George Perec

Μια μέρα σαν σήμερα, 7 Μαρτίου 1936, γεννήθηκε στο Παρίσι ο συγγραφέας Ζορζ Περέκ. 

Του Λεωνίδα Καλούση

«Γράφω: προσπαθώ σχολαστικά να συγκρατήσω κάτι, να διασώσω κάτι· ν' αποσπάσω συγκεκριμένα ψιχία απ' το κενό καθώς σχηματίζεται· ν' αφήσω κάπου ένα αυλάκι, ένα ίχνος, ένα σημάδι, κάποια στίγματα». («Χορείες Χώρων», μτφρ. Αχιλλέας Κυριακίδης, εκδ. Ύψιλον).

Στυλίστας της γλώσσας, ουλιπιανός, δεινός κατασκευαστής σταυρόλεξων, λάτρης της στρατηγικής και παίκτης του ιαπωνικού «γκο», λεπτολόγος και προσεκτικός συλλέκτης θραυσμάτων της ύπαρξης, ο Ζορζ Περέκ υπήρξε αφοσιωμένος στο λογοτεχνικό του σχέδιο που το εκπόνησε με παιγνιώδεις τρόπους υπεβαίνοντας νόρμες, φόρμες και κοινοτοπίες τολμώντας να πειραματιστεί και να σκαλίσει τραύματα και μνήμες. Ο Περέκ έπαιξε με τη λογοτεχνία, όχι από εκκεντρικότητα όπως συχνά του αποδόθηκε, αλλά όπως για να απαντήσει στο ερώτημα όπως ο ίδιος το διατύπωνε: «ξέρω πάνω-κάτω πώς έγινα συγγραφέας. Αυτό που δεν ξέρω με ακρίβεια, είναι το γιατί. Είναι στ' αλήθεια πόσο αναγκαίο για να υπάρχω, ν' αραδιάζω λέξεις και φράσεις; [...] Είχα κάτι το τόσο ιδιαίτερο να πω; Και τι είπα; Και όταν λέω να πω, τι ακριβώς εννοώ; Να πω ότι υπάρχω; Να πω ότι γράφω; Ότι είμαι συγγραφέας; Ανάγκη επικοινωνίας; Σε τι; Ανάγκη να επικοινωνήσουμε την ανάγκη μας να επικοινωνήσουμε;» («Γεννήθηκα», μτφρ. Ιωάννα Κυριακοπούλου, εκδ. Χατζηνικολή).

Είναι στ' αλήθεια πόσο αναγκαίο για να υπάρχω, ν' αραδιάζω λέξεις και φράσεις;

Παιδί Εβραίων πολωνικής καταγωγής, γεννιέται στο 19ο διαμέρισμα του Παρισιού και περνά τα πρώτα παιδικά του χρόνια στην συνοικία της Μπελβίλ. Χάνει τον πατέρα του που σκοτώνεται στο μέτωπο το 1940, ενώ έναν χρόνο αργότερα η μητέρα του για να τον σώσει τον στέλνει με τρένο του Ερυθρού Σταυρού σε συγγενείς, οι οποίοι αργότερα θα τον υιοθετήσουν, στην Ελεύθερη Γαλλία. Η ίδια συλλαμβάνεται, εκτοπίζεται στο Άουσβιτς όπου πεθαίνει το 1943. Το 1945 επιστρέφει με την οικογένειά της θείας του στο Παρίσι.

Τα παιδικά του χρόνια έχουν σημαδευτεί από την απώλεια των γονιών του. Το 1949 ο Περέκ ξεκινά θεραπεία με την παιδίατρο και ψυχαναλύτρια Φρανσουάζ Ντολτό που με το έργο της διαδραμάτισε καθοριστικό ρόλο στην εξέλιξη της ψυχανάλυσης ειδικά παιδιών και εφήβων. Πολύ αργότερα, στην δεκαετία του '70 θα κάνει ανάλυση και με έναν άλλο εμβληματικό Γάλλο ψυχαναλυτή, τον Ζαν-Μπερτράν Πονταλίς.

(...) [το] πρώτο του μυθιστόρημα, ένα έργο αυτομυθοπλασίας με τίτλο «Τα πράγματα» - "Les Choses" και υπότιτλο «Μια ιστορία της δεκαετίας του '60» που κυκλοφορεί το 1965, γνωρίζει μεγάλη επιτυχία, και τιμάται με το βραβείο Renaudot. 

Το 1954 ξεκινά σπουδές Ιστορίας και Κοινωνιολογίας που δεν θα ολοκληρωθούν ποτέ. Υπηρετεί την στρατιωτική του θητεία ως αλεξιπτωτιστής και το 1960 παντρεύεται με την Πωλέτ Πετράς (1938 - 2016) με την οποία φεύγει για έναν χρόνο στην Σφαξ της Τυνησίας όπου εκείνη εργάζεται ως δασκάλα. Εμπειρία που θα αποτυπωθεί στο πρώτο του μυθιστόρημα, ένα έργο αυτομυθοπλασίας με τίτλο «Τα πράγματα» - "Les Choses" και υπότιτλο «Μια ιστορία της δεκαετίας του '60» που κυκλοφορεί το 1965, γνωρίζει μεγάλη επιτυχία, και τιμάται με το βραβείο Renaudot. 

Από τα φοιτητικά του χρόνια, ο Περέκ γράφει κριτικές στα λογοτεχνικά περιοδικά «La Nouvelle Revue Française» και «Les Lettres Nouvelles» ενώ από το 1962 ο Περέκ εργάζεται ως αρχειοθέτης στο τμήμα νευροφυσιολογίας του CNRS, του Εθνικού Κέντρου Επιστημονικών Ερευνών της Γαλλίας.

ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ ΖΟΡΖ ΠΕΡΕΚ

politeia link more

Το 1969 έχει πάψει να είναι ζευγάρι με την Πετράς με την οποία όμως δεν θα πάρουν διαζύγιο και θα παραμείνουν φίλοι ως το τέλος ενώ εκείνη, μετά τον θάνατό του, θα συμβάλει ουσιαστικά στην αρχειοθέτηση και διαφύλαξη του έργου του.

Το 1978 κυκλοφορεί το βιβλίο που θεωρείται το αριστούργημά του: «Ζωή, οδηγίες χρήσεως» που την ίδια χρονιά τιμάται με το βραβείο Médicis.

George PerecΟι λογοτεχνικές του αναζητήσεις τον οδήγησαν στη συμμετοχή, μαζί με τον συγγραφέα Ρεμόν Κενό, στην περίφημη ομάδα OuLiPo ("Ouvroir de littérature potentielle", «Εργαστήρι Δυνητικής Λογοτεχνίας»). Το 1969 ολοκληρώνει και κυκλοφορεί ένα βιβλίο παιχνίδι, πείραμα, άσκηση και στοίχημα ταυτόχρονα που υπακούει στην ουλιπιανή λογική: στις τριακόσιες σελίδες του βιβλίου "La Disparution" - «Η Εξαφάνιση» λείπει το γράμμα -e το πιο πολυχρησιμοποιημένο της γαλλικής γλώσσας. Μετά το λιπογραμματικό μυθιστόρημά του, το 1972 θα πετύχει το αντίστροφο: ένα μονοφωνηεντικό έργο "Les Revenentes" με μοναδικό φωνήεν το γράμμα -e και πλείστα ορθογραφικά λάθη, όλα σύμφωνα με τους κανόνες μιας ουλιπανής γραμματικής. 

Το 1978 κυκλοφορεί το βιβλίο που θεωρείται το αριστούργημά του: «Ζωή, οδηγίες χρήσεως» που την ίδια χρονιά τιμάται με το βραβείο Médicis. Η ζωή των κατοίκων μιας παριζιάνικης πολυκατοικίας αποτυπώνονται με την τήρηση και πάλι κανόνων που υπακούουν σε σκακιστικά θεωρήματα, αρχές των σταυρόλεξων και διάταξη περίπλοκου παζλ. 

Ασχολήθηκε με το ραδιόφωνο, τον κινηματογράφο, έγραψε κριτικές, έφτιαχνε επί σειρά ετών σταυρόλεξα για μεγάλα περιοδικά, έγραψε μυθιστορήματα και διηγήματα και δεν σταμάτησε να επιδίδεται σε ασκήσεις ύφους γράφοντας παλίνδρομα κείμενα καρκινικής γραφής, παίζοντας με τα γράμματα και τα σχήματα που δημιουργούν οι λέξεις, αναζητώντας νόημα στη γραφή. Το 1974 στο βιβλίο του "Espèces d'espace" («Χορείες Χώρων», μτφρ. Αχιλλέας Κυριακίδης, εκδ. Ύψιλον), καταλήγει:

«Γράφω: προσπαθώ σχολαστικά να συγκρατήσω κάτι, να διασώσω κάτι· ν' αποσπάσω συγκεκριμένα ψιχία απ' το κενό καθώς σχηματίζεται· ν' αφήσω κάπου ένα αυλάκι, ένα ίχνος, ένα σημάδι, κάποια στίγματα». 

Ο Ζορζ Περέκ πέθανε από καρκίνο του πνεύμονα, λίγες μέρες πριν συμπληρώσει τα 46 του χρόνια, στις 3 Μαρτίου 1982.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Τζον Φάντε: «Λος Άντζελες, Χάρισέ μου κάτι δικό σου!»

Τζον Φάντε: «Λος Άντζελες, Χάρισέ μου κάτι δικό σου!»

Μια μέρα σαν σήμερα, 8 Απριλίου 1909, γεννήθηκε ο Αμερικανός συγγραφέας Τζον Φάντε. Ποιος; Ο Τζον Φ-Α-Ν-Τ-Ε! όπως θα απαντούσε ο άνθρωπος που ακούμπησε στο συγγραφικό του έργο και εκτόξευσε το δικό του, ο Τσαρλς Μπουκόβσκι. 

Του Λεωνίδα Καλούση

Ας...

Γκαμπριέλα Μιστράλ: «Σαν ένα στάχυ θα κυματίζουμε...»

Γκαμπριέλα Μιστράλ: «Σαν ένα στάχυ θα κυματίζουμε...»

Μια μέρα σαν σήμερα, 7 Απριλίου 1889, γεννήθηκε στη Χιλή η ποιήτρια Γκαμπριέλα Μιστράλ, κορυφαία μορφή για τη χώρα της και τη Λατινική Αμερική. Είναι η πρώτη λατινοαμερικανή που τιμήθηκε με Νόμπελ Λογοτεχνίας, το 1945. 

Του Λεωνίδα Καλούση

Η Λουσί...

Σολ Μπέλοου: «Ό,τι κάνω το κάνω όπως έχω μάθει από μόνος μου, δίχως κανόνες»

Σολ Μπέλοου: «Ό,τι κάνω το κάνω όπως έχω μάθει από μόνος μου, δίχως κανόνες»

Μια μέρα σαν σήμερα, 5 Απριλίου 2005, πέθανε, λίγο πριν συμπληρώσει τα 90 του χρόνια, ο Αμερικανο-Καναδός συγγραφέας Σολ Μπέλου.

Του Λεωνίδα Καλούση

«Είμαι Αμερικανός, γέννημα του Σικάγου, αυτής της σκοτεινής και μελαγχολικής πόλη...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Το πανδοχείο, της Δέσποινας Χατζή (προδημοσίευση)

Το πανδοχείο, της Δέσποινας Χατζή (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Δέσποινας Χατζή «Το πανδοχείο – Η ζωή στην ελληνόφωνη Καλαβρία», το οποίο κυκλοφορεί στις 12 Απριλίου από τις εκδόσεις Μίνωας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 16
Ορεινή Μπόβα – ...

Διαβάζοντας με τη Γωγώ Μπρέμπου

Διαβάζοντας με τη Γωγώ Μπρέμπου

Πρόσωπα από το χώρο των τεχνών, των ιδεών και του πολιτισμού, αποκαλύπτουν το δικό τους αναγνωστικό χαρακτήρα, τη μύχια σχέση τους με το βιβλίο και την ανάγνωση. Η ηθοποιός Γωγώ Μπρέμπου απαντά σε 18 κλασικές ή αναπάντεχες βιβλιοφιλικές ερωτήσεις. Φωτογραφία: © Γιάννης Πρίφτης

Επιμέλεια: Κώστας ...

Ο χορευτής του νερού, του Τα-Νεχάσι Κόουτς – μια ανανεωμένη ματιά στην ιστορία της σκλαβιάς

Ο χορευτής του νερού, του Τα-Νεχάσι Κόουτς – μια ανανεωμένη ματιά στην ιστορία της σκλαβιάς

Για το μυθιστόρημα του Ta-Nehisi Coates «Ο χορευτής του νερού» (μτφρ. Βάσια Τζανακάρη, εκδ. Ίκαρος), μια ανανεωμένη ματιά στην ιστορία της σκλαβιάς στην Αμερική του 19ου αιώνα και νωρίτερα.  

Του Νίκου Ξένιου

Ο Χορευτής του Νερού ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

Το πανδοχείο, της Δέσποινας Χατζή (προδημοσίευση)

Το πανδοχείο, της Δέσποινας Χατζή (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Δέσποινας Χατζή «Το πανδοχείο – Η ζωή στην ελληνόφωνη Καλαβρία», το οποίο κυκλοφορεί στις 12 Απριλίου από τις εκδόσεις Μίνωας.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 16
Ορεινή Μπόβα – ...

Μίζερι, του Στίβεν Κινγκ (προδημοσίευση)

Μίζερι, του Στίβεν Κινγκ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα του Stephen King «Μίζερι» (μτφρ. Παλμύρα Ισμυρίδου), το οποίο κυκλοφορεί στις 16 Απριλίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 19

...
Ένοχος μέχρι αποδείξεως του εναντίου, της Χίλντας Παπαδημητρίου (προδημοσίευση)

Ένοχος μέχρι αποδείξεως του εναντίου, της Χίλντας Παπαδημητρίου (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Χίλντας Παπαδημητρίου «Ένοχος μέχρι αποδείξεως του εναντίου», το οποίο κυκλοφορεί στις 8 Απριλίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

«Αθήνα και πάλι Αθήνα απόψε τα χείλη μου ας πουν...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Κακοποίηση: Βιβλία για παιδιά κι εφήβους που μιλούν ανοιχτά

Κακοποίηση: Βιβλία για παιδιά κι εφήβους που μιλούν ανοιχτά

Πώς μιλάμε στα παιδιά για τη σεξουαλική κακοποίηση; Για τη βία που βιώνουν συνομίλικοί τους, για τα τραύματα, την οδυνηρή και μοναχική πορεία των θυμάτων μέχρι που ορισμένα, λίγα, παιδιά καταφέρνουν να βρουν το κουράγιο και τα λόγια για να μιλήσουν; Πώς αποτυπώνουν οι συγγραφείς βιβλίων για παιδιά και για εφήβους τη...

Βιβλία για το Ολοκαύτωμα: Μαρτυρίες, στρατοπεδική λογοτεχνία, ιστορικές μελέτες

Βιβλία για το Ολοκαύτωμα: Μαρτυρίες, στρατοπεδική λογοτεχνία, ιστορικές μελέτες

Επιλογή από τα δεκάδες σημαντικά βιβλία για το Ολοκαύτωμα που έχουν κυκλοφορήσει τις τελευταίες δεκαετίες στη χώρα μας. Μαρτυρίες, στρατοπεδική λογοτεχνία, ιστορικές μελέτες. Για να κρατηθεί η μνήμη ζωντανή, για να μην ξεχαστεί ποτέ η φρίκη των γκέτο και των στρατοπέδων. Στην εικόνα, φωτογραφία από τ...

Βιβλίο, το καλύτερο δώρο κι αυτές τις Γιορτές

Βιβλίο, το καλύτερο δώρο κι αυτές τις Γιορτές

Η πιο απροσδόκητη χρονιά φτάνει στο τέλος της. Για τους περισσότερους από εμάς δύσκολα φαντάζεται κανείς άλλη χρονιά που να έκρυβε μια τόσο μεγάλη έκπληξη για όλη την ανθρωπότητα. Δοκιμαστήκαμε και δοκιμαζόμαστε ψυχολογικά, συναισθηματικά, ηθικά, μετράμε απώλειες ανθρώπων δικών μας και αγνώστων που τους νιώθουμε όμω...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΟΥ ΜΗΝΑ

16 Μαρτίου 2021 ΣΥΝΟΜΙΛΙΕΣ

Γιώργος Μαργαρίτης: «Η Επανάσταση είναι υπόθεση πολλών»

Συνέντευξη με τον ιστορικό Γιώργο Μαργαρίτη με αφορμή το βιβλίο του «Ενάντια σε φρούρια και τείχη – 1821 – Μια μικρή εισαγωγή για την Ελληνική Επανάσταση», που κυκλοφορ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

11 Δεκεμβρίου 2020 ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Τα 100 καλύτερα λογοτεχνικά βιβλία του 2020

Να επιλέξεις τα «καλύτερα» λογοτεχνικά βιβλία από μια χρονιά τόσο πλούσια σε καλούς τίτλους όπως η χρονιά που κλείνει δεν είναι εύκολη υπόθεση. Το αποτολμήσαμε, όπως άλ

ΦΑΚΕΛΟΙ