Επίνοια» του Κωνσταντίνου Γεωργάτου (προδημοσίευση)

«Επίνοια» του Κωνσταντίνου Γεωργάτου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βιβλίο του Κωνσταντίνου Γεωργάτου «Επίνοια – Φιλοσοφικοί στοχασμοί», η οποία κυκλοφορεί τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Νίκας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Αν Έχεις

Αν έχεις υγεία, ζεις σε ε...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Επιστήμη, φιλοσοφία, τέχνες, βιογραφίες, λογοτεχνία: Οι εκδόσεις Ροπή μέσα από 5 βιβλία τους

Επιστήμη, φιλοσοφία, τέχνες, βιογραφίες, λογοτεχνία: Οι εκδόσεις Ροπή μέσα από 5 βιβλία τους

Με έδρα τη Θεσσαλονίκη, οι εκδόσεις Ροπή επιδιώκουν μέσω των βιβλίων τους την αλληλεπίδραση των θετικών επιστημών με άλλα γνωστικά πεδία, δίχως διάθεση να απευθύνονται μόνο σε ειδικούς και «γνώστες». 

Γράφει ο Διονύσης Μαρίνος

...
Aπό τον Γκάμπορ Μάτε έως τον Όσσο: 5 βιβλία για μια πιο υγιή και ισορροπημένη ζωή

Aπό τον Γκάμπορ Μάτε έως τον Όσσο: 5 βιβλία για μια πιο υγιή και ισορροπημένη ζωή

Πέντε βιβλία που κυκλοφόρησαν πρόσφατα μάς δείχνουν τον δρόμο για μια πιο υγιή και ισορροπημένη ζωή, μέσα από δεδομένα που προέκυψαν από σημαντικές επιστημονικές έρευνες των τελευταίων ετών και από πολύτιμα αποστάγματα πνευματικής εμβάθυνσης. 

Γράφει η Ελεάνα Κολοβού 

...
Πέντε αριστουργήματα κλασικής πεζογραφίας που αναμένονται τις επόμενες μέρες

Πέντε αριστουργήματα κλασικής πεζογραφίας που αναμένονται τις επόμενες μέρες

Και τα πέντε έχουν χαρακτηριστεί αριστουργήματα τόσο στην εποχή τους και στις συνθήκες που γράφτηκαν όσο και με σημερινά κριτήρια. Θα βρίσκονται στα ράφια των βιβλιοπωλείων τις επόμενες μέρες.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Marquis De Sade «Οι Εκα...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

15 Δεκεμβρίου 2023 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2023

Mυθιστορήματα, νουβέλες, διηγήματα, ποιήματα: Επιλογή 100 βιβλίων, ελληνικών και μεταφρασμένων, από τη βιβλιοπαραγωγή του 2023. Επιλογή: Συντακτική ομάδα της Book

ΦΑΚΕΛΟΙ