George Perec

Μια μέρα σαν σήμερα, 7 Μαρτίου 1936, γεννήθηκε στο Παρίσι ο συγγραφέας Ζορζ Περέκ. 

Του Λεωνίδα Καλούση

«Γράφω: προσπαθώ σχολαστικά να συγκρατήσω κάτι, να διασώσω κάτι· ν' αποσπάσω συγκεκριμένα ψιχία απ' το κενό καθώς σχηματίζεται· ν' αφήσω κάπου ένα αυλάκι, ένα ίχνος, ένα σημάδι, κάποια στίγματα». («Χορείες Χώρων», μτφρ. Αχιλλέας Κυριακίδης, εκδ. Ύψιλον).

Στυλίστας της γλώσσας, ουλιπιανός, δεινός κατασκευαστής σταυρόλεξων, λάτρης της στρατηγικής και παίκτης του ιαπωνικού «γκο», λεπτολόγος και προσεκτικός συλλέκτης θραυσμάτων της ύπαρξης, ο Ζορζ Περέκ υπήρξε αφοσιωμένος στο λογοτεχνικό του σχέδιο που το εκπόνησε με παιγνιώδεις τρόπους υπεβαίνοντας νόρμες, φόρμες και κοινοτοπίες τολμώντας να πειραματιστεί και να σκαλίσει τραύματα και μνήμες. Ο Περέκ έπαιξε με τη λογοτεχνία, όχι από εκκεντρικότητα όπως συχνά του αποδόθηκε, αλλά όπως για να απαντήσει στο ερώτημα όπως ο ίδιος το διατύπωνε: «ξέρω πάνω-κάτω πώς έγινα συγγραφέας. Αυτό που δεν ξέρω με ακρίβεια, είναι το γιατί. Είναι στ' αλήθεια πόσο αναγκαίο για να υπάρχω, ν' αραδιάζω λέξεις και φράσεις; [...] Είχα κάτι το τόσο ιδιαίτερο να πω; Και τι είπα; Και όταν λέω να πω, τι ακριβώς εννοώ; Να πω ότι υπάρχω; Να πω ότι γράφω; Ότι είμαι συγγραφέας; Ανάγκη επικοινωνίας; Σε τι; Ανάγκη να επικοινωνήσουμε την ανάγκη μας να επικοινωνήσουμε;» («Γεννήθηκα», μτφρ. Ιωάννα Κυριακοπούλου, εκδ. Χατζηνικολή).

Είναι στ' αλήθεια πόσο αναγκαίο για να υπάρχω, ν' αραδιάζω λέξεις και φράσεις;

Παιδί Εβραίων πολωνικής καταγωγής, γεννιέται στο 19ο διαμέρισμα του Παρισιού και περνά τα πρώτα παιδικά του χρόνια στην συνοικία της Μπελβίλ. Χάνει τον πατέρα του που σκοτώνεται στο μέτωπο το 1940, ενώ έναν χρόνο αργότερα η μητέρα του για να τον σώσει τον στέλνει με τρένο του Ερυθρού Σταυρού σε συγγενείς, οι οποίοι αργότερα θα τον υιοθετήσουν, στην Ελεύθερη Γαλλία. Η ίδια συλλαμβάνεται, εκτοπίζεται στο Άουσβιτς όπου πεθαίνει το 1943. Το 1945 επιστρέφει με την οικογένειά της θείας του στο Παρίσι.

Τα παιδικά του χρόνια έχουν σημαδευτεί από την απώλεια των γονιών του. Το 1949 ο Περέκ ξεκινά θεραπεία με την παιδίατρο και ψυχαναλύτρια Φρανσουάζ Ντολτό που με το έργο της διαδραμάτισε καθοριστικό ρόλο στην εξέλιξη της ψυχανάλυσης ειδικά παιδιών και εφήβων. Πολύ αργότερα, στην δεκαετία του '70 θα κάνει ανάλυση και με έναν άλλο εμβληματικό Γάλλο ψυχαναλυτή, τον Ζαν-Μπερτράν Πονταλίς.

(...) [το] πρώτο του μυθιστόρημα, ένα έργο αυτομυθοπλασίας με τίτλο «Τα πράγματα» - "Les Choses" και υπότιτλο «Μια ιστορία της δεκαετίας του '60» που κυκλοφορεί το 1965, γνωρίζει μεγάλη επιτυχία, και τιμάται με το βραβείο Renaudot. 

Το 1954 ξεκινά σπουδές Ιστορίας και Κοινωνιολογίας που δεν θα ολοκληρωθούν ποτέ. Υπηρετεί την στρατιωτική του θητεία ως αλεξιπτωτιστής και το 1960 παντρεύεται με την Πωλέτ Πετράς (1938 - 2016) με την οποία φεύγει για έναν χρόνο στην Σφαξ της Τυνησίας όπου εκείνη εργάζεται ως δασκάλα. Εμπειρία που θα αποτυπωθεί στο πρώτο του μυθιστόρημα, ένα έργο αυτομυθοπλασίας με τίτλο «Τα πράγματα» - "Les Choses" και υπότιτλο «Μια ιστορία της δεκαετίας του '60» που κυκλοφορεί το 1965, γνωρίζει μεγάλη επιτυχία, και τιμάται με το βραβείο Renaudot. 

Από τα φοιτητικά του χρόνια, ο Περέκ γράφει κριτικές στα λογοτεχνικά περιοδικά «La Nouvelle Revue Française» και «Les Lettres Nouvelles» ενώ από το 1962 ο Περέκ εργάζεται ως αρχειοθέτης στο τμήμα νευροφυσιολογίας του CNRS, του Εθνικού Κέντρου Επιστημονικών Ερευνών της Γαλλίας.

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ ΖΟΡΖ ΠΕΡΕΚ

politeia link more

Το 1969 έχει πάψει να είναι ζευγάρι με την Πετράς με την οποία όμως δεν θα πάρουν διαζύγιο και θα παραμείνουν φίλοι ως το τέλος ενώ εκείνη, μετά τον θάνατό του, θα συμβάλει ουσιαστικά στην αρχειοθέτηση και διαφύλαξη του έργου του.

Το 1978 κυκλοφορεί το βιβλίο που θεωρείται το αριστούργημά του: «Ζωή, οδηγίες χρήσεως» που την ίδια χρονιά τιμάται με το βραβείο Médicis.

George PerecΟι λογοτεχνικές του αναζητήσεις τον οδήγησαν στη συμμετοχή, μαζί με τον συγγραφέα Ρεμόν Κενό, στην περίφημη ομάδα OuLiPo ("Ouvroir de littérature potentielle", «Εργαστήρι Δυνητικής Λογοτεχνίας»). Το 1969 ολοκληρώνει και κυκλοφορεί ένα βιβλίο παιχνίδι, πείραμα, άσκηση και στοίχημα ταυτόχρονα που υπακούει στην ουλιπιανή λογική: στις τριακόσιες σελίδες του βιβλίου "La Disparution" - «Η Εξαφάνιση» λείπει το γράμμα -e το πιο πολυχρησιμοποιημένο της γαλλικής γλώσσας. Μετά το λιπογραμματικό μυθιστόρημά του, το 1972 θα πετύχει το αντίστροφο: ένα μονοφωνηεντικό έργο "Les Revenentes" με μοναδικό φωνήεν το γράμμα -e και πλείστα ορθογραφικά λάθη, όλα σύμφωνα με τους κανόνες μιας ουλιπανής γραμματικής. 

Το 1978 κυκλοφορεί το βιβλίο που θεωρείται το αριστούργημά του: «Ζωή, οδηγίες χρήσεως» που την ίδια χρονιά τιμάται με το βραβείο Médicis. Η ζωή των κατοίκων μιας παριζιάνικης πολυκατοικίας αποτυπώνονται με την τήρηση και πάλι κανόνων που υπακούουν σε σκακιστικά θεωρήματα, αρχές των σταυρόλεξων και διάταξη περίπλοκου παζλ. 

Ασχολήθηκε με το ραδιόφωνο, τον κινηματογράφο, έγραψε κριτικές, έφτιαχνε επί σειρά ετών σταυρόλεξα για μεγάλα περιοδικά, έγραψε μυθιστορήματα και διηγήματα και δεν σταμάτησε να επιδίδεται σε ασκήσεις ύφους γράφοντας παλίνδρομα κείμενα καρκινικής γραφής, παίζοντας με τα γράμματα και τα σχήματα που δημιουργούν οι λέξεις, αναζητώντας νόημα στη γραφή. Το 1974 στο βιβλίο του "Espèces d'espace" («Χορείες Χώρων», μτφρ. Αχιλλέας Κυριακίδης, εκδ. Ύψιλον), καταλήγει:

«Γράφω: προσπαθώ σχολαστικά να συγκρατήσω κάτι, να διασώσω κάτι· ν' αποσπάσω συγκεκριμένα ψιχία απ' το κενό καθώς σχηματίζεται· ν' αφήσω κάπου ένα αυλάκι, ένα ίχνος, ένα σημάδι, κάποια στίγματα». 

Ο Ζορζ Περέκ πέθανε από καρκίνο του πνεύμονα, λίγες μέρες πριν συμπληρώσει τα 46 του χρόνια, στις 3 Μαρτίου 1982.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Μαρία Κάλλας: Τα βιβλία για τη μελαγχολική ντίβα

Μαρία Κάλλας: Τα βιβλία για τη μελαγχολική ντίβα

Μια μέρα σαν σήμερα, 16 Σεπτεμβρίου 1977, πέθανε στο Παρίσι από καρδιακή προσβολή στα 54 της χρόνια η «θεία» Μαρία Κάλλας. 

Της Ελένης Κορόβηλα

Η μεγαλύτερη ντίβα της όπερας, η Μαρία Κάλλας, γεννήθηκε στη Νέα Υόρκη στις 2 Δεκεμβρίου 1923. Η κόρη τ...

Χάριετ Μπίτσερ Στόου: «Η αλήθεια είναι ό,τι καλύτερο έχουμε να προσφέρουμε»

Χάριετ Μπίτσερ Στόου: «Η αλήθεια είναι ό,τι καλύτερο έχουμε να προσφέρουμε»

Μια μέρα σαν σήμερα, 1 Ιουλίου 1896, πέθανε στην πόλη Χάρτφορντ, πρωτεύουσα της Πολιτείας του Κονέκτικατ, η Αμερικανδία συγγραφέας Χάριετ Μπίτστερ Στόου. 

Του Λεωνίδα Καλούση

 Η Harriet Elisabeth Beecher Stowe, συγγραφέας της «Καλύβας του μπά...

O Γουίλιαμ Στάιρον, η «Εκλογή της Σόφι» και η κατάθλιψη

O Γουίλιαμ Στάιρον, η «Εκλογή της Σόφι» και η κατάθλιψη

Μια μέρα σαν σήμερα, 11 Ιουνίου 1925, γεννήθηκε στο Νιούπορτ της Βιρτζίνια ο βραβευμένος με Πούλιτζερ συγγραφέας Γουίλιαμ Στάιρον. 

Του Λεωνίδα Καλούση

Ο Γουίλιαμ Στάιρον (William Clark Styron, Jr) γεννήθηκε στο Hilton Village, ένα ιστορικό τοπόση...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Μαρία Κάλλας: Τα βιβλία για τη μελαγχολική ντίβα

Μαρία Κάλλας: Τα βιβλία για τη μελαγχολική ντίβα

Μια μέρα σαν σήμερα, 16 Σεπτεμβρίου 1977, πέθανε στο Παρίσι από καρδιακή προσβολή στα 54 της χρόνια η «θεία» Μαρία Κάλλας. 

Της Ελένης Κορόβηλα

Η μεγαλύτερη ντίβα της όπερας, η Μαρία Κάλλας, γεννήθηκε στη Νέα Υόρκη στις 2 Δεκεμβρίου 1923. Η κόρη τ...

Τάβι Βάρτια: «Ήθελα να γράψω μια δυνατή ιστορία αγάπης και επιβίωσης»

Τάβι Βάρτια: «Ήθελα να γράψω μια δυνατή ιστορία αγάπης και επιβίωσης»

Συνέντευξη με τον Φινλανδό σκηνοθέτη, σεναριογράφο και συγγραφέα Taavi Vartia, με αφορμή το μυθιστόρημά του «Κλεμμένη νύφη» (μτφρ. Όικαρινεν-Βασιλοπούλου Γιάννα, εκδ. Βακχικόν)

Της Ελένης Κορόβηλα

Ο Τάβι Βάρτια είναι γνωστό...

Κάποια κορίτσια, κάποια καπέλα και ο Χίτλερ, της Τρούντι Κάντερ

Κάποια κορίτσια, κάποια καπέλα και ο Χίτλερ, της Τρούντι Κάντερ

Για το μυθιστόρημα της Trudi Kanter «Κάποια κορίτσια, κάποια καπέλα και ο Χίτλερ» (μτφρ. Ιωάννα Ηλιάδη, εκδ. Κλειδάριθμος).

Της Λεύκης Σαραντινού

Οι πρωτογενείς και άμεσες μαρτυρίες γύρω από ιστορικά γεγονότα έχουν πάντα γι...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

Γιοζεφίνε η αοιδός, του Φραντς Κάφκα (προδημοσίευση)

Γιοζεφίνε η αοιδός, του Φραντς Κάφκα (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση ενός διηγήματος από την ανθολογία του Franz Kafka «Γιοζεφίνε η αοιδός και άλλα διηγήματα» (μτφρ. Μαργαρίτα Ζαχαριάδου, επίμετρο: Κατερίνα Καρακάση) που κυκλοφορεί στις 6 Αυγούστου από τις εκδόσεις Κίχλη.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Στὴ συναγωγή μας... ...

Σάγκι Μπέιν, του Ντάγκλας Στιούαρτ (προδημοσίευση)

Σάγκι Μπέιν, του Ντάγκλας Στιούαρτ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το βραβευμένο με Booker 2020 μυθιστόρημα του Douglas Stuart «Σάγκι Μπέιν» (μτφρ. Σταυρούλα Αργυροπούλου), που κυκλοφορεί στις 30 Ιουνίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Η Άγκνες αναδύθηκε έγκαιρα α...

Χίλιοι διάβολοι, του Φρανκ Γκολντάμερ (προδημοσίευση)

Χίλιοι διάβολοι, του Φρανκ Γκολντάμερ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Frank Goldammer «Χίλιοι διάβολοι» (μτφρ. Γιώτα Λαγουδάκου), που κυκλοφορεί την 1 Ιουλίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Ο Χέλερ μπήκε στο εστιατόριο από την ανοιχτή πόρτα στη...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

11η Σεπτεμβρίου, 20 χρόνια μετά: 20 βιβλία που μας βοήθησαν να κατανοήσουμε

Είκοσι χρόνια συμπληρώνονται σήμερα από τα γεγονότα που μας εισήγαγαν στον 21ο αιώνα. Ήταν η μεγαλύτερη και πιο σοκαριστική αλληλουχία τρομοκρατικών ενεργειών που έγινε ποτέ, με μερικά λεπτά διαφορά: οι επιθέσεις στους Δίδυμους Πύργους στη Νέα Υόρκη, και στο Πεντάγωνο στην Ουάσιγκτον, την 11η Σεπτεμβρίου του 2001. Α...

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Τα ώριμα βιβλία του Αυγούστου: 26 πρόσφατες εκδόσεις

Οι περισσότεροι από τα τίτλους που παρουσιάζονται εδώ έφτασαν στα χέρια μας πολύ πρόσφατα. Πρόκειται για ενδιαφέροντα βιβλία που στην πλειονότητά τους πέρασαν «κάτω από τα ραντάρ» των βιβλιοπροτάσεων για το καλοκαίρι. Ιδού μερικά από τα καλύτερα. 

Ε...

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα καλά βιβλία, πρόσκληση για σκέψη

Έντεκα βιβλία ιστορίας, εθνολογίας, σύγχρονων οικονομικών και κοινωνικών ζητημάτων για τους εναπομείναντες στην πόλη αλλά και για όσους ακόμη αναζητούν βιβλία για τις διακοπές τους που να αξίζουν το βάρος τους.

Του Γιώργου Σιακαντάρη

...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

14 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Τα βιβλία του χειμώνα: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών και δοκιμίων από 31 εκδοτικούς οίκους. Επιμέλεια: Κώστας Αγορα

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

11 Δεκεμβρίου 2020 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2020

Να επιλέξεις τα «καλύτερα» λογοτεχνικά βιβλία από μια χρονιά τόσο πλούσια σε καλούς τίτλους όπως η χρονιά που κλείνει δεν είναι εύκολη υπόθεση. Το αποτολμήσαμε, όπως άλ

ΦΑΚΕΛΟΙ