alt

Κάθε δεύτερη Παρασκευή, ο ιχνηλάτης βιβλιοπωλείων και βιβλιοθηκών Γιώργος-Ίκαρος Μπαμπασάκης φορτώνει στον Σάκο Εκστρατείας του βιβλία, μιλώντας γι᾽ αυτά σαν να αφηγείται ιστορίες σ᾽ ένα φιλόξενο στέκι. Σήμερα, στον Σάκο του, κι άλλος Φραντς Κάφκα.

Του Γιώργου-Ίκαρου Μπαμπασάκη

altΚαθώς γίνεται ολοένα και πιο πιεστική η ανάγκη να ερμηνεύουμε τον κόσμο στον οποίο ζούμε, τα όσα μας περιβάλλουν, τους κοινωνικούς (αλλά και τους αντικοινωνικούς) μηχανισμούς, και, βέβαια, τη γενικευμένη παράνοια, το ξεχαρβάλωμα των μεντεσέδων του κόσμου, όπως θα έλεγε και ο Ουίλλιαμ Σαίξπηρ, αισθανόμαστε ότι δεν αρκούν τα κοινωνιολογικά πονήματα και οι φιλοσοφικοί στοχασμοί μόνον για να καλύψουμε αυτή την ανάγκη, και καταφεύγουμε, λυτρωτικά θα λέγαμε, στους λογοτέχνες εκείνους «τους πιο επικίνδυνους ανθρώπους», σύμφωνα με τον Βάλτερ Μπένγιαμιν, που με το έργο τους, αλλά και με τη στάση της ζωής τους, προσφέρουν πολλά ερμηνευτικά εργαλεία, συγκροτούν και παρέχουν μιαν αρχαιολογία της γνώσης όσων συμβαίνουν. Τέτοιος λογοτέχνης είναι, ασφαλώς, ο Φραντς Κάφκα, και ο Σάκος Εκστρατείας του Επίμονου Αναγνώστη είναι φορτωμένος με έργα δικά του και με έργα άλλων που ρητά αναφέρονται σ᾽ αυτόν. Το υλικό είναι (ευτυχώς) πλούσιο, κι έτσι θα υιοθετήσουμε ένα τηλεγραφικό ύφος για να συμπεριλάβουμε ένα μεγάλο μέρος του. 

alt«Ήταν ένα κυριακάτικο πρωινό απ᾽ τα ωραιότερα της άνοιξης. Ο Γκέοργκ Μπέντεμαν […] μόλις είχε τελειώσει το γράμμα σε έναν παιδικό φίλο που είχε εγκατασταθεί, το σφράγισε με παιγνιώδη βραδύτητα», διαβάζουμε στην αρχή της Ετυμηγορίας (μτφρ. Κώστας Κουτσουρέλης, εκδ. Μελάνι). Και η συγκλονιστική τελευταία φράση έχει ως εξής: «Τη στιγμή εκείνη πάνω στη γέφυρα η κίνηση συνεχιζόταν ατέρμονη». Και, ναι, είναι συγκλονιστική, διότι από τη γέφυρα αφέθηκε να πέσει, αυτόχειρας, ο νεαρός Μπέντεμαν. Από την ειδυλλιακή ατμόσφαιρα (άνοιξη, Κυριακή, φίλος), με μαστοριά και οδύνη ο Κάφκα μας οδηγεί στον ψυχικό ζόφο που προέρχεται από τον οικογενειακό/κοινωνικό περίγυρο που πιέζει ασφυκτικά. Ένα κείμενο που συγγενεύει τόσο με τη Μεταμόρφωση όσο και με το Γράμμα στον Πατέρα. Η κομψή έκδοση συνοδεύεται από κατατοπιστικό επίμετρο της συγγραφέως Καρολίνας Μέρμηγκα, ενώ η μετάφραση του ποιητή Κώστα Κουτσουρέλη είναι ανεπίληπτη. 

altΈνα από τα διαυγέστερα έργα κοινωνικής ανατομίας και προειδοποίησης είναι το Στη Σωφρονιστική Αποικία (μτφρ. Βασίλης Τσαλής, εκδ. Κίχλη). Ένα μηχάνημα χαράσσει με αιχμηρές ακίδες στο γυμνό κορμί ενός στρατιώτη το παράπτωμα για το οποίο έχει καταδικαστεί. Ο Κάφκα εδώ εκθέτει/καταγγέλλει τόσο το πώς επιβάλλονται οι κρατούντες όσο και το πόσο καταδικαστέος είναι ο ρόλος των αμέτοχων. Δρώντες και αδρανείς, είναι εντέλει οι δύο πόλοι που καθιστούν δυνατή τη φρικαλέα καταστολή. Το έργο γράφτηκε το 1914, λίγο πριν από το γενικευμένο μακελειό του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου, κι αυτό λέει πολλά για τη μεθοδική διαίσθηση του συγγραφέα της Πράγας. Ο Βασίλης Τσαλής προφέρει μια μετάφραση ακριβείας που τη συνοδεύουν ένα εξαίρετο επίμετρο που επιμελήθηκε η Γιώτα Κριτσέλη και περιλαμβάνει κείμενα των Hans Dieter Zimmermann, Kurt Tucholski, Klaus Wagenbach, και Robert Heindl.

altΠροσφάτως κυκλοφόρησε νέα έκδοση ενός από τα τελευταία κείμενα του Κάφκα, ενός φαινομενικά αλλόκοτου μονολόγου με τίτλο Το Κτίσμα, συμπληρωμένη με επίμετρο της μεταφράστριας, της Αλεξάνδρας Ρασιδάκη. Ένα είδος τρωκτικού μονολογεί για τους φόβους και τις απειλές που το ταλανίζουν αλλά και για τις στρατηγικές της άμυνάς του απέναντι στους κινδύνους. Και πάλι συναντάμε την περιλάλητη διαύγεια ακριβείας του Κάφκα καθώς και θραύμαστα του στοχασμού του σχετικά με τη «διαδικασία της καλλιτεχνικής δημιουργίας, της γραφής», όπως σημειώνει η Ρασιδάκη. 

altΟ Ούγγρος συνθέτης Γκιόργκι Κούρταγκ επέλεξε μικρές φράσεις από τα βιβλία του Κάφκα και συνέθεσε, ανάμεσα στα 1985 και 1987, το έργο Kafka-Fragmente, σε σαράντα μέρη για σοπράνο και βιολί. Το έργο ανέβασε στην Ελλάδα ο Σάββας Στρούμος με την Ομάδα Σημείο Μηδέν και με συντελεστές τη Λένια Ζαφειροπούλου, τη Έλλη Ιγγλίζ, τη Φανή Βοβώνη, και τη Μαρία Σικιτάνο. Η Ζαφειροπούλου το μετέφρασε ποιητικά με τίτλο Θραύσματα από τον Κάφκα (εκδ. Νεφέλη). 

Από τις εκδόσεις στιγμή κυκλοφορούν οι Αφορισμοί του Κάφκα. Τη μετάφραση και την εισαγωγή υπογράφει ο Σπύρος Δοντάς. Εδώ συναντάμε φράσεις αινιγματικές φαινομενικά αλλά έμπλεες στοχαστικής πολυσημίας, όπως «Ένα κλουβί αναζήτησε ένα πουλί», «Τίποτα πιο εύθυμος από την πίστη σε έναν οικοιακό θεό», «Το πνεύμα γίνεται τότε ελεύθερο, όταν παύει να είναι στήριγμα», και «Ο σαρκικός έρωτας εξαπατά τον ουράνιο. Από μόνος του δεν θα το μπορούσε, όμως επειδή φέρει μέσα του ασυνείδητα το στοιχείο του ουράνιου έρωτα, το μπορεί».

altΣτον πολύτιμο τόμο Walter Benjamin – Κείμενα 1934-1940, που επιμελήθηκε ο Γιώργος Σαγκριώτης για τις εκδόσεις Άγρα, περιλαμβάνεται ένα πασίγνωστο, περιεκτικό, ιδιοφυές μελέτημα του στοχαστή για τον συγγραφέα μας με τίτλο «Φραντς Κάφκα – Για τη δέκατη επέτειο από τον θάνατό του» καθώς και μια επικριτική παρουσίαση της βιογραφίας του Κάφκα από τον Μαξ Μπροντ. Αμφότερα είναι μεταφρασμένα άψογα από τον επιμελητή του τόμου, και βλέπουμε ότι εδώ η διαύγεια και διεισδυτικότητα του φιλοσόφου συναντούν εκείνες του λογοτέχνη. 

Δύο έργα που εξετάζουν δυναμικά την πολιτική διάσταση στη σκέψη του Κάφκα: Franz Kafka – Ανυπότακτος Ονειροπόλος του Michael Löwy (μτφρ. Νίκος Σταμπάλης, εκδ. Κατάρτι) και, λίαν προσφάτως σε δεύτερη έκδοση, συμπληρωμένη: Φραντς Κάφκα – Ο Ανατόμος της Εξουσίας του Κώστα Δεσποινιάδη (εκδ. Πανοπτικόν). Οι τίτλοι είναι εύγλωττοι, οι συγγραφείς τους συνομιλούν, και οι αναγνώστες έχουν τη δυνατότητα, μέσα από τις πληροφορίες που παρέχονται και τις σκέψεις που εκπτύσσονται, να εξοικειωθούν με αυτή την κρίσιμη και ουσιαστική πτυχή του καφκικού στοχασμού: την αντιαυταρχική και αντιεξουσιαστική. 

altΟ Μίχαελ Κούμπφυλλερ υπογράφει ένα μυθιστόρημα με κεντρικό ήρωα τον Κάφκα και με θέμα τους τελευταίους μήνες της ζωής του. Τίτλος: Το μεγαλείο της ζωής (μτφρ. Μαρία Αγγελίδου, εκδ. Άγρα). Ο σαραντάχρονος συγγραφέας ζει τον ύστατο και υπέρτατο έρωτα της ζωής του με την Ντόρα Ντιαμάντ. Η συγκίνηση δεσπόζει στις σελίδες του μυθιστορήματος. Επίσης το λιτό, προσεγμένο ύφος, η αναζήτηση της σωστής λέξης. «Γιατί η μεγαλύτερη ευτυχία, σκέφτεται, είναι στα μικρά πράγματα: όταν εκείνος δένει τα κορδόνια των παπουτσιών της, όταν κοιμάται, όταν περνάει το χέρι του στα μαλλιά της […] Τα μαλλιά της, λέει, μυρίζουν καπνό και θειάφι, μυρίζουν χορτάρι, μερικές φορές μυρίζουν θάλασσα. Δεν θα σταματήσει ποτέ ν' ασχολείται μαζί της, λέει. Αν σταματούσε, θα πέθαινε επί τόπου. Αλλά δεν σταματάει. Και γι᾽ αυτό είναι αθάνατος». 

* Ο ΓΙΩΡΓΟΣ-ΙΚΑΡΟΣ ΜΠΑΜΠΑΣΑΚΗΣ είναι συγγραφέας και μεταφραστής.
Τελευταίο του βιβλίο, η ποιητική συλλογή «Ίχνη και χνότα» (εκδ. Γαβριηλίδη).


ΤΑ ΒΙΒΛΙΑ ΤΟΥ FRANZ KAFKA

 alt

Ακολουθήστε την boopress.gr στο Google News και διαβάστε πρώτοι τα θέματα που σας ενδιαφέρουν.


ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Ζωγραφικές που τρέχουν με χίλια χιλιόμετρα την ώρα – Για την «Ιστορία της τέχνης» του Νίκου Δασκαλοθανάση

Ζωγραφικές που τρέχουν με χίλια χιλιόμετρα την ώρα – Για την «Ιστορία της τέχνης» του Νίκου Δασκαλοθανάση

Ο ιχνηλάτης βιβλιοπωλείων και βιβλιοθηκών Γιώργος-Ίκαρος Μπαμπασάκης έρχεται και πάλι με τον Σάκο Εκστρατείας του, μιλώντας μας για βιβλία σαν να αφηγείται ιστορίες. Σήμερα, o εξαιρετικός τόμος του –καθηγητή ιστορίας της μοντέρνας και σύγχρονης τέχνης στο Τμήμα Θεωρίας και Ιστορίας της Τέχνης της Ανωτάτης Σχολή...

Άγνωστες πλευρές του ναζισμού (μέρος 2ο): Μυθοπλασία αλλά και η πρώτη μαρτυρία για τα στρατόπεδα

Άγνωστες πλευρές του ναζισμού (μέρος 2ο): Μυθοπλασία αλλά και η πρώτη μαρτυρία για τα στρατόπεδα

Ο ιχνηλάτης βιβλιοπωλείων και βιβλιοθηκών Γιώργος-Ίκαρος Μπαμπασάκης έρχεται και πάλι με τον Σάκο Εκστρατείας του, μιλώντας μας για βιβλία σαν να αφηγείται ιστορίες. Σήμερα, στο δεύτερο μέρος παρουσιάζονται βιβλία βασισμένα σε έρευνα, ντοκουμέντα αλλά και μυθοπλασία, σχετικά με την καταγραφή της θηριωδίας του Γ' Ράι...

Άγνωστες πλευρές του ναζισμού (μέρος 1ο): Ζώα, ναρκωτικά, μάνατζμεντ

Άγνωστες πλευρές του ναζισμού (μέρος 1ο): Ζώα, ναρκωτικά, μάνατζμεντ

Ο ιχνηλάτης βιβλιοπωλείων και βιβλιοθηκών Γιώργος-Ίκαρος Μπαμπασάκης έρχεται και πάλι με τον Σάκο Εκστρατείας του, μιλώντας μας για βιβλία σαν να αφηγείται ιστορίες. Σήμερα, στο πρώτο μέρος, τρία βιβλία για ιδιαίτερες κι εν πολλοίς άγνωστες πλευρές του ναζισμού, που αποκαλύπτουν τη βαθύτερη φύση του. Στην κεντρική ε...

ΠΡΟΣΦΑΤΑ ΑΡΘΡΑ

Ξεκίνησε χθες το 1ο Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων

Ξεκίνησε χθες το 1ο Φεστιβάλ Βιβλίου Χανίων

Το βράδυ της Τετάρτης 29 Ιουνίου ξεκίνησε και επίσημα το 1ο φεστιβάλ βιβλίου στα Χανιά με εκδήλωση που πραγματοποιήθηκε στον χώρο «Μίκης Θεοδωράκης». Στην κεντρική εικόνα, ο διευθυντής του Φεστιβάλ Μανώλης Πιμπλής και η δημοσιογράφος Κυριακή Μπεϊόγλου, παρουσιάζουν το Φεστιβάλ. 

Επιμέλεια: Book ...

«Άλμπατρος» της Αν Κλιβς (προδημοσίευση)

«Άλμπατρος» της Αν Κλιβς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Ann Cleeves «Άλμπατρος» (μτφρ. Παλμύρα Ισμυρίδου), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 4 Ιουλίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Κεφάλαιο 3

...
«Ο ταχυδρόμος του Νερούδα» του Αντόνιο Σκάρμετα (κριτική)

«Ο ταχυδρόμος του Νερούδα» του Αντόνιο Σκάρμετα (κριτική)

Για το μυθιστόρημα του Antonio Skarmeta «Ο ταχυδρόμος του Νερούδα» (μτφρ. Αγγελική Βασιλάκου, εκδ. Κλειδάριθμος), στο οποίο βασίστηκε και η εξαιρετικά επιτυχημένη ταινία «Ο ταχυδρόμος» (1994) του Μάικλ Ράντφορντ.

Της Λεύκης Σαραντινού

Μια καλή ματ...

ΠΡΟΔΗΜΟΣΙΕΥΣΕΙΣ

«Άλμπατρος» της Αν Κλιβς (προδημοσίευση)

«Άλμπατρος» της Αν Κλιβς (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα της Ann Cleeves «Άλμπατρος» (μτφρ. Παλμύρα Ισμυρίδου), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 4 Ιουλίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Κεφάλαιο 3

...
«Το μόνο της ζωής τους ταξίδι» του Ηλία Μαγκλίνη (προδημοσίευση)

«Το μόνο της ζωής τους ταξίδι» του Ηλία Μαγκλίνη (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το αυτοβιογραφικό αφήγημα του Ηλία Μαγκλίνη «Το μόνο της ζωής τους ταξίδι – Μικρά Ασία. Οδοιπορικό σε πόλεμο και σε ειρήνη», που θα κυκλοφορήσει στις 23 Ιουνίου από τις εκδόσεις Μεταίχμιο.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

Άκουσέ με.

Σε όλη μας τη ...

«Το φυλαχτό» των Στίβεν Κινγκ & Πίτερ Στράουµπ (προδημοσίευση)

«Το φυλαχτό» των Στίβεν Κινγκ & Πίτερ Στράουµπ (προδημοσίευση)

Προδημοσίευση αποσπάσματος από το μυθιστόρημα των Stephen King & Peter Straub «Το φυλαχτό» (μτφρ. Μιχάλης Μακρόπουλος), το οποίο θα κυκλοφορήσει στις 8 Ιουνίου από τις εκδόσεις Κλειδάριθμος.

Επιμέλεια: Κώστας Αγοραστός

2

...

ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

31+1 βιβλία πολιτικής, Ιστορίας & ιδεών: Για το καλοκαίρι και για κάθε εποχή

31+1 βιβλία πολιτικής, Ιστορίας & ιδεών: Για το καλοκαίρι και για κάθε εποχή

Επιλογή 31 βιβλίων non fiction, τα οποία κυκλοφόρησαν τους προηγούμενους μήνες: Ιστορία, φιλοσοφία, πολιτική και διανόηση, έμφυλη βία και δικαιώματα και, βέβαια, Μικρασιατική Καταστροφή. Και στο τέλος, μια ιδιαίτερη πρόταση μεταφρασμένης λογοτεχνίας.

Του Γιώργου Σιακαντάρη

...
Ανακαλύπτοντας τη σπουδαία μαύρη λογοτεχνία: 31 βιβλία που κυκλοφορούν στη χώρα μας

Ανακαλύπτοντας τη σπουδαία μαύρη λογοτεχνία: 31 βιβλία που κυκλοφορούν στη χώρα μας

To 2021 ήταν η χρονιά της μαύρης λογοτεχνίας. Το βραβείο Νόμπελ αλλά και το γαλλικό Γκονκούρ απονεμήθηκαν σε συγγραφείς που γεννήθηκαν στην Αφρική αλλά βρήκαν φωνή στις χώρες που μετανάστευσαν. Τα βραβεία επισφράγισαν μια ευρύτερη αύξηση του ενδιαφέροντος για έργα μαύρων συγγραφέων, κυρίως Αμερικανών, που τους ανακα...

«Σταυροδρόμια», «Σάγκι Μπέιν», «Η υπόσχεση»: Τρία σπουδαία σύγχρονα μυθιστορήματα

«Σταυροδρόμια», «Σάγκι Μπέιν», «Η υπόσχεση»: Τρία σπουδαία σύγχρονα μυθιστορήματα

Το μυθιστόρημα, ακόμη και την τρίτη δεκαετία του 21ου αιώνα, παραμένει το μεγάλο χωνευτήρι της πεζογραφικής φόρμας, ένας αφηγηματικός κόσμος ευρύχωρος και δεκτικός, που έχει τη μοναδική δύναμη να κινεί μεγάλους όγκους αφηγηματικού υλικού και να τους κατανέμει ομαλά μέσα στη διάρκεια μίας ή και πολλών δεκαετιών. ...

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

ΠΡΟΘΗΚΕΣ

Newsletter

Θέλω να λαμβάνω το newsletter σας
ΕΓΓΡΑΦΗ

ΣΥΓΓΡΑΦΕΙΣ

ΤΑ ΠΙΟ ΔΗΜΟΦΙΛΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ

14 Σεπτεμβρίου 2021 ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ ΝΕΑ

Τα βιβλία του χειμώνα: Τι θα διαβάσουμε τους μήνες που έρχονται (ανανεωμένο)

Επιλογές βιβλίων από τις προσεχείς εκδόσεις ελληνικής και μεταφρασμένης πεζογραφίας, ποίησης, βιογραφιών και δοκιμίων από 34 εκδοτικούς οίκους. Επιμέλεια: Κώστας Αγορα

ΦΑΚΕΛΟΙ

ΞΕΧΩΡΙΣΑΜΕ

ΝΑ ΑΛΛΟ ΕΝΑ