Μια μέρα σαν σήμερα, 8 Νοεμβρίου 1674 απεβίωσε ο Βρετανός ποιητής Τζον Μίλτον σε ηλικία 66 ετών. Έχει περάσει στη λογοτεχνική αθανασία για το επικό, ποιητικό του κείμενο «Χαμένος Παράδεισος». Ένα έργο ανάλογης εμβέλειας με την «Θεια Κωμωδία» του Δάντη και των κειμένων του Σαίξπηρ. Ένα από τα μεγαλόπνοα ποιήματα της δυτικής κουλτούρας που η επιρροή του παραμένει αναλλοίωτη μέσα στους αιώνες.
Του Ευθύμιου Σακκά
Ο ποιητής είχε γεννηθεί στο Λονδίνο στις 9 Δεκεμβρίου 1608. Οι γονείς του ασχολούνταν με τις τέχνες και όπως ήταν επόμενο από νωρίς άρχισε να διαμορφώνει ένα ευρύ πνεύμα. Πέρα από τις μουσικές και ποιητικές διδαχές που έλαβε από τους γονείς του ο Μίλτον από τα μαθητικά του χρόνια προσηλώθηκε στη μελέτη της αρχαίας ελληνικής και λατινικής γλώσσας γεγονός που στάθηκε καθοριστικό στην διαμόρφωση της ποιητικής του ιδιοσυγκρασίας. Οι γνώσεις του αυτές τελειοποιήθηκαν κατά το διάστημα των σπουδών του στο Cambridge με τον Μίλτον να χειρίζεται άψογα τις δύο γλώσσες, όπως και την ιταλική, και να αποδίδει μάλιστα κάποια από τα κείμενα του σ’ αυτές. Από την ηλικία των 15 ετών είχε ήδη αρχίσει να καταπιάνεται με τα πρώτα ποιητικά του πονήματα, αλλά τα χρόνια των σπουδών του δεν προμήνυαν το δρόμο που θα ακολουθούσε, καθώς προοριζόταν για εκκλησιαστική καριέρα. Παρά ταύτα στο πανεπιστήμιο συναναστρέφονταν συμφοιτητές που είχαν λογοτεχνικά κυρίως ενδιαφέροντα και δεν έχανε την ευκαιρία να συνθέτει ποιήματα, που αναγνωρίστηκαν ως τα πρώτα σπουδαία και μικρά σε έκταση δείγματα του ταλέντου του.
Με το πέρας των σπουδών του ο Μίλτον έχει εγκαταλείψει κάθε σκέψη να γίνει ιερέας και για μια εξαετία περίπου συνεχίζει να μελετάει επισταμένως κλασικά και μοντέρνα έργα φιλοσοφίας, ποίησης, πολιτικής, θεολογίας, ιστορίας και επιστήμης με την ενδόμυχη επιθυμία να αναδειχτεί στον κορυφαίο ποιητή της Αγγλίας και να κερδίσει μέσα από τα έργα του την ποιητική αθανασία. Η δίψα του για μάθηση αντικατοπτρίζεται και από τα ταξίδια που πραγματοποίησε εκείνη τη περίοδο σε Γαλλία και Ιταλία, όπου και ήρθε σε επαφή με τα σπουδαιότερα πνεύματα εκείνης της εποχής, όπως ο Γαλιλαίος, αλλά και με την πολιτιστική κληρονομιά των δύο χωρών και ειδικότερα της Ιταλίας.
Η ταραγμένη πολιτική κατάσταση που επικρατούσε εκείνη την εποχή στην Αγγλία με τον μονάρχη Κάρολο Α’ να επικρατεί και τον ποιητή να βρίσκεται στο αντίπαλο στρατόπεδο θα τον οδηγήσει στη φυλάκιση για τρία χρόνια. Παράλληλα ο Μίλτον θα αρχίσει σταδιακά να χάνει την όρασή του, αλλά το ποιητικό του όραμα δεν πτοείται.
Μετά την αποφυλάκισή του, σε προχωρημένη ηλικία και έχοντας χάσει το φως του θα απομονωθεί και θα συγγράψει, το magnus opus του, το επικό ποίημα Χαμένος Παράδεισος, με τον Μίλτον να αντλεί από τους αρχαίους έλληνες και λατίνους κλασικούς, τη φιλοσοφία και τη μυθολογία, από την Αναγέννηση, τη Θεία Κωμωδία και την Αγία Γραφή για να συνθέσει ένα μνημειώδες έργο στα χρονικά της ποίησης.
 |
| «Ο Μίλτον υπαγορεύει τον Χαμένο Παράδεισο στις τρεις κόρες του», 1826, Ευγένιος Ντελακρουά. |
Ο Μίλτον μεταξύ των άλλων συνέγραψε κείμενα πολιτικά, θεολογικά, φιλοσοφικά, κριτικής τέχνης και ιστορικά, αλλά ελάχιστα ποιητικά του έργα διασώθηκαν. Η τριετής φυλάκισή του υπήρξε, σύμφωνα με τους μελετητές του, καταλυτική για την σύνθεση του «Χαμένου Παραδείσου». Μπορεί ο Μίλτον να παραχώρησε για έκδοση τον «Χαμένο Παράδεισο» για ένα εξευτελιστικό ποσό και στο τυπωμένο εξώφυλλο να μην είδε παρά αναγεγραμμένα τα αρχικά του ονόματός του, αλλά κατόρθωσε να εκπληρώσει εν τέλει την βαθύτερη επιθυμία του κερδίζοντας την αθανασία που τόσο ποθούσε.
